ជំពូកទី 6 — សារ និងអ្នកនាំសារ
GSAM 108.1“ចូរសរសេរនិមិត្ត ហើយធ្វើឲ្យវាច្បាស់លើតារាង ដើម្បីឲ្យអ្នកអានអាចរត់បាន។ ដ្បិតនិមិត្តនេះនៅតែមានពេលកំណត់ ប៉ុន្តែនៅចុងក្រោយ វានឹងនិយាយ ហើយមិនកុហកឡើយ។ ទោះបីវាពន្យារពេលក៏ដោយ ចូររង់ចាំវា ពីព្រោះវានឹងមកជាក់ជាមិនខាន វានឹងមិនពន្យារពេលឡើយ។”1
GSAM 108.2“ហើយខ្ញុំបានឃើញ ទេវតាមួយទៀតហោះនៅកណ្ដាលមេឃ មានដំណឹងល្អអស់កល្បជានិច្ច ដើម្បីប្រកាសដល់អ្នកដែលរស់នៅលើផែនដី និងដល់គ្រប់ជាតិសាសន៍ គ្រប់ពូជ គ្រប់ភាសា និងគ្រប់ប្រជាជន ដោយនិយាយជាសំឡេងខ្លាំងថា ចូរកោតខ្លាចព្រះ ហើយថ្វាយសិរីល្អដល់ទ្រង់ ពីព្រោះពេលវេលានៃការជំនុំជម្រះរបស់ទ្រង់បានមកដល់ ហើយចូរថ្វាយបង្គំព្រះអង្គដែលបានបង្កើតមេឃ ផែនដី សមុទ្រ និងប្រភពទឹកទាំងឡាយ។”2
GSAM 108.3អ្នកដែលបានប្រកាសការយាងមក បានអះអាងថា “និមិត្ត” នេះដែលមានពេល “កំណត់” ដូចដែលហោរាហាបាគុកបានរៀបរាប់ រួមមាននិមិត្តនៃទំនាយរបស់ដានីយ៉ែល និងអ្នកនិពន្ធសៀវភៅវិវរណៈ។ ពួកគេបានធ្វើឲ្យវាច្បាស់យ៉ាងខ្លាំងក្នុងការគូសបង្ហាញលើតារាងទំនាយរបស់ពួកគេ ដូច្នេះអ្នកអានការបកស្រាយពិតជាអាច “រត់” ហើយចែករំលែកព័ត៌មាននេះដល់អ្នកដទៃ។
GSAM 108សារដែលកំណត់ច្បាស់
GSAM 108.4ការប្រកាសរបស់ប្រជាជនអាត់វេនទីស្ទ មិនមែនគ្រាន់តែជាសេចក្តីប្រកាសដែលប៉ុលបាននិយាយនៅចំពោះមុខភេលិកស៍ថា “សេចក្តីសុចរិត ការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង និងការជំនុំជម្រះដែលនឹងមកដល់;” ទេ។ ក៏មិនមែនជាសេចក្តីថ្លែងរបស់ម៉ាទីន លូធើរ បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការបកប្រែព្រះគម្ពីរ នៅពេលមុនស្លាប់បន្តិច ដែលគេរាយការណ៍ថាគាត់បាននិយាយថា “ខ្ញុំជឿជាក់ថា ការជំនុំជម្រះមិនឆ្ងាយទេ មែនហើយ ព្រះអម្ចាស់ផ្ទាល់នឹងមិនអវត្តមានលើសពីបីរយឆ្នាំទៀតឡើយ”។ ក៏មិនមែនជាសេចក្តីថ្លែងរបស់ចន វេស្លី នៅពេលគាត់និយាយថា គាត់ “គិតថា សហស្សវត្សរ៍ប្រហែលអាចចាប់ផ្តើមក្នុងប្រហែលមួយរយឆ្នាំ” ដែរ។ ពួកអាត់វេនទីស្ទអះអាងថា ពួកគេកំពុងប្រកាសសារដែលតំណាងដោយវិវរណៈ 14:6, 7 ថា “ពេលវេលានៃការជំនុំជម្រះរបស់ទ្រង់បានមកដល់,” និងសម្រែកនៃវិវរណៈ 10:6 ថា “ពេលវេលានឹងលែងមានទៀត។” ទំនាយបែបនេះមិនអាចសម្រេចបានដោយការប្រកាសព្រឹត្តិការណ៍ដែល “នឹងមកដល់” មកដល់ “ក្នុងបីរយឆ្នាំ” ឬ “ក្នុងមួយរយឆ្នាំ” ទេ ប៉ុន្តែត្រូវនៅពេលកំណត់ច្បាស់ថា “បានមកដល់”។ សារដែលមានភាពច្បាស់លាស់ដូចដែលទំនាយខាងលើទាមទារ ត្រូវបានប្រជាជនអាត់វេនទីស្ទប្រកាសទៅកាន់ពិភពលោកទាំងមូល។
GSAM 109ការជំនុំជម្រះនៅពេលព្រះគ្រីស្ទយាងមក
GSAM 109.1នៅពេលសារនេះត្រូវបានប្រកាសជាលើកដំបូង និកាយគ្រីស្ទានគ្រប់និកាយបានប្រកាន់ថា ការជំនុំជម្រះនឹងកើតឡើងនៅពេលព្រះគ្រីស្ទយាងមកជាលើកទីពីរ។ ដូច្នេះ ប្រជាជនដែលស្ថិតក្នុងស្ថានភាពដូច្នោះ ហើយប្រកាសសារថា ពេលវេលានៃការជំនុំជម្រះបានមកដល់ ខណៈពេលពួកគេកាន់ទស្សនៈនោះ នឹងត្រូវប្រកាសអំពីការយាងមកជាលើកទីពីររបស់ព្រះគ្រីស្ទដោយចាំបាច់។ តាមពិត អ្វីដែលបានផ្តល់អំណាចដល់សារ ហើយជំរុញប្រជាជនយ៉ាងខ្លាំង គឺការប្រកាសពេលវេលាដែលកំណត់ច្បាស់។ ដំបូង ពួកគេអះអាងថា ចុងបញ្ចប់នៃលោកីយនឹងមកដល់នៅពេលណាមួយក្នុង “ឆ្នាំយូដា” 1843 ហើយថា វាស្ថិតនៅចន្លោះថ្ងៃទី 21 ខែមីនា ឆ្នាំ 1843 និងថ្ងៃទី 21 ខែមីនា ឆ្នាំ 1844។ បន្ទាប់ពីពេលនេះកន្លងផុតទៅ យើងរៀនពីសម្រែកពាក់កណ្ដាលអធ្រាត្រឆ្នាំ 1844 ថា ថ្ងៃជាក់លាក់ត្រូវបានកំណត់សម្រាប់ការបញ្ចប់ពេលវេលាទំនាយ។ នោះគឺថ្ងៃទីដប់នៃខែទីប្រាំពីររបស់ជនជាតិយូដា ដែលត្រូវនឹងថ្ងៃទី 22 ខែតុលា ឆ្នាំ 1844។
GSAM 109ការគណនា ២៣០០ ថ្ងៃ
GSAM 109.2មូលដ្ឋាននៃពេលវេលា—1843—គឺ ២៣០០ ថ្ងៃក្នុងដានីយ៉ែល 8។ គេអះអាងថា ដោយសារ “ថ្ងៃ” ទាំងនេះភ្ជាប់ជាមួយទំនាយដែលប្រើសត្វតំណាងឲ្យនគរ “ថ្ងៃ” ត្រូវប្រើជានិមិត្តសញ្ញាតំណាងឲ្យឆ្នាំ តាមការបកស្រាយរបស់ព្រះអម្ចាស់អំពីពេលវេលានិមិត្តសញ្ញា ដូចមានចែងក្នុងជនគណនា 14:34 និងអេសេគាល 4:5, 6។ ហើយគេអះអាងថា សប្ដាហ៍ចិតសិប—490 ថ្ងៃ—ក្នុងដានីយ៉ែល 9 ត្រូវជាផ្នែកដំបូងនៃ ២៣០០ ថ្ងៃ ហើយរយៈពេលទាំងពីរចាប់ផ្តើមជាមួយគ្នា។ ព្រឹត្តិការណ៍ក្នុងដានីយ៉ែល 9 ដែលសម្គាល់ការចាប់ផ្តើមសប្ដាហ៍ចិតសិប គឺ “ការចេញ បញ្ជាឲ្យស្តារ និងសង់ក្រុងយេរូសាឡិមឡើងវិញ” បញ្ជានោះត្រូវបានចេញនៅឆ្នាំទីប្រាំពីររបស់អើតាស៊ើរសេស ឡុងហ្គីម៉ានុស ក្នុងឆ្នាំ 457 មុនគ្រិស្តសករាជ ដូចបានកត់ត្រានៅអែសរ៉ា 7។
GSAM 110.1ការដែលនេះជាកាលបរិច្ឆេទពិតសម្រាប់ការចាប់ផ្តើមសប្ដាហ៍ចិតសិប ត្រូវបានបង្ហាញដោយការពិតថា ក្នុងរយៈពេលតែសប្ដាហ៍ហុកសិបប្រាំបួន—483 ឆ្នាំ—ចាប់ពីឆ្នាំ 457 មុនគ្រិស្តសករាជ ឬនៅឆ្នាំ 27 គ្រិស្តសករាជ ព្រះគ្រីស្ទត្រូវបានយ៉ូហានធ្វើពិធីជ្រមុជទឹក ហើយចាប់ផ្តើមបម្រើ ដោយមានបន្ទូលថា “ពេលវេលាបានសម្រេចហើយ,”3 ល។ ការចាប់ផ្តើមកិច្ចបម្រើរបស់ព្រះគ្រីស្ទនៅឆ្នាំ 27 គ្រិស្តសករាជ ការឆ្កាងរបស់ទ្រង់បីឆ្នាំកន្លះបន្ទាប់ពីកាលបរិច្ឆេទនោះ “នៅកណ្ដាល [ពាក់កណ្ដាល] នៃសប្ដាហ៍ [ទីចិតសិប]” ការបញ្ចប់កិច្ចការពិសេសក្នុងចំណោមជនជាតិយូដានៅឆ្នាំ 34 គ្រិស្តសករាជ និងការប្រែចិត្តយ៉ាងឆាប់រហ័សរបស់សូល ដែលជាសាវកទៅកាន់សាសន៍ដទៃ បានបញ្ជាក់ថា សប្ដាហ៍ចិតសិបបានបញ្ចប់នៅកាលបរិច្ឆេទនោះ ហើយដូច្នេះវាបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ 457 មុនគ្រិស្តសករាជ។ ពួកគេបានគណនាដូច្នេះ៖ ពី 2300 ដក 457 នៅសល់ 1843។ ហើយដោយសារ 457 ឆ្នាំស្ថិតមុនព្រះគ្រីស្ទ យើងត្រូវចូលមកដល់ការបញ្ចប់ ២៣០០ ថ្ងៃនៅចុងឆ្នាំ 1843។
GSAM 110ការទទួលស្គាល់របស់អ្នកប្រឆាំង
GSAM 110.2គេបាននិយាយដោយត្រឹមត្រូវថា “ការទទួលស្គាល់ដែលគាំទ្រសេចក្តីពិតពីជួររបស់អ្នកប្រឆាំងនឹងសេចក្តីពិត ផ្តល់ភស្តុតាងប្រភេទខ្ពស់បំផុត”។ គ្មានអ្នកប្រឆាំងណាម្នាក់នៃសារការយាងមកបានបញ្ជាក់ថា ការជំនុំជម្រះស៊ើបអង្កេតរបស់ប្រជាជនព្រះអម្ចាស់ជាព្រឹត្តិការណ៍ដែលនឹងកើតឡើងមុនការយាងមករបស់ព្រះគ្រីស្ទទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ ពួកគេបានវែកញែកលើចំណុចនេះស្របតាមពួកអាត់វេនទីស្ទ។ ដើម្បីបញ្ជាក់សេចក្តីថ្លែងនេះ យើងដកស្រង់ពីអ្នកប្រឆាំងលេចធ្លោពីររូប។
GSAM 110.3លោក N. ខូលវើរ ពេលកំពុងអធិប្បាយនៅវិហារផ្លូវម៉ាលបូរ៉ូ បូស្តុន ក្នុងឆ្នាំ 1842 ប្រឆាំងនឹងពួកអាត់វេនទីស្ទ បាននិយាយថា៖—
GSAM 111.1“ប្រសិនបើថ្ងៃទាំងនេះជាឆ្នាំ លោកីយនឹងបញ្ចប់នៅឆ្នាំ 1843។ សិស្សសាលាណាក៏អាចមើលឃើញបាន ពីព្រោះប្រសិនបើ 490 បានបញ្ចប់នៅពេលព្រះគ្រីស្ទសុគត នោះ 2300 ថ្ងៃនឹងបញ្ចប់នៅឆ្នាំ 1843 ហើយលោកីយត្រូវតែបញ្ចប់ លុះត្រាតែអាចបង្ហាញថា ព្រឹត្តិការណ៍ផ្សេងទៀតនឹងកើតឡើង ហើយខ្ញុំមិនឃើញថា អាចធ្វើដូច្នោះបានយ៉ាងដូចម្តេចទេ។”
GSAM 111.2សាស្ត្រាចារ្យ ស្ទូអាត នៅប្រហែលពេលដូចគ្នា បាននិយាយថា៖
GSAM 111.2“វាជាការពិតដ៏ចម្លែកមួយ ដែលអ្នកបកស្រាយភាគច្រើននៅក្នុងពិភពអង់គ្លេស និងអាមេរិក អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ តែងយល់ថា ថ្ងៃដែលបានកំណត់ក្នុងដានីយ៉ែល និងវិវរណៈ គឺជាតំណាង ឬនិមិត្តសញ្ញានៃឆ្នាំ។ ខ្ញុំបានរកឃើញថា វាពិបាកក្នុងការតាមដានប្រភពដើមនៃទម្លាប់ទូទៅនេះ ដែលខ្ញុំអាចនិយាយបានថា ស្ទើរតែជាសកល។”
GSAM 111សក្ខីកម្មរបស់សាស្ត្រាចារ្យ ប៊ុស
GSAM 111.3សាស្ត្រាចារ្យ ប៊ុស បាននិយាយថា៖ “អ្នកណាដែលវាយប្រហារលោក មីល័រ លើចំណុចពេលវេលារបស់គាត់ គឺវាយប្រហារលើចំណុចខ្លាំងបំផុតរបស់គាត់។ ពេលវេលារបស់គាត់ត្រឹមត្រូវ ប៉ុន្តែគាត់ច្រឡំអំពីព្រឹត្តិការណ៍ដែលនឹងកើតឡើង”។ ប៊ុសជាអ្នកជឿថា ពិភពលោកទាំងមូលនឹងប្រែចិត្តមុនការយាងមករបស់ព្រះគ្រីស្ទ។ ទ្រឹស្តីរបស់គាត់គឺថា សហស្សវត្សរ៍នឹងចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ 1844។
GSAM 111.4អ្នកបម្រើនៃជំនឿលើការយាងមក បានបង្រៀនក្នុងសុន្ទរកថាសាធារណៈរបស់ពួកគេថា ប្រវត្តិសាស្ត្រលោកីយបានបង្ហាញថា ប្រជាជាតិផ្សេងៗស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពដូចដែលត្រូវបានតំណាងដោយរូបចម្លាក់ក្នុងដានីយ៉ែល 2 នៅពេលថ្មនឹងវាយរូបចម្លាក់លើជើង ហើយព្រះនៃមេឃនឹងតាំងនគររបស់ទ្រង់ឡើង។ ហើយនៅក្នុងជំពូកទី 7 នៅពេល “នគរ អំណាច និងភាពអស្ចារ្យនៃនគរទាំងអស់នៅក្រោមមេឃ នឹងត្រូវប្រគល់ឲ្យពួកបរិសុទ្ធរបស់ព្រះដ៏ខ្ពស់បំផុត។” ពួកគេក៏បានទាក់ទាញការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះការពិតថា សញ្ញាទាំងឡាយ—ផ្នែកធម្មជាតិ នយោបាយ និងសីលធម៌—គឺពិតជាអ្វីដែលព្រះគម្ពីរបានទាយថានឹងឃើញ នៅពេលព្រះអម្ចាស់ជិតនឹងបង្ហាញព្រះអង្គ។
GSAM 111អច្ឆរិយៈនៅលើមេឃ
GSAM 111.5ព្រះអម្ចាស់មានបន្ទូលតាមរយៈហោរាយ៉ូអែលថា៖ “ខ្ញុំនឹងបង្ហាញអច្ឆរិយៈនៅលើមេឃ និងលើផែនដី គឺឈាម ភ្លើង និងសសរផ្សែង។ ព្រះអាទិត្យនឹងប្រែទៅជាងងឹត ហើយព្រះចន្ទទៅជាឈាម មុនថ្ងៃដ៏ធំ និងគួរឲ្យខ្លាចរបស់ព្រះអម្ចាស់មកដល់។”4 ពួកអាត់វេនទីស្ទជឿ និងបង្រៀនថា ពន្លឺអូរ៉ូរ៉ាបូរេអាលីសក្នុងសតវត្សចុងក្រោយៗ ដែលជាទូទៅហៅថា ពន្លឺខាងជើង គឺជា “ភ្លើង និងសសរផ្សែង” ដែលស្របនឹងការពិពណ៌នារបស់ហោរា។ ហើយតាមព័ត៌មានល្អបំផុតដែលអាចរកបានពីប្រវត្តិសាស្ត្រ (យើងយោងសព្វវចនាធិប្បាយអេឌីនបឺកជាសក្ខីកម្ម) វាកម្រត្រូវបានឃើញមុនសម័យនេះណាស់។
GSAM 112.1ដូច្នេះ ខណៈពេលដែលសារអំពីការយាងមករបស់ព្រះអម្ចាស់ក្នុងពេលឆាប់ៗ កំពុងទៅដល់តំបន់ឆ្ងាយបំផុតនៃផែនដី សញ្ញាត្រូវបានបង្ហាញនៅលើមេឃ ដែលបានធ្វើឲ្យសេចក្តីពិតមានអំណាច និងទាក់ទាញការយកចិត្តទុកដាក់របស់ប្រជាជន។
GSAM 112.2នៅថ្ងៃទី 25 ខែមករា ឆ្នាំ 1837 មានការបង្ហាញពន្លឺអូរ៉ូរ៉ាបូរេអាលីសពណ៌ភ្លើងដ៏អស្ចារ្យបំផុត ដែលហាក់ដូចជានាំគំនិតរបស់មនុស្សជាច្រើនទៅកាន់ការទាយរបស់ហោរាយ៉ូអែលដោយផ្ទាល់ អំពីអ្វីដែលត្រូវកើតឡើងមុនថ្ងៃដ៏ធំរបស់ព្រះអម្ចាស់។ ការពិពណ៌នាខាងក្រោមអំពីទិដ្ឋភាពនេះ មកពីកាសែត ញូវយ៉ក ខមមើស្យល អាតវើថាយស៊ឺ ចុះថ្ងៃទី 22 ខែតុលា ឆ្នាំ 1839។ វាត្រូវគ្នាយ៉ាងពេញលេញនឹងទិដ្ឋភាពដែលអ្នកសរសេរបានឃើញនៅវីកទ័រ ក្នុងខោនធីអុងតារីយ៉ូ រដ្ឋញូវយ៉ក។
GSAM 112ពន្លឺអូរ៉ូរ៉ាដូចភ្លើងឆ្នាំ 1837
GSAM 112.3“នៅល្ងាចថ្ងៃទី 25 ខែមករា ឆ្នាំ 1837 មានការបង្ហាញបាតុភូតដូចគ្នានេះ [មានន័យថា ពន្លឺអូរ៉ូរ៉ាបូរេអាលីស] យ៉ាងគួរឲ្យកត់សម្គាល់នៅតំបន់ផ្សេងៗនៃប្រទេស ដូចដែលអ្នកអានរបស់យើងប្រាកដជាចងចាំបាន។ នៅកន្លែងដែលដីគ្របដោយព្រិល ទិដ្ឋភាពនោះអស្ចារ្យ និង “គួរឲ្យខ្លាច” យ៉ាងមិនធ្លាប់មាន។ នៅកន្លែងមួយជិតភ្នំ អ្នកដែលបានឃើញទិដ្ឋភាពបានប្រាប់យើងថា វាដូចជា “រលកភ្លើងកំពុងរមៀលចុះតាមភ្នំ” ហើយជាទូទៅ តាមដែលបានសង្កេត ឃើញថា ព្រិលដែលគ្របដីហាក់ដូចជាភ្លើងលាយជាមួយឈាម ខណៈនៅខាងលើ (ដូចសាវកបាននិយាយ) “មេឃកំពុងឆេះ” វាស្រដៀងនឹងការពិពណ៌នាទំនាយអំពីថ្ងៃចុងក្រោយយ៉ាងខ្លាំង ដល់ថ្នាក់មនុស្សជាច្រើនភ្ញាក់ផ្អើល។ កុមារដែលបានឃើញវាមានការភ័យខ្លាច ហើយសួរថា តើនេះជាការយាងមកនៃការជំនុំជម្រះឬ? សូម្បីតែសត្វក៏ញ័រដោយការភ័យខ្លាចដែលបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ដែរ។”
GSAM 113.1មិនមែនមានតែនៅអាមេរិកទេ ដែលសញ្ញារបស់ហោរាយ៉ូអែលនេះត្រូវបានបង្ហាញ ប៉ុន្តែពេលគោលលទ្ធិអំពីការយាងមករបស់ព្រះអម្ចាស់កំពុងទទួលការផ្សព្វផ្សាយនៅចក្រភពអង់គ្លេស សញ្ញាដូចគ្នានេះក៏ត្រូវបានបង្ហាញលើមេឃក្នុងប្រទេសនោះដែរ។ កាសែត ញូវយ៉ក ខមមើស្យល អាតវើថាយស៊ឺ ចុះថ្ងៃទី 22 ខែតុលា ឆ្នាំ 1839 បានដកស្រង់អត្ថបទខាងក្រោមពីកាសែតនៅទីក្រុងឡុងដ៍ អំពីបាតុភូតដ៏គួរឲ្យកត់សម្គាល់មួយដែលបានឃើញនៅយប់ថ្ងៃទី 3 ខែកញ្ញា៖—
GSAM 113ពន្លឺអូរ៉ូរ៉ាឆ្នាំ 1839
GSAM 113.2“ឡុងដ៍ ថ្ងៃទី 5 ខែកញ្ញា [1839]—ចន្លោះម៉ោងដប់យប់ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ និងម៉ោងបីព្រឹកម្សិលមិញ នៅលើមេឃ គេបានឃើញគំរូដ៏អស្ចារ្យបំផុតមួយក្នុងចំណោមបាតុភូតចម្លែកទាំងនេះ គឺផ្កាយធ្លាក់ និងពន្លឺខាងជើង ដែលបានឃើញក្នុងរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំកន្លងមក។ សញ្ញាដំបូងនៃបាតុភូតចម្លែកនេះកើតឡើងដប់នាទីមុនម៉ោងដប់ នៅពេលពន្លឺក្រហមស្រាល ស្រដៀងនឹងចំហាយ បានឡើងពីផ្នែកខាងជើងនៃអឌ្ឍគោល ហើយពង្រីកបន្តិចម្តងៗទៅកណ្ដាលមេឃ។ នៅម៉ោងដប់ ឬដប់ប្រាំនាទីក្រោយម៉ោងដប់ ទាំងមូលចាប់ពីកើតដល់លិច គឺជាផ្ទាំងពន្លឺធំមួយ។ វាមានរូបរាងគួរឲ្យភ័យខ្លាច ហើយដូចគ្នាពិតៗនឹងអ្វីដែលបណ្តាលដោយអគ្គិភ័យដ៏សាហាវ។ ពន្លឺមានការប្រែប្រួលយ៉ាងខ្លាំង។ ពេលមួយ វាហាក់ដូចជាធ្លាក់ចុះ ហើយភ្លាមៗបន្ទាប់មក វាបានឡើងដោយពន្លឺភ្លឺខ្លាំង។ នៅក្នុងនោះ គេឃើញមានផ្សែងជាច្រើនស្រទាប់ ដែលរមៀលជាប់គ្នា ហើយអ្នកមើលគ្រប់រូបហាក់ដូចជាជឿជាក់ថា វាជា “អគ្គិភ័យដ៏ធំសម្បើម”។
GSAM 113.3“ការភ័យស្លន់ស្លោរបស់ទីក្រុងមានយ៉ាងខ្លាំង។ មនុស្សរាប់ពាន់នាក់រត់ទៅទិសនៃគ្រោះមហន្តរាយដ៏គួរឲ្យខ្លាចដែលគេស្មាន។ រទេះពន្លត់អគ្គិភ័យរបស់ស្ថានីយ៍នៅផ្លូវបេកឃើរ ផ្លូវហ្វារីងដុន ផ្លូវវ៉តលីង ផ្លូវវ៉ូធឺលូ ហើយក៏រទេះរបស់ស្ថានីយ៍ខាងលិចទីក្រុងឡុងដ៍ផងដែរ—តាមពិត រទេះពន្លត់អគ្គិភ័យគ្រប់គ្រឿងក្នុងទីក្រុងឡុងដ៍—ត្រូវបានបំពាក់សេះ ហើយរត់យ៉ាងលឿនទៅរក “កន្លែងបំផ្លិចបំផ្លាញ” ដែលគេស្មាន ដោយកម្លាំងជាងធម្មតា អមដោយរទេះ អ្នកជិះសេះ និងហ្វូងមនុស្សយ៉ាងធំ។ រទេះខ្លះបានទៅដល់ហាយហ្គេត និងហូឡូវេ [ប្រហែលបួនម៉ាយ] មុនពេលរកឃើញកំហុស។ រូបរាងទាំងនេះមានរយៈពេលជាងពីរម៉ោង ហើយជិតព្រឹក ទិដ្ឋភាពកាន់តែអស្ចារ្យ។”
GSAM 114.1“នៅម៉ោងពីរព្រឹក បាតុភូតនេះបានបង្ហាញជាទិដ្ឋភាពដ៏ប្រណិតបំផុត និងពិបាកពិពណ៌នាយ៉ាងខ្លាំង។ ទីក្រុងឡុងដ៍ទាំងមូលភ្លឺដូចពេលថ្ងៃត្រង់ ហើយបរិយាកាសស្អាតច្បាស់យ៉ាងអស្ចារ្យ។ នៅពេលនោះ អឌ្ឍគោលខាងត្បូង ទោះគ្មានពពក ក៏ងងឹតខ្លាំង ប៉ុន្តែផ្កាយរាប់មិនអស់ភ្លឺយ៉ាងស្រស់ស្អាត។ ផ្នែកម្ខាងទៀតនៃមេឃបង្ហាញភាពផ្ទុយគ្នាដ៏ចម្លែក ប៉ុន្តែអស្ចារ្យ។ វាស្អាតច្បាស់ដល់កម្រិតខ្ពស់បំផុត ហើយពន្លឺភ្លឺខ្លាំងណាស់។ មានអាចម៍ផ្កាយបន្តបន្ទាប់ ដែលប្រែប្រួលក្នុងភាពភ្លឺចែងចាំង។ វាហាក់ដូចជាកើតនៅកណ្ដាលមេឃ ហើយពង្រីករហូតដល់ហាក់ដូចជាផ្ទុះ។ ឥទ្ធិពលនោះដូចជាចរន្តអគ្គិសនី។ ផ្កាយតូចៗរាប់មិនអស់បានបាញ់ចេញលើជើងមេឃ ហើយហោះយ៉ាងលឿនទៅកាន់ផែនដី ដល់ថ្នាក់ភ្នែកស្ទើរតែមិនអាចតាមដានផ្លូវរបស់វាបាន។ ពួកវាហាក់ដូចជាផ្ទុះផងដែរ ហើយបញ្ចេញចំហាយក្រហមចាស់គ្របលើអឌ្ឍគោលទាំងមូល។ ពណ៌ទាំងឡាយអស្ចារ្យបំផុត។”
GSAM 114.2“នៅម៉ោងពីរកន្លះ ទិដ្ឋភាពបានប្រែទៅជាភាពងងឹត។ នៅពេលភាពងងឹតរលាយ វាបានបង្ហាញឥន្ទធនូភ្លឺនៅចំណុចកំពូលមេឃ និងជុំវិញជួរភាពងងឹតដែលគ្របលើផ្នែកខាងត្បូងនៃប្រទេស។ មិនយូរប៉ុន្មាន សសរពន្លឺពណ៌ប្រាក់បានបញ្ចេញរស្មីចេញពីទីនោះ។ ពួកវាកើនឡើងយ៉ាងអស្ចារ្យ ហើយលាយឡំជាមួយចំហាយក្រហមចាស់ដែលកើតឡើងនៅពេលដូចគ្នា។ នៅពេលឡើងដល់កម្ពស់ពេញលេញ ទិដ្ឋភាពនោះលើសពីការស្រមៃទាំងអស់។ ផ្កាយបានបាញ់ទៅគ្រប់ទិស ហើយបន្តរហូតដល់ម៉ោងបួន នៅពេលអ្វីៗទាំងអស់រលត់ទៅ។”
GSAM 114រូបរាងចម្លែកនៅក្នុងព្រះអាទិត្យ
GSAM 114.3ខណៈអ្នកអធិប្បាយដែលនៅរស់កំពុងប្រកាសសេចក្តីពិតអំពីការយាងមករបស់ព្រះអម្ចាស់ អច្ឆរិយៈជាច្រើនប្រភេទត្រូវបានឃើញនៅលើមេឃក្នុងតំបន់ផ្សេងៗនៃពិភពលោក។ ក្នុងចំណោមអច្ឆរិយៈទាំងនេះ ទំហំសៀវភៅរបស់យើងអនុញ្ញាតឲ្យបង្ហាញតែរូបរាងព្រះអាទិត្យនៅណ័រវិច ប្រទេសអង់គ្លេស ក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ 1843 ប៉ុណ្ណោះ។ បាតុភូតស្រដៀងគ្នាមួយបានកើតឡើងនៅញូវហេវិន រដ្ឋខុនណិកធីខាត់ នៅថ្ងៃទី 9 ខែកញ្ញា ឆ្នាំ 1844 អស់រយៈពេលពីរម៉ោងមុន និងក្រោយថ្ងៃត្រង់ ហើយមនុស្សរាប់ពាន់នាក់បានឃើញវា។
GSAM 115រូបរាងចម្លែករបស់ព្រះអាទិត្យ
GSAM 115.1រង្វង់តូចខាងក្នុងតំណាងឲ្យព្រះអាទិត្យ។ វាមានពណ៌ទឹកក្រូចស្រាល។ ផ្នែកខាងក្រៅនៃរង្វង់ពីរ ដែលស្ថិតនៅចម្ងាយមិនស្មើគ្នា និងព័ទ្ធជុំវិញព្រះអាទិត្យ ហាក់ដូចជាមានពណ៌ដូចគ្នា។ ប៉ុន្តែផ្នែកខាងក្នុងនៃរង្វង់ទាំងនេះមានពណ៌លឿងជ្រៅ ហើយមេឃនៅក្នុងរង្វង់ទាំងនោះមានពណ៌ត្នោតស្រអាប់។ រង្វង់ធំបីដែលឆ្លងកាត់ និងស្ថិតក្រោមព្រះអាទិត្យ ហាក់ដូចជាពន្លឺភ្លឺច្បាស់ដាច់ដោយឡែក។
GSAM 115.2អំពីបាតុភូតដែលកើតឡើងនៅប្រទេសអង់គ្លេស យើងអានក្នុងសំបុត្ររបស់ E. Lloyd ពីទីក្រុងឡុងដ៍ ចុះថ្ងៃទី 3 ខែមករា ឆ្នាំ 1844 ដូចខាងក្រោម៖—
GSAM 115.3“មាន “សញ្ញានៅក្នុងព្រះអាទិត្យ” ដ៏គួរឲ្យកត់សម្គាល់មួយ ត្រូវបានឃើញដោយប្រជាពលរដ្ឋសំខាន់ៗនៃណ័រវិច និងតំបន់ជុំវិញ ដែលមិនធ្លាប់ឃើញនៅប្រទេសអង់គ្លេសពីមុនមក។ វាត្រូវបានឃើញក្នុងខែធ្នូកន្លងទៅ ប្រហែលម៉ោង 12 ថ្ងៃត្រង់ ហើយបន្តអស់រយៈពេលពីរម៉ោង។ វាបានធ្វើឲ្យអ្នករស់នៅទីនោះភ័យខ្លាចយ៉ាងខ្លាំង។ វាកើតឡើងមុនពេលបងប្អូន Winter, Burgess និង Routon បើកបេសកកម្មរបស់ពួកគេនៅទីក្រុងនោះបន្តិច។ វាហាក់ដូចជារៀបចំផ្លូវសម្រាប់សេចក្តីពិត ដូច្នេះពួកគេទទួលបានជោគជ័យល្អនៅទីនោះ។”
GSAM 116.1កំណត់ត្រាអំពីបាតុភូតដែលកើតឡើងនៅញូវហេវិន រដ្ឋខុនណិកធីខាត់ ត្រូវបានផ្តល់ក្នុងសម្រែកពាក់កណ្ដាលអធ្រាត្រ ចុះថ្ងៃទី 10 ខែតុលា ឆ្នាំ 1844 ហើយយកចេញពីកាសែត ញូវហេវិន ប៉ាឡាឌៀម ចុះថ្ងៃទី 10 ខែកញ្ញា ឆ្នាំ 1844។ ក្នុងកំណត់ត្រានោះ អ្នកកែសម្រួលបាននិយាយថា៖ “គ្មានទស្សនវិទូណាម្នាក់អាចផ្តល់ការពន្យល់អំពីមូលហេតុនៃបាតុភូតនេះ ដែលធ្វើឲ្យខ្លួនគាត់ពេញចិត្តបានទេ”។
GSAM 116.2កំណត់ត្រាអំពីទិដ្ឋភាពនេះ ដែលបានលេចឡើងជាមួយព្រះអាទិត្យនៅញូវហេវិន រដ្ឋខុនណិកធីខាត់ នៅថ្ងៃទី 9 ខែកញ្ញា ឆ្នាំ 1844 ក៏ត្រូវបានបោះពុម្ពក្នុងកាសែត ហាតហ្វដ កូរ៉ង់ ចុះថ្ងៃទី 12 ខែកញ្ញា ឆ្នាំ 1844 ហើយមានខ្លឹមសារដូចខាងក្រោម៖—
GSAM 116.3“រង្វង់ជុំវិញព្រះអាទិត្យនៅថ្ងៃចន្ទ ទី 9 ខែកញ្ញា ឆ្នាំ 1844 អស់រយៈពេលពីរម៉ោងមុន និងក្រោយថ្ងៃត្រង់ ហាក់ដូចជាត្រូវបានប្រជាពលរដ្ឋរបស់យើងសង្កេតឃើញជាទូទៅដោយចំណាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំង ហើយបានធ្វើឲ្យកើតមានការចង់ដឹងដោយប្រាជ្ញា ដើម្បីស្វែងយល់បន្ថែមអំពីរូបរាងប្រភេទដូចគ្នា និងមូលហេតុរបស់វា។
GSAM 116.4“ហាឡូបច្ចុប្បន្នគួរឲ្យកត់សម្គាល់ដោយសាររយៈពេលរបស់វា ហើយបានផ្តល់ឱកាសល្អសម្រាប់ការសង្កេត។ ប្រហែលថ្ងៃត្រង់ វាមានជាចម្បងជារង្វង់ពេញពីរ។ រង្វង់មួយមានទទឹងប្រហែលសែសិបប្រាំដឺក្រេ ព័ទ្ធជុំវិញព្រះអាទិត្យដែលស្ថិតនៅកណ្ដាល ហើយមួយទៀតមានទទឹងប្រហែលចិតសិបពីរដឺក្រេ មានកណ្ដាលនៅចំណុចកំពូលមេឃ ខណៈបរិមាត្ររបស់វាឆ្លងកាត់ព្រះអាទិត្យ។ រង្វង់តូចត្រូវបានអមដោយរាងពងក្រពើដែលមានអ័ក្សធំ និងមានកម្រិតគម្លាតពីរាងមូលតិច។ នៅទល់មុខព្រះអាទិត្យដោយផ្ទាល់ និងនៅខាងជើងចំណុចកំពូលមេឃសាមសិបប្រាំមួយដឺក្រេ រង្វង់ធំត្រូវបានកាត់ដោយរង្វង់ពីរទៀត ដែលមានអង្កត់ផ្ចិតជិតស្មើ ឬស្មើគ្នា បង្កើតជាចំណុចភ្លឺនៅកន្លែងប្រសព្វ ដូចដែលពន្លឺរួមរបស់រង្វង់ភ្លឺបីនឹងបង្កើតបានតាមធម្មជាតិ។ រង្វង់ដែលព័ទ្ធជុំវិញព្រះអាទិត្យបានបង្ហាញពណ៌ឥន្ទធនូ ជាញឹកញាប់យ៉ាងភ្លឺច្បាស់ និងស្រស់ស្អាត។ រង្វង់ផ្សេងទៀតមានពណ៌ស និងស្រអាប់ជាង ព្រោះវាឆ្ងាយពីព្រះអាទិត្យជាង។ ទោះជាយ៉ាងណា នៅពេលខ្លះ ផ្នែកតូចៗនៃរង្វង់ដែលមានពណ៌ព្រីស្មាទិក [ពណ៌ឥន្ទធនូ] បានបង្ហាញឡើងនៅទិសខាងកើត និងខាងលិច។ ភាពស្មើគ្នានៃរចនាសម្ព័ន្ធនេះ ត្រូវពឹងផ្អែកលើច្បាប់ណាមួយដែលគ្រប់គ្រងការបង្កើតហាឡូ ប៉ុន្តែធម្មជាតិនៃច្បាប់នោះមិនទាន់ត្រូវបានបកស្រាយពេញលេញទេ។ មិនសូវមានការលំបាកក្នុងការពន្យល់អំពីការកើតឡើងនៃរង្វង់ដែលព័ទ្ធជុំវិញព្រះអាទិត្យទេ ពីព្រោះមូលហេតុរបស់វាស្រដៀងនឹងមូលហេតុដែលបង្កើតឥន្ទធនូ។ ប៉ុន្តែការពន្យល់អំពីប្រភពរបស់រង្វង់ដែលមានបរិមាត្រនៅកណ្ដាលព្រះអាទិត្យ ត្រូវបានរកឃើញថាពិបាកជាង។”
GSAM 117ហេតុការណ៍អស្ចារ្យដែលសម្រេចសេចក្ដីទំនាយក្នុងព្រះគម្ពីរ
GSAM 117.1យើងអាចដឹងថា ទាំងនៅប្រទេសអង់គ្លេស និងនៅអាមេរិក គេបានប្រើហេតុការណ៍អស្ចារ្យទាំងនេះដែលឃើញនៅលើមេឃយ៉ាងដូចម្ដេច ដោយអានសៀវភៅ «សេចក្ដីអធិប្បាយអំពីម៉ាថាយជំពូកទីម្ភៃបួន» របស់ ស៊ីលវេស្ទ័រ ប្លីស ដែលបានបោះពុម្ពនៅបូស្តុន ក្នុងឆ្នាំ 1843។ បន្ទាប់ពីដកស្រង់រឿងរ៉ាវមួយចំនួនខាងលើ គាត់មានប្រសាសន៍ថា៖—
GSAM 117.2«ដូច្នេះ ‹ទីសម្គាល់ធំៗ› និង ‹ហេតុការណ៍គួរឱ្យភ័យខ្លាច› ដែលបានទាយទុកក្នុងព្រះគម្ពីរនៃសេចក្ដីពិត ហាក់ដូចជាបានសម្រេចគ្រប់ទាំងអស់ហើយ ព្រមទាំងហេតុការណ៍ដែលព្រះអង្គសង្គ្រោះបានប្រកាសថា នឹងកើតឡើងមុនការយាងមករបស់ព្រះអង្គផងដែរ។
GSAM 117.3«ដូចជាការបែកស្លឹករបស់ដើមឈើជាសញ្ញាប្រាប់ពីរដូវក្ដៅយ៉ាងប្រាកដ នោះនៅពេលទីសម្គាល់ទាំងនេះបានសម្រេច គ្រីស្ទបរិស័ទក៏ត្រូវដឹងយ៉ាងប្រាកដដូចគ្នាថា ការយាងមករបស់ព្រះគ្រីស្ទជិតដល់ហើយ គឺនៅមាត់ទ្វារផង។ ព្រះអង្គសង្គ្រោះរបស់យើងមិនគ្រាន់តែអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេដឹងប៉ុណ្ណោះទេ តែព្រះអង្គបង្គាប់ឱ្យពួកគេដឹង។»5
GSAM 117អ្នកនាំសារ
GSAM 117.4ក្រោយពីបានលើកឡើងអំពីលក្ខណៈសំខាន់ៗមួយចំនួននៃសារនៃការយាងមកជាលើកទីពីរ តាមដែលបានប្រកាសនៅគ្រាដំបូង យើងប្រហែលជាចង់ស្គាល់មនុស្សមួយចំនួនដែលមានចំណែកសំខាន់ក្នុងការប្រកាសដ៏ធំនេះ។ យើងបានរៀបរាប់រួចហើយនូវឈ្មោះមនុស្សជាច្រើននៅបរទេស ដែលបានបន្លឺសម្រែកនេះ ហើយដែលស្ថិតក្នុងចំណោមអ្នកបម្រើព្រះដ៏មានសមត្ថភាពបំផុតនៅសម័យនោះ។ ការលើកឡើងអំពីអ្នកដឹកនាំមួយចំនួននៅអាមេរិក ដែលព្រះអម្ចាស់បានដាក់បន្ទុកកិច្ចការនេះលើពួកគេ នឹងបង្ហាញកាន់តែច្បាស់ថា ព្រះហស្តរបស់ព្រះអម្ចាស់ពិតជាបានធ្វើការក្នុងចលនានេះមែន។
GSAM 118វីលៀម មីល័រ
GSAM 118.1ជាដំបូង យើងនឹងពិនិត្យមើលរឿងរបស់ វីលៀម មីល័រ ដែលលេចធ្លោខ្លាំងក្នុងចលនាអាត់វេនទីស្ទនៅសហរដ្ឋអាមេរិក រហូតដល់មនុស្សជាច្រើនស្គាល់ចលនានេះត្រឹមតែជាលទ្ធិ «មីល័រនិយម» ប៉ុណ្ណោះ។
GSAM 118.2វីលៀម មីល័រ កើតនៅភីតស្វីលដ៍ រដ្ឋម៉ាសាឈូសេត ក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 1782។ តាំងពីកុមារភាពដំបូង គាត់បានបង្ហាញសញ្ញានៃកម្លាំងបញ្ញា និងភាពរហ័សរហួនក្នុងការគិតលើសពីធម្មតា។ កន្លងទៅតែប៉ុន្មានឆ្នាំ មនុស្សទាំងអស់ដែលនៅជិតគាត់កាន់តែកត់សម្គាល់ឃើញលក្ខណៈទាំងនេះច្បាស់ឡើង។ គាត់មានរាងកាយមាំមួន មានបញ្ញារហ័សរហួន ដែលរីកចម្រើនល្អតាមធម្មជាតិ ព្រមទាំងមានសីលធម៌ឥតមានអ្វីឱ្យបន្ទោសបាន។ គាត់បានទទួលឱកាសសិក្សាដ៏មានកម្រិតនៅសាលាក្នុងស្រុកតែប៉ុន្មានឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ មុនពេលមនុស្សទូទៅទទួលស្គាល់ថា ចំណេះដឹងរបស់គាត់លើសពីគ្រូដែលគេតែងជួលមកបង្រៀនទៅទៀត។
GSAM 118.3លោក មីល័រ បានរៀបការនៅឆ្នាំ 1802 ហើយទៅតាំងទីលំនៅនៅផូលត្នី រដ្ឋវើម៉ុន។ អ្នកដែលគាត់បានសេពគប់តាំងពីពេលផ្លាស់ទៅផូលត្នី ហើយដែលបានផ្ដល់ការជួយជ្រោមជ្រែងដល់គាត់ច្រើនក្នុងកិច្ចការខាងលោកិយ សុទ្ធតែទទួលឥទ្ធិពលយ៉ាងជ្រាលជ្រៅពីគោលការណ៍សង្ស័យខាងសាសនា និងទ្រឹស្ដីដែលជឿលើព្រះជាអ្នកបង្កើត តែបដិសេធការបើកសម្ដែងរបស់ព្រះ។ ពួកគេមិនមែនជាមនុស្សគ្មានសីលធម៌ទេ តែជាទូទៅ ពួកគេជាពលរដ្ឋល្អ មានអាកប្បកិរិយាម៉ឺងម៉ាត់ មានចិត្តមនុស្សធម៌ និងសប្បុរស។ ទោះជាយ៉ាងនោះ ពួកគេបដិសេធព្រះគម្ពីរថាមិនមែនជាគោលវិនិច្ឆ័យនៃសេចក្ដីពិតខាងសាសនា ហើយព្យាយាមធ្វើឱ្យការបដិសេធនេះមើលទៅសមហេតុផល ដោយប្រើសំណេររបស់ វ៉ុលទែរ ហ្យូម វ៉ុលនី ផេន អ៊ីថាន អាឡិន និងអ្នកដទៃទៀត តាមដែលអាចរកជំនួយបាន។ លោក មីល័រ បានសិក្សាសំណេរទាំងនេះយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ ហើយនៅទីបំផុតបានប្រកាសថាខ្លួនជាអ្នកជឿលើព្រះជាអ្នកបង្កើត តែបដិសេធការបើកសម្ដែងរបស់ព្រះ។ គាត់ផ្ទាល់បាននិយាយថា គាត់កាន់ជំនឿនេះអស់រយៈពេល 12 ឆ្នាំ ដោយចាប់ផ្ដើមប្រហែលឆ្នាំ 1804។
GSAM 118.4ក្រោយពីទទួលការតែងតាំងជានាយទាហានថ្នាក់អនុសេនីយ៍ឯក គាត់បានចូលបម្រើកងទ័ពនៅឆ្នាំ 1810។ នៅពេលត្រឡប់ពីកងទ័ពវិញ គាត់បានផ្លាស់គ្រួសារទៅឡូ ហាំតុន រដ្ឋញូវយ៉ក ដើម្បីចាប់ផ្ដើមប្រកបរបរកសិកម្មនៅទីនោះក្នុងឆ្នាំ 1812។ ក្នុងនាមជាកសិករ គាត់មានពេលទំនេរអានច្រើនជាងមុន។ គាត់បានឃើញថា ទស្សនៈរបស់គាត់ដែលជឿលើព្រះជាអ្នកបង្កើត តែបដិសេធការបើកសម្ដែងរបស់ព្រះ មិនបានផ្ដល់សេចក្ដីធានាអំពីសុភមង្គលក្រោយជីវិតបច្ចុប្បន្ននេះឡើយ។ អ្វីៗនៅហួសពីផ្នូរសុទ្ធតែងងឹត និងអាប់អួរ។ តាមពាក្យរបស់គាត់ផ្ទាល់ថា៖
GSAM 118.4«ការរលាយសូន្យជាគំនិតមួយដ៏ត្រជាក់ឥតក្ដីសង្ឃឹម ហើយការត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះអំពើរបស់ខ្លួន មានន័យថាសេចក្ដីវិនាសយ៉ាងប្រាកដសម្រាប់មនុស្សគ្រប់គ្នា។ មេឃនៅពីលើក្បាលខ្ញុំដូចជាលង្ហិន ហើយដីនៅក្រោមជើងខ្ញុំដូចជាដែក។ ភាពអស់កល្បជានិច្ច!—តើវាជាអ្វី? ហើយសេចក្ដីស្លាប់!—ហេតុអ្វីបានជាមានវា? ខ្ញុំកាន់តែរិះរកហេតុផល ខ្ញុំកាន់តែឃ្លាតឆ្ងាយពីភស្ដុតាងច្បាស់លាស់។ ខ្ញុំកាន់តែគិត សេចក្ដីសន្និដ្ឋានរបស់ខ្ញុំកាន់តែបែកខ្ញែក។ ខ្ញុំបានព្យាយាមឈប់គិត ប៉ុន្តែមិនអាចគ្រប់គ្រងគំនិតរបស់ខ្ញុំបានឡើយ។ ខ្ញុំពិតជាមានទុក្ខវេទនា ប៉ុន្តែមិនយល់ពីមូលហេតុទេ.... មិនយូរប៉ុន្មាន ស្រាប់តែព្រះចរិតរបស់ព្រះអង្គសង្គ្រោះបានដក់ជាប់ក្នុងចិត្តខ្ញុំយ៉ាងច្បាស់។ ខ្ញុំគិតថា ប្រហែលជាមានព្រះអង្គមួយអង្គដែលល្អ និងមានព្រះហឫទ័យមេត្តាករុណាខ្លាំងដល់ថ្នាក់ព្រមលោះអំពើរំលងរបស់យើងដោយព្រះអង្គផ្ទាល់ ហើយដោយហេតុនោះ សង្គ្រោះយើងឱ្យរួចពីការរងទោសនៃអំពើបាប។ ភ្លាមនោះ ខ្ញុំមានអារម្មណ៍ថា ព្រះអង្គបែបនេះពិតជាគួរឱ្យស្រឡាញ់យ៉ាងណាទៅ ហើយនឹកឃើញថា ខ្ញុំអាចផ្ញើខ្លួនទៅក្នុងព្រះពាហុរបស់ព្រះអង្គ ហើយទុកចិត្តលើព្រះមេត្តាករុណារបស់ព្រះអង្គបាន។»
GSAM 119ការប្រែចិត្តរបស់ វីលៀម មីល័រ
GSAM 119.1គាត់បានមានប្រសាសន៍បន្ថែមថា៖
GSAM 119.1«ខ្ញុំបានឃើញថា ព្រះគម្ពីរពិតជាបង្ហាញព្រះអង្គសង្គ្រោះដូចដែលខ្ញុំត្រូវការ។ ខ្ញុំឆ្ងល់ថា តើសៀវភៅមួយដែលមិនបានទទួលការបណ្ដាលពីព្រះ អាចបង្ហាញគោលការណ៍ដែលសមស្របឥតខ្ចោះនឹងសេចក្ដីត្រូវការរបស់លោកិយដែលធ្លាក់ក្នុងអំពើបាបបានយ៉ាងដូចម្ដេច។ ខ្ញុំមិនអាចមិនទទួលស្គាល់ថា ព្រះគម្ពីរពិតជាការបើកសម្ដែងមកពីព្រះ។ ព្រះគម្ពីរបានក្លាយជាសេចក្ដីអំណររបស់ខ្ញុំ ហើយក្នុងព្រះយេស៊ូវ ខ្ញុំបានរកឃើញមិត្តមួយអង្គ.... ឥឡូវនេះ ព្រះគម្ពីរបានក្លាយជាអ្វីដែលខ្ញុំសិក្សាជាចម្បង ហើយខ្ញុំអាចនិយាយដោយស្មោះថា ខ្ញុំបានស្រាវជ្រាវក្នុងព្រះគម្ពីរដោយអំណរដ៏ខ្លាំង។ ខ្ញុំបានឃើញថា អ្វីដែលគេធ្លាប់ប្រាប់ខ្ញុំមិនទាន់បានពាក់កណ្ដាលផង។ ខ្ញុំឆ្ងល់ថា ហេតុអ្វីបានជាខ្ញុំមិនបានឃើញសោភ័ណភាព និងសិរីល្អរបស់ព្រះគម្ពីរពីមុន ហើយភ្ញាក់ផ្អើលដែលខ្ញុំធ្លាប់អាចបដិសេធព្រះគម្ពីរបាន។»
GSAM 119.2វីលៀម មីល័រ បានពណ៌នាវិធីសិក្សាព្រះគម្ពីររបស់គាត់ដោយខ្លួនឯងដូចតទៅ៖
GSAM 119.2«ខ្ញុំបានសម្រេចចិត្តទុកគំនិតយល់ទុកជាមុនទាំងអស់របស់ខ្ញុំមួយឡែក ដើម្បីប្រៀបធៀបបទគម្ពីរនឹងបទគម្ពីរយ៉ាងហ្មត់ចត់ ហើយសិក្សាព្រះគម្ពីរឱ្យបានទៀងទាត់ និងមានលំដាប់លំដោយ.... ពេលណាខ្ញុំជួបអ្វីដែលមិនច្បាស់ ខ្ញុំតែងប្រៀបធៀបវាជាមួយបទគម្ពីរទាំងអស់ដែលទាក់ទងនឹងវា។ ដោយមានជំនួយពី ក្រូដិន ខ្ញុំបានពិនិត្យបទគម្ពីរទាំងអស់ដែលមានពាក្យសំខាន់ណាមួយ ដែលឃើញក្នុងផ្នែកមិនច្បាស់នោះ.... នៅពេលអានព្រះគម្ពីរជាលើកដំបូង ខ្ញុំបានសិក្សាតាមរបៀបនេះអស់ប្រហែល 2 ឆ្នាំ ហើយបានជឿជាក់យ៉ាងពេញលេញថា ព្រះគម្ពីរបកស្រាយខ្លួនឯង។
GSAM 120.1«ខណៈកំពុងសិក្សាដូច្នេះ ខ្ញុំបានជឿជាក់ថា បើទំនាយដែលបានសម្រេចកាលពីអតីតកាលអាចធ្វើជាគោលវិនិច្ឆ័យសម្រាប់ពិចារណារបៀបដែលទំនាយអំពីអនាគតនឹងសម្រេច នោះទស្សនៈដែលមនុស្សទូទៅកាន់អំពីរាជ្យខាងវិញ្ញាណរបស់ព្រះគ្រីស្ទ គឺរាជ្យមួយពាន់ឆ្នាំនៅលើលោកមុនទីបញ្ចប់នៃលោកិយ និងការវិលត្រឡប់របស់ជនជាតិយូដា មិនមានព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះគាំទ្រឡើយ.... ខ្ញុំបានឃើញសេចក្ដីបង្រៀនយ៉ាងច្បាស់ក្នុងព្រះគម្ពីរថា ព្រះយេស៊ូវគ្រីស្ទនឹងយាងចុះមកផែនដីនេះម្ដងទៀត ដោយយាងមកលើពពកនៅលើមេឃ ក្នុងសិរីល្អទាំងអស់នៃព្រះវរបិតារបស់ព្រះអង្គ។
GSAM 120.2«ខ្ញុំមានអំណរក្នុងការសិក្សាព្រះគម្ពីរ ដែលពីមុនខ្ញុំមិនធ្លាប់នឹកស្មានថា អាចទទួលបានពីសេចក្ដីបង្រៀនរបស់ព្រះគម្ពីរឡើយ។ ខ្ញុំបានចាប់ផ្ដើមសិក្សាដោយមិនរំពឹងថានឹងរកឃើញពេលវេលានៃការយាងមករបស់ព្រះអង្គសង្គ្រោះទេ។ ដំបូង ខ្ញុំស្ទើរតែមិនអាចជឿលទ្ធផលដែលខ្ញុំបានរកឃើញ ប៉ុន្តែភស្ដុតាងបានប៉ះពាល់ចិត្តខ្ញុំយ៉ាងខ្លាំង រហូតខ្ញុំមិនអាចបដិសេធសេចក្ដីជឿជាក់របស់ខ្ញុំបានឡើយ។ ខ្ញុំស្ទើរតែប្រាកដទាំងស្រុងក្នុងសេចក្ដីសន្និដ្ឋានរបស់ខ្ញុំ ហើយចាប់ផ្ដើមរង់ចាំ ប្រុងស្មារតី និងអធិស្ឋានសម្រាប់ការយាងមករបស់ព្រះអង្គសង្គ្រោះ។»
GSAM 120.3គាត់មានប្រសាសន៍ទៀតថា៖
GSAM 120.3«ខ្ញុំបានជឿ ហើយភ្លាមនោះ ភារកិច្ចផ្សាយគោលលទ្ធិនេះបានដក់ជាប់ក្នុងចិត្តខ្ញុំ ដើម្បីឱ្យមនុស្សលោកជឿ ហើយត្រៀមខ្លួនជួបព្រះអង្គដែលជាចៅក្រម និងជាកូនកំលោះ នៅពេលព្រះអង្គយាងមក។ ខ្ញុំមិនចាំបាច់រៀបរាប់លម្អិតនៅទីនេះ អំពីការល្បងលដ៏យូរអង្វែង និងឈឺចាប់របស់ខ្ញុំទេ។ គ្រាន់តែនិយាយថា ក្រោយពីច្រើនឆ្នាំកន្លងទៅ ព្រះវិញ្ញាណនៃព្រះ អំណាចនៃសេចក្ដីពិត និងសេចក្ដីស្រឡាញ់ចំពោះព្រលឹងមនុស្ស បានជំរុញឱ្យខ្ញុំលីឈើឆ្កាងរបស់ខ្ញុំ ហើយប្រកាសសេចក្ដីទាំងនេះដល់មនុស្សលោកដែលកំពុងស្លាប់ និងវិនាស។»
GSAM 120.4លោក មីល័រ ដូចជាអ្នកដែលសារនេះបានជំរុញឱ្យចេញធ្វើការនៅប្រទេសដទៃទៀតដែរ ដំបូងគាត់គិតថានឹងបំពេញបេសកកម្មរបស់ខ្លួនតាមរយៈការសរសេរ និងបោះពុម្ពផ្សាយក្នុងសារព័ត៌មានសាធារណៈ និងកូនសៀវភៅ។ គាត់បានបោះពុម្ពទស្សនៈរបស់ខ្លួនជាលើកដំបូងក្នុងសារព័ត៌មាន «ទូរលេខវើម៉ុន» ជាសារព័ត៌មានរបស់ក្រុមបាប់ទីស្ទ ដែលបោះពុម្ពនៅប្រែនដុន រដ្ឋវើម៉ុន។ នេះគឺនៅឆ្នាំ 1831។ គាត់បានថ្លែងជាសាធារណៈអំពីប្រធានបទនេះជាលើកដំបូងនៅឆ្នាំ 1832។ គាត់បាននិយាយអំពីការប្រជុំនោះថា៖ «ព្រះអម្ចាស់បានចាក់ព្រះគុណរបស់ព្រះអង្គមកលើក្រុមជំនុំ ហើយមនុស្សជាច្រើនបានជឿ រហូតបានទទួលសេចក្ដីសង្គ្រោះដល់ព្រលឹងរបស់ពួកគេ។»
GSAM 121.1នៅឆ្នាំ 1836 សេចក្ដីបង្រៀនរបស់គាត់ត្រូវបានបោះពុម្ពក្នុងសារព័ត៌មានសាធារណៈមួយចំនួននាសម័យនោះ។ នៅរដូវរងាឆ្នាំ 1837-38 សេចក្ដីបង្រៀនរបស់គាត់ត្រូវបានចេញផ្សាយជាកូនសៀវភៅ។ នៅឆ្នាំ 1838 កូនសៀវភៅទីពីរដែលមាន 204 ទំព័រត្រូវបានបោះពុម្ព ហើយក្នុងកូនសៀវភៅនេះ លោក មីល័រ បានបញ្ជាក់ថា អំណាចអូតូម៉ង់អាចនឹងដួលរលំនៅឆ្នាំ 1839 ឬ 1840។ គាត់បានថ្លែងសេចក្ដីបង្រៀនជាលើកដំបូងនៅក្នុងទីក្រុងធំៗនៅឆ្នាំ 1836។ នៅពេលនោះ គាត់បានថ្លែងនៅទីក្រុងរែនដុលហ្វ ឡូវែល ហ្គ្រូតុន និងលីន ក្នុងរដ្ឋម៉ាសាឈូសេត។
GSAM 121.2រហូតដល់ឆ្នាំ 1840 លោក មីល័រ ស្ទើរតែជាអ្នកតែម្នាក់គត់ដែលថ្លែងជាសាធារណៈអំពីការយាងមកជិតដល់របស់ព្រះគ្រីស្ទ។ នៅក្នុងឆ្នាំនោះ ស្រាប់តែមានមនុស្សរាប់រយនាក់បានចូលរួមជាមួយគាត់ក្នុងការប្រកាសសារ។ អ្វីដែលបានបណ្ដាលឱ្យមានការផ្លាស់ប្ដូរដ៏ធំនេះ នឹងត្រូវលើកឡើងក្នុងជំពូកបន្ទាប់។ នៅរដូវរងាឆ្នាំ 1839-40 លោក មីល័រ បានថ្លែងសេចក្ដីបង្រៀនជាបន្តបន្ទាប់នៅអិចស្ទើរ រដ្ឋញូវហាំសៀរ។ នៅទីនោះ គាត់បានជួបអែលឌើរ J. V. ហៃមស៍ ជាលើកដំបូង។ អែលឌើរ ហៃមស៍ បានទទួលជំនឿនេះនៅពេលនោះ ហើយតាំងពីពេលនោះមក គាត់បានឈរទន្ទឹមនឹងអែលឌើរ មីល័រ ជាអ្នកបោះពុម្ពផ្សាយ និងជាអ្នកអធិប្បាយដ៏ក្លៀវក្លាអំពីសារដ៏ធំនៃការយាងមកជាលើកទីពីរ។
GSAM 121ជូស្វា V. ហៃមស៍
GSAM 121.3ដើម្បីនិយាយអំពីអ្នកបម្រើដ៏អស់ពីចិត្តម្នាក់នេះក្នុងចលនាដ៏ធំនេះ គ្មានអ្វីប្រសើរជាងការដកស្រង់សម្ដីអ្នកសរសេរជីវប្រវត្តិរបស់គាត់ ដែលមានប្រសាសន៍ថា៖—
GSAM 121.4«ជូស្វា V. ហៃមស៍ កើតនៅវីកហ្វដ រដ្ឋរ៉ូដអាយឡែន នៅថ្ងៃទី 19 ខែឧសភា ឆ្នាំ 1805។ ឪពុករបស់គាត់ល្បីថាជាអ្នកជំនួញជាមួយតំបន់ឥណ្ឌាខាងលិច ហើយជាសមាជិកដ៏លេចធ្លោម្នាក់នៃព្រះវិហារអេពីស្កូប៉ាល់សន្តប៉ុលនៅវីកហ្វដ។ ម្ដាយរបស់គាត់មានចរិតទន់ភ្លន់គួរឱ្យស្រឡាញ់ និងមានសេចក្ដីស្រឡាញ់ចំពោះព្រះអង្គសង្គ្រោះ ដែលគាត់បានចែកចាយដល់កូនប្រុសរបស់គាត់ ដែលចូលចិត្តស្ដាប់។
GSAM 121.5«ឪពុកមានបំណងឱ្យកូនប្រុសរបស់គាត់ឈ្មោះ ជូស្វា ទទួលការអប់រំដើម្បីបម្រើព្រះវិហារដែលគាត់ផ្ទាល់ជាសមាជិក ប៉ុន្តែកាលៈទេសៈបានរារាំងបំណងនោះ។ ព្រះមានកិច្ចការមួយផ្សេងទៀតឱ្យកូនប្រុសនោះធ្វើ ហើយព្រះអង្គកំពុងរៀបចំអ្វីៗតាមផ្លូវដែលនឹងនាំឱ្យបានលទ្ធផលតាមព្រះបំណង។ នៅឆ្នាំ 1817 ឪពុកបានបញ្ជូនទំនិញដ៏មានតម្លៃមួយជើងនាវា ដោយប្រគល់ឱ្យនាយនាវិក ខាតធើរ ទទួលខុសត្រូវ ហើយមាន អាឡិចសាន់ឌ័រ ស្ទូអាត ជាអ្នកគ្រប់គ្រងទំនិញ។ បុរសទាំងនេះបានបង្ហាញភាពមិនស្មោះត្រង់។ ក្រោយពីទៅដល់កំពង់ផែមួយនៅតំបន់ឥណ្ឌាខាងលិច ពួកគេបានលក់ទាំងនាវា ទាំងទំនិញ ហើយរត់គេចខ្លួនបាត់។ ហេតុការណ៍នេះបានផ្លាស់ប្ដូរផែនការទាំងអស់ដែលបានរៀបចំសម្រាប់អនាគតរបស់យុវជន ជូស្វា ដែលតាមគម្រោងនឹងត្រូវបញ្ជូនទៅសាកលវិទ្យាល័យប្រោន នៅប្រូវីដិនស៍ រដ្ឋរ៉ូដអាយឡែន។ ផ្ទុយទៅវិញ នៅខែមេសា ឆ្នាំ 1821 គេបាននាំគាត់ទៅញូវ បេដហ្វដ រដ្ឋម៉ាសាឈូសេត ហើយប្រគល់ឱ្យ វីលៀម ណៃត៍ តាមកិច្ចសន្យាហ្វឹកហាត់ ដើម្បីរៀនមុខរបរជាងធ្វើគ្រឿងសង្ហារឹម។
GSAM 122.1«ពេលទៅដល់លំនៅថ្មី គាត់បានចាប់ផ្ដើមធ្វើការដែលគេប្រគល់ឱ្យយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ ដោយប្ដេជ្ញាថានឹងធ្វើជាជាងដ៏ស្ទាត់ជំនាញក្នុងមុខរបរនេះ។ ប៉ុន្តែមិនយូរប៉ុន្មាន គាត់បានឃើញថា បរិយាកាសខាងសាសនានៅជុំវិញខ្លួនមិនសូវត្រូវនឹងចិត្តគាត់ទេ។ គាត់និយាយថា៖ ‹ចៅហ្វាយខ្ញុំជាអ្នកកាន់ជំនឿយូនីតារី ហើយគាត់បាននាំខ្ញុំទៅព្រះវិហាររបស់គាត់។ លោកគ្រូគង្វាល អ័រវីល ឌូវី ជាគ្រូគង្វាលនៅទីនោះ។ គាត់ទើបតែបានប្ដូរចេញពីជំនឿគ្រីស្ទានប្រពៃណី។ ការបង្ហាត់បង្រៀនដែលខ្ញុំបានទទួលពីលោកប៊ីស្សព ហ្គ្រីសវ៉ុលដ៍ និងលោកគ្រូគង្វាល វីលៀម បើជ៍ ដែលជាគ្រូគង្វាលទទួលបន្ទុកព្រះវិហារសន្តប៉ុលនៅវីកហ្វដ ព្រមទាំងការដែលខ្ញុំបានស្ដាប់ជាញឹកញាប់នូវបណ្ឌិត ក្រូកឃើរ ដ៏ពូកែវោហារនៃព្រះវិហារសន្តយ៉ូហាននៅប្រូវីដិនស៍ រដ្ឋរ៉ូដអាយឡែន បានធ្វើឱ្យខ្ញុំមិនអាចទទួលយកការបដិសេធដ៏ពូកែវោហាររបស់លោក ឌូវី ចំពោះសេចក្ដីបង្រៀនរបស់ព្រះគ្រីស្ទ និងពួកសាវ័ករបស់ព្រះអង្គបានឡើយ។›
GSAM 122.2«ដោយសារពេលនោះគ្មានព្រះវិហារអេពីស្កូប៉ាល់នៅញូវ បេដហ្វដ គាត់បានសម្រេចចិត្តទៅចូលរួមនៅព្រះវិហារគ្រីស្ទានទីមួយ [មិនមែនក្រុមសិស្សរបស់ព្រះគ្រីស្ទ] ហើយក្រោយមកបានចូលជាសមាជិកក្រុមនោះ។ គាត់និយាយថា៖ ‹នៅទីនេះ ខ្ញុំបានរកឃើញព្រះគម្ពីរបើកចំហ និងសេរីភាពក្នុងការគិត ហើយខ្ញុំបានប្រើទាំងពីរយ៉ាងមានប្រយោជន៍។› ព្រះវិហារនេះស្ថិតនៅក្រោមការថែទាំរបស់លោកគ្រូគង្វាល ម៉ូសេ ហៅ។ លោកគ្រូគង្វាល ក្លាហ្វ បានធ្វើបុណ្យជ្រមុជទឹកឱ្យ ជូស្វា V. ហៃមស៍ នៅថ្ងៃទី 2 ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ 1823។ ដោយមានចិត្តឆេះឆួលយ៉ាងក្លៀវក្លាចំពោះព្រះអម្ចាស់របស់គាត់ គាត់បានចាប់ផ្ដើមភ្លាមៗ នៅអាយុ 18 ឆ្នាំ រៀបរាប់រឿងឈើឆ្កាង និងដាស់តឿនមនុស្សឱ្យប្រែចិត្ត។ គាត់និយាយអំពីខ្លួនឯងថា៖—
GSAM 122.3«‹មិនយូរប៉ុន្មាន ខ្ញុំបានក្លាយជាអ្នកដាស់តឿន ហើយគេបានផ្ដល់សិទ្ធិឱ្យខ្ញុំប្រើប្រាស់អំណោយទានរបស់ខ្ញុំឱ្យកាន់តែប្រសើរ.... ខ្ញុំបានបំពេញរយៈពេលហ្វឹកហាត់មុខរបររហូតចប់យ៉ាងល្អ ហើយបានទទួលការសរសើរ។ ប៉ុន្តែក្នុងរយៈពេល 5 ឬ 6 ឆ្នាំ ខ្ញុំតែងធ្វើការលើសម៉ោង ហើយដោយហេតុនោះ ខ្ញុំអាចទុកពេល 1 ឬ 2 ថ្ងៃក្នុងមួយសប្ដាហ៍សម្រាប់ការសិក្សា និងការផ្សព្វផ្សាយសាសនានៅតំបន់ខ្វះខាត ហើយខ្ញុំបានប្រគល់ផលនៃកិច្ចការនោះដល់គ្រូគង្វាលរបស់ខ្ញុំ។›
GSAM 123.1«នៅឆ្នាំ 1825 គាត់បានទទួលការតែងតាំងជាអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនារបស់សន្និសីទនៃព្រះវិហារគ្រីស្ទាននៅភាគខាងត្បូងរដ្ឋម៉ាសាឈូសេត។ អែលឌើរ ហៃមស៍ មានប្រសាសន៍ថា៖ ‹គ្មានផែនការ ឬមធ្យោបាយទ្រទ្រង់អ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនាឡើយ ហើយខ្ញុំបានសម្រេចចិត្តប្រកបរបររកស៊ីដើម្បីចិញ្ចឹមខ្លួន ហើយអធិប្បាយតាមដែលខ្ញុំអាចធ្វើបាន។›
GSAM 123.2«នៅឆ្នាំ 1828 គាត់បានចាកចេញពីញូវ បេដហ្វដ ដោយគ្មានក្ដីសង្ស័យ ឬការខ្វះកម្លាំងចិត្តឡើយ តែដោយការប្ដេជ្ញាដែលប្រាកដជានាំទៅរកជោគជ័យ ហើយបានទៅភ្លីមុត។ នៅទីនោះ គាត់បានអធិប្បាយព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះនៅតាមសាលារៀន ក្នុងបន្ទប់ដែលរៀបចំឡើងតាមស្ថានភាព និងគ្រប់ទីកន្លែងដែលមានអ្នកព្រមស្ដាប់។ នៅឆ្នាំ 1829 គាត់បានបន្តកិច្ចការបែបដដែលនេះនៅហ្វល រីវើរ រហូតដល់ឆ្នាំ 1830។ បន្ទាប់មក គាត់បានផ្លាស់ទៅបូស្តុន ធ្វើជាគ្រូគង្វាលនៃព្រះវិហារគ្រីស្ទានទីមួយ និងទីពីរ ហើយគាត់នៅទីនោះអស់ 33 ឆ្នាំ។ នៅឆ្នាំ 1839 គាត់បានទទួលជំនឿលើបុព្វហេតុនៃការយាងមក តាមសេចក្ដីអធិប្បាយរបស់អែលឌើរ វីលៀម មីល័រ ដ៏ល្បីល្បាញ។ គាត់បានចូលរួមក្នុងបុព្វហេតុថ្មីនេះដោយចិត្តក្លៀវក្លាទាំងស្រុង ហើយការបម្រើរបស់គាត់ពោរពេញដោយចិត្តឆេះឆួល និងអំណាច។ នៅឆ្នាំ 1840 គាត់បានចាប់ផ្ដើមបោះពុម្ពផ្សាយ «សញ្ញានៃសម័យកាល» ដើម្បីគាំទ្របុព្វហេតុដែលគាត់បានលះបង់អស់ពីចិត្តនេះ។ ប្រាក់ទាំងអស់ កម្លាំងពលកម្មទាំងអស់ និងថាមពលទាំងអស់របស់គាត់ ត្រូវបានលះបង់សម្រាប់បុព្វហេតុនេះ ហើយមនុស្សរាប់ពាន់នាក់បានប្រែចិត្តជឿ។»
GSAM 123កិច្ចការរួមគ្នារបស់ មីល័រ និងហៃមស៍
GSAM 123.3ពីឆ្នាំ 1840 រហូតដល់រដូវស្លឹកឈើជ្រុះឆ្នាំ 1844 អែលឌើរ មីល័រ និងហៃមស៍ ភាគច្រើនធ្វើការរួមគ្នា ដោយធ្វើដំណើរពីទីក្រុងមួយទៅទីក្រុងមួយ។ នៅរដូវក្ដៅ ពួកគាត់ប្រើតង់ដ៏ធំសម្បើមរបស់ពួកគាត់ ហើយនៅរដូវរងា ប្រើព្រះវិហារ និងសាលប្រជុំសាធារណៈ។ កម្លាំងរាងកាយដ៏ខ្លាំងរបស់អែលឌើរ ហៃមស៍ បានទ្រទ្រង់ជីវិតគាត់រហូតដល់ចូលក្នុងឆ្នាំទី 92 នៃជីវិតរបស់គាត់។ សមត្ថភាពផ្លូវបញ្ញារបស់គាត់នៅតែរឹងមាំរហូតដល់ទីបញ្ចប់។ នៅថ្ងៃទី 28 ខែកញ្ញា ឆ្នាំ 1894 គាត់បានថ្លែងសុន្ទរកថាដ៏រំជួលចិត្តបំផុតមួយ ដល់ក្រុមជំនុំអាត់វេនទីស្ទថ្ងៃទីប្រាំពីរជាង 3000 នាក់ នៅទីលានជំរំនៅឡានស៊ីង រដ្ឋមីឈីហ្គិន។ គាត់ហាក់ដូចជាថ្លែងដោយចិត្តក្លៀវក្លា និងកម្លាំងដូចគ្រាពីដើម។ នេះពិតជាគួរឱ្យអស្ចារ្យសម្រាប់បុរសម្នាក់ដែលបានចូលក្នុងឆ្នាំទី 91 នៃជីវិតអស់ 3 ខែហើយ និងកំពុងរងជំងឺដែលមិនអាចព្យាបាលបាន ដែលបានធ្វើឱ្យគាត់ស្លាប់នៅឆ្នាំបន្ទាប់។
GSAM 124.1អែលឌើរ មីល័រ និងហៃមស៍ ប្រៀបដូចជាឈរនៅ «សមរភូមិជួរមុខ» ក្នុងចលនាអាត់វេនទីស្ទនៃការយាងមកជាលើកទីពីរនៅអាមេរិក។ ពួកគាត់គ្រាន់តែជាមនុស្ស 2 នាក់ក្នុងចំណោមមនុស្សរាប់សិបនាក់ ដែលបានធ្វើការជាមួយពួកគាត់ក្នុងការប្រកាសគោលលទ្ធិនៃការយាងមករបស់ព្រះគ្រីស្ទ ហើយដែលមានលក្ខណៈលេចធ្លោ គឺការប្ដេជ្ញាមុតមាំ និងសេចក្ដីសុចរិតដ៏បរិសុទ្ធ។ ភាគច្រើននៃបុរសទាំងនេះជាមនុស្សប្រភេទដែលលោកិយហៅថា «អ្នកកសាងខ្លួនដោយខ្លួនឯង» គឺមនុស្សដែលបានរីកចម្រើនតាមរយៈការប្រឈមនឹងការពិតដ៏លំបាកក្នុងជីវិត ហើយបានរៀនវិនិច្ឆ័យតម្លៃនៃបុព្វហេតុមួយដោយផ្អែកលើគោលការណ៍ ជាជាងល្បិចគិតរកផលប្រយោជន៍។ ពួកគេមានលក្ខណៈដូចអ្នកនៅក្នុងព្រះវិហារនានា ដែលអែលឌើរ មីល័រ បាននិយាយថា ជាអ្នកតែងទទួលសារនេះ គឺ «សមាជិកដែលគោរពព្រះបំផុត លះបង់ខ្លួនបំផុត និងមានជំនឿរស់រវើកបំផុត»។ អ្នកបម្រើព្រះនៃព្រះវិហារផ្សេងៗបានបញ្ជាក់ការពិតនេះ ដោយនិយាយបន្ទាប់ពីពួកអាត់វេនទីស្ទបានបែកចេញពីពួកគេជាស្ថាពរថា៖ «វា [គោលលទ្ធិនេះ] បានយកមនុស្សដ៏ល្អបំផុតនៃហ្វូងចៀមរបស់យើងទៅហើយ។»
GSAM 124អ្នកអធិប្បាយអាត់វេនទីស្ទដ៏លេចធ្លោដទៃទៀត
GSAM 124.2ប្រហែលជាគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ បើលើកឈ្មោះមនុស្សមួយចំនួន ដែលមានចំណែកសំខាន់ជាមួយអែលឌើរ មីល័រ និងហៃមស៍ ក្នុងចលនានៅគ្រាដំបូងទាំងនោះ។ អ្នកឈរនៅដើមបញ្ជីគឺ ឆាលស៍ ហ្វិច នៅក្លីវឡិន រដ្ឋអូហៃយ៉ូ ដែលនៅឆ្នាំ 1842 បានផ្ដល់គំនិតឱ្យប្រើតារាងដើម្បីបង្ហាញនិមិត្តក្នុងគម្ពីរដានីយ៉ែល និងគម្ពីរវិវរណៈ។ គំនិតនេះកើតឡើងដោយផ្អែកលើគម្ពីរហាបាគូក 2:2, 3។ ឆាលស៍ ហ្វិច បានស្លាប់នៅថ្ងៃទី 10 ខែតុលា ឆ្នាំ 1844។
GSAM 124.3បណ្ឌិត ចូសាយ៉ា លិច នៅហ្វីឡាដែលហ្វៀ ដែលដូចយើងនឹងឃើញក្នុងជំពូកបន្ទាប់ ព្រះអម្ចាស់បានជំរុញគាត់ឱ្យប្រកាសសេចក្ដីពិតមួយ ដែលនៅពេលសម្រេចបាននាំឱ្យការចាប់អារម្មណ៍លើសារនៃការយាងមកកើនឡើងយ៉ាងរំពេច និងឆាប់រហ័ស។
GSAM 124.4អ៊ីឡុន ហ្គាលូសា នៅឡុកផត រដ្ឋញូវយ៉ក ជាអ្នកបម្រើព្រះដ៏ល្បីល្បាញម្នាក់ក្នុងក្រុមបាប់ទីស្ទ ដែលសំណេរ និងការបម្រើរបស់គាត់អំពីការយាងមកជិតដល់របស់ព្រះអម្ចាស់ បានធ្វើឱ្យមានការភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំងក្នុងនិកាយនោះ។
GSAM 125.1E. R. ភីននី នៅសេណេកា ហ្វលស៍ រដ្ឋញូវយ៉ក ជាអ្នកបម្រើព្រះដ៏ស្មោះស្ម័គ្រម្នាក់ទៀតនៃព្រះវិហារបាប់ទីស្ទ ដែលការបម្រើ និងសំណេររបស់គាត់ជាកម្លាំងដ៏សំខាន់ក្នុងកិច្ចការនេះ។ គាត់សមនឹងត្រូវបានហៅថា «អំបិលនៃផែនដី»។
GSAM 125.2ចច ស្ត័រស៍ នៅទីក្រុងញូវយ៉ក ដែលមុននឹងទទួលជំនឿលើគោលលទ្ធិនៃការយាងមក គាត់ជាអ្នកដាស់ឱ្យមានការភ្ញាក់រឭកខាងជំនឿដ៏លេចធ្លោ។ សំណេររបស់គាត់មានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំង ក្នុងការជំរុញមនុស្សឱ្យថ្វាយខ្លួន និងទ្រព្យសម្បត្តិកាន់តែច្រើនសម្រាប់កិច្ចការ ជាពិសេសនៅក្នុងប៉ុន្មានសប្ដាហ៍ចុងក្រោយនៃរយៈពេល ២៣០០ ថ្ងៃ។ គឺគាត់នេះហើយ ដែលបន្ទាប់ពីការខកចិត្ត បានយកសេចក្ដីអធិប្បាយ 6 របស់គាត់ អំពីធម្មជាតិរបស់មនុស្ស ស្ថានភាពមនុស្សស្លាប់ និងការដាក់ទោសនៅអនាគត មកឱ្យពួកអាត់វេនទីស្ទ និងមនុស្សលោកពិចារណា។
GSAM 125.3អែលឌើរ ស្តុកមែន នៅផតឡង់, ម៉េន ជាអ្នកបម្រើដ៏អស់ពីចិត្តម្នាក់ទៀត ក្នុងការដាស់ឱ្យមានការភ្ញាក់រឭកខាងជំនឿរបស់ វីលៀម មីល័រ នៅទីក្រុងនោះ។ គាត់បានស្លាប់ប៉ុន្មានសប្ដាហ៍មុនចុងឆ្នាំ 1843 តាមប្រតិទិនយូដា ខណៈពេលដែលពួកអាត់វេនទីស្ទកំពុងសង្ឃឹម និងរង់ចាំថាព្រះអម្ចាស់នឹងយាងមកនៅគ្រានោះ។6
GSAM 125.4មានបុរសដ៏លេចធ្លោដទៃទៀត ដែលដោយទំហំសៀវភៅមានកំណត់ យើងនឹងគ្រាន់តែលើកឈ្មោះ ដូចជា N. N. វ៉ៃធីង ដែលបានបកប្រែគម្ពីរសញ្ញាថ្មីជាភាសាអង់គ្លេស ដែលគេស្គាល់ថា «សេចក្ដីបកប្រែរបស់វ៉ៃធីង»; S. S. ស្នូ, F. G. ប្រោន, អាប៉ូឡូស ហេល, L. D. មែនស្វីលដ៍, ចច នីដហាំ, O. R. ហ្វាសិត; ចច, វេសលី និងអេដវីន បើនហាំ (បងប្អូនប្រុស 3 នាក់)។ ពួកគេទាំងអស់សុទ្ធតែជាអ្នកធ្វើការប្រកបដោយសមត្ថភាពក្នុងការផ្សព្វផ្សាយសារ។
Notes
- ហាបាគុក 2:2, 3។ ↩
- វិវរណៈ 14:6, 7។ ↩
- ម៉ាកុស 1:14, 15។ ↩
- យ៉ូអែល 2:30, 31។ ↩
- សេចក្ដីអធិប្បាយអំពីម៉ាថាយជំពូកទីម្ភៃបួន ទំព័រ 49-60។ S. ប្លីស បូស្តុន ម៉ាសាឈូសេត ឆ្នាំ 1843។ ↩
- តាមអ្វីដែលបានពណ៌នាក្នុង «សំណេរដំបូងៗ» ទំព័រ 17 យើងអាចយល់បានយ៉ាងងាយថា ហេតុអ្វីបានជាអែលឌើរ ហ្វិច និងស្តុកមែន ចង់ដឹងយ៉ាងខ្លាំងថា មានអ្វីកើតឡើងចាប់តាំងពីពួកគាត់បានដេកលក់ទៅ។ ↩