Kapitali 9 — Utaqqiffissaq
GSAM 148.1“Taamanikkut Qilaap naalagaaffia niviarsianut qulinut assersuunneqassaaq, qullitik tigullugit uissamik naapitsiartortunut. Taakkunannga tallimat silatuujupput, tallimallu sianiitsuullutik. Sianiitsut qullitik tigugamikkit uuliamik nassanngillat; silatuulli qullitik ilagalugit puugutaasaminni uuliamik nassarput. Uissaq kingusinaarmat tamarmik uernalerlutik sinilerput.”1
GSAM 148.2Kristusi assersuusiami uissaavoq.2 Taamaattumik uissamik naapitsiartorneq Naalakkap innuttaasa Kristusimik tikiunnerani naapitsinissaminnut ingerlaarnerannut assersuutaasariaqarpoq, Matthæusimi kapitalit 24-at 25-allu oqallisaat Naalakkap tikiunnissaaimmat. Naalakkap oqaasia qulliuvoq.3 Niviarsiat tamarmik qullitik tiguaat. Niviarsiat ilaasa sianiissusiat tassaatinneqarpoq sallusuissut eqqarsaatikkut taamaallaat ilassigamikku, uummatikkulli Naalakkamut iluunngarlutik tunniulluinnarnatik, taamaalioraluarunimmi Anersaap ajunngissusia uppertup uummataani ineriartussagaluarmat. Tamanna assersuusiami “puugutaasaminni uuliamik” taaneqarluni takutinneqarpoq. Uissap kingusinaarnera Naalakkaminnik naapitsinissartik naatsorsuutigalugu anisut pakatsinerannut assersuutaasariaqarpoq.
GSAM 148Piffissaq assersuusiap atuuffia
GSAM 148.3Oqaaseq “taamanikkut”, assersuusiap aallaqqaasiutaa, piffissamik atuuffissaanik paasinninnissamut iluaqutaavoq. Kapitalimi siuliani oqaatigineqartut kinguninnguatigut pivoq, Naalakkap tikiuteqqinnerata aappaata kingorna pinnani, figenequtip assersuusiata nalunaarutigineqareernerata kingorna, tassa Kristusip tikiunnissaa “matut sioraanni”ittoq, kinguaariillu Kristusip nammineq qilaap nuiaani saqqummernissaata tungaanut nungussanngitsut tikiussimasut nalunaarutigineqareermat. Aamma piffissami atuuppoq kiffat tusarliussamik nalunaaruteqartarsimasut ilaat uummatimikkut oqalermata: “Naalakkama tikiunnissani kinguartippaa”; kiffaqatitillu patittalerlugit aalakoortunillu nereqateqarlutillu imeqateqartalerlutik.
GSAM 149Kiffaqatiminnik patittaaneq
GSAM 149.1Taakku “kiffaqatigiissimapput”, tusarliussaq ataasiusoq isumaqatigiillutik nalunaarutigisarsimallugu; maannali ilaat ilinniartitsissutigisimasaminnit tunussipput, kiffaqatitillu “piffissaagallartillugu nerisassanik” tunisisut “patittarlugit” — tassa Naalagaq qanittukkut tikiuttussaq naapissagaanni piareersarnissap pisariaqarnera nalunaarutiginnittut. Jeremia patinniarlugu siunnersuutigisap assinganik “patittarpaat”. Inuit ima oqarput: “Qaagitsi, oqarput atorlugu patitsigu, oqaasiisalu arlaannilluunniit tusarnaarnata.”4 Taamaalillutik kiffat taakku “aalajaatsut” sulinerannik akornusiisumik ilinniartitsisalerput. Inuit taakku ima aamma oqarfigineqarput: “Taamaattumik eqqaamajuk qanoq tigusisimasutit tusarsimasutillu, tigummilluartiguk allamik isumataarlutillu. Taamaattumik eqqumanngikkuit tillinniatut ornissavakkit, nalunaaqqutallu-akunnerata sorliup nalaani ornissagikkit ilisimassanngilat.”5
GSAM 149.2Niviarsiat pillugit assersuusiaq piffissami atuuppoq “kiffaqatigiit” Naalakkap qanittukkut tikiunnissaa pillugu tusarliussamit tunussillutik “patittaalermata”. Aamma allamik aallartipput — “aalakoortunik nereqateqarlutillu imeqateqarlutik”. Nerisassanut kissaatiminnik naammassinnikkumasut nerersuaqatigilerpaat. Salomop taamaattut pillugit ima oqaatigaa: “Viinnisortuarniartut akornanniinnak, nersutit neqaanik ingasaassillutik nerisut akornanniinnak; aalakoortartormi nerivallaatartorlu piitsunngussapput.”6
GSAM 149Pakatsineq siulleq
GSAM 149.3Maanna aperisoqassaaq: “Adventimik misilittakkani suup oqaatsit taakku naapertuuffigai?” Ingerlaarnerit siulittuummut tamakkiisumik naapertuuttut pisimapput. Tusarliussamik 1844-mi apriili tikillugu nalunaaruteqartartut ilagiit akornanni sulipput, ilagiillu assigiinngitsut palasii sulinerannut ilanngullutik. Taamaalillutik “kiffaqatigiipput”.
GSAM 150.1Tusarliussamik nalunaaruteqartartut ilinniartitsissutigaat Danieli 8:14-imi ullut 2300-t juutit ukiuata 1843-p naanerani naajumaartut, tassa uagut ukiorisatsinnik 1844-mi. Piffissap taassuma naanerani Guutip eqqartuussinerata nalunaaqqutaa tikiutissasoq nalunaarutigaat. Taamanikkut nunami ilagiit assigiinngitsut tamarmik isumaqarput eqqartuussiffissap ullua Naalakkatta tikiuteqqinnerata aappaanik aallartissasoq. Taamaattumik paasiuminarpoq Adventistit isumaqarmata Naalagaq piffissap siulittuutigineqartup taassuma naanerani tikiutissasoq. Ima oqarput: “Piffissaq manna qaammatip naanerani, 1844-mi marsip 21-anni, juutit ukiuata nalinginnaasup 1843-p naggataatungaani, naasinnaavoq.” Taamaattumik 1844-mi marsip naanerani imaluunniit apriilip aallartinnerani Annaassisup tikiunnissaa ilimanaateqarsoraat.
GSAM 150Kiffat ajortut saqqummerput
GSAM 150.2Marsip naggataa nalliummat qaangiullunilu, Naalagarlu tikiutinngimmat, siornatigut Naalakkap tusarliussisui suleqatigisarsimagaluarlugit inuunerminnik uummatimikkut tusarliussamut tunniulluinnarsimanngitsut taassumunnga akerliulerput. Sulineq akerlilersulerpaat, sapinngisaminnillu tamanik suli Naalakkap qanittukkut tikiunnissaa pillugu ajoqersuummik eqqartuussinerullu nalunaaqqutaa pillugu tusarliussamik ilinniartitsisartut aqqutaat assersorniarlugu iliorlutik. “Uummatimikkut” oqarput: “Naalakkama tikiunnissani kinguartippaa.” Maanna qanermikkut ilinniartitsissutigilerpaat silarsuaq tamakkerluni saattariaqartoq Naalagaq tikiutsinnagu; juutit tamarmik Palæstinamukaannginneranni, Jerusalemimilu naalaffimmi kiffartornertik pilersinnginneranni Missiarsi tikiussinnaanngitsoq. Ilaat allaat ilinniartitsissutigaat Kristusip tikiunnera “anersaakkut tikiunnerusoq”, saannermi taassumalu innuttaasa toquneranni pisartoq.
GSAM 151“Piffissaagallartillugu nerisassanik” tunisineq
GSAM 151.1Taakku taamaalillutik kiffaqatiminnut akerliulermata, uppernermik suli aalajangiussisut uppertunik inersuarni orpippassuaqqanilu katersortitsisarput, “piffissaagallartillugu nerisassanik” tunillugit — takutillugit piffissap ilisarnaataasa siulittuutillu eqquunnerisa, pakatsinertik sioqqullugulusooq, nalunaarutigigaat Kristusip tikiunnissaa “qanittoq, allaat matut sioraanniittoq”.
GSAM 151Oqaluffinni nerersuaartarnerit
GSAM 151.2Taamak iliortillugit protestantit oqaluffiini siornatigut ilisimaneqanngitsoq aallartippoq — inuit oqaluffimmut katersortinneqarnerat nerersuaaqatigiinnissamut “aliikkusersornissamullu”. Ornigukkumasut tamarmik mamartuutiminnik nereqateqaqquneqarput.
GSAM 151.3Amerikami taamaattumik tusagaqarnitsinni siullerpaaq 1844-mi maajimi pivoq, pakatsinerup kinguninngua. Ima pivoq: William Miller Rochesterimi, N.Y.-mi, inersuarmi Adventistinut hundredilinnut arlalinnut ilinniartitsillunilu kajumissaartillugu, ima oqarluni: “Matthæusimi kapitalip 25-ata utaqqiffissaaniippugut; uppernersi aalajangiussiuk; qanittukkut tamanna pillugu qaammaqqissaavigineqarnerussaagut”, Rochesterimi naalagiartarfiit annersaasa ilaata naqqup ataani “nalliuttorsiorneq” aaqqissuunneqarpoq. Inuit amerlasuut katersuupput, ilagiinnut ilaasut upperinngitsullu, upperisarsiornermillu ilinniarfiup pisortaa William Millerimik illaruaatiginnilluni katersuunnernut aliikkusersuisoq, taakkununnga østersit, sikuliat, mamakujuut, angutillu taassuma atuaganngualiaa 25 centinik akilik tuniniarneqarput. Atuagannguaq taaguuteqarpoq Millerip ajoqersuutaata qulaarneqarnera.
GSAM 151.4Taamanerniit sapaatit-akunneri marluk suli qaangiutinngitsut, illoqarfimmi tassani ilagiit allat inersuarmi tamanit atorneqarsinnaasumi “nalliuttorsiorneq” aaqqissuuppaat, isernermut 25 centinik akiliisitsillutik, ornigukkumasullu tamaasa østersinik, sikulianik, kaaginik mamakujuunillu nereqateqaqqullugit. Taamani tassanilu oqaluffinni nutaamik nerersuaartarneq aallartippoq, kingornalu “katersuunnernik sianiitsorpalaartunik”, “puussianit nalaatsornikkut tunissutissanik tigusinernik”, “aalisarfimmik pinnguarnermik”, “kunissutinik katersuunnernik” il.il. kinguneqartumik. Oqaluffinni nerersuaartarneq ima siuarsimavoq allaat maanna oqaluffik nutaaliaasoq igaffeqanngikkuni, nerisassanik toqqorsiveqanngikkuni nerisarfittaqanngikkunilu naammaginartutut isigineqassanani. Pissutsit tamakku “utaqqiffissami” aallartipput, assersuusiami oqaatigineqartutut.
GSAM 152.1Wm. Millerip nammineq Rochesterimi pisimasoq oqaatsit uku atorlugit oqaluttuarigaa:
GSAM 152.1“Rochesterimi D.D.-t ilaat, angut _____, _____-p ilagiivineersoq, Millerip ajoqersuutaanut akerliusumik atuaganngualiorpoq, angutitaat arnartaallu ataqqisaasut Naalakkap illuanut qaaqquai, østersinik allanillu ‘nererujoorutissanik’ nerersuaartitsilluni, Belshassarip iliorneratut. Kaffitik tiitillu imerpaat, mamartuutitik akisuut nerillugit, sikuliatitik mamakujuutillu tuniniarlugit, atuaganngualianilu Annaassisutta asasatta tikiuteqqinnerata aappaanut akerliusumik allassimasani tuniniarlugu.
GSAM 152.2“Aallarnissara sioqqullugu unnukkut palasit ataqqinartut arlaata nererujoortitsilluni illumi tamanit atorneqarsinnaasumi imaluunniit inersuarmi nerersuaartitsivoq, qulaani oqaatigineqartutut isissutissani, sikuliani mamakujuutillu tuniniarlugit. Tusarlugu nuannaajallaatigaara upperisarsiornikkut immikkoortut assigiinngitsut ilagiivisa ilaat Babylonimiutut nerersuaartarnernik taamaattunik akuersaanngitsut; uummatikkullu neriuppunga ilagiit immikkoortut taakku ilaat Kristusi tikiuppat ‘aalakoortunik nereqateqarlutillu imeqateqartutut’ nassaarineqassanngitsut. Tupigusuutigaara palasit ataqqinartut taakku Guutip oqaasiata tarrarsuutaani imminnut takunngimmata; siunnersorumavakkalu atuassagaat Lukasi 14:12-14; Matthæusi 24:48-51; Lukasi 13:25-28; 2 Petrusi 2:13; Juudasi 10-21. Qularnanngitsumik ulluni kingullerniippugut.”
GSAM 152.3Elderi Millerip takusimasuuppagu oqaluffiit tamatuma kingorna qanoq iliortalersut, katersuunnerni tunissutinik katersuiniarnerminni “kaagini assammiortalinnik eqqoriaartitsinerit, 10 centinik akilimmik kunittaarnerit, siutituunik takutitsinerit, katersuunnerit sianiitsorpalaartut, eqqugassartaarniarnerit illernartut”, nalaatsornikkullu pinnguaatit allat aaqqissuunneqartut il.il. atorlugit, taava annilaanganermit illernartumit tunuassagaluarpoq.
GSAM 152Utaqqiffissaq
GSAM 152.4Adventistit Biibilimi ilumoortumit tamatumannga tuppallersarneqarput: Naalakkap qanittukkut tikiunnissaa nalunaarutigineqaraangat “utaqqiffissaq” tassunga atassuteqartussaavoq. Tamanna Annaassisutta Matthæusi 25:5, 6-imi oqaasiini, aamma Habakkuki 2:1-3-mi takuaat.
GSAM 153.11844-p upernaavani qanoq isumaqarnerat pillugu, Unnuap qeqqani nilliunneq-mi 1844-mi maajip 9-anni saqqummersumiit issuaavugut:—
GSAM 153.2“Siulittuutigineqartut piffissaasa naaffissaatut isikkoqartoq qaangiussimaleratsigu, inissisimaffimmiippugut Guutip siumut ilisimareersimasaani qitornami takorruukkap naanerani inissisimaffigiumaagaanni; tamannalu pillugu siulittuisoq Habakkuki aqqutigalugu piareersaasimavoq, ima oqarluni: ‘Pigaartuuffigisanni nikorfassaanga, napasuliamullu inissillunga, nakkutigissavara qanoq oqarfigiumaaraanga, qanoq aamma naveerneqaruma akissanersunga,’ imaluunniit quppernerup sinaani allassimaneratut, ‘oqaloqatigineqaruma akerlilersorneqarlunga.’ ‘Naalakkallu akivaanga oqarlunilu: Takorruugaq allaguk, allaffissianilu ersarissunngortillugu, atuartup arpalluni ingerlassinnaaqqullugu. Takorruukkamummi piffissaq suli aalajangersagaavoq; naggataatigulli [siulittuutigineqartut piffissaasa naaneranni] oqalussaaq sallussananilu. Naak kinguaraluarpat [naaffissaatut isikkoqartup qaangiunneratigut], utaqqiuk; qularnaatsumik tikiutissammat, [siulittuutigineqartut piffissaat naammatsippata, tamannalu qaangerlugu] kingusinaassanngilaq.’7
GSAM 153.3“Oqaaqqissaarutip taassuma maanna piffissamut tunnganera erserpoq Paulusip Hebræerit 10:36-39-mi issuaaneranit: ‘Nikallujuinnissassinnik pisariaqartitsivusi, Guutip piumasaa naammassereerussiuk neriorsuut tigujumaarassiuk. Suli sivikitsuinnarmik utaqqissaasi, tikiuttussarlu tikiutissaaq kingusinaassanani. Iluartoq uppernikkut inuussaaq; kinaluunniit tunuarpat tarnima nuannarissanngilaa. Uagulli tammaqqusaallutik tunuartartut ilaginngilaatigut, kisiannili tarnip annaanneqarnissaanut upperisut ilagivaatigut.’
GSAM 153.4“Upperaarput maanna piffissami Annaassisup eqqartugaaniittugut, uissaq kingusinaartillugu (Matthæusi 25:5) — Qilaap naalagaaffiata assersuunneqarfigisassaani — ‘kiffaq taanna ajortoq [piffissap naatsorsuutigineqartup eqquutinngitsutut isikkoqarnera pissutigalugu] uummammini oqassammat: Naalakkama tikiunnissani kinguartippaa, kiffaqatinilu patittalerlugit aalakoortunillu nereqateqarlunilu imeqateqartalerluni’, Naalagarlu ‘ullormi naatsorsuutiginngisaani tikiutissasoq.’
GSAM 154.1“Upperaarput maanna piffissami Petrusip eqqartugaaniittugut, taakkua ‘eqqartuunneqarnissaat qangali kinguartinneqanngitsoq, tammaqqusaannerallu sininngitsoq;’ tassanilu ‘ajoqersuutit tammartitsisut isertortumik eqqussissagaat.’8 Taakku, Petrusi oqarpoq, taamaakkumaarput, soorlu Allakkat Illernartut allanneqarneranni siulittuisut eqqunngitsut aamma taamaassimasut. Taamaattumik Israelip kinguaavi oqarnerattut: ‘Ullut sivitsoriartorput, takorruukkallu tamarmik eqquutinngillat,’9 aamma piffissaq naatsorsuutigisaq qaangiussimasutut isikkoqartariaqarsimavoq, 2 Petrusi 3:4-mi mitalliisut ima aperisinnaaqqullugit: ‘Tikiunnissaanik neriorsuut sumiippa?’ imminnullu salloqittarlutik ima oqarlutik: ‘Suulluunniit tamarmik pinngortitsinerup aallaqqaataaniit pisarsimanermissut ingerlapput.’
GSAM 154.2“Upperaarput takorruukkap taama kingusinaarnissaa eqqarsaatigalugu apustili Jaaku oqartoq: ‘Taamaattumik, qatanngutit, Naalakkap tikiunnissaa tikillugu naammagittaritsi;’ ‘ilississaaq naammagittaritsi; uummatisi nakussatsissigit, Naalakkap tikiunnissaa qanillimmat.’ Aamma: ‘Takuat, eqqartuussisoq matup sioraani nikorfarpoq.’
GSAM 154.3“Aamma upperaarput piffissap naatsorsuutigineqartup qaangiunnissaa siumut eqqarsaatigalugu Annaassisutta Lukasi kapitalip 12-anni oqaaqqissaarmangaatigut: ‘Qiterutissasi qitersimasigit, qullisi ikumatillugit; ilissilu inuttut ittuugitsi Naalakkaminnik utaqqisutut katittuniit uterpat; tikiullunilu kasuttorpat ingerlaannaq ammaanniassagassiuk.’10 Utaqqineq isumaqarpoq piffissap qaangiunnera, piffissarmi taanna tikitsinnagu utaqqinngilagut. Taamaattumik Naalakkatta ilannguppaa: ‘Pilluarput kiffat taakku Naalakkap tikiukkuni eqqumasut naammattoorumaarai.’
GSAM 154.4“Guuti piumappat, nalunaarut manna siaruartertuassavarput: ‘Takuat, uissaq tikiuppoq; anillusi naapikkiartorsiuk;’ aamma: ‘Eqqartuussinerata nalunaaqqutaa nalliuppoq.’ Tatigaarpullu silarsuarmut ilagiinnullu nipituumik suaartartuarumaarluta, ‘eqqissineq’ pillugu erinarsuutiminnit iterlutik, Guutillu nallittuinermik neqeroorutai tusarnaarlugit. Naalakkap tikiunnissaa utaqqiutigalugu eqqumaniarlutalu ingerlaqqinniarpugut, qaninnerpaamiittoq upperalugu.”
GSAM 155Sulinerannik illersuineq
GSAM 155.1Adventistit 1844-mi marsip 21-at sioqqullugu ullorlu taanna qaangiutereersoq sulinertik qanoq isigigaat paasilluarneqarsinnaavoq issuaaneq tulliuttoq atuaraanni, Adventip nalunaarutaa-mi 1844-mi novembarip 13-anni saqqummersumi, J. V. Himesimit, S. Blissimit A. Halemillu naqitami, allaaserisamit “Illersuineq”-mik qulequtalimmiit tigusaasoq:—
GSAM 155.2“Isummavut tuaviuussilluta ilassisimanngilagut. Upperaarput sallusuissummik ujarlertuusugut peqquserlunnata ilumoortumillu. Annaassisutta peqqussutaa malillugu Allakkat Illernartut misissuiffigaavut. Ilisimassuserput nammineq tutsuiginnanngilarput; kisiannili Guuti saaffigaarput siunnersorneqarlutalu siulersorneqarnissarput anguniarlugu, pilliivianullu imminut tunniunniarsaraluta, alloriarnitsinni eqqortumik siulersussagaatigut tatigalugu. Oqaatigisat uagutsinnut akerliusut tamaasa misissuiffigaavut, ilumoortumik kissaatigalugu sallusuissut ilisimassallugu kukkunermillu illersorneqassalluta; nassuerutigisariaqarpugulli akerlilersuisutta isummat assigiinngitsut assigiinngitsorpassuillu atugaasa uagut isummatsinni aatsaat nukittorsaraatigut. Takusinnaavarput uagut eqqortuugaluarutta kukkugaluaruttalu akerlilersuisuvut eqqortuusinnaanngitsut; imminnullu isumaqatigiinngillat. Tamarmik tunngavilersuutaat ima sanngiitsigalutillu meeqqarpalutsigipput, allaat nammineq suliarisimasatik taamaatittuarsinnaasariaqartarlugit; isummamikkullu akerleriittunik imminnullu assortuuttunik takutippaat, uagut isummavut qanoq isigigaluarunikkit, imminnut isummatik tatiginngikkitik. Aammattaaq uagut isumatta pingaarnerusumik tunngaviisa arlaalluunniit ataasimit arlalinnilluunniit taperserneqanngitsoorneq ajorpoq, naak taakkua Naalakkap erniinnaq tikiunnissaata eqqunngitsuunera uppernarsarniarlugu suligaluartut. Uagut Allakkat Illernartut oqaatsit isumaat malillugit paasineqarnerannit taperserneqaratta, akerlilersuisuvut asuliinnaq uppernarsarniarsaripput Allakkat Illernartut oqaatsit isumaat malillugit paasineqassanngitsut, naak siulittuutit eqquussimasut tamarmik annikinnerpaartaatigut allaat oqaatsit isumaat malillugit eqquussimagaluartut.
GSAM 156Pakatsineq nassuiarneqartoq
GSAM 156.1“Piffissarli — ukioq 1843, juutit ukiuat — qaangiuppoq, Kunngi kusanassusiani takunnginnatsigu pakatsippugut. Uagutsinnullu peqquserlunnatik akerlilersuisut tamarmik isumaqarput upperisatta immikkuullarissutaasut tamarmik eqqunngitsuunerat uppernarsarneqarsimasoq; uagullu inuit peqquserlunngitsutut isumavut tamaasa taamaatittariaqarigut. Taamaattumik tupaallaatigaat neriuuterput suli aalajangiukkatsigu, Kunngitsinnillu suli naatsorsuutiginnikkatta.
GSAM 156.2“Uagulli pakatsinitsinni nikallornissamut pissutissaqanngilagut. Takusinnaavarput Allakkat Illernartut takutikkaat utaqqiffissaqartariaqartoq, takorruugarlu kingusinaartillugu utaqqisariaqaripput. Aamma takusinnaavarput piffissaq ukiup naanerani tamakkiisumik naasinnaanngitsoq, piffissanik naatsorsuisimanerput eqqortuusutut naatsorsuutigineqaraluarpalluunniit; piffissalli taakku aatsaat ukioq manna arlaatigut naammassisinnaasut. Taamaakkaluartorli silarsuarmut ammasumik tamakkiisumillu nassuerutigaarput piffissaq aalajangersimasoq taama tatiginnitsigaluta naatsorsuutigisimasarput pillugu kukkusimasugut; kukkusimagaluarlutali tamatumani Guutip assaa takusinnaavarput. Takusinnaavarput nalunaarut taanna silarsuarmut kalerrisaarutitut ilagiinnullu misilitsissutitut atorsimagaa. Innuttani naatsorsuutiginnittunngortippai. Aqqata pillugu naalliukkumasut anillatippai. Ersersippaa Naalakkap tikiunnissaanik nilliasarneq kikkunnut tusarliussaanersoq nuannaarnermik angisuumik pilersitsisoq, kikkullu siutaanni nuanniitsumik nipaanersoq. Pinngortitaasunut tamanut takutippaa kikkut Naalakkap uternera tikilluaqqujumassagaat, kikkullu tikiuteqqinnerata aappaani ajattorumassagaat, soorlu juutit tikiunnerani siullermi taamaaliornerattut. Guutip siunertaminik naammassinnikkiartornerani alloriarnertut isigaarput, ‘piareersaanerata ulluani’ matumani, innuttaasunik Naalakkap piumasaannaanik ujarlertussanik anitsitsiniarmat, tikiunnissaanut piareersimaniassammata.”
GSAM 1571844-MI MARSIP KINGORNA INGERLAARNERUP OQALUTTUARISAANERA
GSAM 157.11844-mi marsip 21-ata kingorna Adventimik ingerlaarnerup oqaluttuarisaanera naatsumik tulliuttumi saqqummiunneqarpoq, Piffissap ilisarnaatai-ni 1844-mi oktobarip 31-anni saqqummersumiit tigusaasoq:—
GSAM 157.2“1843 — juutit ukiuat — qaangiutereermat, Adventistit amerlanersaat aalajangerput kingorna piffissanik aalajangersimasunik qularnaatsutut naatsorsuisinnaanavianngitsugut. Upperaat piffissanik naatsorsuisimanitta tikkuussaaniittugut, piffissat siulittuutigineqartut tamarmik naaffianni, taakkualu naaneranni tikiunnissaq naatsorsuutigineqartoq. Naak piffissanik naatsorsuisimanitta Guutip piffissaanit allaanerussutaa sivikitsuinnaq utaqqisariaqaraluarlugu, upperaallu piffissap aalajangersimasup paasiniarnissaanut ilitsersuutissaqarunnaartugut. Tamarmik qullitik tigullugit uissamik naapitsiartorsimapput; uissarli piffissaq (1843) tikiuffissaatut naatsorsuutigineqartoq qaangerlugu kingusinaarsimavoq. Takorruukkap kingusinaarnerani tamarmi, tamarmik utaqqinissaq aalajangiusimagunarpaat, upperalugu kinguartinneqarsinnaanngitsoq, qaqugukkulluunniit naatsorsuutigineqarsinnaasoq. Sivitsunngitsorli ersarilluarpoq amerlasuut siunissamik pilersaarusiorlutik, Naalagaq ukioq manna tikiutissasoq upperigaluarunik taamaaliorsimassanngikkaluartut; aammalu Naalakkap erniinnaq saqqummernissaa eqqarsaatigalugu sinilersimasut. Allatut oqaatigalugu, eqqarsarput ullut arlaanni tikiussinnaasoq, imaluunniit sivikitsumik kinguartinneqarsinnaasoq, tamannalu sivisunerani qasuersaarlutik nukissaqalersinnaasut. Tamannami Annaassisutta oqaatigeriigaa pivoq: ‘Uissaq kingusinaarmat tamarmik uernalerlutik sinilerput.’
GSAM 1571844-p ukiassaanut eqqumaffigeqqusineq
GSAM 157.3“1843-mi maajimili qatanngut Millerip juutit ukiuanni illernartumi qaammatip arfineq-aappaanut eqqumaffigeqquaatigut, piffissaammat siumut assersuutaasut tikiuteqqinnerup aappaanut tikkuussisut malinneqartarfiat; ukiassaanilu kingullermi piffissaq taanna soqutigalugilluinnarparput. Qaangiutereermat qatanngut S. S. Snowip isuma ilassilluinnarpaa, siumut assersuutaasut naapertorlugit Naalakkap tikiunnissaa, pileruni, qaammatip arfineq-aappaata ulluisa qulinganni pisariaqassasoq; ukiorli qularnaatsumik ilisimanngilaa. Kingorna takusinnaalerpaa piffissat siulittuutigineqartut aatsaat ukioq manna, 1844-mi, ilumut naajumaartut; taava aalajangiuppaa oktobarip 22-ata missaani — ukioq manna qaammatip arfineq-aappaata ulluisa qulinganni — Naalagaq naalannassusilik tikiuttoq takujumaaripput. Tamanna upernaaq aasarlu kingulliit New Yorkimi, Philadelphiami sumiiffinnilu allani oqaluussissutigaa; amerlasuullu isumaanut ilanngukkaluartut, aatsaat juulip missaani sunniutaa immikkut takuneqarsinnaalerpoq.
GSAM 158Naatitat naggorissartakkani qimaannarneqartut
GSAM 158.1“Piffissap aallartinnerani qatanngutitta ilaat New Hampshirep avannaaniittut Naalagaq ukiulerseqqitsinnagu tikiutissasoq ima upperitigaat, allaat narsaatitik naggorissanngitsoorlugit. Juulip qeqqata missaani — juutit ulloq-ukiuata unnuap qeqqata unnua (unnuk-ullaak, apriilimi qaammatip nutaap juutit ukiuannik matuminnga aallartitsisup nalaaniit naatsorsorlugu) — allat narsaatiminnut siaruarterillutillu naatitsisimasut Naalakkap erniinnaq saqqummernissaanik ima sunnertitsipput, allaat upperisartik malillugu naatitatik katersorsinnaanagit. Ilaat narsaatiminnut ivikkatik killoriartorlugit pigamik, suliassaminnik nangitsisinnaajunnaavipput; pisussaaffimminnillu misigissutsiminnut naapertuuttumik naatitatik narsaatimini qimaannarpaat, upperisartik suliamikkut takutissallugu, taamaalillutillu silarsuaq eqqartuussarlugu. Tamanna New Englandip avannaani sukkasuumik siaruaappoq.
GSAM 158Eqqartuussineq tikiunnissaq sioqqullugu pissasoq
GSAM 158.2“Piffissamilu tassani qatanngutitta Maine-miittut isuma taanna ilassisimavaat, eqqartuussineq tikiunnissaq sioqqullugu pisariaqassasoq; katersuiffimmut piffissaqatigiissasoq, silarsuullu naggataatungaani taamaallaat pisussaanani, naggatap siuliani piffissami ingerlassasoq. Tamanna naapertorlugu isumaqarput eqqartuussiffimmiittugut, avissaartitaaffik titartarneqartoq, Guutillu kiffai qaamikkut naqissuserneqartut; tamanna naammassippat inngilinut sisamanut nunarsuup anoraanik sisamanik tigumminnittunut (Saqqummersitat 7:1) iperagaqarnissamik nalunaaqutaassasoq.
GSAM 159Unnuap qeqqani iterneq
GSAM 159.1“Juulip qeqqata missaani piffissap nalunaarutigineqarnerani Guutip pilluaqqusinera malunniutilerpoq tunussisimasut uteqqittilerlugit; isummallu eqqartorneqartut arlaat ilassisimagunikku pissusilersornerminni allanngorneq ersarissoq, siniffimmiillu tassanngaannartumik iterneq takutippaat, siulittuutigineqarsimaneratut. ‘Unnuap qeqqani nilliasoqarpoq: Takuat, uissaq tikiuppoq; anillusi naapikkiartorsiuk. Taava niviarsiat taakku tamarmik makillutik qullitik iluarsarpaat.’ Juulimiit ingerlaarnerit taakku New Englandimi sumiiffinni assigiinngitsuni pisarput, imminnullu immikkoortuullutik; tamarmilli Guutip pilluaqqusinera misigaat amerlasuut qullii qamileraluartut uteqqittilerlugit, illernartitaalu illernarsarlugit. Exeterimi tupertitsilluni ataatsimeersuarnermi sunniutit tamakku tamarmik naapipput, ingerlaarnerujussuarmut ataatsimut katillutik, nunamilu adventimik eqimattanut tamanut sukkasuumik siaruaallutik.”