Kapitali 13 — Guutimit siulersorneqarnerup ilisarnaatai
GSAM 198.1Guutip misilippaa inuiaqatigiinnik allap akornannit nammineq inuiaqatigiinnik aallernissani, misilinneqaatinik, nalunaaqutinik tupinnartunillu, sorsunnermik, assammik pissaanilimmik, talermillu isatsitamik, annilaarnartunillu angisuunik, soorlu Naalakkap Guutissi Egyptenimi ilissinnut isigitillusi iliuuserisai? Ilinnut takutinneqarpoq paasiniassagakku Naalagaasoq tassaasoq Guuti; taassuma saniatigut allamik peqanngilaq.1
GSAM 198.2Taamatut Naalakkap inuiaqatigiinnik guutiitsup akornannit peersillugit iliuuseqarpoq, inatsisini oqaluttuussinnaaniassammagit, ujaqqanullu allaffinnut kigartorlugit tunniussinnaaniassammagit. Tupinnartuliat taakku pissusilersuutigineqanngillat soqutiginninnerat nuannaartinniarlugit; kisiannili paasitinniarlugit qularinngilluinnarlugu taanna, Egyptenimi angisuunik suliaqartoq; Hami nunami tupinnartunik suliaqartoq, Immamilu Aappalaartumi annilaarnartunik suliaqarsimasoq2 Sinaiip qatsissuanit ikumajusumit innermit pujarmillu akornannit oqaluffiginnittoq, tassaasoq Guuti uumassusilik sallusuissorlu, sunillu tamanik Pinngortitsisoq.
GSAM 198Mosesip orpikkamit ikumasumit qaaqquneqarnera
GSAM 198.3Mosesip nammineq Israelikkut Egyptenimit aninissaannut kajumissisinnaanngilai oqarluni: “Inoqajuitsumi savaatinik paarsillunga, naalliunnartusi pillugu isumassarsivunga, maannalu aqqutissiuunniarlusi Egyptenimit aqqutiginiarlusi aqqutilerpunga, soorlumi Egyptenip inua toqillugu Midianimut qimaallunga taamaaliorniarsimagaluarlunga.”
GSAM 199.1Orpikkap ikumasup nungussaanngitsup, innermillu akornannit nipip tusarneqarsinnaasup, Mosesi allaat upperilersippaa taannaasoq “inuiaqatigiit Egyptenimit anillugit siulersortussaq.” Taama tupinnartigisumik toqqarneqarfini, suliassani qutsissorlu illernartoq, paasinarsisinneqarpoq; tamannalu qatanngutai ingerlaannaq soqutiginnilersissinnaallugit, pisussanut eqqarsaatiminnik piareersarlugit, taamaalillutillu Mosesi Guutip ataani siulersortigilerlugu.
GSAM 199.2Annaassisup makinneraniilli qanga taamaattumik pisoqarsimappat, ajoqersugai aliasuttut pakatsisullu najuunneratigut oqaasiinillu tuppallersarneqarnissaminnik pisariaqartitsinerat, taava tassa 1844-mi “unnuap qeqqani nilliunneq” kingorna uppernikkuullutik aalajangiusimasut ilai aliasuttut malersorneqartullu piffissami tassaniipput; Guutillu ilumoortumik saammaannilluni aliasuttut toqqaannartumik attaveqarfigisarpagit, taava pissusissamisoorpoq piffissami taamaattumi inunnullu taamaattunut taamaaliussasoq.
GSAM 199Naalakkap najuunnera neriorsuutigineqartoq
GSAM 199.3Suliaqarnissamut periutsini aqqutissanilu killilersorneqanngitsoq, anersaallu tunissutai ilagiinniittut “qutsissumut qaffammat”3 ajoqersukkani iivangkiiliumik oqaluussinermi najorniarlugit neriorsorpoq, nunarsuup naanerata tungaanut.
GSAM 199.4Aqqut tamaat Naalakkap piareersimavoq pissaanini tunissutiniillu imminut iluunngarlutik ujartortunut takutinniarlugit. Iivangkiiliup suliassaanik tunniussinermi oqarsimanngila: “Nalunaaqutit uku upperisunut malinnaassapput: Uanga aqqanni anersaapiluit anisissavaat; oqaasilinnik nutaanik oqalussapput; pulateriaarsuit tigusassavaat; toqunartumik sunilluunniit imerunik ajoqutaanavianngilaq; napparsimasut assaminnik attorlugit ajorunnaarsissavaat”?4
GSAM 199Iluarsaanerup nalaani anersaap tunissutai
GSAM 199.51500-kkunni iluarsaanerup nalaani, kingornalu piffissani, Naalakkap pissaanini takutillugu siulittuisarnermut tunissutit tupinnartunik saqqummersitsivoq. D’Aubignép Johannes Hussip siulittuutai oqaluttuarai. Charles Buckip atuakkamini Upperisarsiornermi oqaluttuat-imi George Wishartip 1546-mi siulittuisimanera oqaluttuarai. John Wesleyip suliani Jonathan Pyrahip siulittuutai taakkualu eqquunnerat oqaluttuarai. Elderi J. B. Finleyip inuunerminik oqaluttuamini 1842-mi aasaanerani takorruugaq tupinnartoq imminut tunngasoq ajorunnaarsitaanerlu oqaluttuarai. Atuagassiap Kristumiup illersuisua-ip (Methodisti) takorruugap tupinnartup taassumalu kingunerisa oqaluttuarineqarnerat soqutiginartoq, ilagiinni taakkunani nakorsamut Bondimut, kiffartornermi nalaani tunniunneqartoq, saqqummersippaa. Taakku tassaapput Naalakkamik maniguullutik ujarlartunut ilisarnaatit, taanna allanngorsimanngitsoq, suli siulittuisarnermut tunissut aqqutigalugu innuttaminut oqalukkumaartoq.
GSAM 200Sinneruttut ilagiissaat siulittuisarnermut anersaamik peqassasut
GSAM 200.1Allakkat Illernartut erseqqissumik immikkut ittumillu oqaatigaat Naalakkap anersaami tunissutini, pingaartumik siulittuisarnermut tunissutit, immikkut ittumik saqqummersissagai inunnilu tikiunnissaanik utaqqisuni. Allakkat siulliit tikkuakkagut Korinthimiunut allakkaniipput ima allassimasut: Guutiga qutsavigaara tamatigut ilissi pillusi, Guutip saammasisaanik Kristusikkut Jiisusikkut ilissinnut tunniunneqartumik; taassumuuna tamanik pisuussuteqalerassi, oqaatsini ilisimassutsimilu tamani; soorlu Kristusip nalunaajaataa ilissinni uppernarsarneqartoq, taamaalilluni tunissutit ilaat ataaseq amigaatiginngilarsi, Naalakkatta Jiisusi Kristusip tikiunnissaa utaqqillugu; taassumalu naggataanut nakussatsissavaasi, Naalakkatta Jiisusip Kristusip ullussaani pisuussuteqanngitsuussallusi.5
GSAM 200.2Saqqummersitani “sinneruttut”—iivangkiiliup ilagiissaasa kingullersaat—atuarpugut: “Pulateriaarsuup arnaq [ilagiit] kamappaa, kinguaassai sinneruttut Guutillu peqqussutaanik maleruaasut, Jiisusillu Kristusip nalunaajaanera pigisaat, sorsuffiginiarlugit aallartippoq.”6 “Jiisusip nalunaajaanera” suua, aperaarput, ilagiit kingullersaat pigisassaat, tamannalu uppernarsarneqaruni anersaap tunissutai tamarmik saqqummersinnissaannut aqqutissiuussisoq? Apeqqutimut tamatumunnga akissutip iluaniippoq inngilip Patmosip qeqertaani Johannesimut nalunaajaanerani: “Isigaasa saavannut pallorpunga taassumunnga pallorfiginiarlunga. Taassumalu oqarfigaanga: Taamaaliussanngilatit; uanga kiffaavunga illit ilinnik kiffaqatit, qatanngutinnillu Jiisusip nalunaajaanera pigisaasunut; Guuti pallorfigiuk; Jiisusimmi nalunaajaanera siulittuisarnermut anersaavoq.”7
GSAM 201.1Inngilip nassuiaataa tamanna takutippaa siulittuisarnermut anersaaq ilagiinni Kristusimik utaqqisuni saqqummersoq tassaasoq tunissutit tamarmik saqqummersinnissaannut aqqutissiuussisoq, aamma sinneruttut ilagiissaat tunissut tamanna akornanniimmat sorsuffigineqartut.
GSAM 201Paulusip tunissutit pillugit nalunaajaanera
GSAM 201.2Thessalonikamiut allaffiginerani Paulusip takutippaa Naalakkap ullussaa—eqqartuussinerup naammassillugu ingerlanneqartup ullua—innuttaasut amerlasuut “unnuami tillittutut” tikiutissasoq; Naalakkalli qitornai aalajaatsut taamatut pineqassanngillat, taakku “qaamanerup qitornai ullullu qitornai”ummata. Utaqqillutik nakkutiginnittunut unnersuussutit ilagaat: “Anersaaq qamissanngilarsi. Siulittuisarneq nikanarsassanngilarsi. Tamakku tamaasa misilittarsigit; ajunngitsoq aalajangiusimallugu.”8
GSAM 201.3Oqaaseq grækerisooq propheteias, maani siulittuisarnernik nutserneqartoq, Greenfieldip Grækerisut oqaatsit ujarlerfikimini ima oqaatigaa: “Siulittuisarnermut tunissutip atorneqarnera, taamatut isumaqarluni, 1 Thessalonikamiut 5:20.” Parkhurstip, Robinsonip, kiisalu Liddellip Scottilu oqaatsit ujarlerfiit aamma taama isumaqarput. Taamaalilluni ersarippoq siulittuisarnermut tunissut eqqortoq Kristusip tikiuteqqinneq aappaa utaqqisuni ilagiinniissasoq. Unnersuussut tunissutit nikanarsassanngikkaat, misilissagaat, saqqummersitsinermi ajunngitsoq nassaarigunikku “aalajangiusimassagaat”.9
GSAM 201Neriorsuutip eqquunnera
GSAM 201.4Siusinnerusukkut maluginiarparput Naalakkap siulittuisarnermut tunissut inngilip siulliup tusarliussaa aamma inngilip aappassaa tusarliussaa oqaluuserineqarneranni saqqummersilersikkaa. Ullut 2300-t naanerata kingorna tunissut tamanna annertunerusumik ineriartortinneqarsimavoq. Naalakkap siunertamut tamatumunnga atortussani nammineq toqqarpaa, kiffatut toqqarlugu inuk Naalakkamut suut tamaasa tunniussimasoq, aammali inuunera oqimaaqatigiissillugu navianartumiittoq, “sanngiinnerpaat sanngiinnerpaartaannik”.10 Piffissap qaangiunnerani qaammatit marluk iluanni, Portland, Maine-meersoq Arnaq Ellen G. Harmon, taamani taamaallaat ukiut 17-it missaannik ukiulik, Naalakkamit saqqummersitanik tigusaqalerpoq.
GSAM 202.1Portlandimi piffissami takorruugap siulliup nalaani inuusunik oqaloqateqarnissamut periarfissaqarninni, aamma Arnaq Haines ilisarisimagakku, taassuma angerlarsimaffiani Arnaq Harmonip takorruugani siulleq pivoq, inuit taakku paasissutissiissutaat naapertorlugit pisimasut oqaluttuarissavakka.
GSAM 202.2Arnaq Harmon taamani peqqissutsimigut ilungersunartumik inissisimavoq. Sapaatip-akunnerini arlalinni nipikitsumik aatsaat oqalussinnaasimavoq. Nakorsap ataatsip aalajangerpaa nappaatini imermik katersuiffiusumik puakkut nungullarnermik taaneqartoq. Oqarpoq puai talerperlik nungusimasoq, saamimmilu nappaat annertooq, uummataalu sunnerneqarsimasoq. Oqarpoq sivikitsuinnarmik inuussinnaasorigini, sukkulluunniit toqulersinnaasorlu. Innarluni anersaartorneq ajornakusoorpoq. Unnuakkut qasuersaarisinnaavoq aatsaat siniffimmi issiaviusumi issiasutut ilillugu qinngasumut ikorfartorneqarluni. Quersornerit akulikitsut puamiillu aanaartarnerit timikkut nukii annertuumik appartissimavaat.
GSAM 202Arnaq Harmonip takorruugaa siulleq
GSAM 202.3Takorruugani siullermi Arnaq Hainesip angerlarsimaffiani najugaqarpoq. Ullaaralaaq tamanna ilaqutariit Guutimik pallorfiginninneranni ingerlanneqarpoq. Inuit tallimat najuupput, tamarmik arnaallutik upperisami qatanngutigiit. Allat qinusimapput, Arnaq Harmonilu nipikitsumik qinulluni; taava Guutip pissaanera tupinnartumik aqqarpoq, najuuttut tamarmik ersarissumik sunnerneqarlutik, tassanngaannarlu avatangiisimini pisut tamaasa eqqarsaatigiunnaarlugit—takorruugamiippoq.
GSAM 202.4Ataatsimiinnermi tullermi Portlandimi upperisallit takorruugani suut takutinneqarnerannik oqaluttuuppai. Naalakkameersuunera tamakkiisumik upperaat. Taamani Portlandimi inuit 60-it missaanniittut tamanna Naalakkap suliaatut akuersissutigaat. Takorruugami aammalu oqaluttuarineqarnerani pissaaneq malinnaavoq, taamaallaat Guutimeersinnaasoq. Naassaanngitsup soqutigisaanik ilungersunartumik misigisaqarneq najuuttuaannarpoq, oqaatigineqarsinnaanngitsumik mianerinninnermik ulikkaarpasippoq, taama inuusutsigalunilu sanngiitsigigaluarluni Naalakkap innuttaminut qaamanermik ingerlatitseqqiinissamut atortussatut toqqarsimammagu. Oqarpoq takorruugami qullernartunik inngilinik avatangerneqarluni qilammi naalannartuni, tassanilu tamarmi nuannaarnermik eqqissinermillu ulikkaarpoq; inuullunilu makilluni timip inuunerata naammaginanngitsup piviusui uninngavigileraangamigit allannguut aliasunnartoq misigisarlugu.
GSAM 203Takorruugap siulliup naatsumik nassuiarnera
GSAM 203.1Takorruugami siullermi naatsumik nassuiaataa, Portlandimi upperisartunut oqaluttuaraa, takorruutai tamarmik qanoq ittuunerannik paasisaqarnissamut imaattumik isumassarsiassaqartitsivoq:—
GSAM 203.2“Qinuninni Guutip pissaanera aatsaat taama misigisimanngisannik timinniilerpoq. Qaamanermik avatangerneqarlunga nunamiillu qaffakkiartorpunga. Silarsuarmi Adventistit ujarlugit qiviarpunga, nassaanngilakkali; taava nipi oqarfigaanga: ‘Qiviarteqqiguk, qaffasinnerusumullu qiviarit.’ Taava isikka qaffappakka, aqqut nerukitsoq toqqaannartoq nunarsuup qulaani qaffasissumik pilersinneqarsimasoq takullugu. Aqqutikkut tassani Adventistit illoqarfimmut, aqqutip ungasinnerusortaaniittumut, angalapput. Aqqutip aallartinnerani tunuanni qaamaneq qaamasoq inissinneqarsimavoq, inngilip oqaluttuuppaanga tassaasoq ‘unnuap qeqqani nilliunneq’. Qaamanerup aqqut tamaat qaammarsarpaa, isikkatik qaamanermik tunillugit naakkiunnaveersaarniassammata. Jiisusimut, illoqarfimmut siulersortigisaminnut, isitik aalajangersimatillugit isumannaallutillu ingerlaarsinnaapput. Kisianni kingunitsiannguaq ilaat qasulerput; illoqarfik ungasissorujussuugaluartoq oqarput, siusinnerusukkut isertussaagaluarlutik. Taava Jiisusip talini talerperleq naalannartoq qullarlugu kajumissaartarpai, talianillu qaamaneq qaamasoq anillappoq Adventistit qulaanni aalataarluni, taakkulu Halleluja! nilliapput. Allat siooranatik tunuanni qaamanerat upperiumajunnaarpaat, oqarlutik Guutip taamatut ungasitsigisumut siulersorsimanngikkaatigut. Taakkua tunuanni qaamanerup qamernerani isikkatik taartoq tamakkerlugu, naakkiullutik isitik anguniakkaminnit peerpaat, Jiisusilu takusinnaajunnaarlugu, aqqummit ataatungaanullu silarsuarmut taartoq ajortumillu nakkarlutik. Kingunitsiannguaq Guutip nipaa imarpaluttutut tusarparput, Jiisusip tikiunnerata ullua nalunaaqutarlu nalunaarutigalugit. Illernartut inuusut nipi ilisimavaat paasillugu, ajortulli tassa isumaqarput kallerpaluttoq nunallu sajunnera. Guutip piffissaq oqaluuserimmagu Anersaamik Illernartumik uatsinnut kuisivoq, kiinnavullu Guutip naalannaatanik qaamaneruleriarlutik qaammartilerput, soorlu Mosesip Sinaiip qaqqaanit aqqarluni taamaalernera.”11
GSAM 204Arnaq Whitetip takorruugaqarnerani qanoq ittuunera
GSAM 204.1Guutip anersaavata saqqummersinnerata tupinnartup oqaluttuarinera nanginnginnerani takorruuganut tunngasut pillugit paasissutissat ilaat oqaatigissavakka. Arnaq E. G. White (siusinnerusukkut Arnaq Harmon) siullerpaamik 1852-mi oktobarimi takuarpara. Ullormi tassani akunnerup ataatsip sinnerlugu takorruugamiittoq takuarpara. Taamanimiilli takorruugamiittoq 50-it missaanni takusarsimavara. Nakorsat inissisimanerani misissoraat najuuffigisarsimavara, takusimasakkalu ilisimallugillu uppernarsaatigerusuppakka. Neriuutigaara pisimasut pillugit oqaluttuarineq soqutiginninngitsumik iperarneqassanngitsoq, taamatut inissisimaneranik takunnissimanngitsut isumaliutiginninnerinnaannut taarserlugu.
GSAM 204.2Takorruugamut iserami “Naalannarsisoq!” pingasoriarluni nuannaarluni nilliuteqarpoq, nipilu uteqattaarluni; aappaa, pingaartumik pingajuat, siullermit nipikinnerupput, kisiannili uummammit pisumik sunniuteqarnarnerullutik, soorlu inuk ungasissorujussuarmiittoq nipaanillu tusarnaarneq naajartulersoq. Sekundit sisamat tallimalluunniit missaanni inuup uppissimasup imaluunniit nukissaarussimasup assingatut nakkarpasippoq; taava tassanngaannaq inuttut nalinginnaanngitsumik nukissaqalerpasippoq, ilaannikkullu ingerlaannaq nikueqqilluni inimi angalaarluni. Assakkut talikkullu aalatitsinerit akulikipput, niaquata saamiatungaanut talerperlingaanulluunniit saannerani tikkuarluni. Aalatitsinerit tamarmik kusanartumik ingerlanneqarput. Assaq imaluunniit tali sumilluunniit inissisimatinneqaraangat kinaluunniit nuussinnaanngilaa. Isai ammasuaannarput, isikkanngilaq; niaqua qullarsimavoq, qummullu qiviarpoq, isigisatut soqanngitsutut pinnani, nuannaarpaluttumilli kiinalik, nalinginnaasumit taamaallaat allaanerulluni, soorlu ungasissumiittumut immikkut isiginiaqqissaartoq. Anersaartunngilaq, kisiannili uummataa akuttoqatigiimmik tillerpoq. Kiinaa nuannersuuvoq, kiinaatalu qalipaataa peqqillunilu inuuissimasoq assigalugu.
GSAM 205Danielip misigisaanut naleqqiunneqarnera
GSAM 205.1Anersaartornera, nukissaarunnera Guutillu inngiliata attormani nukittorsarneqarnera tamarmik siulittuisup Danielip takorruukkami nammineq misigisaminik oqaluttuarineranut naapertuutilluinnarput, ima oqarmat: “Taava kisimiilerpunga takorruugaq angisooq tamanna takullugu, nukimmillu amiakkuueruppunga; isikkorissusera uanni aserorninngormat, nukissaqanngivippungalu.” “Naalakkama taassuma kiffaata qanoq ililluni naalakkani taanna oqaloqatigisinnaavaa? Ingerlaannarmi nukissaaruppunga anersaartorunnaarlungalu. Taava angummut assingusumik isikkulik tikeqqippoq attorlunga nukittorsarlungalu, oqarporlu: Inuk asangaagaq-aa, siooraqinak; eqqissineq ilagiliuk; nukittugit, aap, nukittugit. Oqarfigimmangalu nukittorsarpunga oqarlungalu: Naalagara, oqalugit, illimmi nukittorsarpamma.”12
GSAM 205NAMMINNEQ TAKUNNISSIMASUT NALUNAAJAATAAT
GSAM 205M. G. Kellogg, M.D.
GSAM 205.2Arnap Whitep takorruugaqarnermini qanoq innera pillugu nammineq takunnissimasut oqaasiisa ilaat ilanngutissallugit naleqqussaaq. Siulleq nakorsamit M. G. Kelloggimit, M.D., pissarsiarineqarpoq. Taassuma Michiganimi takorruugaq siulleq, 1853-imi maajip 29-anni Livingston County-mi Tyrone-mi ataatsimiinnermi tunniunneqartoq, eqqartorpaa. Ima oqarpoq:—
GSAM 206.1“Qatanngut White minutsit 20-t missiliorlugit imaluunniit nalunaaquttap-akunnerata affaani takorruugaqarpoq. Takorruugaqalermat najuuttut tamarmik Guutip pissaaneranik najuunneranillu misigisutut ipput, ilagullu Guutip Anersaava pissaaneqangaartumik uatsinnut nunnittoq ilumut misigaat. Sabbatimi ullaakkut qulingiluat missaanni qinoqatigiillutalu oqaloqatigiillutalu ataatsimiippugut. Qatanngut White, ataataga qatanngullu White qinoreerput, taamanilu uanga qinuvunga. Pissangasoqanngilaq, aalassassimaarneqartoqaranilu. Kisianni Guuti ilungersorluta qinnuigaarput najuunnermigut ataatsimiinneq pilluaqqussagaa Michiganimilu sulineq pilluaqqussagaa. Qatanngut White ajugaasup nillianeranik ‘Naalannarsili! n-a-a-l-a-n-n-a-r-s-i-l-i-! n-a-a-l-a-n-n-a-r-s-i-l-i-!’-mik nilliammat, takorruugaqalernermini taama nilliakulasartoq tusartarsimagassiuk, qatanngut White nikuippoq najuuttunullu nalunaarutigalugu nuliami takorruugaqarnera. Takorruugaqartarnerisa qanoq ittuunerat, takorruugaqarnermilu anersaartorneq ajortoq nassuiaramigit, kinaluunniit piumasoq kajumissaarpaa siumukaqqullugu misissussallugulu. Nakorsaq Drummond, aamma sapaatip-akunnerata ullua siulleq maleruartartut Adventistit oqaluussisuat, siumukarpoq. Taassuma takorruugaqartoq takutinngikkallaramiuk oqaatigisimavaa takorruugai tarnikkut sunniinikkut sinilersitsinermit pisuusut, namminerlu takorruugaqalersissinnaallugu. Sukumiisumik misissoreeramiuk qarsungasupilussuanngorpoq oqarlunilu: ‘Anersaartunngilaq!’
GSAM 206.2“Qularutiginngilluinnarpara taamani takorruugaqarnermini anersaartunngitsoq, aammattaaq takorruugaani allani arlalinni uanga najuuffigisanni anersaartunngitsoq. Takorruugaqarnerata naanerata ilisarnaatai aallartinnerata ilisarnaataat assigalugit erseqqipput. Takorruugaqarnerata naasimaneranut ilisarnaat siulleq paasivarput anersaartuleqqimmat. Siullermik itisuumik, sivisuumik ulikkaartumillu anersaartorpoq, puai silaannaqanngilluinnarsimasutut ersersillugu. Siullermik anersaartoreerami minutsit arlallit qaangiummata aatsaat aappassaanik anersaartorpoq, puai siulliutulli immerlugit; taava minutsit marluk unikkallarluni pingajussaanik ilummoorpoq, tamatumalu kingorna pissusissamisoortumik anersaartulerpoq.” Atsiorneq: “M. G. Kellogg, M.D., Battle Creek, Michigan, 1890-imi decembarip 28-anni.”
GSAM 207F. C. Castle
GSAM 207.1Matuma kinguliani ilanngupparput inuup ataatsip oqaasia, taassuma 1853-ip aasaani Stowe-mi, Vermontimi, Arnaq White takorruugaqartoq nakorsamit misissorneqarnera takusimavaa. Ima oqarpoq:—
GSAM 207.2“Nakorsaq najuuppoq, pisup taassuma pissutaata paasiniarnissaanut silassutsimi ilinniakkamilu siunnersuutaat naapertorlugit arnaq misissorpaa. Naneruut ikumasoq isaasa ammasorujussuit qanittuannut tigummineqarpoq; isip nukiata ataatsilluunniit aalariarneranik takusaqanngilaq. Taava tillerneri anersaartorneralu misissorpai, anersaartunngilarli. Tamatuma kingunerisaanik qularutiginngilaa pinngortitap pissusii imaluunniit ilisimatusarnikkut tunngavissat naapertorlugit tamanna nassuiarneqarsinnaanngitsoq.” Atsiorneq: “F. C. Castle.”
GSAM 207D. H. Lamson
GSAM 207.3Nalunaajaataasut tulliuttut Arnap Whitep takorruugaqartilluni misissorneqarneranut tunngapput. Tamanna 1854-imi juunip 26-anni Rochesterimi, New Yorkimi, Monroe Streetimi Elderi James Whitep angerlarsimaffiani ataatsimiinnermi pivoq:—
GSAM 207.4“Taamani 17-inik ukioqarpunga. Soorlumi nillianeri killitsinnartut ‘N-a-a-l-a-n-n-a-r-s-i-l-i!’ maanna tusarsinnaakannerikka. Taava natermut uterluni appariartorpoq, uppinnani, kisianni sallaatsumik appariartorluni, ikiuisorlu talerminik tapersersorpoq. Nakorsat marluk iserput, utoqqaq inuusuttorlu. Qatanngut Whitep kissaatigingaarpaa qatanngut White sukumiisumik misissussagaat, taamaaliorpullu. Tarrarsuut aggiunneqarpoq, nakorsallu aappaata arnap oqalunnerani qaniata qulaani tigummivaa; sivitsunngitsorli taamaaliortarunnaarput oqarlutillu: ‘Anersaartunngilaq.’ Taava oqalutsillugu saneraai sukumiisumik misissorpaat, itisuumik anersaartorneranut uppernarsaatissarsiorlutik, taamaattoqanngilarli. Misissuinerup tamatuma ilaa naammassimmassuk arnaq nikuippoq, suli takorruugaqarluni, Biibili qummut qullarlugu tigummillugu, allassimaffimmiit allassimaffimmut qupperarlugu eqqortumillu issuarlugu, naak isai qummut sammisut atuakkamillu qimatsisimagaluartut.
GSAM 208.1“Perluit arfineq-marluk kingullit takorruukkamini takuvai. Taava illernartut ajugaanerat takuaa, ajugaanermilu nillianeri maanna suli tusaasinnaasutut ippakka. Pisimasunut taakkununnga kajumillunga nalunaajaavunga.” Atsiorneq: “Elderi D. H. Lamson, Hillsdale, Michigan, 1893-imi februaarip 8-anni.”
GSAM 208Arnaq Drusilla Lamson
GSAM 208.2Nakorsap misissuineranut tassunga nalunaajaat alla Arnamit Drusilla Lamsonimit tunniunneqarpoq. Taanna Elderi Lamsonip illooraata uillarneraa, New Yorkimilu Clifton Springsimi peqqissartarfimmi illup aqutsisualu. 1854-imi juunip 26-anni ataatsimiinneq pillugu ima oqarpoq:—
GSAM 208.3“Misileraaffiusoq ataatsimiinneq eqqaamavara, tassa qatanngut Whitep akulikitsumik oqaatigisaa, qatanngut White takorruugaqartilluni anersaartorneq ajortoq, misilinneqarmat. Nakorsalli najuuttup aqqa eqqaamasinnaanngilara.... Nakorsaq Flemingiusimassaaq, taanna ilaanneeriarluni siunersiorneqartarluni aggersarneqartarmat. Taannali maanna toqusimavoq. Tamanna oqaatigisinnaavara: misileraaneq ingerlanneqarpoq, tarrarsuutimilu anersaartornerup ilisarnaataanik takussaasoqanngilaq.” Atsiorneq: “Drusilla Lamson, Clifton Springs, New York, 1893-imi marsip 9-anni.”
GSAM 208.4Pisumi qulaani taaneqartumi najuussimasumit suli nalunaajaat alla:—
GSAM 208David Seeley
GSAM 208.5“Matumuuna uppernarsarpara David Lamsonip Arnap Drusilla Lamsonillu nalunaajaataat qulaaniittut atuarsimagikka. Taakku 1854-imi juunip 26-anni Arnaq E. G. White takorruugaqartoq nakorsap misissormagu oqaasiinut tunngapput. Ataatsimiinnermi tassani najuuppunga misissorneqarneralu takullugu. Qatanngutip angutip Lamsonip qatanngutillu arnap Lamsonip oqaasii isumaqatigaakka, ilanngullugulu oqaatigerusuppara nakorsaq Fleming nakorsarlu alla inuusunnerusoq misissuisuusut. Taakkua oqaatigisaattut Arnaq White nikuimmat Allakkat Illernartut oqaasii issuarlugit, nakorsaq Fleming naneruummik ikumasumik tuneqquvoq. Tamanna qarluisa qanittuannut sapinngisani tamaat qanillisillugu tigummivaa, uutinngikkaluarlugit, anersaartorsimagaluarpat anersaarnerata aqqutaata nalaani. Innera allaat annikinnerpaamilluunniit aalassanngilaq. Taava nakorsaq erseqqissumik oqarpoq: ‘Tamatuma tamanna naassaanngitsumik aalajangerpaa, timaa anersaartunngilaq.’” Atsiorneq: “David Seeley, Fayette, Iowa, 1897-imi aggustip 20-anni.”
GSAM 209A. F. Fowler nuliaalu
GSAM 209.1Oqaaseqaatit tulliuttut Arnap Whitep takorruugaqartilluni misissorneqarneranut tunngapput, 1857-imi februaarimi Hillsdalemi, Michiganimi, Waldronip ataatsimiittarfiani pisumut. Nakorsaq Lord, Hillsdalemi ukiuni 50-ini nakorsaasimasoq, peqqissaarluinnartumik misissuisuuvoq. Tamanna pillugu nalunaajaataasut tulliuttut saqqummiuppakka:—
GSAM 209.2“Najuuppugut (1857-imi februaarimi) qatanngut E. G. White Hillsdalemi Waldronip ataatsimiittarfiani takorruugaqarmat. Nakorsaq Lord misissuisuuvoq oqarlunilu: ‘Uummataa tillerpoq, anersaartunngilarli. Uumavoq, puaali sulisunngillat; qanoq innera tamanna nassuiarsinnaanngilara.’” Atsiorneq: “A. F. Fowler, Arnaq A. F. Fowler, Hillsdale, Michigan, 1891-imi januaarip 1-anni.”
GSAM 209C. S. Glover
GSAM 209.3Takorruugaq taanna pillugu oqaaseqaat alla maani ilanngunneqarpoq:—
GSAM 209.4“Qatanngut White Hillsdalemi Waldronip ataatsimiittarfiani takorruukkamik qulaani taaneqartumik takorruugaqarmat najuuppunga. Qulaani oqaatigineqartunut ilassutitut, nakorsaq tusarpara oqartoq qatanngutip Whitep takorruugaqarnermini qanoq innera ‘ilisimasaasa avataaniittoq’. Aamma oqarpoq: ‘Tassani pinngortitap pissusiisa avataaniittumik pisoqarpoq.’” Atsiorneq: “C. S. Glover, Battle Creek, Michigan, 1891-imi januaarip 19-anni.”
GSAM 209Carpenter nuliaalu
GSAM 209.5Pisoq taanna pillugu oqaaseqaatit pingajuat aana:—
GSAM 209.6“Matumuuna uppernarsarparput 1857-imi februaarimi Hillsdalemi, Michiganimi, Waldronip ataatsimiittarfiani najuussimalluta, Arnaq E. G. White takorruugaqarmat taamaattillunilu nakorsamit Lordimit misissorneqarmat. Pisumut tunngatillugu tamanut oqaasii tusarpavut, soorlu qatanngutip Fowlerip nuliatalu qulaani oqaatigigaat.” Atsiorneq: “W. R. Carpenter, Eliza Carpenter, Noblesville, Indiana, 1891-imi aggustip 30-anni.”
GSAM 210D. T. Bourdeau
GSAM 210.1Maanna misileraaneq Arnaq White takorruugaqartillugu Buck’s Bridgemi, St. Lawrence County-mi, New Yorkimi, ingerlanneqartoq malugeqquneqarpoq:—
GSAM 210.2“1857-imi juunip 28-anni qatanngut Ellen G. White siullerpaamik takorruugaqartoq takuara. Takorruugai upperinngikkaluarpakka; pisulli allat taaneqarsinnaasut akornanni pisup ataatsip qularunnaarsippaanga takorruugai Guutimit pisuusut. Anersaartornersoq anersaartunnginnersorluunniit qulakkeerniarlugu, siullermik assaga sakiaanut ilillugulu sivisuumik tassaniitippara, taamaalillunga paasillugu puai toqungasup puaanit annerusumik aalassanngitsut. Taava assaga qaniata qulaanut iliuppara, sorlui qullukkama tikimmalu akornanni eqillugit, taamaalilluni silaanarmik aniatitsisinnaanani ilummoorsinnaananiluunniit, allaat taamaaliortorusussimagaluarpat. Assannik taama tigummiinnarpara minutsit qulit missaanni, pissutsit nalinginnaasut atuuppata ipisimasussaalluni sivisussusilimmik; misileraanermit tamatumannga annikinnerpaamilluunniit sunnerneqanngilaq. Pisoq tupinnartoq tamanna nammineq takugakkuli takorruugaasa Guutimit aallaaveqarnerat ataasiarlungaluunnit qularilerusussimanngilara.” Atsiorneq: “D. T. Bourdeau, Battle Creek, Michigan, 1891-imi februaarip 4-anni.”
GSAM 210Nakorsap anersaanut attaveqartartup takorruugamik misiliinera
GSAM 210.3Nakorsap misissuinera alla 1861-imi januaarip 12-anni Parkvillemi, St. Joseph County-mi, Michiganimi, nammineq takusara eqqartussavara.
GSAM 210.4Ilagiit amerlasuut Adventistit ataatsimiittarfianni katersuussimasut Arnap Whitep kajumissaariffigereermagit, Guutip pilluaqqussutaa immikkuullarilluinnartumik taassumunnga nunnippoq, issiavimminilu issiatilluni takorruugaqalersinneqarpoq. Nakorsaq Brownimik atilik najuuppoq, angut peqqissuuvoq timimigullu nukittooq, anersaanut attaveqartartuulluni. Oqaatigisimavaa arnap takorruugai anersaanut attaveqartarnerup assigigai, nammineq najuuffigisamini takorruugaqalissagaluarpat minutsi ataaseq atorlugu takorruugaqarneranit aniguisissinnaallugu. Kinaluunniit piumasoq kajumissaarneqarpoq siumukaqqullugu, misissuinikkullu nammineq paasiniarlugu arnaq takorruugaqartilluni qanoq ittuunersoq. Nakorsaq siumukarpoq, misissuineranili affaannulluunniit pinnginnermini toqungasutut qarsungasunngorpoq, aspip pilutaatut sajulerluni. Elderi White oqarpoq: “Nakorsap arnap qanoq innera nalunaarutigisinnaavaa?” Akivoq: “Anersaartunngilaq,” sukkasuumillu matup tungaanut aallarpoq. Matup eqqaaniittut usorsisimaarutigisaanik ilisimannittut oqarput: “Uterit oqaatigisattullu iliorlutit; arnaq taanna takorruugaqarneranit aniguisiguk.” Aalassassimangaarnermini matup tigummivia tiguvaa, ammarneqarnissaanulli akuerineqanngilaq matup eqqaaniittut aperitinnagit: “Nakorsaq, sunaana?” Akivoq: “Guutip kisimi nalunngilaa; illumit matumannga anitissinga;” taamaalillunilu anivoq.
GSAM 211.1Ersarippoq anersaaq taassumunnga anersaanut attaveqartartutut sunniisoq, Arnap Whitep takorruugaqarnermini pissaanermit aqunneqarfigisaani najuunnermini eqqissisimanngitsoq, soorlu Annaassisup nalaani anersaapilunnit tigummineqartut, aperisut: “Piffissaq nalliutinngitsoq naalliutsikkiartorluta maanga pivisit?”13
GSAM 211.2Pisoq tamanna siulittuisup Danielip misigisaanik oqaluttuarineqartumut assinguvoq. Naalakkap Anersaavatigut takorruugaqalermat, Kaldæamiut najuuttut—Guutimik nalusut Anersaamik taassuminnga ilisarisimanninngitsut—annilaartorujussuanngorput, “qimaallutillu toqqorput.”14
GSAM 211Arnap inuusuttup Harmonip takorruukkaminik oqaluttuaqquneqarnera
GSAM 211.3Takorruukkami siulliup kingorna sapaatip-akunnera ataaseq missiliorlugu qaangiuttoq, ataataata illuani ataatsimiinnermi arnaq inuusuttoq Harmon aappassaanik takorruugaqarpoq, tassanilu peqquneqarpoq imminut saqqummersinneqartut allanut ilisimatitsissutigeqqullugit. Assut nalornissutigaa Naalakkap peqqussutaa qanoq ililluni naammassisinnaassanerini. Peqqissusia ima pitsaanngitsigaaq timikkut naalliunnernik misigisaqarluni, takuneqarsinnaasullu tamaasa naapertorlugit suli inuuffissaa sivikitsuinnaavoq. 17-inik ukiuinnaqarpoq, mikisuulluni sanngiitsuullunilu, inunnut akuliuttarneq sungiusimanngilaa, pinngortitamigullu ima ittuutuujutigalunilu tunuarsimaartigaaq takornartanik naapitsisarneq imminut annernartarluni. Ulluni arlalinni ilungersorluni qinuvoq, unnuakkullu sivisuumik aamma, nanertuutaq tamanna imminit peerneqaqqullugu, allamullu sapinnginnerusumut tunniunneqaqqullugu. Pisussaaffiulli qaamanera allanngunngisaannarpoq, inngilillu oqaasii tusarsaaqqittuarlutik: “Ilinnut saqqummersitakka allanut ilisimatitsissutigikkit.”
GSAM 212.1Arnaq inuusuttoq Harmon taama nalornisutigaluni ataataata illuani ataatsimiinnermut allamut peqataavoq. Ataatsimiinnermi tassani najuuttut tamarmik taassumunnga ilungersorlutik qinoqatigiipput, taassumalu imminut Naalakkamut tunniuteqqippoq, misigalunilu taassuma naalannassusianut atorneqarnissamut piumassuseqarluni. Qinunermini taarsuaq qallerfigisimasaa peeruppoq; kingornalu oqarnermisut, qaamaneq sakkortooq innertut ammalortutut ittoq imminut tikippoq. Qaamanermit tassannga qallerneqarami nukissaaruppoq, Jiisusillu inngilillu saanniilluni misigaluni. Oqaaseqatigiit uterteqqinneqarput: “Ilinnut saqqummersitakka allanut ilisimatitsissutigikkit.” Oqaluttuarpoq ilungersorluni qinnutigisimallugu, Naalakkap imminut takutitaanik oqaluttuarinnikkiartornissani pisariaqassappat, imminut pingaartippallaalernissamut sernigineqarnissani. Taava inngilip nalunaarfigaa qinnutigisaa akineqarsimasoq, imminut pingaartippallaalernissamullu navianartorsiulerpat nappaatinik naalliutsinneqartassasoq. Inngilip oqarfigaa: “Tusarliussaq aalajaallutit ingerlateqqikkukku naggatissamullu nikallujuillutit, inuunerup orpiata inerititaannik neriumaarputit, inuunerullu erngata kuussuanit imissallutit.”
GSAM 212Arnap inuusuttup Harmonip Polandimut, Mainemut, tikeraarnera
GSAM 212.2Arnap inuusuttup Harmonip takutinneqarami paasivaa Polandimut, Mainemut, aallarniarluni takorruukkani oqaluttuarissallugu. Takorruukkami pingajuata taassuma aqaguani, kikkut tamarmik ilimaginngisaannik, qatanngutaata uia ataataata illuata matuata saanut qamutinik ingerlatitsilluni tikippoq, Polandimullu nassariumallugu. Tassaniitilluni ataatsimiitsitsivoq takorruukkanilu oqaluttuaralugu. Hazen Foss,15 neriuutaarussimalluni ataatsimiinnermut peqataatinneqarsinnaanngilaq, kisiannili silataani siunni matumut qanillillugu takorruukkamik oqaluttuarnera tusarpaa, oqarlunilu: “Takorruugaq oqaluttuarisaa uannut takutitaasumut assingutigingaarpoq, inuit marluk pisumik ataatsimik oqaluttuarnerat assigalugu.” Aqaguani ullaakkut arnaq inuusuttoq Harmon ilimaginngisamik naapippaa, oqarfigalugulu ‘nanertuummik nammannermini aalajaassasoq, nalunaajaanerillu Naalakkap imminut tunniukkumaagai oqaluttuarissagai, taava Guutip qimassanngikkaa.’ Allanut oqarpoq: “Taannaavoq sakku, Naalakkap nanertuummik taassuminnga tunniussiffigisaa.” Tamanna qularnaatsumik ilisimasariaqarpaa, inuk taanna takorruukkami takusimagamiuk, nanertuutaq imminit ‘peerneqartoq’ nalunaarfigineqarami.
GSAM 213.1Taamanimiilli arnap inuusuttup Harmonip sulinera New Englandip naalagaaffeeqqani sumiiffimmiit sumiiffimmut angalaarneruvoq, imminut takutitaasimasut oqaluttuaralugit. Ilaannikkut takorruukkami sumunnarnissaanik ilisimatinneqarpoq, aamma ajornartorsiutinik sunit naapitaqarnissaanik ilisimatinneqarluni. Tusarliussai ingammik Kristusip anersaakkut tikiunneranik ajoqersuummut saakkiartortunut avoqqaassutaapput, tamarmillu siusinnerusukkut misigisimasaminnut aalajangiusimaannarnissaanik qiimmassarlugit.
GSAM 213.2Misigisani pillugit ima oqarpoq: “Ilaat sulineq tamaat unitsippaat, tassungalu tunngatillugu isumaminnik ilassinninngitsut tamaasa ilageqatigiinnermit mattullugit.... Guutip kukkunerit taakku takorruukkakkut uannut saqqummersippai, qitornaminullu tammarsimasunut aallartitsillunga nalunaarutigiartoqqullugit; taakkuali ilarpassuisa tusarliussaq itigartilluinnarpaat, silarsuarmullu naleqqussarnerarlunga. Aappaatigulli taaguinnakkut Adventistit ingasaassisutut unnerluutigaannga, sallullutillu, ilaallu ajussutsimikkut, ingasaassinerup nungutinniarlugu sulissutigisama siuttuatut saqqummiullunga.”16 Tamanna kapitalimi tulliuttumi sukumiinerusumik paasisassaraarput.
Notes
- 5 Mosesimik allakkat 4:34, 35. ↩
- Tussiaat 106:21, 22, ↩
- Efesosimiut 4:8-15, ↩
- Markusi 16:17, 18. ↩
- 1 Korinthimiut 1:4-8. ↩
- Johannesip Saqqummersitaa 12:17. ↩
- Johannesip Saqqummersitaa 19:10. ↩
- 1 Thessalonikamiut 5:5, 19-21. ↩
- Anersaap tunissutai ataavartussaanerat pillugu Biibilimi nalunaajaanermut tamarmut takussutissaq pillugu takuuk Iivangkiiliup ilagiissaanni siulittuisarnermut tunissut, quppernernik 120-nik quppersagaq, naqiterivitsinnit arlaannit pissarsiarineqarsinnaasoq. ↩
- Hazen Fossimut takutinneqarpoq. Kapitali 11 takuuk. ↩
- Allakkat siulliit, qupp. 14, 15. ↩
- Danieli 10:8, 17-19. ↩
- Matthæusi 8:29. ↩
- Danieli 10:7. ↩
- kapitali 11 takuuk, ↩
- Allakkat siulliit, qupp. 22. ↩