Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
27 / 31
27 / 31

Kapitali 24 — Siulittuutit allat eqquuttut

John Norton Loughborough

GSAM 376.1“Ullormit matumannga siunissamut eqqarsaatiginiarsiuk, qaammatip qulingiluaata ulluisa 24-anniit, tassa Naalakkap naalaffiata toqqavilerneqarnerata ulluanit, tamanna eqqarsaatiginiarsiuk. Naatsiiassat suli quimiippat? Viinnequt suli, figenequt, granatæblequt olivenequllu inerititaqanngillat; ullormit matumannga pilluaqqujumaarpassi.”1

GSAM 376.2Inngilip pingajuata tusarliussaata aallaqqaataaniit qularnaatsumik aalajangersimasumillu siuariartornera, Zerubbabelip naalaffiup toqqavissaanik ujaqqamik inissiinerata ulluanit iluatsitsisarneranut naleqqiunneqarluararsinnaavoq.

GSAM 376Siunissaq isumalluarfiunngitsoq

GSAM 376.3Juutit aningaasaasivii karrinillu toqqorsivii imaqanngitsut Naalakkap naalaffianik sananissamut qaaqquneqarmata, inuit isiginnittaasiat malillugu suliassaq isumalluarfiunngitsutut isikkoqarpoq. Uppernikkut qaaqqusissut naalallugu piumassuseqarlutillu sulileramik, Guutip assaata iluatsitsisitsisup ikiortaraatik paasivaat. Tusarliussap pingajuata pilernerani misigisat malittarigatsigit, taassuma aqqutaanik toqqaasut ilagisaannik assammik siulersuisumik takusaqarpugut. Naak naalliunneq atugassarigaluaraat, Guutip innuttaminik suliaminillu isumaginninnera taassuminnga tatiginnittunut erseqqissarneqartuaannarpoq.

GSAM 376Nalunaajaaneq inuup qanoq ittuuneranik nassuiaasoq

GSAM 376.41862-imi novembarip 24-anni Greenvillemi, Michiganimi, William Wilsonip illuani ataatsimiinnerit marluk piffissami ataatsimi ingerlanneqarput, tamaani sabbati pillugu sallusuissummik ilassinnittunut ilagiit marluk aaqqissuunniarlugit. Elderi White nulianilu inimi ataatsimi Greenvillep ilagiivinut ataatsimiinnermik aqutsipput, Elderi Byington uangalu inimi allami West Plainsip ilagiivinut ataatsimiinnermik aqutsilluta. Inimi ataatsimi aallaqqaasiutit suliaralugit ulapaarnerput nalaanni, Arnaq Whitep inimi allami nalunaajaanermini nipaa tusaasinnaavarput. Suleriarnerput ilungersunartorsiortillugu, piffissarlu naleqqulluartoq nalliummat Arnaq White matumik ammaavoq oqarlunilu: “Qatanngut Loughborough, katersuussimasut uku qimerloorlugit paasivara maaniittut ilaannut nalunaajaanissaqarlunga. Piareerussi iserlunga oqalukkumaarpunga.” Ikiortariaqavinneratta nalaani tamanna pimmat, iserpoq. Elderi Byington uangalu eqqaassanngikkaanni, inimi inuit pingasut kisimik aqqi nalunngilai. Allat takornartaraai; takorruukkami imminut takutinneqarnerat eqqaassanngikkaanni, siornatigut takusimanngisaannarpai.

GSAM 377Prattip inuunera nassuiarneqarpoq

GSAM 377.1Oqalunniarluni nikuerami ima oqarpoq: “Oqaatiginiakkakka oqaluttuaraangakkit isikkussinnik nassuiaassagaluaruma utoqqatserfigissavassinga, aqqisi nalugakkit. Kiinnasi takugaangakkit, ilissi pillusi Naalakkap uannut takutikkumasimasai eqqaamasannut saqqummertarput. Angut taanna teqeqqumi issiasoq ataatsimik isilik [ilaata oqarluni akunnattoorpaa: ‘Prattimik ateqarpoq’] upperluartuusorujussuunerarpoq, upperisamullu tunngatillugu angisuunik oqaatiginnittarluni, sulili saassimanngisaannarpoq. Maannakkutut itsillugu ilagiinnut ilanngutissanngilarsi, kristumiuunnginnami. Piffissarujussuaq sannavinni niuertarfinnilu suliassaqarani atorpaa, sallusuissut pillugu ajoqersuutinik assortuilluni, nuliali angerlarsimaffimmi qisussanik qupisariaqartarpoq, naatsiivimmik paarinnittariaqartarluni assigisaannillu suliaqartarluni. Niuernermini neriorsuutit eqquutitinngisani neriorsuutigisarai. Saniliisa upperisaminik oqaluuserinninnera tatiginngilaat. Maannakkutut itsilluni upperisamik oqaluuserisaqanngikkaluaruni upperisarsiornerup suliassaanut pitsaanerussagaluarpoq.”

GSAM 378Qatanngut Barr nuannaalersinneqarpoq

GSAM 378.1Oqalunnini nangippaa oqarluni: “Qatanngut utoqqaq una [tikkuarmagu ilaata oqarfigaa: ‘Qatanngut Barr’] angummut aappaanut allaanerulluinnartutut uannut takutinneqarpoq. Inuunermini maligassiuilluarpoq, neriorsuutini tamarmik eqquutinnissaannut peqqissaarpoq ilaquttanilu isumagilluarlugit. Saniliminut sallusuissut pillugu oqalunnissaminut sapangajappoq, suliamik aseruinissani ajoqusiinissanilu annilaangagalugit. Paasisinnaanngilaa qanoq ililluni Naalagaq ima naakkittartigisoq ajortiminik isumakkeerfigisinnaaneraani, isumaqarlunilu allaat ilagiinnut ilaasortaanissamut naleqqutinngitsuulluni.” Taava tassunga oqarpoq: “Qatanngut Barr, Naalakkap ilinnut oqaqquvaanga ajortitit nalunngisatit tamaasa nassuerutigereersimagitit, ajortitillu qangarsuarli isumakkeereersimagai, tamatuminnga upperinnikkumaguit.” Qatanngutip kiinaani aliasunneq erniinnaq peeruppoq. Qiviaarluni qungujulavoq, pisariitsumik oqarluni: “Ilumut taamaaliorpa?” “Aap,” Arnaq White akivoq, “ilinnullu ima oqaqquneqarpunga: ‘Qaagit ilagiinnullu ilanngullutit; periarfissaqaruit sallusuissut pillugu illersuisumik oqaaseqarniarit; sanilitit ilinnik tatiginnimmata tamanna sunniuteqarluarumaarpoq.’” Akivoq: “Taamaaliussaanga.”

GSAM 378.2Taava oqarpoq: “Pratt piffissami aalajangersimasumi qatanngut Barrip inissisimasimaneranut assingusumik inississagaluaruni tamanna iluaqutigissagaluarpaa.”

GSAM 378.3Taamaalilluni ilagiinnik aaqqissuussinitsinni ajornartorsiutitta pissutaasa ilaat peeruppoq. Taassuma nalunaajaanera sioqqullugu Barr ilagiinnut ilanngunnissamut akuersitissinnaasimanngilarput; Prattilli ilanngutsinneqarnissaa tamangajammik akerlerigaat paasivarput, taamaattorli kinaluunniit sooq akerlerinini oqaatigissallugu kiffaanngissuseqartutut misiginngilaq.

GSAM 378Aappariit akornanni sinnganeq aaqqinneqarpoq

GSAM 378.4Tulliullugu angut kajortumik qaamasumik amilik, inip illuatungaani issiasoq, saaffigaa; taavalu arnaq kiinnamigut amitsunik iluseqartoq illuatungilluinnami issiasoq tikkuarpaa, taakkulu aappariittut saaffigalugit. Arlaannaalluunniit sallusuissummik upperinninnerminik nassueruteqalinngikkallarmat inuuneranni pisimasut ilaat nassuiarpai. Oqarpoq Saatanip pisimasut taakku arnap eqqarsaatini ima ingasatsitigisarsimagai naggataatigut silaarutilersillugu. Arnaq White oqarpoq: “Takuvunga arnaq taanna ukioq ataaseq tarnimikkut nappaatillit napparsimmavianniissimasoq; silaqassutsinili uterfigereerlugu sinnganermut misigissutsit taakkorpiaat eqqissiviilliortitsisussatut akuerisimavai. Tamanna uiminut aliasunnartorujussuuvoq. Taassuma nuliaminut ilumoortuunini takutinniarlugu sapinngisaminik tamanik iliuuseqarsimavoq, nuliami taamatut imminut ungasillisinnissaanut pissutissaqannginnera ersersinniarlugu.”

GSAM 379.1Erniinnaq nulia inip illuatungaanut arpappoq, seeqqummerlunilu uini isumakkeerfigeqqulluni qinnuigaa. Inuit taakku nunap ilaani tassani takornartangajaapput, siornatigullu inuunerat ilisimaneqanngilaq. Taamaattorli ilisarisimanninnerpaasa nalunngilaat taakkua akornanni ungasissuseqalersimasoq, pissutaali ilisimanngilaat.

GSAM 379Elisap Hazaelillu pisimanerannut assingusoq

GSAM 379.2Arnaq White nalunaajaareerami ilagiinnik aaqqissuussineq sivitsunngitsoq naammassineqarpoq. Barr uummatikkut iluunngarluni ilagiinnut aaqqissuussanut ilannguppoq, Pratt ilanngutsinneqarnani. Ataatsimiinneq naaginnartoq kingulleq sakkortuumik oqarpoq: “Oqarfigissavassi, inuit uku ilagalugit ilumoortuusaartuunissamik misileraaneq iluaqutaanngilaq; tamanna pisinnaanngilarsi.”

GSAM 379.3Inuup qanoq ittuuneranik nassuiaaneq siuliani taaneqartoq, pisimasumut assingusumut pruffiitip Elisap nalaani allanneqarsimasumut sakkortuumik eqqaasitsivoq:2 Syriap kunngiata Ben-Hadadip kiffani Hazael Elisamut aallartitsissimavaa, napparsimanerminit ajorunnaassanerluni aperisikkiartorlugu. Elisap Hazaelip pissusia takorruukkami takoreersimavaa, angullu taanna imminut sassarluni kiinaa qimerloormagu suut tamarmik ersarissumik eqqaamasaanut uterput.

GSAM 379Elderi White timimigut nukillaarsimalerpoq

GSAM 379.4Pingasunngornermi 1865-imi aggustip 16-anni Elderi White sulivallaarnerminit sinnakippallaarminillu timaata ilaanik nukillaarsitsisumik saassunneqarpoq. Innuttatta akornanni peqqissutsimut suliffeqarfiit suli pilersinneqarsimanngimmata, Dansvillemut, N.Y.-mut, peqqissutsimut suliffeqarfimmut “Qaqqap Sivinganerani Angerlarsimaffipput”-mik taaneqartumut ingerlanneqarpoq. Nulia allaatiginnittorlu septembarip 14-anniit decembarip 7-annut tassani ilagivaat. Suliffeqarfimmi katsorsarneqarnerminit annikitsuinnarmik oqilisaanneqarmat, Bradley Lamsonip angerlarsimaffianut tikeraanik ilassilluarfiusumut, Lake Viewmiittumut, Rochestermi, N.Y.-mi, ingerlavugut, sapaatillu-akunneri pingasut missaanni tassaniilluta. Tassani Elderi J. N. Andrews naapillugu nuannaarutigaarput; taassuma Mainemi qaammatini arlalinniissimanermi kingorna illoqarfik taanna tikiteqqammerpaa.

GSAM 380Elderi White qinnunneqarpoq

GSAM 380.1Elderi Andrewsip Ortonillu ilaqutaasa ualikkut tamaasa ilagisarpaatigut, Elderi White ilagalugu taassumalu iluaqutissaanut qinoqatigiittarluta. Tamanna decembarip 25-ata tungaanut ingerlavoq. Juullip ullua taanna silarsuarmi nuannaarnermik nalliuttorsiornermillu ulikkaaraluartoq, Rochesterip ilagiivisa Elderi White pillugu iisinnginniarnermut qinunermullu ulloritippaat. Ullaakkut ualikkullu Elderi Andrewsip illuani, New Main aqqutaani, ataatsimiippugut, unnukkullu Elderi White siornatigut qinoqatigisarsimasut Lamsonip illuani ilagalugu ataatsimooqqipput.

GSAM 380Juullip unnuani takorruugaq tunniunneqartoq

GSAM 380.2Unnuk taanna ataatsimiinneq pissaanermik ulikkaarpoq. Elderi White annertuumik pilluaqquneqarpoq, Arnaq White takorruukkamik tupinnartumik tunineqarluni, tassanilu amerlasuunik takutinneqarpoq. Taakkua ilagaat Elderi Whitemut qanoq iliussanersoq ilitsersuutit, Guutimut uppernera malillugu inuuniassammat, Guutip assani erseqqilluinnartumik isaassimagamiuk taanna iluaqutissaanik sulissalluni peqqisseqqinniassammat.

GSAM 380Saatanip saassussinissaa siulittuutigineqarpoq

GSAM 380.3Elderi White pillugu qinusarsimasunut Arnaq White oqarpoq:

GSAM 380.3“Saatanip siunertaraa uima suujunnaarsinnissaa ilivermullu pisinnissaa. Qinnutit ilungersortut taakku aqqutigalugit taassuma pissaanera aserorneqarpoq. Takutinneqarpunga Saatani katersuutinut ukununnga kamattoq, sapaatit-akunnerini pingasuni Guutip kiffaa taanna pillugu ilungersorlutik qinujuarsimasunut; maannalu aalajangerpoq taakkununnga sakkortuumik saassussiniarluni. Ilissinnut ima oqaqquneqarpunga: ‘Guutimut qanittuararsuullusi inuugitsi, ilissinnut nalliussinnaasunut piareersimaniassagassi.’”

GSAM 381J. T. Ortonip siumut malugisai

GSAM 381.11866-imi januaarip ulluisa siullianni Elderi White ilaquttanilu qimuttuitsorlutik Battle Creekimut, Michiganimut, aallarput. Ukiup sinnerani New Yorkip kitaaniiginnarpunga. Unnummi takorruukkap tunniunneqarfianili J. T. Ortonip inuunini navianartorsiortoq malugisimavaa, sumilli tamanna pissanersoq nalullugu. Tamanna arlalinnut oqaatigisimavaa. Sapaatikkut unnukkut marsip 4-anni Parma, ulluni marlunni ataatsimiinnermut peqataaffigisimasaq, qimallugu Rochesterimut uterpoq E. B. Sanders ilagalugu (maanna, 1905-imi, San Josemi, Cal.-mi, najugaqartoq). Illoqarfikkoorlutik pisullutik taanna qinnuigaa aqqusineq qaamanerpaasoq malittuaqqullugu, “Tassami,” oqarpoq, “tamanna malugiuarpara, soorlulusooq arlaata toqoriassagaanga.” Kisianni kimit toqunneqarnissani kissaatigineqarnersoq nalugunarpaa.

GSAM 381.2Marsip 7-anni Parmamit Rochesterimut uterpunga, Ortonillu ningaavani Lamsonimi najugaqarlunga. Ulluisa 8-anni Orton Arnaq Ortonilu pulaartigaavut, aqaguanilu ullaakkut qimuttuitsorlutik Lancasterimut, Erie nunap immikkoortuaniittumut, aallarnissarput isumaqatigiissutigaarput, tassanimi ernituaata katinnerani uanga katititsisussaagama. Ulloq nuannaarluta atorsimagaluarlugu, ulloq pimoorussiffiusuuvoq.

GSAM 381J. T. Ortonip toqutaanera

GSAM 381.3Ualikkut nalunaaqutaq 5 Lamsonikkut qimappaat, unnukkullu nalunaaqutaq 7:30 nalunaaruteqartoq tikiuppoq, nalunaarutigalugulu Orton nammineq uumasuusiviutimini hiistiminik paarsitilluni inummit ilisimaneqanngitsumit peqqarniitsumik saassunneqarsimasoq. Sumiiffimmut tuaviorpugut, paasillugulu qamutip napparutaanik saviminermik nigalersukkamik niaqqumigut peqqarniitsumik anaalerneqarsimasoq silaarullunilu. Unnuaq taanna nalunaaqutaq 12:35 toquvoq. Ulloq manna tikillugu nalunarpoq kia peqqarniitsumik taamaaliorsimanersoq. Aningaasat pillugit iliornerunngilluinnarpoq, kaasarfimmini nalunaaqutaa attorneqarsimanngimmat, aningaasaasivialu aamma taamaalluni, 45 dollarinik imaqartoq. Tamanna Arnaq Ortonimut annilaarnartorujussuuvoq, taassumalu kingunerisaanit peqqissinngisaannarpoq. Timikkut peqqissusia sukkasuumik ajorserpoq, uimilu toqunerata kingorna sivisuumik inuuginnanngilaq.

GSAM 382Juullimi tassani siulittuutigineqartoq eqquuppoq

GSAM 382.1Juullip unnua eqqaamaneqarluartoq taanna qaammatialuit qaangiummata, inuit qulingiluat sapaatit-akunnerini pingasuni qinoqatigiinnermut peqataasut arfinillit iliverminniipput. Taamaalillunilu siulittuut alla tupinnartumik eqquuppoq.

GSAM 382Neriuutaaruttumut oqilisaaneq

GSAM 382.21866-imi decembarip 12-anni ullaaralaakkut Elias Stiles, North Libertymi, Ind.-mi, najugaqartoq, angerlarsimaffinnut tikiuppoq. Qinnuigivaanga tassani James Harvey, neriuutaarussimasoq nammineq atukkamini neriuutissaqarsorinngitsoq, ajornanngippat oqilisaaviginiarlugu ilagalugu aallassasunga. Nalunnginnakku Arnaq White kingullermik takorruukkamik tunineqarnermini annertoorujussuarmik takusimanera, inuppassuillu atugarisaat siulittuisutut takutinneqarsimanera, oqarfigaara: “Imaassinnaavoq qatanngut White taassuma atugai pillugit arlaannik takusaqarsimasoq, taamaassimappallu taassuma tamanna allakkumappagu, taassumunnga oqaatiginiarsinnaasannit tamanit sunniuteqarnerussaaq.”

GSAM 382.3Erniinnaq ornipparput, Harveyllu qanoq innera pillugu oqaaseqanngilluinnarlunga aperivunga: “Qatanngut White, takorruukkani ilinnut tunniunneqarsimasuni arlaanniluunniit qatanngut James Harveyip atugai pillugit qaammarsarneqarsimavit?” “Aap,” oqarpoq, “taamaassimavunga, ullunilu kingullerni allallugulu taassumunnga nassiuttariaqartutut misigisimavunga.” Taava takusimasani oqaluttuariulerpai. Oqarpunga: “Aqagu ullaakkut orninniarpara, ilinnullu takutitaasimasut allakkukkit taassumunnga nassassavakka.” Tamanna isumaqatigiissutigalugu qimapparput, unnukkullu orniteqqillugu. Allakkani naammassereersimavai, nipituumillu atuffalluta ajunngisaarfigaatigut.

GSAM 383James Harvey pillugu nalunaajaaneq neriuuteqanngitsumut

GSAM 383.1Nalunaajaammi erseqqissumik oqaatigineqarpoq Harvey peqqissutsimigut sanngiillisinneqassasoq, Saatanillu neriuuteqannginnermik immersorneqarnissaa anguniarlugu, aammalu isumaliortinniarlugu isumakkeerfigineqarsinnaanngitsoq, taamaattumik neriuutissaqanngitsoq; kisianni takorruukkami takuneqarpoq inuunermini siusinnerusumi kukkusimasani iluarsiniarlugit sapinngisaminik tamanik iliuuseqarsimasoq, Guutillu isumakkeerfigisimagaa. Aammattaaq imminut aserortikkusuleruni, takutinneqarpoq Guutip inngiliisa taanna kaavillugu Guutimut qilammullu neriuuteqarnissaanik tikkuussiffigigaat. Nalunaajaammi oqaasertat tuppallersaatigeqisut kajumissaarutillu amerlasuut aamma allassimapput.

GSAM 383.2Allagaq taanna tigummillugu aqaguani ullaakkut North Libertymut aallarpugut. Aqqutaani Stilesip oqarfigaanga Harvey naapikkusukkaanga, kisianni neriuummik oqaasissaqarnavianngitsunga; naapikkukku isumaqatigissagiga suliaq neriuutissaqanngitsoq, tassa inuk annaanneqanngitsoq; taavalu itsaq Elitulli, Guutip illerfiata tiguneqarsimaneranik tusagaqarami kingumut nakkarluni toqussasoq.

GSAM 383.3Harveyip illuanut apuuppugut nal. 3 ualikkut. Naapikkakku oqarfigaara: “Qatanngut Harvey, qanoq ippit?” Akivoq aliasoqisumik: “Tammarsimasoq! Tammarsimasoq!! TAMMARSIMASOQ!!!” Oqarpunga: “Naamik! Tammarsimanngilatit. Suli neriuuteqarputit!” Taamatut akigakku nipi allanngorlugu oqarpoq: “Sapaatip-akunnerini pingasuni eqqarsartarsimavunga uannut neriuutissaqanngitsoq, tammarsimallungalu; ullumikkullu, naasorissaasoqarfimmit illoqarfimmut iserlunga, aserorteriviup tasinnguata ikaartarfia ikaallunga, soorlu nipip oqarfigigaani: ‘Tammarsimavutit! Ilinnut neriuutissaqanngilaq! Aserorteriviup tasinnguanut pissigit imminut ipitillutillu!’ Taamaaliussagaluaruma Kristusip suliaanut kanngunarsaataassasoq eqqarsarpunga, taamaattumik imminut aserortinngilanga.”

GSAM 384Aniguisitaaneq sukkasuumik pivoq

GSAM 384.1“Qatanngut Harvey, tammarsimanngilatit!” oqarpunga. “Maanna uanga tigummivara qilammit toqqaannartumik nalunaajaaneq, oqartoq tammarsimanngitsutit!” Akivoq: “Taava tusarusuppara.” Siullermik nassuiaareerpara oqaaseq ataasiinnarluunniit uannut tunniunneqarsimanngitsoq, taava nalunaajaaneq atuarlugu. Atuareernerani kiinaa qungujullugu qaammariarpoq, oqarpoq: “Taava uannut neriuuteqarpoq. Ilumut Naalakkamut upperpunga.”

GSAM 384.2Atuareernerup kingorna qinusarfiuvugut, tamatumalu kingorna allanngorsimasoq nuannaartorlu makippoq. Oqarfigaatigut allakkap taassuma sapaatip-akunnerini kingullerni pingasuni eqqarsaatimini sulineq nammineq oqaatigisinnaasaminiit eqqornerusumik oqaatigigaa. Taamaalilluni Guutip asanninnera takutinneqarpoq qatanngut taanna neriuuteqannginnermit tamatumuuna qaqillugu.

GSAM 384Suliassaqarfik annertusineqarpoq

GSAM 384.3Ukioq 1868 tikillugu Ullormi arfineq-aappaani Adventistit suliffigisaat USA-mut killeqarpoq, tassanilu Missouri-p kujammut killeqarfiata avannaaniittumut aamma kuup Missouri-p kangianiittumut. Suliassaqarfiit sulisullu agguarneqarnissaat pillugu ataatsimiinnermi, Ataatsimut ataatsimeersuarnerup Battle Creek, Michigan-imi maajip 28-ani ingerlanneqartup nalaani, aalajangerneqarpoq Californianut sulisunik marlunnik tupermillu 60-footimik nassiussisoqassasoq. Elderi D. T. Bourdeau uangalu, allattoq, ukiumi tassani juulip 18-iani San Franciscumut apuuppugut.

GSAM 384California-mi ajoqersuiartortitat aallartinneqarnerat

GSAM 384.4California-mi ajoqersuiartortitat aallartinneqarnerat pillugu immikkut eqqaasassaq tassaavoq siulittuisarnermut tunissutip iluaqutissartaa piviusoq qanoq ersersinneqartoq. Paulip anersaakkut tunissutit, ilaatigut siulittuisarnermut tunissutit, pillugit oqarpoq taakku tassaasut “Illernartut naammassillugit piareersarniarlugit, kiffartuussinermi suliassamut, Kristusip timaanik sanaartornissamut”3 Ilumut illernartunik naammassillugit piareersaanissamut aqqutissaq pitsaanerpaavoq kukkunerannik tikkuussivigissallugit, taamaalillutik taakku peersinnaassallugit ajortiminnillu Naalakkatta Jesus Kristusip aavalu erlinnartoq atorlugu errorneqarlutik. Tamatumunnga siunertamut, siulittuisarnermut tunissutip aqqutigalugu kiffartuussinermi suliassami ikiuineq sallusuissutip maannakkut atuuttup sulineranut atatillugu aallaqqaataaniilli ersersinneqarsimavoq, Naalakkap kiffaanut suleriaasianni amigaatit tikkuullugit, aammalu allamik periuseqarlutik inunnik Guutimut saatsitsinermi sunniuteqarnerusinnaanerat takutillugu.

GSAM 385California-mi qanoq sulisoqarnissaq pillugu nalunaajaaneq

GSAM 385.1California-mut apuussimanerput kinguninngua Arnaq Whitemit allagarsivugut. Taassuma takorruugami Battle Creek, Michigan-imi juunip 12-ani tallimanngornermi unnukkut takusimasani oqaluttuarai—ullormi taanna California-mut aallannginnitsinni Lancaster, New York-imiittugut. Taanna California-miissimanngisaannarpoq, inuttai qanoq inuuneqarnersut nammineq ilisimasaqarfiginagu. Ilami taamani kuup Missouri-p kitaaniissimanngisaannarpoq. Tassani pissutsinik ilisimasaqarnera taamaallaat Naalakkap imminut saqqummersissimasaaneersuuvoq.

GSAM 385.2Allakkamini siunnersuummi California-mi innuttaasut tunisisarnermikkut ammasumik pissuseqarnersut nassuiarpaa, aammalu killeqisumik, “pennimik naatsorsuisumik” pilersaaruteqarluni sulinermi qanoq kinguneqarsinnaanersoq. California-mi innuttaasunut oqaluussinermi taakku qanilliunneqassapput taamatut ammasumik anersaqarnerup iluani, soorlu namminneq sulinerminni, kisiannili aningaasartuuteqarpallaartumik pinnani.

GSAM 385Siulittuutigineqartoq iluatsippoq

GSAM 385.3Maanna ukiut 37-it kingumut qiviarlugit, California-mi sulineq aallartinneqarmatilli, taamanilu pissutsit, innuttaasut qanoq innerat, aamma nalunaajaaneq tiguneqarsimanngitsuuppat sulinitsinnik qanoq ingerlatsisimanissarput eqqarsaatigalugit, aammalu siunnersuut malillugu sulinerup kinguneri takullugit, oqarsinnaavunga sulinerput qaammatini pingasuni siuariarnerusimasoq ukioq ataatsimut siuariarsimassagaluarluni, tassami kiffartuussinermi suliassami siulittuisarnermut tunissutip aqqutigalugu siunnersuummik ikiorneqarsimavugut. 1871-imi upernaakkut tikillugu Sonoma County-mi suliniuteqarnerup kingunerisaanik sabbatimik maleruaasunik ilagiit tallimat pilersinneqarsimapput.

GSAM 386San Francisco-mi tupermi ataatsimiinneq siulleq

GSAM 386.1Ukioq taanna juunimi San Francisco-mi siullerpaamik tupeq nappaarparput. Elderi Bourdeau kangimut uterniarluni aallaqqereermat, Michigan-imeersoq allarluinnaq taarserlugu nassiunneqarluni. Juunip 17-iani tikippoq, ingerlaannarlu illoqarfimmi uanga suleqatigilerlunga. Tupermi sapaatip-akunnerini arlalinni suliniuteqareerluta, ataatsimiinnerit attartukkani ingerlateqqippagut decembarip 1-ata tungaanut, 1871. Sulinerup taassuma kingunerisaanik San Francisco-mi tusarliussaq inuit 50-it sinnerlugit akueraat.

GSAM 386California-mi ilagiinni misilinneqaatit

GSAM 386.2Ullormi matumani tikillugu California-mi misilinneqaatitta amerlanersaat avataaniit akerlilersuinermik pisimapput, maannali uppernerup assigiinngitsumik, naatsorsuutaanngitsumik misilinneqarnera inunnut takkulluni. Suleqatigisatta ilaat iliuuseqarnermigut ingerlaannarluni, uanga qularinngisannik, imminut suliamullu kanngunarsaataasussamik ingerlatsivoq. Illoqarfimmi akerartortorpassuaqarpugut, ingerlaaritta tamaasa malinnaaffigisut, iliuuseq eqqunngitsoq atorlugu ajoqusersuinissaminnut piareersimasut. Taamaattumik apustilip oqaaqqissaarutaa “ajortutut isikkoqartut tamaasa nigorsigit” maleruarneq pisariaqarluinnarpoq.

GSAM 386Nammineerluni isumaliortarneq ulorianartoq

GSAM 386.3Oqaatiginngilara qatanngutip taanna iliuutsimini ajortuliorsimasoq, kisianni eqqarsarpunga akerartortitta taassuma iliuuserisaminik ajortuunngitsutut oqaatigisaa iluaqutiginiassagaat. Taanna isumaqarpoq suliaq pillugu “piumasaminik iliorsinnaatitaalluni”, pingaartumik iliuuserisani ajortuliamik imaqanngitsutut nassuerutigineqarmat. Taamaalilluni pisoqarpoq 1872-imi januaari 23 tikillugu, taamani Sonoma County-mit San Franciscumut pisoqarfimmut qanoq killilersuisoqarsinnaanersoq takuniarlugu aallartikkama.

GSAM 387.1Taamani akerartortitta taanna qanoq iliorneranik, soorlu siumut ernummatigisimasara, atuisalerput, taannalu isumaqarpoq tamanna “taakku suliassarinngikkaat”, takutikkusullugu nammineq isumaminik aalajangiisinnaalluni, aqqusinernilu nammineq piumasaminut, kikkullu ilagalugit piumasaminut, angalalluni oqaaseqarfigineqarnani. Kisimiilluni oqaloqatigalugu paasitinniarsarivara taama iliorsinnaanngitsoq, aammalu nammineerluni anersaqarneq taamaattoq ajortumik kinguneqassasoq. Ikinngutai taassumunnga annertuumik tapersersuisut pigai, taakkulu ilaat isummamik taassuma suli annertunerusumik isornartorsiorneqarnissaanik kinguneqartussamik aalajangiussaqalerput. Ilagiit amerlanersaasa taassuma ajortumik ingerlanera takuaat, suliamillu kanngunarsaajunnaarsitsinissamut suliniuteqarninni tapersersuerusullutik.

GSAM 387Misissuinissamut ataatsimiinneq aalajangerneqarpoq

GSAM 387.2Taamaattoqartillugu sabbatimi, januaari 27, aalajangerneqarpoq suliaq misissorneqartariaqartoq, ilagiillu aalajangiisumik iliuuseqarnissaat pisariaqarluni, anersaap maniguunngitsup nassatarisinnaasaata kanngunarsaataanit annaanniarlugit. Ataatsimiinneq aalajangerneqarpoq sapaatip-akunnerata ulluani siullermi, januaari 28, nal. 9 ullaakkut, aallartissasoq, pissutsit aamma ilagiittut tamatumunnga atatillugu pisussaaffipput pillugit. Isigisat tamaasa naapertorlugit ilagiit avinneqarnissaat pinngitsoorneqarsinnaanngilaq. Unnuaq taanna annersaa Guutimut qinunermut atorpunga, uagut iluaqutigaluta sulissasoq.

GSAM 387Allakkatigut nassuerut

GSAM 387.3Ullaakkut 28-ani ataatsimiinnermut aallalerama, suleqatigisama aqqusinermi, najugaqarfigisama eqqaani, naapippaanga qissalluni. Oqarpoq: “Qatanngut Loughborough, ullumi ataatsimiinnermut peqataassanngilanga.”

GSAM 387.4“Ataatsimiinnermut peqataassanngilatit?” oqarpunga; “ataatsimiinneq illit suliamut tunngavoq.”

GSAM 388.1“Nalunngilara,” oqarpoq, “kisianni tamarmi kukkulluinnarpunga. Uanga pillugu inissisimaffigisat eqqorpoq. Tassa allakkat ilagiinnut nassuerutigaakka; tigukkit atuarlugillu. Ilinnut pitsaanerussaaq, aamma taakkununnga, immaqa uannut tapersersuisinnaasunut, pitsaanerussaaq, uanga tassaniinngikkuma.”

GSAM 388.2“Ippassarmit maannamut allannguut taanna annertooq suna pilersippaa?” aperivara.

GSAM 388Takorruugaq tupinnartoq tiguneqarpoq

GSAM 388.3Akivoq: “Ippassaq unnukkut, sabbatip kingorna, allakkerivimmut pippunga, tassanilu Arnaq Whitemit, Battle Creek, Michigan-imeersumit, allagarsivunga. Tassa uannut allataa nalunaajaaneq.” Uannut tunniullugu oqarpoq: “Taanna atuaruk, taava takussavat Naalakkap suliara qanoq isigigaa.”

GSAM 388.4Ilagiinut oqaqqullunga qinnuigaa, nammineq Arnaq White-mit nalunaajaammik tigusaqarsimalluni, taanna pissusilersorneranut pillugit oqaaqqissaarisoq, aammalu tamanna sallusuissutimmat akuersaarsimallugu.

GSAM 388Takorruutip sunniutaa uppernarsaasoq

GSAM 388.5Tamanna tassaavoq 1871-imi decembarip 10-ani Bordoville, Vermont-imi Arnaq Whitemut tunniunneqartup ilaanik. Taassuma qatanngutip taassuma suliassaanut tunngasoq allallugu aallartippaa 1871-imi decembarip 27-ani, kisianni pissutsit ilaat pissutigalugit allakkap naammassineqarnissaa kinguartinneqarpoq, 1872-imi januaari 18 tikillugu, taamani naammassillugu allakkallu Battle Creek-mit nassiunneqarlutik. Taamanimiit allakkat Michigan-mit Californianut nunakkut ingerlaarlutik apuunnissaannut ullut qulingiluat missaat pisariaqarput.

GSAM 388.6Takorruukkani amerlasuut siulittuisumik takutinneqarput. Taamaattoq aamma matumani. Takorruutip nalaani San Francisco-mi piviusumik saqqummersussat aatsaat tarraapput. Ullut sanilliullugit takuneqarsinnaavoq San Francisco-mi suliaq allakkatigut nalunaajaaneq sumiiffimmit siullermit aallareernerata kingorna aatsaat qaffasinnerpaaffimminut pisimasoq. San Francisco-mi qatanngutit ingerlaannaq paasivaat allakkatigut Battle Creek-imut nalunaaruteqartoqarsinnaasimanngitsoq, Arnaq White tamatuma nalaani allagaqarsinnaaqqullugu, tassami pissutsit taamanikkut suli piunngimmata.

GSAM 389.1Pisoqarfik tamanna qatanngutinut tassanittunut pingaaruteqarluinnarpoq, upperilersillugit takorruut taanna Guutimit pissaanermik peqartoq. Uanga Elderi White-mut nulianulluunniit San Francisco-mi pissutsit pillugit allakkat allannikuunngilanga, suleqatigalu nalunaarpoq nammineerluni allagaqarsimanngitsoq; qatanngutillu oqarput: “Allassimappat, nammineq pillugu saqqummersinneqartut oqaluttuarissanngikkaluarpai.”

GSAM 389Takorruutip qanoq allanneqarnera

GSAM 389.2Kingusinnerusukkut allakkat qanoq allanneqarsimanerat nassiunneqarsimanerallu illuatungaaniit paasigatsigu, suli erseqqinnerulerpoq Naalakkap takorruummik tunniussisup nalunaajaatip allanneqarnerata nassiunneqarneratalu piffissaa nakkutigisimagaa, taamaalilluni piffissaq eqqorlugu tassunga apuussinnaaqqullugu.

GSAM 389.31872-imi januaari 18-ani ullaakkut nalunaaqutaq siusissumi Arnaq White itertinneqarpoq, nalunaajaaneq siuliani taaneqartoq eqqarsaatimini ersarilluinnartumik saqqummertoq misigalugu. Isuma taanna imminut nipituumik oqaatigitinneqartutut ersaritsigaaq: “California-mut nalunaajaaneq taanna ingerlaannaq allaguk, allakkeriviullu tullianiittumut ilanngullugu; pisariaqarpoq.” Tamanna aappassaanik uteqqinneqarmat, makippoq, sukkasuumik atisilluni allakkallu naammassillugit allallugit. Ullaakkorsiunnginnermi ernerminut Willie-mut tunniuppaa, oqarluni: “Allakkat uku allakkerivimmut ingerlatikkit, nakkaatitsivimmut ikinagit. Allakkerivimmi pisortamut tunniutikkit, qulakkeerlugulu ullumi ullaakkut aallartussamut allakkanik puussiamut ikissagaa.” Kingusinnerusukkut taanna oqarpoq peqqussutai eqqumiitsoralaartutut isumaqarfigalugit, kisianni apeqquteqanngilaq, peqquneqarninilu malillugu, “allakkat allakkanik puussiaanut ikineqartut takullugit.”

GSAM 389Guutimit siulersorneqarsimanerup uppernarsarnera

GSAM 389.4Taamani San Francisco-mi inissisimanerput ilisimallugu, allakkat allakkeriviup taassuma iluaniilernissaat qanoq pingaaruteqartigisoq paasissavat. Ulluni taakkunani nunakkut allakkanik ullormut ataasiinnarmik nassiussisarput. Allakkat arfininngornermi unnukkut, januaari 27, pinnatik sapaatip-akunnerata ulluani siullermi unnukkut, 28, tikiussimappata, ilagiinni avissaartoorneq aliasunartoq qularnanngitsumik pilersimassagaluarpoq. Sapaatit-akunneri arlalialuit siusinnerusukkut, allaat takorruutip tunniunneqarnerata kingorna ingerlaannaq, tikiussimappata, ilagiit sunniutaat taamaatilluni takussallugu piareersimanngikkaluarput.

GSAM 390.1Tassa nalunaajaaneq Naalakkap assaanut ersarissumik ilisarnaateqartoq, taamaallaat piffissaq eqqorlugu tikiulluni kukkunerit atuuttut iluarsisinnaammat pinnani, qatanngutillu maniguulluni akuersaariarlugu maleruaramiuk, ilagiit inuusuttut akornanni ataatsimoornermik aalajaassusermillu pilersitsinissamut sunniuteqangaartoq.

GSAM 390Takorruutinik allannermi periuseq

GSAM 390.2Pisoqarfik una aamma taassuma nammineq takusimasani qanoq allattarnerlugit pillugu oqaasiisa assersuutissaattut atorneqarsinnaavoq. Oqarpoq: “Sininnermit iterneqartarpunga sammisanik siusinnerusukkut eqqarsaatinni saqqummiunneqarsimasunik ersarissumik misigisaqarlunga; unnuap qeqqani allakkat allattarpakka nunap immikkoortuisa akimorlugit nassiunneqartartut, ajornartorsiutip sakkortunerpaaffianut apuunnerminni suliamut ajunaarnersuarmik annertuumik pinngitsoortitsisartut.”4

Notes

  1. Haggaji 2:18, 19. ↩
  2. Kunngit allagaasa aappaat 8:7-15. ↩
  3. Efesosimiunut 4:12. ↩
  4. Ilagiinut nalunaajaataasut, Atuagaq 5, qupp. 671. ↩

Note

Back