Kapitali 14 — Matu matoqqasoq
GSAM 214.1“Pisiniariartorneranni uissassaq tikiuppoq; piareersimasullu ilagalugu katittorsiorfimmut iserput, matulu matuneqarluni.”1
GSAM 214.2Assersuummi matumani uissassap tikiunnera Kristusip nunarsuarmut tikiunnera pineqanngilaq, katittorsiorfimmulli tikiunnera pineqarpoq. Katinneq tassaavoq Naalakkap tikiutinnginnerani pisussaq. Lukkap iivangkiiliuani ima allassimavoq: “Qitikkut qiterusersorsimagitsi, qullersilu ikumatillugit; ilissilu inuit naalakkaminnik katittorsiorfimmit uterumaartussamik utaqqisut assigissavasi, tikiullunilu kasuttorpat erniinnaq ammaassinnaaqqullugu.”2
GSAM 214Naalagaaffimmik tigusineq katinnermik taaneqartoq
GSAM 214.3Uissassap katittorsiorfimmut tikiunnera Danieli 7:13, 14-imi takutinneqarsimavoq, tassani Kristusi Ataatamut naalagaaffini tigujartorlugu tikiummat. Itsaq kunngip issiavissaarsuani naalagaaffinilu tigujartorlugit illoqarfimmut pingaarnermut tikiunnera katinnermik taaneqartarpoq. Tamanna — illoqarfiup pingaarnerup nuliassatut tiguneqarnera — katinnerup ilumoortup nalliuttorsiutigineqarneratut kusanassusilimmik alutornartumillu nalliuttorsiutigineqartarpoq. Taamaalilluni Kristusi qilammi Ataatamit naalagaaffimminik tigusigaangami nuliassaminut — Jerusalemi Nutaaq — katissimasoq oqaatigineqartarpoq (Saqqummersitat 21:9); tamannalu assersuummi “katinneq”-mik taaneqarpoq.
GSAM 214.4Ullut 2300-t naanerisa kingorna, oktobarip 22-anni 1844-mi, Adventimut ilaasut, namminneq misigisatik nunani kangillerni katinnermut tunngasunut naleqqiullugit, oqarput: “Kristusi katittorsiorfimmut iserpoq.” Ullut 2300-t naaneranni pisussap qanoq ittuuneranik erseqqinnerusumik qaammaanneqaramik, uppernerisigut Kristusi suliaminut aallartitaminut malippaat; taamaalillutik uppernerisigut “ilagalugu katittorsiorfimmut iserput.”
GSAM 215“Uterumaarpunga”
GSAM 215.11845-mi niviarsiamut Harmonimut takorruukkami Kristusip qilammi naalaffimmi illernartumi inimit siullermit inimut aappaanut ingerlaarnera pillugu ima allassimasoqarpoq: “'Maani utaqqigitsi; Ataatannut naalagaaffimmik tigusiartorpunga; atisassi minguitsoortinnissaat isumagisiuk, sivitsunngitsorlu katittorsiorfimmit uterumaarpunga ilissilu uannut ilassallusi.' Taava qamutit nuiaasut, assakaasullit innertut ikualasutut ittunik, inngilinit avatangerneqartut Jiisusip najugaanut pipput. Qamutinut ikivoq illernarnerpaamullu Ataatap issiaffianut ingerlanneqarluni.”3
GSAM 215Matu matuneqaraluartoq nallittuineq
GSAM 215.2Assersuummi matumani matu matoqqasoq pisumut Inuup Ernerata qilammi nuissani piviusumik tikiutinnginnerani pisussamut tunngassuteqarunarpoq; matummi matoreermat niviarsiat allat tikiullutik kasuttorput, peqquneqarporlu “eqqumaqqullugit”, ulloq nalunaaquttap-akunneralu tikiuffissaa nalugamikku. Aamma matu taanna matuneqarpoq niviarsiat silatuut uissassaq ilagalugu katittorsiorfimmut isereerneranni.
GSAM 215.3Niviarsiat pillugit assersuummi matumani oqaasertat naapertorlugit katittorsiorfimmut isertoqareeraluartoq niviarsiat “sianiitsut” allaat suli uissassamik naapitsinissamut akuerineqarsinnaasumik piareersarnissamut periarfissaqartutut ipput. “Eqqumaqquneqarput.” Eqqumaneq utaqqinerlu tassaapput Naalakkamik naapitsinissamut piareersarnerup ilumoortup ilisarnaatai. Taamaattumik assersuummi matumani matu matuneqaraangat nallittuineq peerneqanngitsutut ippoq.
GSAM 215Lukasi 13:25-28-mi matu pineqanngilaq
GSAM 215.4Siusinnerusukkut assersuummi matumani matu eqqartorneqartoq Lukasi 13:25-28-mi matumut taaneqarsimasumut paatsoorneqartarsimavoq. Tassani ima allassimavoq: “Illup naalagaa makereerpat matulu matullugu, silataani qeqqarlusi matumut kasuttulerussi oqarlusi: Naalagaq, Naalagaq, ammaatigit; taava akissavaasi oqarlunilu: Naluvassi suminngaanneernersusi.... Qimagussi uannit, ilissi tamarmik ajortuliortut. Tassani qiasoqassaaq qorsaqqortitsisoqassallunilu, takulerussigit Aaperaat Iisaalu Jaakulu siulittuisullu tamaasa Guutip naalagaaffiani, ilissili anisinneqarsimasusi.” Oqaatsinit taakkunannga erseqqilluinnarpoq matu taanna matuneqaraangat silataanut mattunneqartut qanoq pineqarnissaat aalajangerneqareersimasoq. Taamanikkut Guutip naalagaaffia tikiutereersimavoq; annanneqartummi naalagaaffimmi takussavaat. Niviarsialli pillugit assersuummi Naalagaq suli naalagaaffimminut tikiutinngilaq, Ataataminulli naalagaaffini tigujartorlugu ingerlavoq.
GSAM 216Kiffartornermi assersuutaasumi matu matoqqasoq
GSAM 216.1Ullut 2300-t naanerisa kingorna — oktobarip 22-anni 1844-mi — Kristusimik sulinerani uppernerikkut malinnittut takuaat kiffartornermi assersuutaasumi saammaannartitsiviup ullua nalliukkaangat palasiunertap inip silasinnerusup matua matullugu illernarnerpaamut matu ammartaraa, tassani naalaffimmi illernartumi ajortit nassuerutigineqartut piissallugit; taamatuttaarlu Kristusip, palasiunertatta, qilammi naalaffiup initaata silasinnerusup matua matusimagaa, inilu ammarsimallugu tassani takuneqarluni “angerusiata illerfia.”4
GSAM 216Kikkut kukkusimappat?
GSAM 216.2Taamanikkut Adventistit upperisallit ilagaat Kristusip naalaffimmi illernartumi kiffartornera pillugu suli erseqqissumik qaammaanneqarsimanngitsut, inngilip pingajuata tusarliussaa suli malugeqquneqarsimanngimmat. Taakku naalaffiup illernartup matua silleq Lukasi 13:25-28-mi matumut matoqqasumut paatsooramik kukkupput. Taakkuli Ullormi arfineq-aappaani Adventistinut ilaanngillat. Kisianni kikkuneri, ajoqersuutillu taassuma qanoq aallartinnera, pissutsillu suut taamatut isummertitsisimanerat takutinniarsarissavarput.
GSAM 217.1Adventip tusarliussaata oqaluussissutigineqarnerata nalaani ilagiinnit taaguinnaasunit avissaartut, kiisalu taakku avissaaffigisaat, tamarmik Saqqummersitani ilagiit arfineq-marluk tallimaannut arfernannullu nalunaajaatini saaffigineqarput. Ilagiinnut tallimassaanut, Sardesimiittunut, oqaaqqissaarut imaappoq: “Taamaattumik eqqaamajuk qanoq ilillutit tigusisimasutit tusarsimallutillu, aalajaallutillu allamik isumataarit. Eqqumanngikkuit tillinniatut tikiuffigissavakkit, nalussavallu nalunaaquttap-akunnerata sorliup nalaani tikiuffigiumaarnerikkit.”5 Oqaatsinit taakkunannga erseqqippoq inuit taamatut saaffigineqartut Naalakkap tikiunnissaa pillugu oqaluussissut tusarsimagaat. Oqaatigisimavaat tamanna ilassisimallugu, maannalu tunuartinnissaanut qanillisimallutik.
GSAM 217Filadelfiami ilagiit
GSAM 217.2Tulliullugit eqqaaneqarput Filadelfiami ilagiit, iivangkiiliup ilagiivisa inissisimanerisa arfernat. Ilagiit taakku tassaapput Saqqummersitat 14-imi inngilip siulliup tusarliussaa inngilillu aappassaa tusarliussaa oqaluussissutigineqartillugit anisitaasimasut assigisaat. Ilagiinnut taakkununnga Naalagaq ima oqarpoq: “Takuat, erniinnaq tikiukkumaarpunga; pigisat aalajangiuguk, kialuunniit niaqorutit arsaarseqqunagu.”6 Aamma ima saaffigineqarput: “Ima oqarpoq taanna illernartoq, sallusuitsoq, Daavip matuersaatianik tigummiaqartoq, ammaasartoq kialuunniit matusinnaanngisaanik, matusisartorlu kialuunniit ammarsinnaanngisaanik: Suliatit nalunngilakka; takuat, saanni matumik ammasumik inissiisimavunga, kialuunniit matusinnaanngisaanik; nukinnik annikitsunik peqaravit, oqaasigalu paarisimavat ateralu miserratiginagu.”7
GSAM 217Assersuummi matumani matu matoqqasoq suua?
GSAM 217.3Allassimaffimmi issuaqqammersatsinni matu ammasoq matoqqasorlu qanoq paasineqassappat? Isumaqarpugut nassuiaammi tulliuttumi apeqqutip naammaginartumik akissutissaa nassaarineqarsinnaasoq: Adventistit ilaat annertunerusumik qaammaanneqarsimapput, ajoqersuillutillu Annaassisup qilammi naalaffimmi illernartumi kiffartornini inimit siullermit inimut aappaanut nuussimagaa, tusarnaarusuttunullu matu ammasoq matoqqasorlu eqqortumik saqqummiuttarlugit; allat sallusuissut taanna akerlilersorpaat, ajoqersuullu matu ammasoq matuneqarsimasoq, matulu matoqqasoq ammarneqarsimasoq upperineqaqullugu ilungersorlutik. Taamaaliornermikkut aqqut assersorpaat, imaluunniit Naalakkap kiffaasa nunarsuarmi maani sulinerat akornuserlugu. Qilammi naalaffiup illernartup matui Kristusip pissaaneratigut ammarneqartarput matuneqarlutillu — “Taanna ammaasartoq kialuunniit matusinnaanngisaanik.” Filadelfiami ilagiinnut saaffiginnissummi inuit aalajangiussisut, oqaaseq paaralugu atilu miserratiginagu, ajugaapput, tamannalu matumik kialuunniit matusinnaanngisaanik ammaassivoq. Qularnanngitsumik tamanna inunnut attaveqarnissamut matumut tunngavoq, inuit, takujumaarneratsitut, matulluarsimasutut ittumut; aalajaassusialli akueralugu Naalakkap aalajaatsut saannut “matu ammasoq” inissippaa, kialuunniit matusinnaanngisaa.
GSAM 218Oqalunnissamut matu
GSAM 218.1Allakkat Illernartut assersuutinik arlalinnik matumik taamatut isumaqartitsisunik imaqarput. Paulusi Korinthimiunut allakkamini oqarpoq: “Matu angisooq sunniuteqarluartorlu uannut ammarneqarpoq, akerlilersortillu amerlapput.”8 Aamma Korinthimiunut allakkami aappaani oqarpoq: “Troasimut Kristusip iivangkiiliua oqaluussissutiginiarlugu tikikkama, Naalakkamillu uannut matu ammarneqarmat, anersaakkut eqqissisimanngilanga qatanngutiga Titusi naninnginnakku.”9 Aamma Kolossemiunut ima qinnuteqarpoq: “Qinunermi aalajangiigitsi, qujallusilu tassani eqqumagitsi; aamma uagut pilluta qinnugitsi, Guutip oqalunnissamut matumik ammaaqqulluta, Kristusip anngigisaa oqaluttuareqqullugu, taanna pillugu uanga aamma qilersugaavunga.”10
GSAM 218.2Allassimaffinnit taakkunannga takuneqarsinnaavoq sallusuissummik oqaluussinissamut periarfissat matunik ammasunik taaneqartartut; Filadelfiamilu ilagiinnut oqaaserineqartut naapertorlugit inuit taakku aniqquneqarneranni inuit allanut oqalunnissaannut matu matuniarlugu sakkortuumik ilungersortoqarsimagunarpoq. Filadelfiami ilagiit misilinneqarneq aqqusaaraat taassuma “oqaasia” “aterialu” aalajangiullugit, Naalakkap taakkununnga oqaasii tassaalerput saannut matumik ammasumik kialuunniit matusinnaanngisaanik inissiiumaarluni.
GSAM 219Oktobarip 22-ata 1844-p kingorna pissutsit
GSAM 219.1Pineqartoq siulittuutit oqaasiinit saqqummiunneqartoq isigisinnaagatsigu, pisut ineriartorneranni pissutsit kingumut qiviartigit. Siusinnerusukkut saqqummiunneqareersutut apriili 1844 tikillugu oqaluffiit Adventip tusarliussaanik oqaluussinermut ammasimapput; sulisussanik qaaqqusissutit oqaluussisunit inuusunit matussuserneqarsinnaasunit amerlanerullutik. 1844-p upernaavani pakatsinerup kingorna ajoqersuummik ilumoorlutik ilassisimanngitsut taassuminnga akerlilersuilerput. 1844-p aasaani Saqqummersitat 14-imi inngilip aappassaa tusarliussaa “unnuap qeqqani nilliunneq”-lu (Matthæusi 25) tusarliunneqarmata, Naalakkap ungasinngitsukkut tikiunnissaanik upperinninnerminnik uppernarsaanissaminnut suli sapiissuseqartut malersorneqalerput annerpaatigut. Akerlilersuisut taakku assigiinngitsutigut tamanna nipangiutsinniarpaat, sapinngisamillu sutigut tamatigut suli “taassuma eqqartuussinissaata nalunaaquttap-akunnera nalliuppoq” oqaluussissutiginnittut sulinerat akornuserlugu. William Millerip akerlilersuineq tamanna pillugu oqaatigaa: “Pinngortitap pissusiinut akerliunerpaavoq nassuiarneqarsinnaananilu.” Ullut 2300-t naanerisa qaninneranni akerlilersuineq ima aalajangiusimatigineqarpoq Geo. Storrsip ima oqaatigalugu: “Ilagiit taaguinnaasut ajortullu tamaasa pillugit suliarput naammassivarput, taamaallaat nilliunnerup matuma qanoq ilillutik sunnerumaarnerai eqqaassanngikkaanni.”
GSAM 219.2Piffissap naareernerani, ajortut akerlilersuinerat mitallernerallu marloriaammik pingasoriaammillu sakkortusimmata, William Millerip pissutsit pillugit oqaatigaa: “Ajortuliortut mianersoqqunerisigut ilagiillu ileqquinnakkut ingerlasut itersarniarnerisigut suliassarput naammassivarput. Guutip isumassuinermini matu matuaa.”11
GSAM 219Ajortuliortut nalinginnaasumik manngertissimanerat
GSAM 219.3Silarsuup mitallertup taamatut iliornera ajortuliortut Adventimut ajoqersuummut akerliunerannik manngertitsinerinnaanngilaq, aammattaarli ilagiinni taaguinnaasuniittut ima nalunaajaapput: “Eqqarsaatigigaangatsigu allamik isumataarnerit ilumoortut qanoq 'ikitsigalutillu akuttutigisut', ajortuliortullu kannguttaatsuliornerat manngertinnerallu asseqanngingajattut, piumassuserput malinngikkaluarluguluunniit nilliangajattarpugut: 'Guutip saammaassilluni iliornissani puigorsimavaa? imaluunniit nallittuinermut matu matuneqarsimava?'”12
GSAM 220.1Siulittuutaasup piffissap naanerata kingorna pissutsit pillugit suleqatip allap allagai aamma atuarpavut: “Taamanikkut uppertuunngitsunut attaveqalernissaq ajornangajappoq, 1844-mi pakatsinerup inuit amerlasuut isumaat ima paatsiveerutsitsisimatigai allaat pineqartoq pillugu nassuiaatinik sunilluunniit tusarnaarumanatik.”13
GSAM 220Uppertuunngitsunut attaveqarnissamut matut tamarmik matuneqarput
GSAM 220.2Pissutsit taamaattut taamanikkut inunnut allanut, Kristusip qanittukkut tikiunnissaanik upperinninnerminnik neriunnerminnillu suli aalajangiussisut kisiisa pinnagit, attaveqarnissamut matu matuinnartutut ipput. Oqalunnissamut matu taama matulluinnarsimasutut isikkoqarmat Adventistillu assersuummi matu matoqqasoq namminneq misigisaminnut naleqquttoq takugamikku, paasiuminarpoq qanoq ilillutik ajortuliortunut nallittuineq atuerussimasutut isummersimanersut; imaluunniit ilaat oqarnerattut “nallittuinermut matu matuneqarsimasoq”, ingammik isumaqarunik assersuummi matumani matu matoqqasoq Lukasillu allagaasa kapitalianni 13-imi matu matoqqasoq tassaasut taannaasoq. Inuit tusarnaarnissaq itigartitsilluinnarlutik uummatertik taamaalillutik manngertippassuk, taava qanoq ilillutik allamik isumataarsinnaassappat?
GSAM 220Kiap matu matoqqasoq pillugu ajoqersuut eqqunngitsoq siullermik ajoqersuutigaa?
GSAM 220.3Maanna apeqqut saqqummerpoq: Kiap “ajortuliortunut nallittuineqanngilaq” pillugu ajoqersuut ajoqersuutigeqqaarpaa? Kiap upperaa? Kiap itigartippaa? Apeqqutip siulliup akissutaanut tunngatillugu J. V. Himesip 1845-p upernaavani naalagaaffimmut Maine-mut tikeraarnerminik nalunaarutaa malugeqqussavarput. Ima oqarpoq:—
GSAM 220.4“Qatanngut Joseph Turner allallu isumaqarput sabbatimi angisuumiilerluta — ukiut 6000-t naasimasut — taamaattumik Adventistip kialuunniit assamminik sulineq ingerlatiinnassanngikkaa. Taamaaliorneq, taakkua naliliinerat malillugu, naggataatigut aserorneqarnerannik kinguneqartussaavoq.
GSAM 220.5“Nunarsuarmi assamminnik sulinatik taama utaqqitillutik, qatanngut Turnerip isumaa qaamanerup nutaap, taamatut isumaqarfigineqartup, qaammarpaa, tassa uissassaq TIKIUTEREERSIMASOQ — juutit ukiuanni qaangiuteqqammersumi qaammatip arfineq-aappaata ulluisa qulinganni tikiussimasoq — katinneq taamanikkut pisimasoq — niviarsiat tamarmik taamanikkut arlaatigut ilagalugu katittorsiorfimmut isersimasut, matulu matuneqarsimasoq! — taakkua arlaannaalluunniit tammarsinnaanngitsoq, silataaniittullu arlaannaalluunniit annanneqarsinnaanngitsoq. Taamaalilluni nunarsuup angisuup matuma anersaakkut suliassartai tamarmik naammassineqarput.”14
GSAM 221Kiap isumaliut eqqunngitsoq aalajangiusimalluni akerlilerpaa?
GSAM 221.1Elderi Turnerip “nallittuineq atuukkunnaarpoq” pillugu ajoqersuutini Parisimi, Maine-mi, ajoqersuutigisalerpaa, piffissallu sivikitsup ingerlanerani nunap immikkoortuani tassani malinnittoqartorujussuanngorluni. Adventistit avataanni inunnut, upperisaminnik nalunaaruteqartunut nalunaaruteqartuunngitsunulluunniit, attaveqarnissamut matu taama matulluinnarsimatigimmat, amerlasuut pissusissamisoortumik Turnerip tamanna pillugu isumaanut saakkiartuaalerput.
GSAM 221.2Adventistit taaguutaat paatsoorneqaqqunagu, inuit taakku matuma kingorna sapaatip-akunnerata ulluani siullermi Adventistinik taagussavavut; taakkualu amerlasuut Turnerip isumai ilassivaat. Suli sabbati pillugu sallusuissut takusimanngilaat tusarsimananiluunniit, aamma inngilip pingajuata tusarliussaa tusarsimanngilaat. Taakku pillugit Arnaq White naqitamini ilaanni ima oqarpoq:—
GSAM 221.3“1844-mi piffissaq ilimagineqartoq qaangiutereeraluartoq Adventistit suli upperaat Annaassisup tikiunnissaa qaningaarmat; isumaqarput pisumut aalajangiiffiusumut pingaaruteqartumut anngussimallutik, Kristusillu Guutip saavani inunnut qinnussisutut sulinera unitsinneqarsimasoq. Eqqartuussinerup qaninneranik mianersoqqusereeramik isumaqarput silarsuarmut suliartik naammassisimallugu, ajortuliortullu annanneqarnissaat pillugu tarnimikkut ernumassutigisartik annaallugu; Guutimik mianerinninngitsut sapiiserlutik Guutimik mitalliisutut illaruaatiginninnerat Guutip Anersaavata nallittuinerminik itigartitsisut qimassimanerannik suli uppernarsaatitut isikkoqarluni. Tamanna tamakkerlugu isumaqalernerannik nukittorsarpaa, misilinneqarfissaq naasimasoq, imaluunniit namminneq oqarnerattut, 'nallittuinermut matu matuneqarsimasoq.' Oqaatigineqareersutut Adventistit piffissap sivikitsup ingerlanerani nallittuinermut matu matuneqarsimaneranik isumaqatigiipput.”15
GSAM 222.1Issuakkami matumani Arnaq Whitep sapaatip-akunnerata ulluani siullermi Adventistit isummertarnerat oqaatigaa. Nammineq tamanna upperisimagini allaat ersersinngilaa. Qulaani takutinneqareersutut, ajoqersuut Joseph Turnerip Parisimi, Maine-mi, siullermik ajoqersuutigaa. Arnaq Whitep (taamanikkut niviarsiaq Harmonip) Joseph Turner sumiiffimmi taaneqartumi 1845-p upernaajaanerani naapippaa, tusarlugulu ajoqersuutini “Adventistit assamminnik suleqqissanngillat, ajortuliortunullu nallittuineq atuukkunnaarpoq” nalunaarutigigaa; erseqqissumillu oqarfigaa “ajoqersuummik eqqunngitsumik ajoqersuisoq; ajortuliortunut nallittuineq suli atuuttoq, aamma sallusuissummik paasinnillutik itigartitsisimanngitsunut.”
GSAM 222“Nallittuineqanngilaq” pillugu isumaliummut akerliuneq
GSAM 222.2J. N. Andrews, 1844-mi 1845-milu Parisimi, Maine-mi, najugaqarsimasoq, tassanilu inuit iliuusiinik ilisimasaqarluartoq, kiisalu Joseph Turnerip, ajortuliortunut nallittuineq atuukkunnaarsimasoq ajoqersuutigisaqartup, iliuusiinik ilisimasaqarluartoq, niviarsiap Harmonip taamanikkut pineqartoq pillugu isumaa pillugu oqarpoq: “Takorruukkat taamatut isumaqalersitsinatik, suli taamatut isumaqartunik iluarsiipput.”16
GSAM 222.3Niviarsiaq Harmon 1845-p aasaani aappassaanik Parisimut, Maine-mut, tikeraarpoq. Tikeraarneq tamanna pillugu Arnaq Truesdail, taamanikkut Parisimi najugaqartoq, issuaaffigissavara. Ima oqarpoq:—
GSAM 222.4“Niviarsiaq Harmon 1845-p aasaani Parisimi, Maine-mi, tikeraartillugu ikinngutiga asasara pillugu pissutsit immikkut ittut oqaluttuarakka, taassuma ataataata ataatsimiinnitsinnut peqataaqqusimanngimmagu, taamaattumillu qaamanermik itigartitsisimanngimmat. Qungujulluni akivoq: 'Guutip inunnut taamaattunut annaanneqarsinnaannginneq uannut takutinnikuunngilaa. Taakku kisimik tassaapput sallusuissutip qaamaneranik saqqummiiffigineqarlutik ilisimallutik itigartitsisimasut.'”17
GSAM 222.5Aamma niviarsiap Harmonip 1846-mi Parisimut pingajussaanik tikeraarnera pillugu ima oqarpoq:—
GSAM 222Isumaliutip eqqunngitsup allamik oqaaqqissaarneqarnera
GSAM 222.6“Pisoq alla eqqaamaneqartariaqartoq tassaavoq 1846-mi Parisimi, Maine-mi, takorruugaq tunniunneqartoq. Niviarsiaq Harmon takutinneqarpoq Saatanip eqqortuliorusuttunik uummatilinnik pisussaaffimminnik tamanik naammassinninnissaannut akornusersinnaanngikkaangamigit, pisussaaffiisa killingat qaangerlugu ingerlatinniarlugit pikkorissusini atorumaarai. Qatanngutip arnap ajunngitsup ilagiit oqarfigisarsimavai Guutip itigartissimagai, qilammit annanniarlugit tusarliussaq nassiunneqartoq itigartissimammassuk. Qatanngut Harmon takutinneqarpoq taassuma tusarliussaani sallusuissuseqanngitsoq, ilagiinni suli amerlasuut sallusuissummik ilassinnikkumaarmata; inngilit ajunngitsut suli ilagiinni taakkunani tarnit pillugit sulilerumaarmata, taamaaliorunillu taakku [inngilit] qatanngut arnaq taanna tusarliussaa ilanngullugu [tassa taassuma “nallittuineqanngilaq” pillugu tusarliussaa] matup silataanut qimassagaat.”18
GSAM 223Imminut assortuuteqanngilaq
GSAM 223.1Ilaqarput Arnaq Whitep siornatigut “ajortuliortunut nallittuineq atuukkunnaarpoq” pillugu isumaliut ajoqersuutigisarsimagaa, maannalu akerlianik ajoqersuisoq uppernarsarniarlugu ilungersungaartut. Taamaattumik taassuma 1845-mit sulineranik ilisimannittut ajortuliortut allamik isumataarnissaat pillugu sulineranik nalunaajaatinik saqqummiussiniarpunga. Tulliuttoq tassaavoq Ira Abbeyp, Brookfieldimi, Madison County-mi, naalagaaffimmi New Yorkimiittumi, oqaaseqaataa:—
GSAM 223.2“Ukiut 1846-p 1850-illu akornanni qatanngut angut White qatanngullu arnaq White illutsinnut tikittarput, meeqqallu sallusuissummillu itigartitsisimanngitsut pillugit ilungersortorujussuullutik. Tarnit suli allamik isumataarsimanngitsut pillugit sulisarput, eqqaamanngilaralu qatanngut arnaq Whitep tunussisunut sallusuissummillu itigartitsisimanngitsunut neriuutissaqannginnerarlugu oqartoq tusarsimallugu.”19
GSAM 223Ullormi siullermi Adventistinit nalunaajaaneq
GSAM 223.3New Englandimi ullormi siullermi Adventistit matu matoqqasoq pillugu isummap sakkortooq qanoq ilisimasaqarfiginerat pillugu allakkap matuma uppernarsarpaa:
GSAM 223.4“1891-imi aggustip 5-ianiit 9-ata tungaanut Elderi Miles Grant, Brookstonimi, illoqarfimmi 30.000-it missaannik inulimmi, oqalliseqatigivara. Oqallinneq tupertitsilluni ataatsimeersuarnerup tuperujussuaani ingerlanneqarpoq, siulersuisoralugu Mr. John Barbour, illoqarfiup kommunalbestyrelsiani siulittaasuusimasoq. Illoqarfik Bostonimit miilit 20-t missaannik ungasitsigaaq. Oqallinneq sabbati pillugu apeqqummik tunngaveqarpoq, kisianni Mr. Grant Arnaq Whitep suliamut matumunnga misigisai oqallinnermut ilanngunniarsarivai. Oqarpoq ‘1844-mi takorruunneqarsimasoq misilinneqarnissamut piffissaq qaangiussimasoq, ajortuliortunullu nallittorneqarsinnaajunnaartoq.’”
GSAM 224.1“Akissutissaraara ullormi siullermi Adventistit amerlanersaat piffissap ilaani taamatut isumaqarsimasut, uagullu immikkoortinnata, kisiannili Arnaq Whitep tamanna tapersersimanngikkaa; siullertut takorruunneqartoq tassaasimavoq taamatut isumaq ‘eqqunngitsoq’ aamma ajortuliortut suli nallittorneqarsinnaasut. Oqarpunga: ‘Taamaappoq, Elderi Grantillu tamanna nalunngilaa.’ Taama oqartillunga ullormi siullermi Adventistit amerlasuut saanniittut [taakku tuperujussuarmiittut ilarpassui tassaapput] ersarissumik akuersillutik niaqqutigut aalateripput. Naammappoq oqaatigiinnarlugu Elderi Grantip oqallinnermi tamanna uteqqinngilaa.” Atsiorneqarpoq “Geo. E. Fifield, South Lancaster, Mass., decembarip 6-iat 1895.”
GSAM 224Arnaq White ajortuliortut annaanneqarnissaannik ujartuineq
GSAM 224.3Arnaq White 1844-miit ullumikkut tikillugu ajortuliortut allanngortinneqarnissaat pillugu sulisuusimasoq paasissutissat ukua uppernarsarpaat: Taanna Elderi White-lu Albert Beldenip Rocky Hill, Conn.-imi illuani ataatsimiisitsipput, aallartillutik apriilip 20-ani 1848. Ataatsimiinnermi tassani silarsuarmiit inuit ilaannut sulineq ingerlanneqarpoq. Elderi White nulialu inunnut taamaattunut immikkut soqutiginnipput. Tamanna pillugu inuit taakkua ilaat Elderi Whitep kuisissutigisaanik kuisittoq nalunaajaassaaq. John Y. Wilcoxip Kensington, Conn.-imit februaarip 22-ani 1891 allappoq:—
GSAM 224.4“Qatanngut A. Beldenip Rocky Hill, Conn.-imi illuani inimi suli naammassineqanngitsumi ataatsimiinnerit ingerlanneqartut nalaanni sallusuissummut ilannguppunga. Maannakkut sallusuissutip qaamanera qatanngut Arnaq Whitelu sulisimanerisa aqqutigalugit tiguara. Tamatuma kinguninngua qatanngut Whitep kuisipaa. Taakkunannga kajumissaarneqarlunga nukittorsarneqarama Naalakkap akuerisimassagaanga eqqarsarsinnaallungalu misigisinnaavunga; taamaanngippat tamanna sapiissuserlugu eqqarsaatigisinnaasimassanngikkaluarpara. Uannut annertuumik soqutiginnipput, ikiorniarlungalu sulipput.”
GSAM 225.1Elderi Whitep ataatsimiinneq tamanna pillugu Stockbridge Howlandimut, Topsham, Maine-mut allakkamini ima allappoq: “Qatanngut Batesip peqqussutit ersarissumik qaamarngup ataani saqqummiuppai, pingaaruteqarnerallu nalunaajaataasunik sakkortuunik taperserneqarpoq. Oqaaseq sallusuissummiittunik aalajangersaavoq, aalajanginngitsunillu itertitsilluni.”
GSAM 225Oswegomi, N.Y.-mi ajortuliortut pillugit sulineq
GSAM 225.21849-mi Elderi James White nulialu Oswegomi, N.Y.-mi sulipput. Ataatsimiinnerni taakkunani Hiram Patch arnaq Bensonilu, katinnissaminnut isumaqatigiissimasut, Guutimut maannakkullu sallusuissummut allanngorput.
GSAM 225.31850-mi marsimi Oswegomi ataatsimiinnerit uteqqinneqarput. Maannakkut sallusuissummi apriilimi saqqummersumi Elderi Whitep ataatsimiinnerit taakku pillugit ima allappoq:
GSAM 225.3“Illoqarfimmi matumani sinneruttut meerartaat akornanni suliaq soqutiginartoq maanna ingerlanneqarpoq. Sabbatimi ataatsimiinnerni kingullerni marlunni sammisaq pingaarneq tassaasimavoq annaanneqarnissaat, Guutillu tupinnartumik pilluaqqussimavaatigut. Sallusuissut uagutsinnut meerartatsinnullu sunniuteqarpoq. Ullormi siullermi kingullermi unnukkut iluaqutiginiarlugit immikkut ataatsimiippugut, Naalakkallu Anersaava akornatsinni kuineqarpoq. Meeqqat tamarmik Naalakkap saavani seeqqummerput, peqqussutinik, pingaartumik tallimaanik, maleruaanissap pingaaruteqarnera aammalu Jiisusi Kristusi aqqutigalugu annaanneqarnissaq misigisutut isikkoqarlutik. Ataatsimiinneq tamanna takusimasanni soqutiginaateqarnerpaat ilagaat.”
GSAM 225.4Maannakkut sallusuissutip novembarimi 1849-mi saqqummersumi Elderi Whitep inuit arlallit allanngorsimasut kuisimasut pillugit nalunaarut saqqummersippaa; aviisillu tamatuma 1850-mi saqqummersitaata kingullermi Waitsfield, Vt.-imi ataatsimiinneq pillugu, aamma Heman Churchillip peqataasimanera pillugu allassimasoqarpoq, taanna silarsuarmiit aatsaat allanngorsimalluni. Allakkani ‘qatanngut’‑itut taaneqarpoq. Qanoq taamaassinnaava ajortuliortunullu nallittorneqarsinnaanngippat?
GSAM 226Nalunaajaasut 21-t nalunaajaataat
GSAM 226.1Tassunga atatillugu 1888-mi inuit 21-t atsiorlugu nalunaajaataat saqqummiupparput; tamarmik 1844-mi adventimik ingerlaarnermi peqataapput, inngilip pingajuata tusarliussaa aallartimmat ilisimasaqarlutillu. 1851 sioqqullugu tamarmik tusarliussamiipput, amerlanerillu tusarliussap aallartinneraniit Ullormi arfineq-aappaani Adventistinut attuumassuteqarsimapput:—
GSAM 226.2“Uagut atsiortut, 1844-mi piffissap naammatsernerani adventimik ingerlaarneq ilisimaarilluarlugu, aamma inngilip pingajuata tusarliussaa 1850-mi sallusuissummut ilanngutereerlugu, matu matoqqasoq pillugu isummamut tunngasumik nalunaarummut matumuuna nuannaarluta aqqutigut allappagut; tamanna isuma tusarliussap aallartinneraniit 1850-mi ulloq taaneqartumut tikillugu, taassumalu kingorna, inngilip pingajuata tusarliussaanut upperisallit akornanni atuuppoq.
GSAM 226.3“Taakku Saqqummersitat 3:7, 8-mi allakkanilu allani naapertuuttumik upperaat Daniel 8:14-imi ullut 2300-t naaneranni Kristusip qilammi naalaffimmi illernartumi inissisimaffimmi siullermi suliaq unitsikkaa, sullissinerminilu inissisimaffik illernarnerpaaq tigullugu, eqqartuussinermik aallartitsilluni, annaanneqarnissamut pilersaarummut tunngatillugu inissisimaffini allanngortikkaa. Tassani matu ammarneqarpoq, matulu matuneqarpoq.
GSAM 226.4“Upperaat inngilip siulliup tusarliussaanut qaamanermik ersarissumik peqarsimasut, taanna akerlilersorlugu akerleriissumik assortuisimasut, Guutimit itigartitaasut. Kisiannili upperinngilaat qaamanermik peqarsimanngitsut imaluunniit 1844 sioqqullugu akisussaassuseqalersimanngitsut, uummammik ilumoorlutik Guuti ujarsimagunik, itigartitaassasut.
GSAM 226.5“William Millerimik Adventistillu amerlanersaannik piffissap naammatsernerata kingorna ingerlaannaq isumaqateqarput suliatik silarsuarmi naammassereersimasut, Naalakkallu qanittukkut tikiuteqqikkumaartoq; kisianni naalaffik illernartoq pillugu qaamanerup tusarliussallu pingajuata pakatsinerat nassuiareermassuk, qaamanermik itigartitsisimasut kisiisa pinnagit nallittorneq qaangiussimasoq upperinngilaat.”
GSAM 227.1Atsiorput “J. B. Sweet, South Saginaw, Mich.; Samuel Martin, West Rindge, N.H.; Ira Abbey, North Brookfield, N.Y.; Mrs. R. B. Abbey, North Brookfield, N.Y.; Mrs. Diana Abbey, North Brookfield, N.Y.; Mrs. L. B. Abbey, North Brookfield, N.Y.; Heman S. Gurney, Memphis, Mich.; Ann E. Gurney, Memphis, Mich.; William Gifford, Memphis, Mich.; Mrs. Mary S. Chase, Battle Creek, Mich.; S. M. Howland, Battle Creek, Mich.; Mrs. F. H. Lunt, Battle Creek, Mich.; Mrs. Melora A. Ashley, Battle Creek, Mich.; Mrs. Caroline A. Dodge, Battle Creek, Mich.; Mrs. Sarah B. Whipple, Battle Creek, Mich.; Mrs. Uriah Smith, Battle Creek, Mich.; Mrs. Paulina R. Heligass, Moline, Kan.; R. G. Lockwood, St. Helena, Cal.; Mrs. R. G. Lockwood, St. Helena, Cal.; Reuben Loveland, North Hyde Park, Vt.; Mrs. Belinda Loveland, North Hyde Park, Vt.”
GSAM 227Takorruummik kukkusumik paasinninneq
GSAM 227.2Arnaq Whitep Topsham, Maine-mi marsip 24-ani 1849-mi takorruugaa matu matoqqasoq pillugu eqqortuunngitsumik ajoqersuut pillugu ilinniartitsisutut paasiniarneqarpoq—ajortuliortunullu nallittorneqarsinnaajunnaartoq. Takorruugaq tamanna “Rochesterimi kasuttorneq” (anersaakkut upperisaq) aallartinneqarmat tunniunneqarpoq. Arnaq Whitep nalunartut nalunaaqutillu tupinnartullu iluarsartuussinerillu eqqunngitsut amerliartorlutik siaruarnerat takuaa. Iluarsartuussinerit taakku kukkunermit sallusuissummut allannguinerunngillat (taamaattunik iluarsartuussisoqanngisaannassasoq oqanngilaq, kisianni takutinneqarnera tassaavoq inuit sunniuteqarnerat atorlugu taamaaliortut), ajornerulli tungaanut; uummammik allanngorsimasutut oqaatiginnittut uummammi peqquserlunnertik upperisarsiornikkut atisamik matoorinnarpaat. Ilaat allanngorsimasutut isikkoqaat, taamaalillutik Guutip innuttai salloqittarsinnaalerlugit; uummatilli takuneqarsinnaasuuppata suli taartutut isikkoqassagaluarput.
GSAM 227.3Taava oqarpoq: “Inngilip ingiaqataasutut uannut peqqussutigaa ajortuliortut pillugit tarnip anniarnera siornatigutut ujassagiga. Ujappunga, kisianni takusinnaanngilara; annaanneqarnissaannut piffissaq qaangiussimammat.”20
GSAM 228.1Oqaatigineqarpoq takorruugaq tamanna ajortuliortunullu nallittorneqarsinnaajunnaarnerannik ilinniartitsisuusoq, kisianni aperaarput: Qanoq taamaassinnaava, ajoqersuut tamanna Joseph Turnerip 1845-mi upernaakkut siullerpaamik ilinniartitsineraniilli akerlilersimaguniuk, aamma ajortuliortut allanngortinneqarlutik annaanneqarnissaannik tamatigut ilungersorluni sulisimaguni?
GSAM 228.21854-mi Misigisat Isigisallu ilassut saqqummersinneqarmat Arnaq White ima allappoq: “‘Iluarsartuussinerit eqqunngitsut’ taaneqartut suli ersarinnerusunngorlugit takuneqassapput. Takorruugaq tamanna pingaartumik adventimik ajoqersuut pillugu tusarlutik qaamanermillu itigartitsisunut tunngavoq. Taakku salloqittaanernut sakkortuunut tunniunneqarput. Taakku siornatigutut ‘ajortuliortut pillugit tarnip anniarnerannik’ misigisaqassanngillat.”21
GSAM 228.3Akerliliisut Arnaq Whitep takorruummi tassani takusai Arnaq Whitemit namminermit ilisimanerunerarpaat. Sivikitsumik misissoriartigu, takorruugaq pillugu taakkua nassuiaataat naapertorlugu, tassa ajortuliortut inissisimanerannik takusaasoq, ajoqersuisuunngitsoq. Taamaattumik ajortuliortut isigai ‘ajortuliortut pillugit tarnip anniarnerannik, kisianni takusinnaanngisaminik.’ Kina ajortuliortut kisiisa isiginerisigut tarnip taamatut anniarneranik nassaarsimava? Kisianni aperaarput: Inunnik siuliani nalunaajaammi taaneqartunik, inunnik sunniuteqarneq mesmerismilu atorlugu allanngortitsiniarlutik, tamannalu Guutip Anersaata sulineratut taallugu, qanoq isumaqarpisi? Akerliliisut, Arnaq Whitep matu matoqqasoq pillugu isuma sakkortooq ajoqersuutigigaa takutikkusullugu taama pimoorussisut, ajoqersuisut taakku inuit illernartutut allanngortitsinerilu ilumooruttutut akuersaarsinnaappat?
GSAM 228.4Isumaliutersorsinnaasunut tamanut ersarippoq inuit taakku, matumani pineqartut, tarnip taamatut anniarneranik pigisaqarniarlutik oqaatiginnittut tassaasut, qaamanermilli sallusuissummillu itigartitsillutik allanngortitsiniarlutillu taqqinneq atortut. Taakku ajortuliortut pillugit tarnip ilumoortumik anniarneranik peqarsinnaanngillat, namminneq eqqartuussinissamut pisuutitaammata; “nammineq annaanneqarnissaannut piffissaq qaangiussimammat.”
GSAM 229.1Arnaq Whitep marsip 24-ani 1849-mi takorruugaanit inuit ilaat ima inerniliiniarsaraat ajortuliortunullu nallittorneqarsinnaajunnaartoq; kisianni takutereerparput 1845-mi Paris, Maine-mi ajoqersuutigigaa qaamanermik sallusuissummillu ilisimaaralutik itigartitsisimanngitsunut tamanut nallittorneqartoq. 1846-mi sumiiffimmi tassani tunniunneqartumi takorruummi takutinneqarpoq oqaluffinni ‘sallusuissummik itigartitsisimanngitsunik’ innuttanik suli peqartoq. Allatut isumaqartut pillugit naveersisoqarpoq, oqarfigineqarlutik Guutip inngiliisa suli taamaattunut sulissasut, inngilillu taakkununnga sulilerpata, inunnik taakkuninnga avoqqaarinnittut silataaniisinneqassasut.
GSAM 229.2Aamma 1848-mi apriilimi Elderi White nulialu Rocky Hill, Conn.-imi ajortuliortut allanngortinneqarnissaat pillugu sulipput. Tamarmi takutippaa marsip 24-ani 1849-mi takorruugaq Paris, Maine-mi 1846-mi tunniunneqartumut, aamma Guutip kiffaasa taakku 1848-mi apriilimi iliuuserisaannut naapertuuttuusoq.
GSAM 229Ajoqersuisoq eqqunngitsoq ajugaaffigineqarpoq
GSAM 229.3Takorruugaq tamanna Connecticutimi 1849-mi siullerpaamik saqqummersinneqarpoq. Oqaluffimmi ajoqersuisoq allanngortitsiniarluni assut ilungersorluni sulivoq, allaat oqaatsinik allanik oqalussinnaanermik tunissuteqarnerarluni. Rocky Hillimi sabbatimik maleruaasut ikittuaraat sunniuteqarfiginiarsarivai. Taakku ilaat ‘Naalakkap illernartua nuannarisaq’‑tut taavaa. Arnaq Whitep najuunnerani takorruugaa, sulinerata salloqittaasup qanoq ittuunera takutillugu, aamma ‘illernartua nuannarisaq’ peqqussutip arfineq-aappaanut naapertuuttumik inuunngitsoq. Arnaq ‘illernartoq’ pisuutitsineq itigartippaa, ajoqersuisorlu ‘Naalakkap illernartua piitsoq’ pillugu sakkortuumik illersuisoq, inuit misiginneqatiginninnissaannik ujartuisoq. Unnuaq taanna inuusuttoq arnaq koleramik sakkortuumit eqqorneqarpoq, toqussasoralunilu. Arnaq White aggersarpaa, nassuerutigalugulu imminut pillugu takutitaasoq ilumoortoq; Arnaq Whitep oqaatigisaa tamanna nammineq pinerluutigisimallugu. Taamaalilluni sulisoq eqqunngitsoq inuit taakku salloqittarsinnaanngilai, sulineratalu pissusia saqqummersinneqarpoq, sumiiffimmilu tassani sulinera tassanngaannaq unitsinneqarluni.
GSAM 230Oswegomi, N.Y.-mi ajoqersuisoq alla eqqunngitsoq
GSAM 230.1Nalunaajaatip siulianiittup tunngavia pillugu assersuutip annertusarneqarneratut, aamma takutinniarlugu Elderi White nulialu 1849-50-mi ajortuliortut allanngortinneqarnissaat pillugu suli sulisuusimasut, paasissutissat uku saqqummiuppagut; paasissutissat Elias Goodwinimit allallu Oswegomi oqaluffiup ilaasortaanit siullernit oqaluttuarineqarput:—
GSAM 230.2Taamani (1849) sumiiffimmi inuusuttoq Hiram Patch najugaqarpoq. Inuusuttumik arnamik nuliassaminik katisassaminillu peqarpoq, kingusinnerusukkullu katipput. Taakku allanngortitaanngillat, kisianni Elderi Whitep nuliallu ataatsimiinnerini peqataallutik, kristumiunngornissamullu qanittuararsuullutik. Taamani Oswegomi oqaluffinni ilai nutarterinermut aallartipput, ajoqersuisunit pinnatik, kisianni ilaasortamit nuimasumit, nunap aningaasaataanik kassererimit. Angut taanna pimoorussisupilussuusutut isikkoqarpoq, ajortuliortut pillugit tarnimigut annertuumik isumakuluuteqartutut oqaatigalugu. Allaat allanngortitaanngitsut pillugit qinunermini assani uluttuuppai, annaasaqarnerminnik annilaangasutut isikkoqarluni.
GSAM 230.3Mr. Patch nuliassarlu nutarterinermut ataatsimiinnernut taakkununnga peqataapput, aalajangiiniarnerminnilu nalornillutik. Ilaanni Arnaq Whitep takorruugaa nalaappaat, tassani Hosea 5:6-7-mut tikkuarneqarpoq, ima allassimasumut: “Savaatitik nersutaatitillu tigullugit Naalagaq ujarpaat; kisianni naninngilaat, imminit tunuarsimammat. Naalagaq pillugu peqquserlullutik iliuuseqarput; meeqqanik allamiunik qitornartaarsimammata: maanna qaammatip taakku pigisaallu nungutissavai.” Taanna takorruunneqarluni takutinneqarpoq nutarterinermut aqutsisut Guutimut eqqortumik inissisimanatillu ajortuliortut pillugit tarnimikkut ilumoorlutik isumakuluuteqanngitsut.
GSAM 231Ajorsarnissaq pillugu siulittuut
GSAM 231.1Taava Mr. Patch oqarfigaa: “Oqarfigineqarpunga ima oqarfigissagitsit: matumani allakkani oqaaseq ilumut eqquutissaaq. Qaammat ataaseq utaqqigit, taava nammineq paasissavat inuit nutarterinermut peqataasut, ajortuliortut pillugit annertuumik isumakuluuteqartarlutik oqaatiginnittut, qanoq ittuunersut.” Mr. Patch oqarpoq: “Utaqqissavara.”
GSAM 231.2Takorruutip tunniunneqarneraniit sapaatit akunnerisa marluk ingerlaneranni kassereri taaneqartoq, ajortuliortut pillugit tarnimigut anniarnerartup, anniaateqartutut pissusilersornermini naamini aap aqqutaa qaartippaa, aak annaallugu siniffimmut inissinneqartariaqarluni. Kassererip allaffia nunap politiinit tiguneqartariaqarpoq; taakkua ilaat ataatsimik politiimik ilallugu kassererip allagaani oqimaaqatigiissitsineq misissorlugu, aningaasanillu kisitsillutik suliaq tiguniarlugu, taava paasineqarpoq aningaasaqarneq $1,000-imik amigaateqartoq.
GSAM 231.3Politiimut politiimullu allamut ajornakusoortoq paasissallugu angut nutarterinermi ima pimoorussisigisoq aningaasanik tigusisimasoq. Isumaqarput aningaasat akilersimagai, allagaani allassimanagit puigorsimagai; imaluunniit aningaaserivimmut toqqorsimagai, toqqorsivimmi naatsorsuutini ersinngitsut. Taamaakkaluartoq nassuiaat naammattoq angummit pissarsiarisariaqarpaat, mianersorlutilli; aningaasanik tigumiaruni toqqorniarsarisinnaammat. Taamaattumik aalajangerneqarpoq ataaseq siuarsimasoq illup tunuani illuaraqarfimmi toqqorluni matu tunorleq nakkutigissagaa, arlaannik pisoqassappat, politiilu matukkut siullikkut isissalluni. Politiip illu tikillugu matukkut siullikkut isermat, arnaq atisalik matukkut tunorleq anisoq takuaa. Illuaraqarfimmiittoq takuaa arnaq apummik katersuussimasumut sukkasuumik ingerlalluni, apummi putu assallugu, arlaannik tassunga toqqorlugu, apummillu matullugu illumut utertoq.
GSAM 232.1Politiip kassereri siniffianiittoq ornippaa, peqqinnissaanut apeqquteqaqqaarlunilu allaffimmi ajornartorsiutit pillugit paasitillugu, oqarluni ajornartorsiut nassuiaatigisinnaagaa. Angut annilaangaqaluni assani qilammut kivippaa, Guuti nalunaajaasoralugu oqarporlu aningaasanik ilisimasaqarnani. Taava nuliaq iserpoq, sunaaffa aperiniarlugu susoqarnersoq aamma sooq uini taama annilaanganersoq. Angut akivoq: “Aningaasatik tigusimagigut isumaqarput.” Arnaq aamma assani qilaap tungaanut kivippaa, Guutilu nalunaajaasoralugu oqarpoq aningaasat tigusimanngikkitik, allaat ilisimasaqarnatik. Oqaaseq naammassigaa politiip toqqorsimaffimminit apummut katersuussimasumut arpalluni, arnaq illumut isermat, akuliuppoq oqarlunilu: “Arnaq, sunaana? Illumit anillutit apummut matumunnga toqqoriartortutit takuakkit, maanna aana aningaasat puuat maqaasineqartoq, qaavanilu allassimalluni $1,000.”
GSAM 232.2Ilimagineqarsinnaasutut nutarterineq tamanna tassanngaannaq unitsippoq. Mr. Patch nuliassarlu, nutarterisup pissusia paasereerlugu, sallusuissummut inissipput Ullormi arfineq-aappaani Adventistinullu ilanngullutik; ulloq toquffissaat tikillugu ilagiinni ilaasortaasut ataqqinartutut inuusimapput.
GSAM 232.3Takorruugaq tamanna ersarilluinnartumik allanngortitaanngitsut soqutigalugit immikkut iluaqutissaqartillugu tunniunneqarpoq, ajortuliortullu allanngornerannik kinguneqarluni; sunniutaa ingerlaannaq tassaavoq namminneq ajortuliortutut peqquserlunnertik pissutigalugu Naalakkamit itigartitaasut. “Naalagaq pillugu peqquserlullutik iliuuseqarput;” ajortuliortut pillugit tarnimikkut annertuumik anniarnerartillutik, kisiannili “meeqqanik allamiunik” taamaallaat pilersippaat.
GSAM 232Camdenimi, N.Y.-mi sulisoq peqquserluttoq
GSAM 232.41849-50-mi ukiukkut Elderi Arnaq Whitelu orniguffigisaasa ilagaat Camden, N.Y., Oswegomit, tassani suli najugaqarfigisamit, miilit 40-t missaannik ungasissusilik. Ataatsimiinneq tamanna pillugu Arnaq White ima allappoq:
GSAM 232.4“Tassunga aallannginnitsinni takorruunneqarpunga tassani sallusuissummik oqaatiginnittut ikittuaraat, taakkulu akornanni arnaq upperisarsiornermik annertuumik oqaatiginnittoq takuvaara, kisianni peqquserlulluni Guutip innuttai salloqittartoq.”22
GSAM 233.11884-mi januaarimi New Yorkip naalagaaffiani sulillunga, paasissutissat tulliuttut Mr. Prestonimit paasivakka; taamani Camdenimi najugaqarpoq, ataatsimiinnerullu nalaani Elderi White nulialu tassani uninngallutik:—
GSAM 233.2“Arnaq taanna illernartuunermut tunngatillugu isummanik sakkortuunik ajoqersuisuuvoq, oqarluni naammalluinnartunngorneq anguniagassaasoq, inullu Guutip inatsisaanut qulaatinneqarsinnaasoq; aamma nammineq taanna naammalluinnartumik inissisimanerarpaa. Illernartuunermut ajoqersuut taanna Camdenimi inuit ilaasa eqqarsaatinik eqqissisimajunnaartippai. Qatanngut Arnaq Whitep takutinneqarpoq arnap taassuma illernartuunerartutut saqqummiussaa qanoq ikkaluartoq uummataa ajortimit taartoq, inuuneralu minguttoq.
GSAM 233.3“Sumiiffimmi tassaniinnitsinni Qatanngut Arnaq Whitep takorruugaa alla tunniunneqarpoq, arnap taassuma najuunnerani; arnaq taanna allanngortitaanngitsunut tarnimigut annertuumik isumakuluuteqartutut isikkoqarpoq. Kisianni Arnaq Whitep oqarfigaa tarnip ajortuliortut pillugit anniarnera ilumoortuussanngitsoq, nammineq inuunermigut Guutip isaani eqqortumik inissisimanani. Mr. Preston oqarpoq: ‘Taamaattumik Camdenimi takorruugaq taaneqartoq arnamut tassunga aalajangersimasumik immikkut tunngavoq, ajortuliortut nalinginnaasumik inissisimanerannut pinnani, tamannalu taamani paasivarput.’”
GSAM 233.4Arnaq Whitep takorruugami nassuiaramiuk arnaq taanna nikuuvoq oqarporlu: “Guutip uummatiga nalunngilaa, takusinnaagaluarukkulu minguitsuusoq eqqiluitsuusorlu takussagaluarpiuk.” Taama ataatsimiinneq naavoq. Sivitsunngitsorli arnaq taanna napparsimalerujussuarpoq, toqussasoralunilu. Oqarpoq: “Qatanngut Arnaq White naapittariaqarpara; nassuerutigisassaqarlunga. Oqarfigaara arnaq pitsaasuusunga, minguitsuusunga. Taamaanngilaq. Arnaavunga ajorluinnartoq. Angut una najugaqatigisaq uimaanngilaq. Uiga pitsaasoq meeraralu mikisoq ataaseq Englandimi qimallugit angut una malillugu qimaavunga. Katissimanngilagut. Nakorsatut imminut oqaatigisimavunga, nakorsaatinillu tunisaqartarlunga, eqqartuussivimmilu uppernarsarlugu oqarpunga ataatsip flaskip $1 akeqarsimasoq, naak 12 centsinnaq akeqaraluartoq. Aamma uppernarsarlugu oqarpunga nersutaq angummut piitsumut tunigipput $30 akeqartut, naak $20innaq akeqaraluartoq.”23
GSAM 234.1Inuit taamaattut peqquserlullutik imminut illernartuutittut Arnaq Whitep “ajortuliortut pillugit tarnip anniarneranik” oqaasii tunngassuteqarfigaat, ajortuliortut nalinginnaasut pinnagit. Paasissutissat siuliani saqqummiunneqartut eqqarsaatigalugit, takutitsisut ajortuliortunullu “nallittorneqarsinnaajunnaarnerup” ajoqersuutigineqarnera 1845-mi upernaakkut siullerpaamik oqaluuserineqarmatilli tamakkiisumik itigartitsissutigineqarsimasoq, aamma Arnaq Whitep ullormi tassaniilli ajortuliortut allanngortinneqarlutik annaanneqarnissaat pillugu ilungersorluni sulisimasoq, kina upperisinnaava 1851-mi suliani Misigisat Isigisallu saqqummersinneqarmat oqaatigisaraa ajortuliortut “annaanneqarsinnaajunnaartut”?
GSAM 234Angut nallittorneqarnissamik upperisaqanngitsoq
GSAM 234.21848-p tungaanut allaat inuit ataasiakkaat sumiiffinni assigiinngitsuni ajortuliortunullu nallittorneqarsinnaajunnaartoq isumaqartillutik suli piupput. Taakku kisiannili Ullormi arfineq-aappaani Adventistiusimanngillat. Taakkua ilaat Sweetimik ateqarpoq, Rochesterimi, N.Y.-mi najugaqarluni. Upperisarsiornermik tamanut nalunaarutiginnillunga ullormi siullermi Adventistinit kuisitaareerlunga, Canandaiguami, N.Y.-mi tupertitsilluni ataatsimiinnermi peqataavunga; ataatsimiinneq Elderi J. C. Bywaterip aamma Geo. W. Burnhamip aquppaat. Angut Sweet najuuppoq, upperisarsiornikkullu misigisama ilumoorsinnaanera pillugu annertuumik nalornivoq, “maanna ajortuliortut allanngortinneqarsinnaajunnaarsimasutut isumaqarami.”
Notes
- Matthæusi 25:10. ↩
- Lukasi 12:35, 36. ↩
- Allakkat siulliit, qupp. 55. ↩
- Saqqummersitat 11:19. ↩
- Saqqummersitat 3:3. ↩
- Saqqummersitat 3:11. ↩
- Saqqummersitat 3:7, 8. ↩
- Korinthimiunut 1. 16:9. ↩
- Korinthimiunut 2. 2:12, 13. ↩
- Kolossemiunut 4:2, 3. ↩
- Adventip nalunaarutaa, decembarip 11-anni 1844. ↩
- Circleville, Ohio, Upperisarsiornermi ungasiarsiut, 1844. ↩
- Arnaq E. G. White, Adventip misissuinera, novembarip 20-anni 1883. ↩
- Elderi Himesip Maine-mi sulinerminik nalunaarutaa, Ullaakkut eqqumanermi, New Yorkip illoqarfiani, juunip 6-anni 1845. ↩
- Siulittuisarnermut anersaaq, atuagaq 4, qupp. 268, 271. ↩
- J. N. Andrewsip allagaa, septembari 1874. ↩
- Arnaq Truesdailip allagaa, aggustip 17-anni 1875. ↩
- Arnaq Truesdailip allagaa, januaarip 27-anni 1891. ↩
- Ira Abbeyp allagaa, marsi 1885, Review and Herald-imi apriilip 7-anni 1885-imi issuagaasoq. ↩
- Allakkat siulliit, qupp. 45. ↩
- Nassuiaat Allakkat siulliit, qupp. 45-miittoq takuuk. ↩
- Ellen G. Whitep inuuneranik oqaluttuat, qupp. 129. ↩
- Mr. Prestonip Camdenimi ataatsimiinneq pillugu oqaluttuaraa Ellen G. Whitep inuuneranik oqaluttuat, qupp. 129-130-mi allassimasumut naapertuuppoq, paasissutissallu siulianiittut tassani allassimasuunngitsut ilanngullugit. ↩