Kapitali 11 — Inngilit aappaata tusarliussaa
GSAM 171.1“Taava inngili alla malinnippoq oqarlunilu: Babyloni illoqarfissuaq uppippoq, uppippoq, uersaanerata kamannerata viinnianik inuiaannik tamanik imertitsigami.”1
GSAM 171.2“Taava illup naalagaa kamalerluni kiffaminut oqarpoq: Illoqarfiup aqqusernginut aqqusineeqqanullu tuaviortumik anigit, maangalu isertikkit piitsut, timimikkut innarluutillit, pisunniarnermikkut innarluutillit tappiitsullu.”2
GSAM 171.3Naalakkap oqaluussisuni aqqutigalugit silarsuaq aalatissimavaa tusarliussaq manna atorlugu: “Eqqartuussinissaata nalunaaqutaa nalliuppoq.” Tusarliussaq taanna nammineq innuttaanerartut tamarmik piumagunik ataatsimoorfigisinnaagaluarpaat. Tamanna katinnermut “unnukkut nerersuaanissamut” qaaqqusineq siulliuvoq. Nalunaarutigineqarsimavoq “qaaqquneqarsimasunut”.3 Qaaqqusineq taanna assigiinngitsutigut utoqqatsissuteqarnikkut itigartinneqarmat, aappassaanik qaaqqusisoqarpoq, inngilit aappaata tusarliussaanut naapertuuttumik.4 Qaaqqusineq taanna aqqutigalugu Naalakkap inuit immikkoortippai, sallusuissutsimi qaamanerata siuariartornera malillugu piffissap naggatissaata tungaanut ingerlaaqqullugit.
GSAM 171Katinnermut unnukkut nerersuaanissamut aappassaanik qaaqqusineq
GSAM 171.4Tusarliussap aappaata — eqqartuussinerup nalunaaqutaa pillugu nilliunnerup kingorna tusarliunneqartup — ima oqaatigaa: “Babyloni illoqarfissuaq uppippoq, uppippoq, uersaanerata kamannerata viinnianik inuiaannik tamanik imertitsigami.” Unnukkut nerersuaanissamullu qaaqqusinerup aappaa imaappoq: “Illoqarfiup aqqusernginut aqqusineeqqanullu tuaviortumik anigitsi, maangalu isertissigit piitsut, timimikkut innarluutillit, pisunniarnermikkut innarluutillit tappiitsullu.” Allassimaffinni taakkunani tamani Naalakkamut innuttaanerartut “illoqarfimmik” taaneqarput. Upperisamik nassuerutiginninnerisa imminnut assortuuttuunerat paatsiveqannginnerallu pissutigalugit “Babylonimik” taaneqarput. Allassimaffimmi allami piffissanut kingullernut tunngasumi takusinnaavarput Naalakkap tikiunnissaa sioqqullugu innuttai “Babylonimit” aneqquneqartut: “Babyloni angisooq uppippoq, uppippoq, anersaapilullu inigilerpaat, anersaat minguttut tamarmik najugarilerpaat, timmissallu minguttut maajunnartullu tamarmik parnaarussivigilerpaat.... Innuttakka, taassumannga anigitsi, ajortuliaanut peqataaqqunasi, perluitanillu taassumunnga nalliuttunik eqqugaaqqunasi.”5
GSAM 172“Qanoq tusarsimanerlutit eqqaamajuk”
GSAM 172.1Sardesimi ilagiinnut oqaaserisani atuarpugut: “Taamaattumik qanoq ilillutit tigusisimanerlutit tusarsimanerlutillu eqqaamajuk, aalajangiussigit peqqissimillutillu. Eqqumanianngikkuit tillinniatut ornikkumaarpakkit, nalunaaquttallu qanoq ilinerani ornikkumaarnerikkit ilisimassanngilat.”6 Sardesimi ilagiit ilagiinnik iluarsaaqqinnerup nalaani pilersimasorinarput, “Jezabelip” — ilagiit tunussisimasut — sulineranni piffissap taartuusup kingorna. Sardesimi ilagiit nalunaarfigineqarput siornatigut uumassuseqarsimasut; Naalakkalli tikiunnissaa pillugu ajoqersuut tusaramikku itigartikkamikkulu, pisussamit tassannga “unnuami tillinniatut” tassanngaannaq tikinneqarsinnaalerput. Apustilip Paulusip 1 Thessalonikamiut 5:1-5-imi allaatigisaatut, Naalakkap tikiunnissaa qanillippat “Eqqissineq toqqissisimanerlu” suaartaatigisut taamatut inissisimasussaapput. Sallusuissutip qaamaneranik malinnittut “ullup qitornaanik” taaneqarput, Naalakkallu tillinniatut tikissanngilai.
GSAM 172.2Ilagiit arfineq-marluk pillugit siulittuutip allaaserisaani takuarput Sardesimi ilagiit uppinnerat ingerlaannaq Filadelfiami ilagiinnit kingoraarneqartoq; Filadelfia qatanngutigiittut asanninnermik isumaqarpoq. Upperlertut 50,000-it, inngilit aappaata tusarliussaa aqqutigalugu ilagiinnit assigiinngitsorpassuarnit anisitaasut, ilumut taamaapput. Kristusip qanittuararsuakkut tikiuteqqinnissaanik sallusuissut pingaarnerpaaq tunngavigalugu qatanngutigiittut asanninnermi ataatsimoorput.
GSAM 173Tusarliussap aappaa qanoq nalunaarutigineqartoq
GSAM 173.1Unnuap qeqqani nilliunneq 1844-mi septembarip 12-aneersumi Elderi J. V. Himesip inngilit aappaata tusarliussaa pillugu, pissutsillu taassuma nalunaarutiginissaanut pissutaasut pillugit oqaaseqaataa ilaavoq. Allagai McConnelsville, Ohio-mi 1844-mi aggustip 29-anni ullulerneqarsimapput, imalu allassimavoq:—
GSAM 173.2“1840-mi qatanngut Miller suleqatigalugu sulileratta ukiut qulingiluat oqalugiartareersimavoq. Piffissami tassani kisimiingajassimavoq. Sulinerali unitsinneqarsimananilu kinguneqarluartarsimavoq, upperisarsiornermik nassuerutiginnittut Guutip innuttaasa neriuutaannut ilumoortumut Naalakkallu tikiuteqqinnissaanut piareersarnissamut pisariaqartutut ittumut eqqummarissarlugit. Aamma Guutimut suli saassimanngitsut qanorluunniit inissisimasut tammaqqanerminnik paasitippai, ingerlaannarlu peqqissiminissaat Guutimullu saannissaat pisussaaffigigaat, uissap tikiunnerani eqqissillutik naapinnissaanut piareersaatitut. Sulinermini anguniagai pingaarnerit tassaapput taakku. Inuit upperisarsioqatigiinnut aalajangersimasunut imaluunniit upperisarsiornermi illuatungeriinnut ilanngunnissaannut saatsinniarsarinngilai.
GSAM 173.3“Tikiuteqqinnissaq qanillisoq ilumoortuusoq qularunnaaratsigu, ajoqersuullu tamanut ammasumik akuerigatsigu, taamatut aamma isumaqarpugut. Upperisarsioqatigiinni assigiinngitsuni Guutip isumaginninneratigut suliffigeqquneqartuni taamatut periuseqarpugut. Oqaluussisut ilagiillu oqarfigaavut taakkuninnga aserorterinissaq imaluunniit avissaartitsinissaq paatsiveerutsitsinissarlu suliassarinngikkipput. Ataatsimik ersarissumik siunertaqarpugut: ‘nilliunneq’ tusarliutissallugu, eqqartuussineq ‘matup killinganiittoq’ pillugu mianersoqqusissalluni, inoqativullu pisussamut tassunga piareersaqqullugit kajumissaassallugit.... Oqaluussisut ilagiinnullu ilaasortat sulinitsinnit iluaquteqarsimasut, ajoqersuulli ilumoortumik akuerisimanngitsut, paasivaat ajoqersuut malittariaqarlugu, oqaluussissutigalugulu aalajangiuttariaqarlugu; taamaanngippat piffissami ajornartorsiorfiusumi nalliuttumi upperluinnartunik aalajangiusimannittunillu ajornartorsiuteqassallutik. Taamaattumik ajoqersuut akerliuffiginiarlugu aalajangerput, ilaallu periuseq ataaseq, allallu alla atorlugu sammisaq taanna nipangersinniarlugu. Tamatuma qatanngutivut angutit arnallu taakkua akornanniittut misilinneqangaartunut inissippai. Amerlanerpaat ilagiitsik asavaat, qimannissaallu eqqarsaatigisinnaanagu. Kisianni illaruaatigineqaraangamik, naqisimaneqarangamik, assigiinngitsutigut siornatigut pisinnaatitaaffimminnik nuannaarutigisartakkaminnillu arsaagaangamik, ‘nerisassaq piffissaatillugu tunniussassaq’ tunniunneqanngikkaangat, sabbatimillu sabbatimut ‘eqqissineq toqqissisimanerlu’ pillugit salloqittartumik erinarsuut siutiminnut tutsiukkaangat, upperisarsioqatigiinnut atassuteqarnerat sukkasuumik annikillisarpoq. Taava pissaanerminnik ataqqinassuseqarlutik makipput, nammakkiunneqarnertillu iperarlugu nilliulerput: ‘Innuttakka, taassumannga anigitsi.’
GSAM 174Misilinneqarfiusumi inissisimaneq
GSAM 174.1“Pissutsit tamakku misilinneqarfiusumut inissippaatigut, (1) siulittuutikkut piffissarisatta naggataarpiaaniikkatta, tassani Naalakkap innuttani tamaasa ataatsimoortikkumaarai naatsorsuutigigatsigu; aamma (2) tamatigut ajoqersuut alla oqaluussissutigisarsimavarput. Maannalu pissutsit allanngorsimalermata, ilagiinnit uagutsinnik tusarliussatsinnillu ilassinnissimasunit avissaarnissamik taakkuninngalu avissaartitsinissamik nilliunneq peqataaffigigutsigu, tamanna ilumoortuunngitsutut isigineqassagaluarpoq. Taamaattumik nangaavugut, aallaqqaammullu aalajangiusimasarput naapertorlugu suli iliorluta, ilagiit oqaluussisullu iliuuseqarnerminni ima ingasatsitsitigimmata Guutimik mianerinnilluta sallusuissut Guutillu qitornai tatineqartut illersorlugit inissittariaqalerluta.
GSAM 174Periusitsinnut apustilit maligassaat
GSAM 174.2“‘Synagogimullu iserpoq qaammatinilu pingasuni sapiilluni oqalulluni, Guutip naalagaaffia pillugu oqaloqatiginnittarluni upperilersitsiniartarlunilu. Ilaat manngertimmata upperumanatillu, aqqut taanna inuppassuit takkuanni ajornerarmassuk, taakkunannga qimaguppoq ajoqersukkallu immikkoortillugit, ullut tamaasa Tyrannusip atuarfiani oqaloqatiginnittarluni.’7 ‘Ilaat manngertimmata’, ‘aqqut taanna [Naalakkap tikiunnissaa] inuppassuit takkuanni ajornerarmassuk’ aatsaat qatanngutivut ilagiinnit anillutillu avissaarnissaminnut kajumissisinneqarput. Qatanngutitta ‘kiffat ajortut’ taakkua ‘ajorinnillutik oqalunnerat’ naammagisinnaanngilaat; ilagiillu ‘neriuut pilluaqqusaasoq’ utaqqisunut naqisimannillutillu ‘ajorinnillutik oqalussinnaasut’ taakkununnga Babylonip isertugaasup paniinnaatut ipput. Taama nalunaarutigaat, iivangkiiliullu kiffaanngissusia iserfigalugu. Babyloni sunik imaqarnersoq pillugu tamatta isumaqatigiinngikkaluarluta, Naalakkap tikiunnissaanik Guutillu naalagaaffiata qanillineranik ajoqersuumut akerliusut tamaasa ingerlaannartumik inaarutaasumillu qimannissaat isumaqatigiissutigaarput. Upperaarput tamanna inuunermik toqumillu apeqqutaasoq. Upperisarsioqatigiinnut Naalakkap tikiunnissaanik suusupaginnittunut imaluunniit akerliusunut atassuteqartuaannarneq toqumik kinguneqassaaq. Inuit ileqqutoqaannit tamanit anineq, Guutip oqaasianik tunngaveqarluni aalajaatinneq, Naalakkallu saqqummernissaanik ullut tamaasa utaqqineq inuunermik kinguneqassaaq. Taamaattumik kikkulluunniit inussiaataanermik nammakkiunneqarsimasut maanna ima oqarfigaavut: ‘Taakkua akornannit anigitsi, avissaaqqalusilu, oqarpoq Naalagaq, minguttorlu attornaveersiuk; taava ilassissavassi, ilissinnullu Ataataassaanga, ilissilu ernikka panikkalu tassaassavasi, oqarpoq Naalagaq Ajugaqanngitsoq.’”8
GSAM 175Akerlilersuineq paasiuminaatsoq
GSAM 175.1Wm. Miller piffissami tassani ilagiit Adventistillu akornanni akerleriinneq pillugu ima oqarpoq:—
GSAM 175.2“Pissusissamisuunngilluinnarpoq paasiuminaalluinnarlunilu ilagiit kristumiut ajoqersuut taanna itigartissagaat, ilaasortatillu neriuut taanna pilluaqqusaasoq pissutigalugu anisissagaat. Nalunngilara baptistit ilagiivisa ilaasa oqartarnerat uppernerat pillugu anisinnagit, kisianni tikiuteqqinnissamut upperlertut nerliiveqatigisarmatigit. Taavami Annaassisumik tikiuttussamik uppernerat pillugu pineqanngippat, sooq uanga baptistit ilagiivisa saniatigut allanik nerliiveqateqarsimanngisaannartoq taakkua oqaluffiini oqaluussiveqquneqanngilanga? Tamanna utoqqatsissut salluvoq. Metodistilli presbyterianillu taama utoqqatsissuteqarsinnaanngillat; tassami upperisarsioqatigiinnit assigiinngitsunit nerliiveqatigiittarneq upperigamikku. Suna pillugu taava anisitsisarpat? Tusarpunga ilaat tikiuteqqinneq aappaa pillugu erinarsuutinik ‘erinarsortarnerat’ pillugu anisitaasimasut; allallu silaqannginnerarlugit, uffa taakkua silaqannginnerannut uppernarsaatitaasoq ataasiinnaasoq tassaasoq Kristusimik eqqumallutik utaqqinerat. Guuti-aa, ‘isumakkeerfigikkit, nalugamikkumi qanoq iliornertik.’”
GSAM 176Storrsip ilagiit isiginninnerat pillugu oqaasii
GSAM 176.1George Storrs ilagiit Adventistinut isiginninnerat pillugu ima oqarpoq:—
GSAM 176.2“Taakkua ilaannit kina maannakkorpiaq oqanngila: ‘Dronningitut issiavunga’? Taakkualu ilaannit kina nuannaarutiginninngila eqqarsaatigalugu ullut arlaanni nunarsuaq ajugaaffigiumaarlugu, upperisaminnullu naalatsigitikkumaarlugu? Taakkua ilaasa kina inummik tikiuteqqinnissaq matup killinganiittoq upperalugu ammasumik siooranani nassuerutiginnittumik akornaminni eqqissilluni uninngaannartitserusussava? Akornanni akornusersorneqarani uninngaannarnissamut piumasaqaataannginnersoq ukioq manna Naalakkap tikiunnissaanik uppernerup tamanut nalunaarutiginissaa ‘tamakkiisumik pinngitsoortissagit’, qanorluunniit tamanna pillugu isumaqartigigaluaruit, qanorluunniillu pingaartikkaluarukku ima nilliarnissaq: ‘Guuti mianerisiuk, ataqqinaammillu tunisiuk, eqqartuussinissaata nalunaaqutaa nalliummat’?”
GSAM 176Mansfieldip nalunaajaanera
GSAM 176.3L. D. Mansfield Oneida, N.Y.-mit 1844-mi marsip 21-anni allalluni ima nalunaajaavoq:—
GSAM 176.4“Guutip qitornami asasami Naalakkamik qilammit tikiuttussamik utaqqisut isumaat sunnerpai, siulersorlugillu, inngili ‘iivangkiiliumik naassaanngitsumik oqaluussissutigisassalimmik peqartoq, oqartoq: Eqqartuussinissaata nalunaaqutaa nalliuppoq’ tusarnaaqqullugu kisiat pinnagu, aammali peqqussut tulliuttoq: ‘Innuttakka, taassumannga anigitsi!’ naalaqqullugu. Siornatigut pisarnermit qularunnaarneruvunga ullutsinni upperisarsiornikkut kattuffiit Babylonimut sakkortuumik igitassamut kingornalu nassaarineqaqqinngisaannartussamut annikigisassaanngitsumik ilaasut.... Taamaattorli isumaqarpunga kattuffiit ilaasa nassummut mikisumut assingunerat ersarinnerpaasoq. Pisimasut ilaat tamanna nassuiassavaat.
GSAM 176Inuit perulluliortut anersaavat saqqummersoq
GSAM 176.5“Qatanngut Naalakkap tikiunnissaanik nalunaarutiginnilluni sumiiffimmi maani kinguneqarluartorujussuarmik sulisimasoq, piffissami aalajangersimasumi sumiiffimmi aalajangersimasumi oqalugiarnissaminut isumaqatigiissuteqarpoq. Naalakkap pissutsit ima aaqqissuuppai qatanngut taanna sumiiffimmit isumaqatigiissutigisamit 16 milinik ungasissuseqarluni. Kisianni _____-nik upperisalinni oqaluussisoq tassaniippoq, inuit perulluliortut siulersorlugit, usserummik meqqunillu nassarluni, Guutip Qutsinnerussaartup kiffaa taanna taninniarlugu meqqunillu qallerniarlugu. Oqaluussisoq taanna sivitsunngitsoq ataatsimiinnernik sivisuumik ingerlanneqartunik aallartitaqarpoq, kisianni suut tamarmik avannaani sermertut nillertigalutillu sikutut ipput — inuit eqqummarissinneqanngillat Guutimulluunniit saannatik. Naggataatigut oqaluussisoq oqarpoq isumaqarluni nammineq ‘ernumasut issiavissaannut issittariaqalissalluni’.
GSAM 177.1“Nunaqarfimmi maani ilagiinni eqimattanut siulersortaasoq, maani ataatsimiittalersimanitta kingorna eqimattaminut oqarpoq, angut kialuunniit illuanut iserluni ukioq manna Kristusi tikiukkumaartoq upperalugu oqassappat, illumi matuatigut anisikkumaarlugu.”
GSAM 177Ilagiinnut pisussaaffik
GSAM 177.2Maanna nalunaajaaneq saqqummiutissavarput allakkamit, Adventimik upperisaqartut Bostonimi, Mass., katersuullutik ataatsimeersuarnerannut saaffiginnissutaasumit. Allagaq 31. maaji 1844-mik ullulerneqarpoq, atsiorneqarlunilu Wm. Millerimit, Elon Galushamit, N. N. Whitingimit, Apollos Halemit aamma J. V. Himesimit. Ima oqarput:—
GSAM 177.3“Ilagiinnut pisussaaffipput pillugu aamma oqaaseqalaarsinnaavugut. Tamatumani, pissutsinilu allani amerlanerni, ingasattajaartumik iliuuseqarneq uagutsinnut navianartoqarsorinarpoq. Navianartut siullersaraat ilagiit ilaasortaaffigisatta oqartussaassusiannik akuersineq, pisussaaffimmut taamaattumut tunngatillugu nipangersinneqarluta. Qularutiginngilarput tusindillit Guutip saavani eqqartuunneqaatissalersimasut, tamatumani ilagiit piumasaqaataannut Allakkanut Illernartunut naapertuutinngitsunut nakkaannaramik. Aalajangersimallutik ilumoortuusimagaluarunik maanna isumannaannerujussuarmik inissisimassagaluarput iluaqutaanerullutillu, naalliunnissamut aamma aggersarneqarsinnaagaluarlutik.
GSAM 177.4“Navianartut aappaattut oqaatigissavarput ilagiinnut akiniaajumanerup anersaavanut nakkaannarneq, taakkua uagutsinnut naapertuilluanngitsuliornerat pissutigalugu, peqatigiiffiillu taamaattut tamaasa immikkoortitsinani sorsuffigilerlugit. Adventistit ilagiinnut ilaasortaaffigisaminnut tunngatillugu pisussaaffiat pillugu najoqqutassioqquneqaraluarutta, tamanut atuuttussanik ilitsersuuteqarsinnaassanngikkaluarpugut. Guutimik mianerinnillutik iliuuseqartariaqarput, pisut atukkallu piumasaqaataat naapertorlugit.
GSAM 178.1“Taamaattorli pisussaaffitsinnik naammassinninnissamut aalajangersimasuusariaqarpugut, piffissarititaasuni naleqquttuni tulluartunilu tamani sallusuissut pillugu nalunaajaalluta. Taamaaliornerput ilagiit ajuallaatigippassuk, nipangersimanngikkuttalu anisitsiumallutik sioorasaarippatigut — naak ilagiinnut attaveqarnitsinnik eqqissisimasumik atorunnaarsitsinissaq naleqquttuusorigutsigu tamanna pitsaanerusinnaagaluartoq — pisussaaffipput naammassitigu. Anisitaaguttalu eqqunngitsuliorfigineqarneq naammagittarluta atussavarput, Naalakkavullu ilagalugu ‘isaaffiup silataanut aninissatsinnut, taassuma mitaatigineqarnera nammassallugu’ piumassuseqassaagut.”
GSAM 178.2Ilagiit inngilip aappassaa tusarliussaanik nalunaaruteqartunut iliuusaat pillugit issuaanernit taakkunannga paasiuminarpoq, ‘unnukkorsiortitsinissamut’ qaaqqusinerup aappassaa siullermik qanoq kinguneqarsimasoq. Anersaakkut savaateqatigiinnut ataatsinut katersorneqartut ‘timimikkut innarluutillit’, ‘tusiattut’ aamma ‘tappiitsut’ taagorneqarput. Tamatumannga erseqqissumik paasinarpoq qanoq naalliutsinneqarsimasut, ‘kiffaqatiminnit’ avissaarfigisaminnit ‘persuttarneqarnermikkut’.
GSAM 178Inuit immikkoortut sallusuissutinik nutaanik tigusinissamut toqqagaasut
GSAM 178.3Naalakkap siunertaa erseqqissumik takuneqarsinnaavoq inuit immikkoortut anisitinneranni, inngilip aappassaa tusarliussaata — ‘unnukkorsiortitsinissamut’ qaaqqusinerup aappassaa — aamma ‘unnuap qeqqani nilliunnerup’ nalunaarutigineqarnerisigut. Ullussanut kingullernut sallusuissutit erlinnartut ujartorneqarlutillu nalunaarutigineqartussaapput. Suliassaq tamanna ilagiinni ‘upperisarsiornermi aalajangersakkanut pituttorsimasuni’ naammassineqarsinnaanngilaq, soorlu apustilit nalaanni ilagiit juutit upperisarsiornikkut immikkoortuinut suli attuumassuteqartuugunik iivangkiiliu nunarsuarmut nalunaarutigisinnaassanngikkaluaraat. Guutip tassani avissaarneq peqquaa,9 Aamma Adventimik upperisaqartut inuit taakkuninnga upperisarsiornermi aalajangersakkamik iluanni paarinniinnarniartut avissaarfigeqquai.
GSAM 179Storrsip ‘Oqaluussissutit arfinillit’
GSAM 179.1Aninerup tamatuma kinguninngua malugaarput siunissami pillagaanissaq pillugu qaamasoq Adventimik upperisaqartut eqimattakkuutaanut annguttoq. Tamanna George Storrsip quppersagaani ‘Oqaluussissutit arfinillit’-ni saqqummiunneqarpoq. Tassani ajoqersuutigineqarpoq inuk pinngortitaminik toqujasuusoq; toqungasut toqup makititaanerullu akornanni ilisimassuseqanngitsut; Guutimik mianerinninngitsut naggataatigut pillagaanerat piuneerunneqarluinnarnissaq; aamma toqujuissuseq Guutip tunissutigigaa, Naalakkatsinnik Jiisusimik Kristusimik upperinninnikkut taamaallaat tiguneqarsinnaasoq.
GSAM 179.2Adventistit tusindillit inuup pinngortitaa pillugu ajoqersuut tamanna ilassivaat, tamarmilli taamaalinngillat. Ajoqersuummik itigartitsineq taakkua akornanni paatsiveerunnermik pilersitsinngilaq, upperisamut tunngasuinnartut isigineqarmat, inullu ileqqorissuuneranik misilitsissutaassanngitsutut. Taamaattumik Kristusip qanittukkut tikiunnissaanik nunarsuarmik mianersoqqusinissamut ataatsimoorlutik suliniarnerat kipineqanngilaq. Taamaakkaluartorli tamatuma kingunerisaanik ilagiit taakkununnga kamaannerat sakkortusivoq.
GSAM 179‘Oqaluussissutit arfinillit’ akerlilerneqarsinnaanngitsut
GSAM 179.3Illoqarfimmi najugaqarfigisanni metodistit palasiat, siornatigut 1843-mi Naalakkap tikiunnissaa pillugu ajoqersuummik oqaluusseqataasimasoq, ‘Oqaluussissutit arfinillit’-nik pissarsivoq. Atuarpai ilagiimilu ilaasortaanut nassuerutigalugu ajoqersuut akerlilersinnaanngikkini. Ilagiimili ilaasortat amerlasuut tamanna ilassigaat paasigamiuk allat atuakkamik atuaqqunagit siunnersorpai, ‘atuarunikku ajoqersuut upperilissammassuk’. Septembarimi 1844-mi palasi taanna oqaluffiit ukiumoortumik ataatsimeersuarnerannit uterami, oqaluffimmi oqalugiartarfimminut qaqivoq, tamanullu tusarliullugu Naalakkap tikiunnissaa pillugu ajoqersuut tunuartillugu. Maniguullunilu ilagiinnut isumakkeerfigeqquvoq, oqalugiartartut illumi tassani oqalugiarnissaannut qaaqqusisarsimanini pillugu.
GSAM 179Ajoqersuinerluinermik unnerluutigineqartut
GSAM 179.4Palasip taama iliuuseqarnera kinguninngua Adventimik upperisaqartut ajoqersuinerluttutut pineqarnissaat anguniarneqalerpoq. Biibilili tunngavigalugu imminut illersornissamut akuerineqaramik ilagiit ajugaanngillat. Ilaat arlallit ilagiinnit taakkunannga anisitaapput, iliuusaat ilagiit malittarisassaannut naapertuutinngimmata. Allarpassuillu anipput, ilaasortat taakkua anisinneqarnerat pissutigalugu, taakku uppernerat Allakkanut Illernartunut akerliusoq uppernarsarneqarsinnaanngimmat. Taamaalilluni ilagiinni hundredillit Annaassisussamik nassaarfigisimasaanni Guutimilu pillualerfigisimasaanni Naalakkap tikiunnissaa pillugu ajoqersuut naassaanngitsumik mattunneqarpoq.
GSAM 180.1Illoqarfimmi inunngorfigisanni pisut aamma nuna tamakkerlugu ilagiinni hundredilikkuutaani pipput. Qatanngutiminnit siornatigut ilagisaminnit taamatut pineqartut pruffiitip Esajap oqaasiini annertuumik tuppallersaateqarput: ‘Naalakkap oqaasia tusarsiuk, ilissi oqaasia pissutigalugu sajuttusi: Qatanngutisi ilissinnik uumissuisut, atera pillugu ilissinnik anisitsisut oqarput: Naalagaq naalannarsili. Taannali ilissi nuannaarutissassinnut saqqummissaaq, taakkulu kanngusussapput.’10
GSAM 180Ajortut kamaannerat saqqummersoq
GSAM 180.2Ulloq Naalakkap tikiuffissaatut naatsorsuutigineqartoq qanilliartortillugu upperisaqartut sulinerminni ilungersornerulerput, ajortullu suli sakkortunerusumik kamaallutik mitallutillu. Tamanna 31. oktobari 1844-mi Unnuap qeqqani nilliunnermi aaqqissuisup oqaasiinit tulliuttunit takuneqarsinnaavoq:—
GSAM 180.3“Ingerlaarnerup tamatuma ajortunut sunniutai aamma annertuumik nakussatsitsipput Guutip tamatumani peqataaneranik upperinninnitsinni. Guutip qitornai taassuma saavani pallorlutillu maniguunniarlutik, saqqummernissaanullu piareersarniarlutik katersuukkaangata, inuit ajortillit saammaannikkut taamaallaat annaanneqarsinnaasut taamaaliortariaqarnerattut, ajortut ajussuseq annerpaaq takutittarpaat. Ataatsimiinnerput nammineq aviisitsinni taamaallaat nalunaarutigisimagutsiguluunniit, tamanullu ammasumik aggersaasimanata, Belialip erneri takkullutik inuppassuanngortitsisarput annertuumillu eqqissiviilliortitsillutik. Arfininngornermi qaammatip matuma ulluisa 12-ianni [12. oktobari 1844] unnukkut naalagiartarfimmi ataatsimiinngilagut, naalagiartarfimmi sullissisoq [illumik paarsisoq] sabbatimut [sapaatip-akunnerata ulluannut siullermut] illumik eqqiaanissaminut periarfissaqaqqullugu. Inuilli eqqissiviilliortitsisut nakuuserlutik illumut iserput, periarfissarlu tamanna allaat itigartillugu. Borgmesterili qinnuigineqarsimanani ingerlaannaq akuliuppoq, taakkulu anisillugit.
GSAM 181.1“Sabbatimi tulliuttumi ataatsimiinneritsinni, naalagiartarfik ulikkaareermat, inuppassuit imminnut eqimallutik illup saavani aqqusineq ulikkaartippaat. Taakkua ilarpassui kamapput kinaluunniit Naalakkap tikiunnissaanik upperinnimmat. Unnukkut innuttaasut pissangavallaarnerat pissutigalugu ataatsimiittoqanngilaq. Taamaakkaluartoq suli unnuliaarnerani aqqusineq inunnik eqqissiviilliortitsisunik ulikkaarpoq. Borgmesterilli politiivisalu pikkorissut ingerlaannaq akuliunneratigut inuit ikittuinnaat parnaarussivimmukaateriarlugit aqqusineq inuerutinneqarpoq. Inuit eqqissiviilliortitsisut pissusilersornerat Lotip matuata eqqaani Sodomap suujunnaarsinneqarnissaa sioqqullugu unnukkut katersortunut taamaallaat assersuussinnaavarput.... Taakkua taama iliuuseqarnerat ima tassanngaannaartigaaq, ataatsikkoortigalunilu siammasitsigaluni, allaat juutit qaammataasa arfineq-aappaata ulluani siullermi saqqummernera isumaqarnitsinnik nakussatsitsivoq qaammat una pineqartariaqartoq.”
GSAM 181Mitallerisut qilaaliarnermut atisalersortut
GSAM 181.222. oktobari 1844-mi, ullut 2300-t naaffianni, Parisimi, Maine, upperisaqartut naalagiartarfimmi katersuussimapput, ullormi tassani Naalakkap tikiunnissaa naatsorsuutigalugu Guutimut ilungersorlutik qinullutik. Mitallerisut illup eqqaanut katersuupput, illaatiginnillutik erinarsorlutik. Eqqissiviilliortitsisut taakkua marluk atisanik qaqortunik takisuunik atisalersorlutik illup qaanut qaqipput, erinarsorlutik illup iluani qinusut Naalakkallu tikiunnissaanik utaqqisut mitaatigaat.
GSAM 181.3Ilimanarpoq pisumit tamatumannga salluliuutit Adventistit qilaaliarnermut atisalersornerat pillugu siammartinneqartut aallaaveqartut. Adventistit aviisiisa allaat $500-nik akissarsiassaqartitsiniarnertik nalunaarutigisaraluaraat, Adventistip 1844-mi qilaaliarnermut atisalersorluni Naalakkap tikiunnissaa utaqqissimagaa ataasiinnarmilluunniit tatiginartumik uppernarsaasoqarsinnaappat, taamatut pisoq ataasiinnarluunniit saqqummiunneqarsimanngilaq.
GSAM 182Hazen Fossip takorruugaa, 1844
GSAM 182.1Piffissap tamatuma missaani Polandimi, Maine, angut inuusuttoq Hazen Fossimik atilik najugaqarpoq. Aalajangersimalluni upperaa Naalagaq qaammatip arfineq-aappaata ulluisa qulinganni tikiutissasoq. Angutaavoq isikkorissoq, inussiarnersumik oqaloriaaseqarluni ilinniagaqarluartuullunilu. ‘Unnuap qeqqani nilliunnerup’ naannginnerani sapaatip-akunneri arlallit sioqqullugit Naalakkap qanillivaa takorruugamillu tunillugu. Takorruukkami Adventimik upperisaqartut Guutip illoqarfianut angalanerat, navianartuilu, takutinneqarput. Mianersoqqussutinik tusarliussassanik tunineqarpoq, taakkulu ingerlateqqittussaallugit. Aamma takutinneqarpoq misilinneqarnerit malersorneqarnerlu, imminut takutitanik aalajaalluni oqaluttuassaguni kingunerisassai. Soorlu Foy, taassuma aamma tummeqqat pingasut takutinneqarput, taakku aqqutigalugit Guutip innuttai illoqarfimmut illernartumut aqqutikkut ingerlalluinnalissammata. Naalakkap ‘ullut ikittunnguit qaangiuppata’ tikiunnissaanik — taamanikkut erinarsuutigisamissut — aalajangersimalluni upperinnikkami, takorruukkami aqqutimut tummeqqanut pingasunut tunngasoq nassuiarsinnaanngilaa. Pinngortitaminillu makitasuugami sanningasumit tunuarsimaalerpoq, takorruukkamilu oqaluttuarinissaa itigartillugu. Takorruugaq aappassaanik takuteqqinneqarpoq, ilanngullugulu oqaluttuussaalluni takutitanik suli oqaluttuariumassanngikkuni nammagassaq imminut peerniarneqartoq, Naalakkallu qitornaasa sanngiinnerpaat ilaannut tunniunneqassasoq, taassuma Guutip saqqummersitai aalajaalluni oqaluttuarissammagit. Suli itigartitsivoq. Taava pingajussaanik takorruugartinneqarpoq, oqaluttuussaallunilu nammagassaajarneqarsimasoq, nammagassarlu sanngiitsut akornanni sanngiinnerpaat ilaannut tunniunneqarsimasoq, taassuma Naalakkap peqqussutaa naammassissammagu.
GSAM 182Fossip takorruukkani oqaluttuarisinnaanngikkaa
GSAM 182.2Angutip inuusuttup tamanna annilaajaatigaa, aalajangersimavorlu takutitanik oqaluttuariniarluni. Taamaattumik ataatsimiitsitsinissaminik nalunaaruteqarpoq. Inuit takunninniarlutik tusarnaarniarlutillu amerlasoorpassuullutik katersuupput. Misigisani peqqissaarluni oqaluttuarai, Naalakkap imminut takutitaanik oqaluttuarinissaq qanoq itigartissimanerlugu, itigartitsinerlu qanoq kinguneqartussaanersoq. ‘Maanna,’ oqarpoq, ‘takorruugaq oqaluttuarissavara.’ Ilami ajoraluartumik kingusinaareerpoq: inuit saanni qiperukkatut oqaaseqarsinnaanani qeqarpoq, naggataatigullu anniaateqangaarnermini oqarpoq: ‘Takorruukkamit oqaatsimik ataatsimilluunniit eqqaamasaqarsinnaanngilanga.’ Aliasunnermit assani eqitippai, oqarlunilu: ‘Guutip oqaatsini eqquutitissimavaa. Takorruugaq uannit peersimavaa.’ Isumamigullu annertuumik naalliulluni oqarpoq: ‘Inuuvunga annaaneqarsinnaajunnaartoq.’ Tamatuma kingorna Kristusimi neriuutini annaavaa neriuutaarulluinnarlunilu. Adventistit ataatsimiinnerannut kingorna peqataanngisaannarlunilu upperisarsiornermut nammineq soqutigisaqanngilaq. Mianersortumik oqaatigalugu, pissusilersornera arlalitsigut tassaavoq inuup Naalakkap Anersaavata saamaneranik sunnerneqartarunnaarsimasup pissusaa, inuup ‘nammineq aqqutiminut qimagaasup, nammineq suliami kingunerinik ulikkaarumaarluni’. Taama isumaliorluni 1893-mi toquvoq.
GSAM 183Fossip takorruugaa allamit oqaluttuarineqartoq
GSAM 183.1Takorruukkani eqqaamasinnaannginnerata kingorna qaammatit pingasut missaanni qaangiummata inimit sanilimit tusarpaa allap takorruugaq oqaluttuarigaa. Ataatsimiinneq illumi nammineq najuuffigisaani ingerlanneqarpoq. Ataatsimiinnermut iseqqugaluarpaat, itigartitsivorli. Oqarpoq takorruugaq imminut takutitanut ima assingutigisoq, inuit marluk pisumik ataatsimik oqaluttuarnerattut taamaallaat assigiinngissuteqarluni. Taamaalilluni paasineqarpoq suna takusimaneraa, oqaluttuariniaramiuk eqqaamasinnaanngisani. Kingorna inuk taanna takugamiuk oqarpoq: ‘Taannaavoq sakkoq Naalakkap nammagassamik tunisaa.’
GSAM 183Aliasunnartumik pakatsineq
GSAM 183.2Juutit piffissalersuutaat malillugu qaammatip arfineq-aappaata ulluisa qulingat (22. oktobari 1844) naggataatigut nalliuppoq. Tusindilikkuutaat amerlasoorpassuit ulloq taanna neriuutimik naammassiffissaattut utaqqivaat. Ullup taassuma kingorna nunamiittunut suugaluartunulluunniit piareersaateqarsimanngillat. Allaat ‘tikiutinngippat’ eqqarsaatigisimanngilaat, nunamiittulli suliassatik aaqqissuunneqarsimavaat, soorlu ulloq taanna nunami inuunerminnut naggataassasoq naatsorsuutigigaat. Ajortut mianersoqqusimavaat kajumissaarsimallugillu kamaannermit tikiuttussamit qimaaqqullugit, taakkualu ilarpassuisa tusarliussap ilumoorsinnaanera annilaangassutigaat. Eqqarlitik siunnersorsimavaat qinoqatigalugillu, ilaallu uummatiminnik Guutimut tunniussisimanngitsut inuulluaqqusimallugit. Naggataatigut oqaatigalugu, nunamiittut tamaasa ilungersorlutik inuulluaqqusimavaat, soorlu inuk nunarsuup tamarmi Eqqartuussisuata kiinaanut qanittukkut sassartussaalluni nalunngitsoq. Taama ilillutik erinisunnermit anersaartorsinnaanngingajallutik naalagiartarfigisaminnut katersuupput, qaqugukkulluunniit ‘inngiliunerup nipaa Guutillu qarlortaataa’ tusaassallugit naatsorsuutigalugu, qilallu Kunngimik tikiuttussap naalannassusianik ikualasutut qaamangaartut takussallugit.
GSAM 184.1Nalunaaquttap-akunneri arriitsumik ingerlasorput, naggataatigullu seqineq kitaani nunap killingata ataanut apparmat juutit qaammataasa arfineq-aappaata ulluisa qulingat naavoq. Unnuap taartua nunarsuarmi siaruaateqqippoq, aliasunnartumik qalliutitut. Taartorlu taanna peqatigalugu aliasunneq anniarnartoq Adventimik upperisaqartut uummataannut pivoq. Aliasunneq tamanna assersuunneqarsinnaasoq ataasiinnaq tassaavoq Naalakkatta ajoqersugaasa aliasunnerat, taassuma sanningasulimmut kikiattorneqarnerata ilineqarneratalu kingorna unnukkut oqimaatsumik uummateqarlutik angerlamut ingerlagamik. Taanna sivikitsuinnarmik sioqqullugu ajugaanermik nuannaarlutik Jerusalemimut ingiaqatigisimavaat Kunngitut.
Notes
- Saqqummersitat 14:8. ↩
- Lukasi 14:21. ↩
- Lukasi 14:17. ↩
- Lukasi 14:21; Saqqummersitat 14:8. ↩
- Saqqummersitat 18:2-4. ↩
- Saqqummersitat 3:3. Ilagiit arfineq-marluk pillugit nassuiaat tamakkiisoq atuakkami Danieli Saqqummersitallu pillugit eqqarsaatini takuuk. ↩
- Apustilit Suliaat 19:8, 9. ↩
- 2 Korinthimiut 6:17, 18. ↩
- Apustilit Suliaat 13:46. ↩
- Esaja 66:5. ↩