Adventist Pioneer
Library
aplib.orgបណ្ណាល័យ
តារាងមាតិកា
08 / 31
08 / 31

ជំពូកទី 5 — សារនៃការយាងមកជាលើកទីពីរ

John Norton Loughborough

GSAM 93.1«ឥឡូវ ចូររៀនពាក្យប្រៀបប្រដូចអំពីដើមល្វា៖ កាលណាមែកវានៅខ្ចី ហើយបញ្ចេញស្លឹក នោះអ្នករាល់គ្នាដឹងថា រដូវក្ដៅជិតមកដល់ហើយ។ ដូច្នោះដែរ កាលណាអ្នករាល់គ្នាឃើញហេតុការណ៍ទាំងនេះ ចូរដឹងថា នោះ [នៅរឹមទំព័រ៖ ព្រះអង្គ] នៅជិតហើយ គឺនៅមាត់ទ្វារតែម្ដង។ ខ្ញុំប្រាប់អ្នករាល់គ្នាជាប្រាកដថា មនុស្សជំនាន់នេះនឹងមិនកន្លងផុតទៅឡើយ ដរាបដល់ហេតុការណ៍ទាំងនេះបានសម្រេចទាំងអស់។ ផ្ទៃមេឃ និងផែនដីនឹងកន្លងផុតទៅ តែពាក្យរបស់ខ្ញុំនឹងមិនកន្លងផុតទៅឡើយ។»1

GSAM 93.2ក្នុងបទគម្ពីរនេះ យើងត្រូវបាននាំឱ្យយកចិត្តទុកដាក់ដល់ពេលដែលយើងអាចដឹងថា ការយាងមករបស់ព្រះគ្រីស្ទ «នៅមាត់ទ្វារ» ដោយមានសេចក្ដីប្រាកដប្រជាដូចដែលយើងដឹងថា រដូវក្ដៅជិតមកដល់ កាលណាយើងឃើញស្លឹកខ្ចីដំបូងចាប់ផ្ដើមលាស់។ យើងក៏អាចដឹងថា យើងបានមកដល់ជំនាន់ដែលនឹងមិនចាកផុតពីឆាកនៃជីវិតឡើយ ដរាបដល់ព្រះគ្រីស្ទផ្ទាល់យាងមក។ កាលណាដល់ពេលរៀនពាក្យប្រៀបប្រដូចនេះ នោះប្រាកដជាពេលរបស់ព្រះអម្ចាស់ ដែលទ្រង់នឹងតាំងគ្រូបង្រៀនឱ្យបង្រៀនពាក្យប្រៀបប្រដូចនេះ។ សំណួរដែលសាវ័កបានសួរនៅឱកាសមួយទៀត ក៏សមនឹងរឿងនេះដែរ៖ «បើគ្មានអ្នកប្រកាស តើគេនឹងឮដូចម្ដេច? ហើយបើគ្មានអ្នកចាត់ឱ្យទៅ តើគេនឹងប្រកាសដូចម្ដេច?»2

GSAM 93ពេលវេលានៃទីសម្គាល់ទាំងឡាយ

GSAM 93.3ក្នុងជំពូកមុន យើងបានឃើញថា ចំណេះដឹងអំពីទីបញ្ចប់នៃរយៈពេល 2300 ថ្ងៃ បានមកយ៉ាងដូចម្ដេច ហើយថារយៈពេលនោះលាតសន្ធឹងដល់ «ម៉ោងនៃការជំនុំជម្រះរបស់ទ្រង់»។ ពាក្យប្រៀបប្រដូចដែលបានលើកមកនៅទីនេះ នាំយើងមកដល់ពេលរបស់ព្រះអម្ចាស់ ដែលពាក្យប្រៀបប្រដូចនេះ និងសារអំពី «ការជំនុំជម្រះ» ត្រូវប្រកាសដល់ពិភពលោក។ បន្ទាប់ពីមានបន្ទូលអំពី «សេចក្ដីវេទនា» ដ៏ធំ ដែលនឹងកើតលើរាស្ត្ររបស់ទ្រង់ ហើយដែលនឹងត្រូវ «កាត់ឱ្យខ្លី» ព្រះអង្គសង្គ្រោះបានមានបន្ទូលថា៖ «ភ្លាមៗក្រោយសេចក្ដីវេទនានៅគ្រានោះ ព្រះអាទិត្យនឹងងងឹត ព្រះចន្ទនឹងមិនបញ្ចេញពន្លឺ ផ្កាយទាំងឡាយនឹងធ្លាក់ពីលើមេឃ ហើយអំណាចទាំងឡាយនៅស្ថានសួគ៌នឹងត្រូវកក្រើក។ ពេលនោះ ទីសម្គាល់របស់កូនមនុស្សនឹងលេចមកនៅលើមេឃ។»3

GSAM 94.1ចូរកត់សម្គាល់ថា អំពីទីសម្គាល់ចុងក្រោយដែលបានរៀបរាប់ បទនេះមិនបាននិយាយថា វាជាទីសម្គាល់នៃការយាងមករបស់ទ្រង់ទេ ប៉ុន្តែជាទីសម្គាល់ថា កូនមនុស្សគង់នៅទីនោះ ហើយគេឃើញទ្រង់កំពុងយាងមក។ ហេតុការណ៍ដែលបទនេះផ្ដល់ជាទីសម្គាល់ សម្រាប់ឱ្យយើងមានជំនឿថា ទ្រង់ជិតយាងមកហើយ គឺទីសម្គាល់នៅព្រះអាទិត្យ ព្រះចន្ទ និងផ្កាយទាំងឡាយ។ ហេតុការណ៍ផ្សេងទៀតដែលកើតតាមក្រោយ សុទ្ធតែកើតឡើងទាក់ទងនឹងការយាងមកពិតប្រាកដរបស់ទ្រង់នៅលើពពកនៃមេឃ។ ដូច្នេះ ភ្លាមៗក្រោយទីសម្គាល់ទីបី គឺទីសម្គាល់នៅផ្កាយទាំងឡាយ នោះដល់ពេលរបស់ព្រះអម្ចាស់ ដែលទ្រង់នឹងតាំងគ្រូបង្រៀនរបស់ទ្រង់ ឱ្យបង្រៀនថា ការយាងមករបស់ព្រះគ្រីស្ទនៅមាត់ទ្វារហើយ។

GSAM 94.2ឥឡូវ សូមពិចារណាអំពីពេលដែលទីសម្គាល់ទាំងនេះត្រូវលេចមក៖ ព្រះអាទិត្យនឹងងងឹតភ្លាមៗក្រោយសេចក្ដីវេទនា។4 តាមដែលម៉ាកុសបានកត់ទុក វានឹងកើតឡើង «នៅគ្រានោះ ក្រោយសេចក្ដីវេទនានោះ។»5 ព្រះអង្គសង្គ្រោះរបស់យើងបានមានបន្ទូលថា គ្រានោះនឹងត្រូវកាត់ឱ្យខ្លី។ ដោយព្រះរាជក្រឹត្យរបស់ម៉ារីយ៉ា ថេរេសា និងច្បាប់អនុញ្ញាតឱ្យមានសេរីភាពខាងសាសនាពីឆ្នាំ 1773 ដល់ឆ្នាំ 1776 ការបៀតបៀនដ៏សាហាវប្រឆាំងនឹងពួកជំនុំត្រូវបានកាត់ឱ្យខ្លី។ ទោះបីអំណាចដែលបៀតបៀននៅតែគ្រប់គ្រងអំណាចរដ្ឋរហូតដល់ឆ្នាំ 1798 ក៏ដោយ ការបៀតបៀនរបស់វាបានបញ្ចប់ប្រហែលឆ្នាំ 1773។ ការប្រៀបធៀបព្រះបន្ទូលទាំងនេះរបស់ព្រះអង្គសង្គ្រោះ នាំឱ្យកំណត់ថា ទីសម្គាល់ទីមួយនឹងកើតឡើងក្នុងចន្លោះឆ្នាំ 1773 និងឆ្នាំ 1798។

GSAM 94ថ្ងៃ និងយប់ដ៏ងងឹត

GSAM 94.3នៅថ្ងៃទី 19 ខែឧសភា ឆ្នាំ 1780 ព្រះអាទិត្យបានងងឹតដោយហេតុការណ៍ហួសពីធម្មជាតិ។ នេះមិនមែនជាសូរ្យគ្រាសទេ ដ្បិតព្រះចន្ទបានពេញវង់នៅថ្ងៃមុន។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្ដី ភាពងងឹតបានគ្របដណ្ដប់លើតំបន់ឦសានទាំងមូលនៃសហរដ្ឋអាមេរិក ចាប់ពីម៉ោង 11 ព្រឹករហូតដល់ម៉ោង 11 យប់។ នៅឱកាសនោះ មិនត្រឹមតែព្រះអាទិត្យបានងងឹតប៉ុណ្ណោះទេ គឺព្រះចន្ទក៏មិនបានចាំងត្រឡប់ពន្លឺព្រះអាទិត្យដែរ។ ភាពងងឹតនោះបានរារាំងពន្លឺព្រះអាទិត្យមិនឱ្យចាំងទៅលើរង្វង់ព្រះចន្ទ។ ហើយដូចណូអេ វេបស្ទ័រ បានពោលជាច្រើនឆ្នាំក្រោយមកថា៖ «មិនដែលមានអ្នកណាផ្ដល់មូលហេតុដែលអាចបកស្រាយភាពងងឹតនេះបានយ៉ាងសមហេតុផលឡើយ»។

GSAM 95.1អំពីថ្ងៃដ៏ងងឹតនេះ តារាវិទូ ហឺសែល បាននិយាយថា៖ «ថ្ងៃដ៏ងងឹតនៅអាមេរិកខាងជើង គឺជាបាតុភូតធម្មជាតិដ៏អស្ចារ្យមួយ ដែលមនុស្សនឹងអានអំពីវាដោយចាប់អារម្មណ៍ជានិច្ច ប៉ុន្តែចំណេះវិជ្ជាខាងធម្មជាតិមិនអាចបកស្រាយបាន»។

GSAM 95.2អ្នកដែលបានពិពណ៌នាអំពីភាពងងឹតនៅយប់ថ្ងៃទី 19 ខែឧសភា ឆ្នាំ 1780 បាននិយាយថា ទោះបីមានព្រះចន្ទពេញវង់ក៏ដោយ «ទោះបីវត្ថុបញ្ចេញពន្លឺទាំងអស់ក្នុងសកលលោកត្រូវបានលុបបំបាត់ពីអត្ថិភាពក៏ដោយ ក៏ភាពងងឹតមិនអាចងងឹតជាងនេះទៀតបានដែរ»។

GSAM 95ផ្កាយធ្លាក់

GSAM 95.3ទីសម្គាល់ទីបី គឺការធ្លាក់នៃផ្កាយទាំងឡាយ បានសម្រេចនៅថ្ងៃទី 13 ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ 1833។ នៅយប់នោះ ឬនិយាយឱ្យច្បាស់ គឺចាប់ពីប្រាំម៉ោងមុនពេលថ្ងៃរះ មានភ្លៀងអាចម៍ផ្កាយ ដែលអ្នកខ្លះប្រៀបដូចជាខ្សែភ្លើងហូរចុះពីលើមេឃ ឯអ្នកផ្សេងទៀតប្រៀបដូចជាផ្កាភ្លើងដែលខ្ទាតចេញពីកាំជ្រួចដ៏ធំមួយ។ បាតុភូតនេះបានគ្របដណ្ដប់លើអាមេរិកខាងជើងទាំងមូល ចាប់ពីឈូងសមុទ្រម៉ិកស៊ិកនៅខាងត្បូង ដល់ឈូងសមុទ្រហាត់សុននៅខាងជើង ហើយពីប្រជុំកោះសាន់វិចនៅខាងលិច ដល់តំបន់ដែលមានចម្ងាយតែប៉ុន្មានរយម៉ាយពីលីវើភូលនៅខាងកើត។ នៅគ្រប់ទីកន្លែងដែលគេបានមើលឃើញ វាសុទ្ធតែជាភ្លៀងផ្កាយធ្លាក់មិនដាច់ដូចគ្នា ដែលធ្លាក់យ៉ាងក្រាស់ដូចផ្កាព្រិលក្នុងព្យុះព្រិល។

GSAM 95.4អំពីភ្លៀងផ្កាយធ្លាក់នៅឆ្នាំ 1833 នេះ យើងសូមដកស្រង់បន្ថែមពីកាសែត «អ្នកសង្កេតការណ៍ខនណេធីខាត់» ចុះថ្ងៃទី 25 ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ 1833 ដូចតទៅ៖—

GSAM 95.5«និពន្ធនាយកនៃកាសែត «អ្នកជនបទចំណាស់» ចាត់ទុករឿង “ផ្កាយធ្លាក់” ថាជារឿងធ្ងន់ធ្ងរណាស់។ គាត់និយាយថា “យើងប្រកាសថា ភ្លៀងភ្លើងដែលយើងបានឃើញនៅព្រឹកថ្ងៃពុធកន្លងទៅ គឺជារូបតំណាងដ៏គួរឱ្យស្ញែងខ្លាច ជាហេតុនាំមុខដ៏ប្រាកដ និងជាទីសម្គាល់នៃសេចក្ដីមេត្តា អំពីថ្ងៃដ៏ធំ និងគួរឱ្យខ្លាច ដែលអ្នកនៅលើផែនដីនឹងឃើញនៅពេលត្រាទីប្រាំមួយត្រូវបានបើក។ ពេលដែលបានពិពណ៌នាទុក មិនត្រឹមតែក្នុងគម្ពីរសញ្ញាថ្មីប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក្នុងគម្ពីរសញ្ញាចាស់ផងដែរ នោះជិតមកដល់ហើយ។ ហើយគ្មានរូបភាពណាដែលអាចឃើញ ហើយត្រូវនឹងដើមល្វាដែលជ្រុះផ្លែដោយខ្យល់បក់ខ្លាំង ជាងរូបភាពនេះឡើយ”»។

GSAM 96ការទស្សន៍ទាយរបស់ថូម៉ាស បឺណិត

GSAM 96.1មនុស្សនៅសម័យមុនបានបង្រៀនប្រជាជនឱ្យរង់ចាំមើលទីសម្គាល់នេះសម្រេចតាមន័យត្រង់។ ក្នុងសៀវភៅ «ទ្រឹស្ដីអំពីផែនដី» របស់គាត់ ដែលបានបោះពុម្ពនៅទីក្រុងឡុងដ៍ នាគ្រិស្តសករាជ 1697 ថូម៉ាស បឺណិត បាននិយាយអំពី ម៉ាថាយ 24:29 ថា៖—

GSAM 96.2«ឥតសង្ស័យឡើយ នៅពេលនោះនឹងមានអាចម៍ផ្កាយឆេះគ្រប់ប្រភេទ ហើយក្នុងចំណោមនោះមានអ្វីដែលហៅថា ផ្កាយធ្លាក់។ ទោះបីមួយៗមិនគួរឱ្យកត់សម្គាល់ក៏ដោយ ប៉ុន្តែបើវាមានចំនួនច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ធ្លាក់មកដូចដែលហោរាបាននិយាយ គឺដូចស្លឹកជ្រុះពីវល្លិទំពាំងបាយជូរ ឬផ្លែល្វាជ្រុះពីដើមល្វា នោះវានឹងក្លាយជាទិដ្ឋភាពដ៏គួរឱ្យអស្ចារ្យ។... យើងមិនគួរចាត់ទុករឿងទាំងនេះថាជាពាក្យពោលហួស ឬជាសំនួនកំណាព្យទេ ប៉ុន្តែជាទំនាយដែលពោលយ៉ាងច្បាស់ និងជាហេតុការណ៍ដែលនឹងកើតឡើងតាមន័យត្រង់»។

GSAM 96សក្ខីកម្មរបស់សាស្ត្រាចារ្យ អូលមស្ទិត

GSAM 96.3សាស្ត្រាចារ្យ អូលមស្ទិត នៃមហាវិទ្យាល័យយ៉េល រដ្ឋម៉ាសាឈូសិត ដែលត្រូវបានគេហៅថា «អ្នកប្រាជ្ញខាងអាកាសធាតុដ៏ឆ្នើមបំផុតរបស់អាមេរិក» បាននិយាយអំពីផ្កាយធ្លាក់នៅថ្ងៃទី 13 ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ 1833 ថា៖—

GSAM 96.4«ភ្លៀងផ្កាយធ្លាក់នៅឆ្នាំ 1833 មានទំហំធំធេង រហូតគ្របដណ្ដប់លើផ្នែកដ៏ធំមួយនៃផ្ទៃផែនដី ចាប់ពីកណ្ដាលមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកនៅខាងកើត ដល់មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកនៅខាងលិច ហើយពីឆ្នេរខាងជើងនៃអាមេរិកខាងត្បូង ដល់តំបន់ដែលមិនបានកំណត់ច្បាស់ ក្នុងដែនដីរបស់អង់គ្លេសនៅខាងជើង។ ទិដ្ឋភាពផ្កាយធ្លាក់នោះ មិនត្រឹមតែអាចមើលឃើញប៉ុណ្ណោះទេ តែនៅគ្រប់ទីកន្លែង វាមានរូបរាងដូចគ្នាទៀតផង»។

GSAM 96.5អំពីទិដ្ឋភាពនេះ ដែលបានចាប់ផ្ដើមប្រហែលម៉ោង 11 យប់ ថ្ងៃទី 12 ខែវិច្ឆិកា ហើយបន្តរហូតដល់ប្រហែលម៉ោង 4 ទៀបភ្លឺ ថ្ងៃទី 13 សាស្ត្រាចារ្យបាននិយាយថា៖—

GSAM 96.6«អស់អ្នកដែលមានសំណាងបានឃើញទិដ្ឋភាពផ្កាយធ្លាក់នៅព្រឹកថ្ងៃទី 13 ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ 1833 ប្រហែលជាបានឃើញទិដ្ឋភាពកាំជ្រួចលើមេឃដ៏អស្ចារ្យបំផុត ដែលធ្លាប់មានអ្នកណាបានឃើញ ចាប់តាំងពីពិភពលោកត្រូវបានបង្កើតមក ឬយ៉ាងហោចណាស់ ក្នុងរយៈកាលដែលបានកត់ត្រាទុកក្នុងទំព័រប្រវត្តិសាស្ត្រ»។

GSAM 97ភ្លៀងផ្កាយធ្លាក់ក៏ត្រូវបានឃើញនៅអឺរ៉ុបដែរ

GSAM 97.1ក្នុងសៀវភៅមួយដែលឡេអូណាត ហៃនរិច ខែលប៊ែរ បានបោះពុម្ពនៅទីក្រុងស្ទុតហ្គាត ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ នៅឆ្នាំ 1835 យើងដឹងថា ទីសម្គាល់នេះបានកើតឡើងម្ដងទៀតនៅត្រើយម្ខាងនោះនៃមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក ក្នុងខែដដែល តែក្រោយមកប៉ុន្មានថ្ងៃ។ គាត់និយាយថា៖—

GSAM 97.2«នៅថ្ងៃទី 25 ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ 1833 មានទិដ្ឋភាពផ្កាយធ្លាក់ដ៏ល្អអស្ចារ្យនៅលើទ្វីបអឺរ៉ុប» ហើយ «នៅមីនស្ទ័របួក ក្នុងតំបន់ស៊ីលេស៊ី ផ្កាយបានធ្លាក់ដូចភ្លៀងភ្លើង។ មានដុំភ្លើងធ្លាក់មកជាមួយផង ធ្វើឱ្យយប់ភ្លឺដល់ថ្នាក់ដែលប្រជាជនគិតថា ផ្ទះនៅក្បែរពួកគេច្បាស់ជាកំពុងឆេះហើយ។

GSAM 97.3«ក្នុងពេលដំណាលគ្នា នៅព្រីន ប្រទេសអូទ្រីស មានផ្កាយធ្លាក់គ្របដណ្ដប់លើផ្ទៃដីជាងប្រាំរយម៉ាយការ៉េ។ អ្នកខ្លះពិពណ៌នាថា វាដូចជាខ្សែភ្លើងហូរចុះពីលើមេឃ។ អ្នកខ្លះហៅវាថា ភ្លៀងភ្លើង។ សេះទាំងឡាយបានភ័យស្លន់ស្លោ ហើយដួលទៅលើដី។ មនុស្សជាច្រើនបានឈឺដោយសារភ័យខ្លាច»។

GSAM 97ការអនុវត្តពាក្យប្រៀបប្រដូច

GSAM 97.4នៅពេលដំណើរនៃទំនាយនេះឈានហួសការសម្រេចនៃទីសម្គាល់ទីបី គឺការធ្លាក់នៃផ្កាយទាំងឡាយ ព្រះអង្គសង្គ្រោះរបស់យើងមានបន្ទូលថា៖ «ឥឡូវ ចូររៀនពាក្យប្រៀបប្រដូចអំពីដើមល្វា»។ ព្រះបន្ទូលនេះមិនសំដៅលើមនុស្សជំនាន់ដែលកំពុងរស់នៅ ពេលព្រះអម្ចាស់របស់យើងមានបន្ទូលទាំងនេះទេ ប៉ុន្តែសំដៅលើមនុស្សជំនាន់ដែលនឹងឃើញហេតុការណ៍ទាំងនេះបានសម្រេច គឺមិនមែនកំពុងសម្រេចទេ តែបានសម្រេចហើយ។ ហេតុការណ៍ដែលត្រូវសម្រេចជាទីសម្គាល់ថា ព្រះគ្រីស្ទនៅមាត់ទ្វារ មិនរាប់បញ្ចូលការកក្រើកនៃផ្ទៃមេឃ នៅពេលគេនឹងឃើញទ្រង់យាងមកពិតប្រាកដនោះទេ។ ទីសម្គាល់ថាទ្រង់ជិតយាងមកទាំងនេះ រួមមានទីសម្គាល់ទីបី គឺទីសម្គាល់នៅផ្កាយទាំងឡាយ។ ពេលដែលព្រះអម្ចាស់បានកំណត់ឱ្យមនុស្សរៀនពាក្យប្រៀបប្រដូចអំពីដើមល្វា គឺចាប់ពីក្រោយឆ្នាំ 1833 មក។ នេះជាពេលរបស់ព្រះអម្ចាស់ ដែលពិភពលោកត្រូវបានដាស់ឱ្យភ្ញាក់ដឹងសេចក្ដីពិតដ៏ធំថា ការយាងមករបស់ទ្រង់នៅមាត់ទ្វារ ហើយថាទ្រង់នឹងយាងមកមុនពេលមនុស្សជំនាន់ដែលបានឮពាក្យប្រៀបប្រដូចនោះកន្លងផុតទៅ។ ដូច្នេះ យើងឃើញថា ទំនាយនេះបានកំណត់ពេលដែលសេចក្ដីប្រកាសដ៏ធំអំពីការយាងមកត្រូវផ្សាយដល់ពិភពលោកយ៉ាងដូចម្ដេច។

GSAM 98សេចក្ដីប្រកាសដល់ពិភពលោកទាំងមូល

GSAM 98.1ស្របតាមការសម្រេចនៃទំនាយនេះ យើងឃើញថា នៅឆ្នាំ 1833 នោះឯង ព្រះអម្ចាស់កំពុងតាំងអ្នកនាំសារ ឬអ្នកបម្រើរបស់ទ្រង់នៅតំបន់ផ្សេងៗនៃពិភពលោក។ ចាប់ពីឆ្នាំ 1833 ដល់ឆ្នាំ 1844 ពួកគេបានបន្លឺសម្រែកថា ព្រះគ្រីស្ទជិតយាងមកហើយ គឺ «នៅមាត់ទ្វារតែម្ដង»។ ពួកគេបានបង្រៀនពាក្យប្រៀបប្រដូចអំពីដើមល្វា ដោយចង្អុលបង្ហាញទីសម្គាល់ទាំងនេះនៃការយាងមករបស់ទ្រង់ តាមដែលទ្រង់បានបង្គាប់ឱ្យធ្វើ។ សារនេះបានទៅដល់គ្រប់ស្ថានីយផ្សព្វផ្សាយសាសនានៅក្នុងពិភពលោក និងគ្រប់កំពង់ផែសមុទ្រនៅលើផែនដី ទោះតាមរយៈគ្រូបង្រៀនផ្ទាល់ ឬតាមរយៈទំព័របោះពុម្ពក៏ដោយ។

GSAM 98.2និពន្ធនាយកនៃកាសែត «សំឡេងនៃសេចក្ដីពិត» នៅរ៉ូចេស្ទ័រ, ញូវយ៉ក បានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់អំពីវិសាលភាពនៃសារនេះ ក្នុងលេខចេញផ្សាយមួយនាខែមករា ឆ្នាំ 1845 ថា៖—

GSAM 98.3«ដំណឹងល្អដ៏នៅអស់កល្បជានិច្ច ដូចដែលបានពិពណ៌នាក្នុង វិវរណៈ 14:6, 7 ត្រូវបានប្រកាសដល់គ្រប់ជាតិសាសន៍ ពូជអំបូរ ភាសា និងប្រជាជន ដោយបន្លឺសំឡេងយ៉ាងខ្លាំងថា “ចូរកោតខ្លាចព្រះ ហើយថ្វាយសិរីល្អដល់ទ្រង់ ដ្បិតម៉ោងនៃការជំនុំជម្រះរបស់ទ្រង់បានមកដល់ហើយ។ ចូរថ្វាយបង្គំទ្រង់ដែលបានបង្កើតផ្ទៃមេឃ ផែនដី សមុទ្រ និងប្រភពទឹកទាំងឡាយ។” គ្មានរឿងណាដែលអាចបញ្ជាក់ដោយអង្គហេតុឱ្យបានច្បាស់ជាងរឿងនេះទេ គឺថា ក្នុងរយៈពេលតែប៉ុន្មានឆ្នាំកន្លងទៅ សារនេះត្រូវបាននាំទៅដល់គ្រប់ជាតិសាសន៍ និងភាសានៅក្រោមមេឃ តាមរយៈការប្រកាសថា ព្រះគ្រីស្ទនឹងយាងមកនៅឆ្នាំ 1843 [1843 តាមការរាប់ពេលរបស់ជនជាតិយូដា គឺឆ្នាំ 1844 តាមការរាប់ពេលរបស់យើង] ឬថាការយាងមកនោះជិតមកដល់ហើយ។ តាមរយៈការថ្លែងបង្រៀន និងសំណេរបោះពុម្ពផ្សាយ សំឡេងនោះបានទៅដល់ផែនដីទាំងមូល ហើយពាក្យទាំងនោះបានទៅដល់ចុងផែនដី។»

GSAM 98.4មនុស្សខ្លះដែលមិនស្គាល់អង្គហេតុ បានយល់ថា ចលនានៃការយាងមកជាលើកទីពីរ មានដែនកំណត់ត្រឹមតំបន់ណាមួយប៉ុណ្ណោះ ដោយសន្មតថា វាជាកិច្ចការដែលទាក់ទងនឹងវីលៀម មីល័រ និងអ្នកបម្រើពីរបីរយនាក់ដែលបានរួមការជាមួយគាត់ នៅភាគខាងជើងនៃសហរដ្ឋអាមេរិក។ មនុស្សទាំងនោះអាចនឹងភ្ញាក់ផ្អើលពេលដឹងថា ចលនានៅអាមេរិក ដែលអែលឌើរ មីល័រ និងអែលឌើរ ហៃមស៍ ជាអ្នកដឹកនាំដ៏លេចធ្លោ គឺគ្រាន់តែជាផ្នែកតូចមួយនៃចលនាដ៏ធំ ដែលដូចបានពោលខាងលើ បានទៅដល់ «ចុងផែនដី»។

GSAM 99របៀបដែលចលនាបានចាប់ផ្ដើមនៅក្នុងប្រទេសផ្សេងៗ

GSAM 99.1ពេលរបស់ព្រះអម្ចាស់បានមកដល់ ដើម្បីឱ្យសេចក្ដីប្រកាសនេះផ្សាយទៅពិភពលោក។ នៅតំបន់ផ្សេងៗប្រមាណម្ភៃ ឬច្រើនជាងនេះនៅលើផែនដី ក្នុងពេលប្រហាក់ប្រហែលគ្នា មនុស្សជាច្រើនត្រូវបានទ្រង់តាំងឡើង ហើយពួកគេបានចេញទៅបន្លឺសារនេះដល់គ្រប់តំបន់នៃផែនដី ដោយមិនស្គាល់កិច្ចការរបស់គ្នាទៅវិញទៅមកឡើយ។ អ្នកដែលបានរៀបរាប់ក្នុងជំពូកទី 4 ដែលបានទទួលពន្លឺអំពីទីបញ្ចប់នៃ 2300 ថ្ងៃ លើកលែងតែម្នាក់ គឺ អេ. ខេមបែល សុទ្ធតែត្រូវបានជំរុញឱ្យចូលរួមប្រកាសសាររបស់ទេវតាទីមួយ ក្នុងវិវរណៈ ជំពូកទី 14។ ការនេះក៏កើតឡើងដោយការធ្វើការផ្ទាល់របស់ព្រះវិញ្ញាណនៃព្រះ មិនមែនដោយការផ្ដល់ពន្លឺឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមកទេ។

GSAM 99ការប្រៀបធៀបជាមួយកំណែទម្រង់សាសនា

GSAM 99.2បើយើងយកគោលការណ៍ដូចដែលដូប៊ីញេបានប្រើចំពោះការកើតឡើងនៃកំណែទម្រង់សាសនាដ៏ធំនៅសតវត្សទីដប់ប្រាំមួយ មកប្រើចំពោះចលនានេះ នោះប្រាកដជាត្រូវចាត់ទុកថា វាជាសាររបស់ព្រះអម្ចាស់ ហើយកើតឡើងនៅពេលរបស់ព្រះអម្ចាស់។ អំពីកំណែទម្រង់សាសនានោះទាំងមូល អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្របាននិយាយថា៖—

GSAM 99.3«ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់មិនបានផ្ដល់សេចក្ដីពិតទៅប្រទេសស្វីសទេ ហើយប្រទេសស្វីសក៏មិនបានផ្ដល់ទៅប្រទេសបារាំង ឬប្រទេសបារាំងទៅប្រទេសអង់គ្លេសដែរ។ ប្រទេសទាំងនេះសុទ្ធតែបានទទួលសេចក្ដីពិតពីព្រះ ដូចជាផ្នែកមួយនៃពិភពលោកមិនបានបញ្ជូនពន្លឺទៅផ្នែកមួយទៀតទេ តែព្រះអាទិត្យតែមួយដែលបញ្ចេញរស្មីនោះ បានផ្ដល់ពន្លឺដោយផ្ទាល់ដល់ផែនដីទាំងមូល។ នៅសម័យកំណែទម្រង់សាសនា ក៏ដូចជានៅពេលដែលសាសនាគ្រីស្ទត្រូវបានបង្កើតឡើង ព្រះគ្រីស្ទ ដែលជាពន្លឺអរុណពីស្ថានខ្ពស់ ហើយខ្ពង់ខ្ពស់លើសមនុស្សទាំងអស់ដោយឥតព្រំដែន គឺជាភ្លើងដ៏ទេវភាពដែលបានផ្ដល់ជីវិតដល់ពិភពលោក។ នៅសតវត្សទីដប់ប្រាំមួយ គោលលទ្ធិតែមួយដូចគ្នាត្រូវបានតាំងឡើងក្នុងពេលដំណាលគ្នា នៅតាមផ្ទះ និងពួកជំនុំក្នុងប្រទេសដែលនៅឆ្ងាយពីគ្នាបំផុត ហើយមានភាពខុសប្លែកគ្នាយ៉ាងច្រើន។ មូលហេតុគឺថា ព្រះវិញ្ញាណតែមួយកំពុងធ្វើការនៅគ្រប់ទីកន្លែង បង្កើតសេចក្ដីជំនឿដូចគ្នា។

GSAM 99.4«កំណែទម្រង់សាសនានៅប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ និងនៅប្រទេសស្វីសបង្ហាញសេចក្ដីពិតនេះ។ ស្វ៊ីងលីមិនបានទាក់ទងជាមួយលូធ័រទេ។ ឥតសង្ស័យឡើយ មានចំណងមួយរវាងមនុស្សទាំងពីរនេះ ប៉ុន្តែយើងត្រូវស្វែងរកចំណងនោះនៅខាងលើផែនដី។ ព្រះអង្គដែលបានប្រទានសេចក្ដីពិតពីស្ថានសួគ៌ដល់លូធ័រ ក៏បានប្រទានដល់ស្វ៊ីងលីដែរ។ ព្រះជាមធ្យោបាយនៃការទាក់ទងរវាងពួកគេ។ ស្វ៊ីងលីនិយាយថា “ខ្ញុំបានចាប់ផ្ដើមប្រកាសដំណឹងល្អនៅឆ្នាំនៃព្រះគុណ 1516 ឬនិយាយម្យ៉ាងទៀត នៅពេលដែលមិនទាន់មានអ្នកណាឮឈ្មោះលូធ័រនៅក្នុងប្រទេសយើងឡើយ។ ខ្ញុំមិនបានរៀនគោលលទ្ធិរបស់ព្រះគ្រីស្ទពីលូធ័រទេ ប៉ុន្តែពីព្រះបន្ទូលនៃព្រះ។ បើលូធ័រប្រកាសព្រះគ្រីស្ទ នោះគាត់ធ្វើដូចខ្ញុំដែរ គឺមានតែប៉ុណ្ណឹងឯង”»។6

GSAM 100.1នៅពេលនិយាយអំពីកិច្ចការរបស់ហ្វារែល និងឡឺហ្វែវ្រ៍នៅប្រទេសបារាំង អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្របាននិយាយថា៖—

GSAM 100.2«ហេតុនេះ កំណែទម្រង់សាសនានៅប្រទេសបារាំងមិនមែនជាអ្វីដែលនាំចូលពីបរទេសទេ។ វាបានកើតនៅលើទឹកដីបារាំង បានពន្លកនៅប៉ារីស ហើយបានចាក់ឫសដំបូងក្នុងសាកលវិទ្យាល័យនោះផ្ទាល់ ដែលជាអំណាចទីពីរក្នុងពិភពគ្រីស្ទសាសនារ៉ូម។ ព្រះបានដាក់គោលការណ៍នៃកិច្ចការនេះនៅក្នុងដួងចិត្តទៀងត្រង់របស់មនុស្សនៅពីកាឌី និងដូហ្វីនេ មុនពេលកិច្ចការនេះចាប់ផ្ដើមនៅក្នុងប្រទេសណាផ្សេងទៀត។

GSAM 100.3«យើងបានឃើញថា កំណែទម្រង់សាសនានៅស្វីសបានកើតឡើងដោយឯករាជ្យពីកំណែទម្រង់សាសនានៅអាល្លឺម៉ង់។ រីឯកំណែទម្រង់សាសនានៅបារាំងក៏បានកើតឡើងដោយឯករាជ្យពីកំណែទម្រង់ទាំងពីរនោះដែរ។ កិច្ចការនេះបានចាប់ផ្ដើមក្នុងពេលដំណាលគ្នានៅប្រទេសផ្សេងៗទាំងនេះ ដោយគ្មានការទាក់ទងគ្នាឡើយ។ វាដូចជាក្នុងសមរភូមិ ដែលកងកម្លាំងផ្សេងៗទាំងអស់នៃកងទ័ពធ្វើចលនាក្នុងពេលតែមួយ ទោះបីកងមួយមិនបានប្រាប់កងមួយទៀតឱ្យដើរក៏ដោយ ដ្បិតពួកគេទាំងអស់បានឮបញ្ជាតែមួយ ដែលចេញពីមេបញ្ជាការកំពូលតែមួយ។ ពេលបានមកដល់ មនុស្សបានត្រៀមខ្លួន ហើយព្រះបានចាប់ផ្ដើមកំណែទម្រង់នៃពួកជំនុំរបស់ទ្រង់ នៅគ្រប់ប្រទេសក្នុងពេលតែមួយ។ អង្គហេតុបែបនេះបង្ហាញថា កំណែទម្រង់សាសនាដ៏ធំនៅសតវត្សទីដប់ប្រាំមួយ ជាកិច្ចការរបស់ព្រះ»។7

GSAM 100.4អំពីកំណែទម្រង់សាសនានៅប្រទេសអង់គ្លេស ក្រោមការដឹកនាំរបស់ថូម៉ាស ប៊ីលនី ហ្វ្រិត ធីនដេល និងអ្នកផ្សេងទៀត ដូប៊ីញេបាននិយាយបន្ថែមថា៖—

GSAM 100.5«ហេតុនេះ កំណែទម្រង់សាសនានៅប្រទេសអង់គ្លេសបានចាប់ផ្ដើមដោយឯករាជ្យពីលូធ័រ និងស្វ៊ីងលី ហើយបានទទួលអ្វីៗពីព្រះតែមួយអង្គ។ នៅក្នុងប្រទេសទាំងនេះនៃពិភពគ្រីស្ទសាសនា ព្រះបន្ទូលនៃព្រះបានធ្វើការក្នុងពេលដំណាលគ្នា។ ប្រភពនៃកំណែទម្រង់សាសនានៅអុកស្វ័ដ ខេមប្រីជ និងឡុងដ៍ គឺគម្ពីរសញ្ញាថ្មីជាភាសាក្រិក ដែលអេរ៉ាស្មុសបានបោះពុម្ពផ្សាយ។ [ធីនដេល និងថូម៉ាស ប៊ីលនី បានចាកចេញពីខេមប្រីជនៅឆ្នាំ 1519។] ក្រោយមក មានពេលមួយដែលប្រទេសអង់គ្លេសមានមោទនភាពចំពោះប្រភពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់នៃកំណែទម្រង់សាសនានេះ»។8

GSAM 101.1សេចក្ដីប្រកាសអំពីការយាងមកបានកើតឡើងតាមរបៀបស្រដៀងនឹងអ្វីដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ អំពីកំណែទម្រង់សាសនា។ មនុស្សត្រូវបានជំរុញឱ្យចេញទៅក្នុងពេលដំណាលគ្នា នៅតំបន់ជាច្រើននៃពិភពលោក ដែលមានចំនួនលើសពីបួនដងនៃចំនួនតំបន់ក្នុងកំណែទម្រង់សាសនានោះ។ ពួកគេមិនបានស្គាល់គ្នា ឬផ្លាស់ប្ដូរគំនិតគ្នាឡើយ ហើយបានចាប់ផ្ដើមប្រកាសសេចក្ដីពិតនៃបទគម្ពីរដូចគ្នា មិនត្រឹមតែនៅក្នុងប្រទេសបួនលើផែនដីប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែទៅដល់ពិភពលោកដែលមានអរិយធម៌ទាំងមូល។

GSAM 101កិច្ចការរបស់យ៉ូសែប វ៉ុលហ្វ៍

GSAM 101.2នៅចំណុចនេះ គួរតែយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះហេតុការណ៍ទាក់ទងនឹងវិសាលភាពនៃការប្រកាសអំពីការយាងមក៖—

GSAM 101.3«នៅឆ្នាំ 1831 យ៉ូសែប វ៉ុលហ្វ៍, D.D. ត្រូវបានបញ្ជូនពីចក្រភពអង់គ្លេសជាអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនា ដើម្បីបម្រើក្នុងចំណោមជនជាតិយូដានៅប៉ាឡេស្ទីន។ តាមកំណត់ហេតុរបស់គាត់ រហូតដល់ឆ្នាំ 1845 គាត់បានប្រកាសអំពីការយាងមករបស់ព្រះអម្ចាស់ដែលជិតមកដល់ នៅប៉ាឡេស្ទីន អេហ្ស៊ីប តាមឆ្នេរសមុទ្រក្រហម មេសូប៉ូតាមី គ្រីមៀ ពែរ្ស ហ្សកហ្ស៊ី ទូទាំងចក្រភពអូតូម៉ង់ នៅក្រិក អារ៉ាប់ តួកគី បូខារ៉ា អាហ្វហ្គានីស្ថាន កាស្មៀរ ហិណ្ឌូស្ថាន ទីបេ នៅហូឡង់ ស្កុតឡែន អៀរឡង់ នៅកុងស្ទង់ទីណូប យេរូសាឡឹម សាំងហេលេណា ហើយក៏នៅលើនាវាក្នុងសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ និងនៅទីក្រុងញូវយ៉ក ដល់គ្រប់និកាយ។ គាត់ប្រកាសថា គាត់បានអធិប្បាយក្នុងចំណោមជនជាតិយូដា តួក អ្នកកាន់សាសនាមូហាំម៉ាត់ ប៉ារស៊ី ហិណ្ឌូ ខាល់ដេ យ៉េស៊ីឌី ស៊ីរី សាបេអាន ដល់ប៉ាសា សេក ស្ហា ស្តេចអ័រហ្គង់តស៍ និងបូខារ៉ា មហាក្សត្រីក្រិក ជាដើម»។9

GSAM 101.4នៅយេម៉ែន ជាតំបន់ដែលកូនចៅរបស់ហូបាប់ ជាឪពុកក្មេករបស់ម៉ូសេ រស់នៅ យ៉ូសែប វ៉ុលហ្វ៍បានឃើញសៀវភៅមួយ ហើយគាត់បាននិយាយអំពីវាដូច្នេះថា៖ «ជនជាតិអារ៉ាប់នៅទីនេះមានសៀវភៅមួយឈ្មោះ ‘សៀរ៉ា’ ដែលនិយាយអំពី ‘ការយាងមកជាលើកទីពីររបស់ព្រះគ្រីស្ទ និងការគ្រងរាជ្យរបស់ទ្រង់ដោយសិរីល្អ!’»10

GSAM 102.1នៅយេម៉ែន គាត់បានចំណាយពេលប្រាំមួយថ្ងៃជាមួយពួករេកាប៊ីត ដែលគាត់និយាយអំពីពួកគេថា៖ «ពួកគេមិនផឹកស្រាទេ មិនដាំចម្ការទំពាំងបាយជូរទេ មិនសាបព្រោះពូជទេ រស់នៅក្នុងតង់ ហើយចងចាំពាក្យរបស់យ៉ូណាដាប់ ជាកូនរបស់រេកាប។ ជាមួយពួកគេមានកូនចៅអ៊ីស្រាអែល ពីកុលសម្ព័ន្ធដាន់ ដែលរស់នៅជិតតេរីម ក្នុងហាត្រាម៉ាវត៍ ហើយពួកគេរំពឹងទុក ដូចជាកូនចៅរេកាបដែរ ថាព្រះមេស្ស៊ីនឹងយាងមកយ៉ាងឆាប់រហ័សលើពពកនៅស្ថានសួគ៌»។

GSAM 102.2តាមអ្វីដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ យើងឃើញថា ក្នុងរយៈពេលដប់បួនឆ្នាំនោះ វ៉ុលហ្វ៍ផ្ទាល់បានប្រកាសដំណឹងអំពីការយាងមករបស់ព្រះគ្រីស្ទនៅមាត់ទ្វារ ក្នុងប្រទេសខុសៗគ្នាជាងម្ភៃ។ ក្នុងពេលដូចគ្នានោះ គោលលទ្ធិនេះត្រូវបានជជែកពិភាក្សាយ៉ាងទូលំទូលាយនៅអាល្លឺម៉ង់ ជាពិសេសនៅភាគខាងត្បូង ក្នុងចំណោមពួកម៉ូរ៉ាវី។

GSAM 102សារនៅអាល្លឺម៉ង់ និងរុស្ស៊ី

GSAM 102.3អ្នកនិពន្ធជនជាតិអង់គ្លេសម្នាក់ឈ្មោះ មូរ៉ង់ ប្រូក ប្រាប់យើងថា «នៅវុយតេមប៊ែរ្គ មានអាណានិគមគ្រីស្ទានមួយមានមនុស្សរាប់រយនាក់ ដែលរង់ចាំការយាងមករបស់ព្រះគ្រីស្ទដែលជិតមកដល់»។ គោលលទ្ធិនេះត្រូវបានប្រកាសនៅតំបន់ផ្សេងៗទៀតនៃអាល្លឺម៉ង់ដោយហង់ស្ទែនប៊ែរ្គ ដែលនៅពេលនោះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាអ្នកទេវវិទ្យាដែលមានទេពកោសល្យបំផុតនៅអាល្លឺម៉ង់។

GSAM 102.4ក្នុងទស្សនាវដ្តីពិនិត្យ និងអ្នកប្រកាស ចុះថ្ងៃទី 13 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 1892 គ្រូគង្វាល L. R. កុងរ៉ាឌី នៃអាល្លឺម៉ង់បាននិយាយថា៖—

GSAM 102.5«បេងហ្គែល នៅអាល្លឺម៉ង់ បានបញ្ឆេះសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះការលេចមករបស់ព្រះអម្ចាស់យើងនៅក្នុងចិត្តមនុស្សជាច្រើន ដែលនាំឲ្យមនុស្សរាប់ពាន់នាក់សិក្សាព្រះបន្ទូលទំនាយ ដូចដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមក.... ពន្លឺបានភ្លឺនៅអាល្លឺម៉ង់ ហើយសៀវភៅផ្សព្វផ្សាយដែលបង្ហាញពីការគណនា 2300 ថ្ងៃ ត្រូវបានចែកចាយនៅទីនោះ។ បន្ទាប់មកមានការភ្ញាក់ឡើងខាងសាសនា ជាពិសេសនៅវុយតេមប៊ែរ្គ ហើយនៅពេលការបៀតបៀនកើតឡើង គ្រួសាររាប់រយបានទៅរស់នៅរុស្ស៊ីខាងត្បូង ហើយនៅទីនោះពួកគេបានផ្សព្វផ្សាយវាក្នុងចំណោមជនរួមជាតិរបស់ខ្លួន ដែលបានផ្លាស់ទៅទីនោះជាច្រើនឆ្នាំមុន។ នៅពេលគ្រូគង្វាលបានបិទព្រះវិហាររបស់ពួកគេ លើកលែងតែករណីតិចតួច ពួកគេបានរៀបចំការប្រជុំ ‘ស្ទុនដិន’ ឬការប្រជុំមួយម៉ោង នៅតាមផ្ទះឯកជន ហើយមនុស្សរាប់រយនាក់បានប្រែចិត្តជឿ។ សូម្បីនៅពេលនោះ ថ្ងៃសប្ប័ទក៏ត្រូវបានពិភាក្សាក្នុងចំណោមពួកគេដែរ ប៉ុន្តែដោយគ្មាននរណាម្នាក់ចាប់ផ្តើម វាត្រូវបានបំបិទទៅវិញ។ កសិកររុស្ស៊ីម្នាក់បានប្រែចិត្តជឿនៅក្នុងការប្រជុំ ‘ស្ទុនដិន’ ហើយបន្ទាប់មកបានចាប់ផ្តើមកិច្ចការដូចគ្នានៅក្នុងចំណោមជនជាតិរុស្ស៊ី។ ទីបំផុត វាបាននាំទៅរកចលនា ‘ស្ទុនឌីស្ត៍’ ដ៏ធំនៅសម័យបច្ចុប្បន្ន ដែលឥទ្ធិពលរបស់វាលាតសន្ធឹងដល់ជ្រុងឆ្ងាយបំផុតនៃស៊ីបេរី និងតំបន់ឆ្លងកូកាស»។

GSAM 103.1ក្នុងទស្សនាវដ្តីពិនិត្យ និងអ្នកប្រកាស ចុះថ្ងៃទី 31 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 1891 មានសេចក្តីរាយការណ៍ពីគ្រូគង្វាលកុងរ៉ាឌី ទាក់ទងនឹងបងប្អូនប្រុស ស្កេហេ នៃអូស្ត្រាលី ដែលនៅពេលដែលគាត់និយាយអំពីនោះ គឺជាអ្នករស់នៅស៊ីលេស៊ី ហើយបានបម្រើមួយផ្នែកក្នុងកិច្ចការបេសកកម្មក្នុងស្រុករបស់បិតា ហ្គូស្នែរ ដែលជាអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនាជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ដ៏ល្បីម្នាក់។ ពីបងប្អូនប្រុស ស្កេហេ គាត់បានផ្តល់សេចក្តីរាយការណ៍ដូចខាងក្រោមអំពីសៀវភៅរបស់ខេលបែរ៖—

GSAM 103.2«បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 1836 ឬនៅពេលការគណនារបស់បេងហ្គែលបានផុតកំណត់ មានសេចក្តីជូនដំណឹងមួយលេចឡើងក្នុងកាសែតប្រចាំខេត្តស្វៃដនីត្ស ពីហាងលក់សៀវភៅរបស់លោក សុមមែរហ្វែលត៍ នៅទីនោះ អំពីសៀវភៅមួយរបស់ L. ហង់រី ខេលបែរ ស្តីពីព្រឹត្តិការណ៍ដ៏ធំ និងគួរឲ្យរីករាយ ដែលត្រូវកើតឡើងនៅឆ្នាំ 1843 និង 1844។ ខ្ញុំមិនចាំចំណងជើងពិតប្រាកដរបស់សៀវភៅនោះទេ។ យើងបានរកសៀវភៅនោះមក ហើយអានវាជាមួយមនុស្សមួយចំនួនដែលមានចំណាប់អារម្មណ៍ ដោយចាក់សោទ្វារ នៅឆ្នាំ 1839-40។ សៀវភៅនោះបានបង្ហាញពីព្រះគម្ពីរដានីយ៉ែល ព្រះគម្ពីរវិវរណៈ និងម៉ាថាយ 24 ថា ចុងបញ្ចប់បានមកជិតហើយ ហើយក៏មានតារាងគណនា បង្ហាញថាកាលបរិច្ឆេទខាងលើបានមកដល់ដោយរបៀបណា»។

GSAM 103សារនៅចក្រភពអង់គ្លេស

GSAM 103.3ក្នុងសៀវភៅផ្សព្វផ្សាយជាភាសាអង់គ្លេសមួយមានចំណងជើងថា សហស្សវត្សរ៍ មានសេចក្តីថា «គ្រូអធិប្បាយចំនួនប្រាំពីររយនាក់នៃសាសនាចក្រអង់គ្លេស កំពុងបន្លឺសម្រែកអំពីការត្រឡប់មកវិញរបស់ព្រះប្រោសលោះ»។ ក្នុងចំណោមគ្រូអធិប្បាយដែលមានទេពកោសល្យបំផុតនៅសម័យនោះ មានអ្នកដែលបានប្រកាសគោលលទ្ធិនៃការយាងមកនៅអង់គ្លេស ចាប់ពីឆ្នាំ 1840 ដល់ 1844។ ក្នុងចំណោមអ្នកទាំងនេះ យើងនឹងរំលឹកឈ្មោះ ប៊ីកឃើរស្ទេត បឺកស៍ ប្រុកស៍ ប្រូក ហាបឺសុន ផ្លីន ហ្វ្រីម៉ង់តល ណាថាន ល័រដ៍ ម៉ាក់នីល វីនធឺរ កាំមីងស៍ J. A. ម៉ាក់ខល, D.D. បណ្ឌិត នីសបិត គ្រូអធិប្បាយ A. ដាឡាស, M.A. [ក្នុងសៀវភៅរបស់គាត់ មើលទៅកាន់យេរូសាឡឹម ទំព័រ 114 គាត់អនុវត្តពាក្យប្រៀបប្រដូចនៅម៉ាថាយ 24 ចំពោះជំនាន់នេះ] បឺហ្គេស រូតុន ហ្គាន់ណឺរ បាកកឺ បុនហាំ ឌៀលទ្រី ជាដើម។

GSAM 104សារនៅហូឡង់

GSAM 104.1គោលលទ្ធិនៃការយាងមកជាលើកទីពីរ ត្រូវបានប្រកាសនៅហូឡង់ដោយ ហេនត្សេពីទែរ ដែលត្រូវបាននិយាយថា នៅពេលនោះជាគ្រូអធិប្បាយដែលមានសមត្ថភាពបំផុតក្នុងប្រទេសនោះ។ គាត់ជាអ្នកថែរក្សាសារមន្ទីររាជវាំងនៅទីក្រុងដឹហេក តាមការតែងតាំងរបស់ព្រះមហាក្សត្រ។ ក្នុងលិខិតមួយដែលសរសេរទៅកាន់អ្នកកែសម្រួលនៃ សម្រែកពាក់កណ្ដាលអធ្រាត្រ នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ 1844 គាត់និយាយអំពីខ្លួនគាត់ថា ការយកចិត្តទុកដាក់របស់គាត់ត្រូវបានទាក់ទាញជាលើកដំបូងចំពោះប្រធានបទនេះ ដោយសារសុបិនមួយដែលមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំង។ គាត់បានស្រាវជ្រាវព្រះគម្ពីរអំពីប្រធានបទនេះ ហើយនៅឆ្នាំ 1830 បានបោះពុម្ពខិត្តប័ណ្ណមួយបង្ហាញគោលលទ្ធិនេះ។ នៅឆ្នាំ 1841 គាត់បានបោះពុម្ពខិត្តប័ណ្ណមួយទៀតអំពីចុងបញ្ចប់នៃលោកិយ។ ក្នុងលិខិតដដែល គាត់និយាយថា ព័ត៌មានដំបូងដែលគាត់ទទួលបានអំពីវីលៀម មីល័រ និងអ្នកដទៃ ដែលកំពុងប្រកាសជាសាធារណៈអំពីការខិតជិតមកដល់របស់ព្រះគ្រីស្ទ គឺនៅឆ្នាំ 1842 តាមរយៈការសន្ទនាជាមួយបុរសម្នាក់ដែលបានមកហូឡង់ពីអាមេរិក។

GSAM 104សារនៅតាតារី

GSAM 104.2ត្រឹមឆ្នាំ 1821 គោលលទ្ធិអំពីការយាងមករបស់ព្រះអម្ចាស់ ត្រូវបានជឿ និងបង្រៀននៅតាតារី។ ប្រហែលនៅពេលនោះ អ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនាជនជាតិអៀរឡង់ម្នាក់ត្រូវបានបញ្ជូនទៅប្រទេសនោះ ហើយបូជាចារ្យតាតារម្នាក់បានសួរគាត់ថា «តើព្រះគ្រីស្ទនឹងយាងមកជាលើកទីពីរនៅពេលណា?» គាត់ឆ្លើយថា គាត់មិនដឹងអ្វីទាំងអស់អំពីរឿងនោះទេ។ ពេលនោះ បូជាចារ្យបានបង្ហាញការភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំងចំពោះចម្លើយបែបនេះ ពីអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនាម្នាក់ដែលបានមកបង្រៀនពួកគេអំពីគោលលទ្ធិនៃព្រះគម្ពីរ ហើយបាននិយាយថា គាត់គិតថា «មនុស្សគ្រប់គ្នាដែលមានព្រះគម្ពីរ គួរតែដឹងរឿងនោះ»។ បូជាចារ្យនោះបានបង្ហាញទស្សនៈរបស់គាត់ ដោយនិយាយថា គាត់គិតថាព្រះគ្រីស្ទនឹងយាងមកប្រហែលនៅឆ្នាំ 1844 គ.ស.។ ហេតុការណ៍នេះមាននៅក្នុង ទស្សនាវដ្តីអៀរឡង់ ឆ្នាំ 1821។

GSAM 104សារនៅអាមេរិក ឥណ្ឌា និងទ្វីបអឺរ៉ុប

GSAM 104.3ក្នុង ខិត្តប័ណ្ណអំពីការយាងមក ភាគទី 2 ទំព័រ 135 ឆ្នាំ 1844 មូរ៉ង់ ប្រូក នៃអង់គ្លេសបាននិយាយថា៖—

GSAM 105.1«មិនមែនតែនៅចក្រភពអង់គ្លេសប៉ុណ្ណោះទេ ដែលមានការរំពឹងទុកអំពីការត្រឡប់មកវិញដែលជិតមកដល់របស់ព្រះប្រោសលោះ និងមានការបន្លឺសំឡេងព្រមានឡើងទេ ប៉ុន្តែក៏មាននៅអាមេរិក ឥណ្ឌា និងតាមទ្វីបអឺរ៉ុបផងដែរ។ នៅអាមេរិក មានគ្រូអធិប្បាយព្រះបន្ទូលប្រហែលបីរយនាក់ កំពុងប្រកាស ‘ដំណឹងល្អនៃនគរនេះ’ យ៉ាងដូច្នេះ ខណៈដែលនៅប្រទេសនេះ មានប្រហែលប្រាំពីររយនាក់នៃសាសនាចក្រអង់គ្លេស កំពុងបន្លឺសម្រែកដូចគ្នា»។

GSAM 105ទៅកាន់កំពង់ផែសមុទ្រគ្រប់ទីកន្លែងលើផែនដី

GSAM 105.2E. R. ភីននី នៃសេណេកាហ្វលស៍ រដ្ឋញូវយ៉ក ជាគ្រូអធិប្បាយបាបទីស្ទដ៏ស្មោះត្រង់ម្នាក់ ដែលបានឧទ្ទិសជីវិតរបស់គាត់ដល់ការប្រកាសគោលលទ្ធិនៃការយាងមក ក្នុងសៀវភៅ ពន្យល់ម៉ាថាយ 24 ទំព័រ 8, 9 គាត់បាននិយាយថា៖—

GSAM 105.3«ត្រឹមឆ្នាំ 1842 សៀវភៅផ្សព្វផ្សាយអំពីការយាងមកជាលើកទីពីរ ត្រូវបានផ្ញើទៅកាន់ស្ថានីយបេសកកម្មគ្រប់កន្លែងនៅអឺរ៉ុប អាស៊ី អាហ្វ្រិក និងអាមេរិក ទាំងសងខាងនៃភ្នំរ៉ុកគី.... មេបញ្ជាការនាវា និងនាវិករបស់យើងប្រាប់យើងថា ពួកគេមិនចូលចតនៅកំពង់ផែណាមួយឡើយ ដែលពួកគេរកមិនឃើញថា ការប្រកាសនេះបានមកដល់មុនពួកគេ ហើយមនុស្សតែងសួរពួកគេញឹកញាប់អំពីការប្រកាសនេះ»។

GSAM 105មនុស្សបីពាន់នាក់ប្រកាសសារ

GSAM 105.4គ្រូគង្វាល G. W. មីតឆែល នៃហ្សេនេសវីល រដ្ឋអូហៃអូ ជាគ្រូអធិប្បាយម្នាក់ទៀតដែលបានប្រកាសគោលលទ្ធិនេះដោយខ្លួនឯង បាននិយាយទៅកាន់អ្នកនិពន្ធ ក្នុងការសន្ទនាមួយនៅញូវ៉ាក រដ្ឋអូហៃអូ ថ្ងៃទី 8 ខែសីហា ឆ្នាំ 1894 ថា អែលឌើរ វីលៀម មីល័រ បានប្រាប់គាត់ ក្នុងការសន្ទនាមួយនៅម៉ាក់ខុនណែលស៍វីល រដ្ឋអូហៃអូ ក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ 1844 ថា គាត់មាន «ឈ្មោះ និងអាសយដ្ឋានរបស់គ្រូអធិប្បាយបីពាន់នាក់ នៅតំបន់ផ្សេងៗនៃពិភពលោក ដែលកំពុងប្រកាសថា ‘ចូរកោតខ្លាចព្រះ ហើយថ្វាយសិរីល្អដល់ទ្រង់ ដ្បិត ពេលវេលានៃការជំនុំជម្រះរបស់ទ្រង់បានមកដល់’ ដែលភាគច្រើននៃពួកគេស្ថិតនៅអាមេរិកខាងជើង និងចក្រភពអង់គ្លេស»។

GSAM 105.5វីលៀម មីល័រ ពេលនិយាយអំពីការរីករាលដាលយ៉ាងទូលំទូលាយនៃ «សម្រែក» នេះ បាននិយាយថា៖—

GSAM 105.6«មនុស្សម្នាក់ ឬពីរនាក់នៅគ្រប់តំបន់នៃពិភពលោក បានប្រកាសដំណឹងនេះ ហើយគ្រប់គ្នាយល់ស្របអំពីពេលវេលា—វ៉ុលហ្វ៍នៅអាស៊ី អៀរវីង ដែលពីមុននៅអង់គ្លេស ម៉េសុននៅស្កុតឡែន ដាវីសនៅរដ្ឋសោធខារ៉ូលីណា និងមនុស្សជាច្រើននៅតំបន់នេះ កំពុងបន្លឺ ឬធ្លាប់បានបន្លឺសម្រែកនេះ»។11

GSAM 106សំឡេងរបស់អេលីយ៉ា របស់ហាត់ឈីនសុន ត្រូវបានផ្ញើផ្សព្វផ្សាយទូទាំងទីកន្លែង

GSAM 106.1អែលឌើរ R. ហាត់ឈីនសុន នៅឆ្នាំ 1837 ត្រូវបានបញ្ជូនពីអង់គ្លេសទៅកាណាដា ជាអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនាវេស្លេយ៉ង់។ ទីបំផុត គាត់បានតាំងទីលំនៅនៅម៉ុងរ៉េអាល់។ គាត់មានទំនាក់ទំនងយ៉ាងទូលំទូលាយនៅប្រទេសបរទេស។ នៅឆ្នាំ 1843 និង 1844 គាត់បានបោះពុម្ពកាសែតមួយឈ្មោះ សំឡេងរបស់អេលីយ៉ា ដែលក្នុងនោះគាត់បានពិភាក្សាអំពីគោលលទ្ធិនៃការយាងមក។ ដោយសារគាត់អាចចូលប្រើនាវាដែលធ្វើដំណើរទៅប្រទេសបរទេសបានងាយ ហើយត្រូវបានអនុញ្ញាតឲ្យផ្ញើកញ្ចប់កាសែតធំៗដោយមិនចំណាយថ្លៃប្រៃសណីយ៍ គាត់បានផ្ញើវាជាចំនួនច្រើនទៅគ្រប់ផ្នែកនៃផែនដី។ គាត់បាននិយាយអំពីកិច្ចការរបស់គាត់ថា គាត់បានផ្ញើវាដោយឥតគិតថ្លៃទៅណូវ៉ាស្កុតៀ ញូវប្រ៊ុនស្វិក ញូវហ្វាន់ឡង់ អង់គ្លេស អៀរឡង់ ស្កុតឡែន វែល បារាំង អាល្លឺម៉ង់ កុងស្ទង់ទីណូប រ៉ូម និងគ្រប់ផ្នែកនៃរាជាណាចក្រអង់គ្លេស និងអាណានិគមរបស់វា។

GSAM 106នៅកោះសាំងវិច

GSAM 106.2ក្នុង សម្រែកពាក់កណ្ដាលអធ្រាត្រ ចុះថ្ងៃទី 12 ខែតុលា ឆ្នាំ 1843 មានលិខិតមួយពីអ្នកស្រី O. S. ប៊ឺនហាំ នៃកាឡូអា កោះកៅអៃ កោះសាំងវិច។ នាង និងស្វាមីរបស់នាង ជាគ្រូបង្រៀននៅទីនោះ។ ពួកគេបានទទួលយក និងកំពុងប្រកាសគោលលទ្ធិនៃការយាងមកនៅទីនោះ ហើយមានក្រុមអ្នកជឿមួយក្រុមកំពុងថ្វាយបង្គំជាមួយពួកគេនៅលើកោះនោះ។

GSAM 106សារប្រៀបធៀបនឹងសាររបស់យ៉ូហានបាទីស្ទ

GSAM 106.3ដូច្នេះ យើងឃើញថា គោលលទ្ធិនៃការយាងមកត្រូវបានប្រកាសក្នុងវិសាលភាពគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីបំពេញការទាយក្នុងព្រះគម្ពីរដែលទាក់ទងនឹងវា។

GSAM 106.4សារដែលត្រូវប្រកាសជាមុនអំពីការយាងមកជាលើកទីមួយរបស់ព្រះគ្រីស្ទ ត្រូវបានព្យាការីអេសាយថ្លែងជាពាក្យទាំងនេះថា៖ «សំឡេងអ្នកដែលស្រែកនៅទីរហោស្ថានថា ចូររៀបចំផ្លូវរបស់ព្រះអម្ចាស់ ធ្វើផ្លូវធំសម្រាប់ព្រះរបស់យើងឲ្យត្រង់នៅទីស្ងាត់ជ្រងំ។ ជ្រលងភ្នំទាំងអស់នឹងត្រូវលើកឡើង ហើយភ្នំ និងកូនភ្នំទាំងអស់នឹងត្រូវបន្ទាបចុះ។ កន្លែងកោងនឹងត្រូវធ្វើឲ្យត្រង់ ហើយកន្លែងរដិបរដុបនឹងត្រូវធ្វើឲ្យរាបស្មើ។ សិរីល្អរបស់ព្រះអម្ចាស់នឹងត្រូវបានសម្ដែង ហើយមនុស្សគ្រប់រូបនឹងឃើញជាមួយគ្នា ដ្បិតព្រះឱស្ឋរបស់ព្រះអម្ចាស់បានមានបន្ទូល»។12 ទំនាយនេះត្រូវបានសម្រេចក្នុងកិច្ចការរបស់ «យ៉ូហានបាទីស្ទ ដែលកំពុងអធិប្បាយនៅទីរហោស្ថានយូដា ហើយនិយាយថា ចូរប្រែចិត្តចុះ ដ្បិត នគរស្ថានសួគ៌ជិតមកដល់ហើយ។»13

GSAM 107.1បុរសម្នាក់នេះ តែម្នាក់ឯង ក្នុងរយៈពេលប្រាំមួយខែនៃការបម្រើនៅក្នុងប្រទេសយូដាតែមួយ បានបំពេញទំនាយដ៏អស្ចារ្យនេះ។ ខណៈដែលទំនាយនេះបានកំណត់ពេលវេលា និងទីកន្លែងនៃកិច្ចការរបស់យ៉ូហាន វាមិនដូច្នោះទេចំពោះទំនាយទាំងឡាយដែលទាក់ទងនឹងការប្រកាសជាមុនអំពីការយាងមកជាលើកទីពីរ ពីព្រោះកិច្ចការនោះត្រូវធ្វើដោយ «សម្រែកខ្លាំង» ហើយមានវិសាលភាពទូទាំងពិភពលោក។

GSAM 107.2ដូច្នេះ នៅក្នុងពន្លឺនៃហេតុការណ៍ដែលបានបង្ហាញ យើងឃើញថា ទំនាយអំពីសារនៃការយាងមក ត្រូវបានសម្រេចយ៉ាងត្រឹមត្រូវប៉ុណ្ណា។ ពេលវេលារបស់ព្រះបានមកដល់ ដើម្បីឲ្យពាក្យប្រៀបប្រដូចអំពីដើមល្វាត្រូវបានបង្រៀន ដើម្បីឲ្យការប្រកាសដំបូងនៃសាររបស់ទេវតាទីមួយត្រូវបានផ្តល់ ហើយទ្រង់បានលើកអ្នកនាំសាររបស់ទ្រង់ឡើង ដើម្បីប្រកាសសម្រែកនេះទៅកាន់គ្រប់ជាតិសាសន៍ ប្រជាជន និងភាសា។

Notes

  1. ម៉ាថាយ 24:32-35។ ↩
  2. រ៉ូម 10:14, 15។ ↩
  3. ម៉ាថាយ 24:29, 30។ ↩
  4. ម៉ាថាយ 24:29។ ↩
  5. ម៉ាកុស 13:24។ ↩
  6. ប្រវត្តិនៃកំណែទម្រង់សាសនា ភាគទី 8 ជំពូកទី 1 កថាខណ្ឌទី 2, 3។ ↩
  7. សៀវភៅដដែល ភាគទី 12 ជំពូកទី 3 កថាខណ្ឌទី 10។ ↩
  8. សៀវភៅដដែល ភាគទី 18 ជំពូកទី 2 កថាខណ្ឌទី 12។ ↩
  9. សំឡេងរបស់ព្រះវិហារ ទំព័រ 343។ ↩
  10. បេសកកម្មរបស់វ៉ុលហ្វ៍ទៅបូខារ៉ា។ ↩
  11. បាឋកថារបស់វីលៀម មីល័រ ទំព័រ 238, 1843។ ↩
  12. អេសាយ 40:3-5។ ↩
  13. ម៉ាថាយ 3:1, 2។ ↩

កំណត់ចំណាំ

ត្រឡប់ក្រោយ