Mokapo 12 — Kozanga Kokokisama ya Elikya—Buku ya bololo

GSAM 185.1“NAKAMATAKI buku moke na loboko ya anzelu, mpe nalyaki yango; mpe na monoko na ngai ezalaki elengi lokola mafuta ya nzoi: kasi ntango nalyaki yango, libumu na ngai eyokaki bololo. Mpe alobaki na ngai, Esengeli osakola lisusu epai ya bato ebele, mpe bikolo, mpe minoko, mpe bakonzi. Mpe bapesaki ngai nzete ya matiti lokola lingenda; mpe anzelu atelemaki, kolobaka, Telema, mpe meka Tempelo ya Nzambe, mpe etumbelo, mpe bato oyo bazali kosambela kuna.”¹

GSAM 185.2Na lokota ya Makomi, “kolia” buku elakisi koyamba solo mpo na kosangisa yango na basusu, ndenge emonanaki epai ya Ezekiɛlɛ, esika bamoniselaki mosakoli “rouleau ya buku,” mpe balobaki na ye, “Lia buku oyo, mpe kende koloba na ndako ya Yisraele.” Nsima ya kolia lokasa yango, alobi ete, “Bongo naliaki yango; mpe na monoko na ngai ezalaki lokola mafuta ya nzoi na elengi.”²

GSAM 185.3Mosakoli Yelemi asaleli elilingi yango moko: “Maloba na yo emonanaki, mpe nalíaki yango; mpe liloba na yo ezalaki esengo mpe esepeli ya motema na ngai.”³ Na maloba oyo toyekoli ete “elengi” ya buku ntango bazali kolía yango emonisaka esengo mpe kosepela oyo bato oyo baliaka liloba ya Nkolo bayokaka.

GSAM 185Buku ya Elengi, na sima ya Bololo

GSAM 185.4Buku oyo balobeli na Emoniseli 10, oyo balobi ete mpo na molyi ezalaki elengi lokola mafuta ya nzoi, kasi kaka nsima ya kolia ekomaki “ya bololo” (to, ndenge basusu balimboli, “kaka nsima ya ko-digérer yango, na libumu na ngai ezalaki picra”⁴ ), ezalaki buku wana oyo anzelu ayebisaki, na nkombo ya Ye oyo asalaki likolo, mabele, mpe mbu, ete “Tango ekozala lisusu te.” Na yango, kolia buku oyo esengeli elakisa kondima na esengo liyebisi ya ntango. Bololo ya mbalakaka ya eloko wana mpo na baoyo baliaki yango esengeli elakisa bokeseni ya mawa na makambo bakokutana na yango nsima ntango ya buku esili, mpe bakomona ete bilikya na bango ekokisamaki mpenza te.

GSAM 186Liyebisi ya Ntango: Eloko ya elengi ya kolia

GSAM 186.1Liyebisi ya ntango ya 1844 ezalaki mpenza sango ya esengo mpo na baye bandimaki, mpe baye, na ntembe te, bazalaki kozela libiki ya seko na lombango uta na mabe nyonso, mpasi, mpe mawa ya mokili oyo ya lisumu. Likanisi ete na mwa baposo moke bakokomisama na nkembo, bakokoma ba bakufi-kufi te, mpe bakozala na engumba ya wolo ya Nzambe, elongo na Mokonzi na bango, ezalaki mpenza kolendisa molimo. Ndenge moto moko oyo ayokaki yango alobaki, “Bato oyo balingaka Yesu na motema moko bakoki koyeba mayoki ya bato oyo bazalaki kozela na mposa makasi boyei ya Mobikisi na bango.... Tokomaki na ngonga oyo na kimya mpe na limemya. Bandimi ya solo bazalaki na bomoko ya esengo na Nzambe, elembo ya kimya oyo ezalaki kozela bango na bomoi ya nkembo oyo ezali koya. Bato oyo bayokaki elikya mpe bondimi oyo bakoki kobosana te bangonga wana ya motuya ya kozela.”

GSAM 186.2Ezaleli ya mpasi mpenza ya baoyo, na mokolo ya zomi na moko ya sanza ya nsambo, bazalaki naino na mokili oyo ya molili ya komekama mpe ya komekama na motema, esika esengelaki bango bakutana na botyoli, nseko ya mabe, mpe masɛki ya bato oyo bango moko, bangonga moke liboso, balendisaki bázala prêt mpo na kokutana na Nkolo na bango, emonisami malamu na ndakisa ya Maria ntango “atɛlɛmaki libanda ya lilita kolela;” mpe tango ba anzelu batunaki ye na motuna, “Mwasi, mpo na nini ozali kolela?” ayanoli bango, “Mpo babɔtɔli Nkolo na ngai, mpe nayebi te esika balalisi ye.”⁵

GSAM 187Kozanga Kokokisama ya Elikya, kasi te kolɛmba motema

GSAM 187.1Bato oyo balekaki na kati ya likambo oyo ya mpasi balobaki boye mpo na yango:

GSAM 187.1“Tozalaki na ntembe mpe elikya na biso ekokisamaki te, kasi totikaki kondima na biso te. Toyokaki ete tosalaki mokumba na biso; tobikaki na boyokani na kondima na biso ya motuya; elikya na biso ekokisamaki te, kasi elikya elongwaki na biso te. Tozalaki na mposa ya motema molai mingi, mpo bato ya kosɛka bazalaki ebele. Mbala mingi bazalaki kotɔbɔla biso na maloba ya nsoni mpo na kozanga kokokisama ya elikya oyo tokutanaki na yango liboso. ‘Bino bomati nanu te; bokanisi komata tango nini?’ mpe maloba ya nsoni ya ndenge wana ezalaki mbala mingi kotangama likolo na biso na baninga na biso ya mokili, mpe ata na bakristo mosusu oyo bamimonisaka, oyo bandimaki Biblia, kasi bayekolaki te solo na yango ya monene mpe ya ntina. Nzoto ya liwa ezalaki naino kokangama na biso; makama ya elakeli ya mabe ezalaki bipai nyonso zingazinga na biso. Ezalaki mpasi kozongela mitungisi ya bomoi oyo tokanisaki ete etikamaki libela.”

GSAM 187Kokanisama na Bayekoli oyo elikya na bango ekokisamaki te

GSAM 187.2Makanisi ya bato ya boye, soki tokokanisi yango na esengo na bango ya ngonga moke liboso, esengelaki kozala mpo na bango lokola bololo ya makasi ya picra. Bato ya mokili oyo bazalaki zingazinga na bango bakanisaki, lokola na ntembe te ebele ya bato bakanisaki nsima ya kokangama ya Kristo na ekulusu, ete bandimi bakotika sikoyo kondima na bango, mpe bakosangana na bango na kosɛka na bozoba oyo bakanisaki ete bazali na yango. Kasi bayebaki noki na kokamwa na bango ete bolingo ya komonana ya Nkolo elongwamaki na pɛtɛɛ te na mitema ya baoyo bamipesaki mpenza na Nzambe.

GSAM 187“Nafandaki te elongo na basɛki”

GSAM 187.3Nzela oyo bato wana ya motema moko balandaki, mpe mayoki na bango, elimbolami malamu na maloba ya mosakoli Yelemi, esika alobi,

GSAM 187.3“Maloba na yo emonanaki, mpe nalíaki yango; mpe liloba na yo ezalaki esengo mpe esepeli ya motema na ngai: mpo ete nabengami na nkombo na yo, Ee Nkolo Nzambe ya mampinga. Nafandaki te na lisanga ya basɛki, mpe nasepelaki te: Nafandaki ngai moko mpo na lobɔkɔ na yo; mpo otondisaki ngai na nkanda. Mpo na nini mpasi na ngai ezali ya libela, mpe mpota na ngai oyo ekoki kobika te, oyo eboyi kobika? Okozala mpenza mpo na ngai lokola mokosi, mpe lokola mai oyo esilaka?”⁶

GSAM 188James White na likambo ya kozanga kokokisama ya elikya

GSAM 188.1Mwa maloba moke uta na bato mosusu kati na baye elikya na bango ekokisamaki te kasi bazalaki naino na elikya, ekopesa biso likanisi ya malamu ya ndenge makambo ezalaki. Ya liboso euti na Pastɛrɛ James White, oyo asalaki mosala malamu mpenza na 1843 mpe 1844. Alobi boye:—

GSAM 188.2“Kozanga kokokisama ya elikya ntango ntango eleki ezalaki ya bololo mingi. Bandimi ya solo batikaki biloko nyonso mpo na Kristo, mpe bayokaki bomoko na ye koleka liboso. Bakanisaki ete bapesaki mokili likebisi na bango ya suka, mpe bakabwanaki, mingi to moke, na ebele ya bato oyo bandimaka te mpe batyolaka. Mpe na mapamboli ya Nzambe likolo na bango, bazalaki komiyoka na mposa makasi ya kosangana na Nkolo na bango oyo bazalaki kozela na lombango mpe na ba anzelu na ye basantu, koleka kosangana na bato oyo bakabwanaki na bango. Bolingo ya Yesu etondisaki mitema na bango, mpe ezalaki kongenga na bilongi na bango nyonso, mpe na mposa oyo ekoki kolobama te babondelaki, ‘Yaka, Nkolo Yesu, yaka noki,’ kasi ayaki te.

GSAM 188.3“Kasi Nzambe atikaki bato na ye te.... Mpe na nguya mpe libondisi ya ntina, maloba lokola oyo elandi na mokanda ya Baebre ekɔtaki na makanisi mpe na mitema ya bato wana ya komekama mpe ya kozela: ‘Yango wana, bóbwaka te elikya na bino, oyo ezali na lifuta monene. Mpo bozali na mposa ya koyika mpiko, mpo ete, sima ya kosala mokano ya Nzambe, bózwa elaka. Mpo ete mwa ntango moke etikali, mpe ye oyo akoya akoya, mpe akowumela te. Sikawa moto ya sembo akozala na bomoi na kondima; kasi soki moto moko azongi sima, molimo na ngai ekozwa esengo te na ye. Kasi biso tozali te bato oyo bazongi sima mpo na libebi; kasi bato oyo bandimi mpo na kobikisa molimo.’⁷ Makambo ya ntina na eteni oyo ya Makomi ezali oyo:—

GSAM 188.4“1. Bato oyo bazali kolobelama bazali na likama ya kobwaka elikya na bango na likambo oyo basalaki malamu.

GSAM 189.1“2. Basalaki mokano ya Nzambe, mpe bamemamaki na ezalela ya komekama esika motema molai ezalaki na ntina.

GSAM 189.2“3. Bato ya sembo na tango oyo basengelaki kozala na bomoi na kondima, kasi na kotya ntembe te soki basalaki mokano ya Nzambe, kasi kondima na likambo oyo basalaki mokano ya Nzambe.

GSAM 189.3“4. Bango oyo bakokanga motema te na komekama ya kondima, kasi bakobwaka elikya na bango na mosala oyo basalaki mokano ya Nzambe, mpe bazongaki nsima, bakozwa nzela ya semba ya libebi.”⁸

GSAM 189Euti na N. Southard, Mokambi-mokomi ya Midnight Cry

GSAM 189.4Na kati ya Midnight Cry ya mokolo ya 31 sanza ya zomi 1844, pene na mikolo zomi sima ya kosila ya mikolo nkoto mibale na nkama misato, makambo oyo elandi ebimisamaki uta na stilo ya mokambi-mokomi:—

GSAM 189.5“Na kotalela makambo nyonso oyo ezali kolanda lingomba oyo, matomba ya bule oyo ememi na makanisi ya bana ya Nzambe, mpe koyina mpe mabe oyo banguna na ye balakisi, tosengeli komona yango lokola ‘liloba ya katikati ya butu’ ya solo. Mpe soki tozali na mikolo moke mpo na komeka kondima na biso, yango ezali kaka na boyokani na lisapo ya bangɔndɔ zomi; mpo ntango bango nyonso batɛlɛmaki mpe babongisaki miinda na bango, ntango mosusu ezalaki naino mpo miinda ya bangɔndɔ ya zoba ezima. Yango ekokaki kosalema te liboso mokolo ya zomi eleka; mpo kino na ntango wana miinda na bango elingaki kongɛnga. Na yango, esengeli mokolo wana eleka, mpo ete bato ya zoba batiká kondima na bango, lokola esengelaki kozala na mobu 1843, mpo na ntango ya kozela. Na yango, kozela mwa moke ezali ntina te ya kozanga kokokisama ya elikya, kasi emonisaka nde ndenge Nzambe azali sembo na kokokisa liloba na Ye. Na yango, tósimba makasi liloba ya kondima na biso kozanga kotika; mpo Ye azali sembo oyo alakaki.”

GSAM 189Euti na Joseph Marsh, Mokambi-mokomi ya Voice of Truth

GSAM 189.6Na kati ya Voice of Truth ya mokolo ya 7 Novɛ́mbɛ 1844, totángi:—

GSAM 189.7“Tondimi na esengo nyonso ete tosalaki libunga na ndenge ya likambo oyo tozalaki kozela esalema na mokolo ya zomi ya sanza ya nsambo; kasi tokoki naino kondima te ete Nganga-Nzambe na biso Monene akokisaki te na mokolo wana makambo nyonso oyo elembo ezalaki kopesa biso ndingisa ya kozela. Sikawa tondimi ete akokisaki yango.”

GSAM 190.1Ba-Adventiste bazalaki kokanisa ete na mokolo ya zomi ya sanza ya nsambo, na mobu 1844, mikolo nkoto mibale na nkama misato (2300) ekosila, mpe ete na mokolo wana Kristo akosilisa mosala na ye ya bonganga-nzambe mpe akoya na mokili kopambola bato na ye. Kasi, bolukiluki ya nsima emonisaki ete na mokolo wana, mosala na ye ya kopetola esika ya bule ya likolo nde ebandaki, kasi te kosilisa mosala na ye ya bonganga-nzambe.⁹ Na esika ya kotalela mosala ya kopetola esika ya bule lokola eteni ya mosala ya Kristo lokola nganga-nzambe, balobaki ete kopetola esika ya bule ezalaki nde kopetola mabele na moto na boyei ya Kristo. Soki te mabele mobimba, ata mpe mabele ya Kanana ekopetolama na ntango wana.

GSAM 190Esika ya Bule oyo Bandimaki ezali Mabele

GSAM 190.2Likanisi oyo emonisami polele na lisolo moko ya Geo. Storrs, na zulunalo Midnight Cry ya mokolo ya 25 Aprili 1844. Atuni boye, “Esika nini ya bule esengeli kopetolama? Makanisi na ngai ya liboso ezalaki ete ezalaki mokili mobimba. Ete ezali eteni ya mokili, nazali naino kondima yango. Kasi eteni nini? Yango nde motuna oyo nakomeka koyanola.”

GSAM 190.3Atángi elaka epesamaki na Abraham, ndenge endimamaki mpo na Yisaka, mpe ndenge ezongisamaki sika mpo na Yakobo, mpe na sima atángi loyembo ya Moize, oyo Miriam akomaki nsima ya koleka na Mbu ya Motane, epai wapi bayembaki: “Okokɔtisa bango, mpe okotia bango na ngomba ya libula na yo, na esika, O Nkolo, oyo osaleli yo moko mpo na kofanda, na esika ya bosantu, O Nkolo, oyo mabɔkɔ na yo etongaki.”¹⁰

GSAM 190.4Soki motangi akokanisi malamu eteni oyo na likolo na ndenge nzembo-mokomi alobeli kokokisama na yango, akomona ete elobami te ete ata mabele ya Palestine ezali esika esantu. Davidi alobi, ntango azalaki kolobela ndenge Nkolo amemaki bana ya Yisraele: “Amemaki bango na ndelo ya esika na ye esantu, ata na ngomba oyo loboko na ye ya mobali esombaki.”¹¹ Na nzembo na Mbu ya Motane, elobami mpo na mboka ya Kanana ete ezalaki esika oyo asalaki mpo na “kofanda na kati, na esika na ye ya bule.” Na boye, na maloba oyo euti na Nzembo, Ngomba Moria, esika Santuwá etongamaki, ebengami kaka “ndelo ya santuwá na ye.” Kasi na nzembo yango moko, elobami ete, “Aponaki libota ya Yuda, Ngomba ya Sioni oyo alingaki. Mpe atongaki santuwá na ye lokola bandako ya bokonzi ya likolo, lokola mabele oyo atelemisaki mpo na libela.”¹²

GSAM 191Kopɛtɔla Esika ya Bule, Likanisi ete ezali Kopɛtɔla Mabele

GSAM 191.1Na lisolo oyo etangami likolo, sima ya kotanga elembeteli oyo bakanisaki ete ezalaki komonisa ete mabele, to ata mabelé ya Palestine, ezalaki esika ya bule, pastɛrɛ akobi na kotuna, “Ndenge nini esika ya bule ekopetolama?” Na maloba ya mosakoli Mika, ayanoli, “Mpo, tala, Nkolo abimi na esika na ye, akokita, mpe akotambola likolo ya bitando ya likolo ya mabele. Mpe bangomba ekoyunguluka na nse na ye, mpe mabwaku ekopasuka, lokola mafuta ya nzoi na liboso ya mɔ́tɔ, mpe lokola mayi oyo esopami na esika oyo ekiti makasi.”¹³

GSAM 191.2Na likanisi oyo endimamaki mingi na ntango wana ete mabele ezalaki esika ya bule, motangi akomona na pɛtɛɛ ntina oyo bakanisaki, kozanga ntembe, ete na suka ya mikolo nkóto mibale na nkama misato Nkolo akoya mpe akopetola mabele na ndenge oyo Mika alobelaki. Na kati ya botɛmɛli nyonso oyo etɛlɛmaki na Ba-Adventiste, ata motɛmɛli moko te alobaki ete kopetolama ya mokili na mɔ́tɔ ezalaki te likambo oyo esengelaki kosalema lokola kopetolama ya esika ya bule, na suka ya mikolo nkoto mibale na nkama misato.

GSAM 191Elikya ya Bapostolo ekokisamaki te, kasi bakokisaki Makomi

GSAM 191.3Oyo ezali te likambo moko kaka epai wapi bato basalaki mokano ya Nkolo, bakokisaki Makomi, kasi bilikya na bango ekokisamaki te kaka mpo ete bayebaki te lolenge ya likambo oyo esengelaki kosalema. Ndenge moko mpe ezalaki mpo na bantoma ya Kristo. Ntango afandaki likolo ya mwana mpunda, kokɔta na Yeruzalemi, bango bagangaki ntango bakanisaki maloba ya mosakoli:¹⁴ “Ganga, Mwana mwasi ya Yeruzalemi: tala, Mokonzi na yo azali koya epai na yo; azali moto ya sembo, mpe azali na lobiko; azali na komikitisa, mpe afandi likolo ya mpunda, mpe likolo ya mwana mpunda, mwana ya mpunda.”¹⁵ Ezalaki na ntina mingi ete baganga na likambo wana, ete soki batikaki nyɛɛ, ata mabanga moko elingaki koganga.¹⁶ Bayekoli bakanisaki ete Kristo, kuna mpe na ngonga wana, alingaki komata na kiti ya bokonzi ya Davidi lokola mokonzi ya mokili (“tokanisaki ete azalaki ye oyo asengelaki kosikola Yisraele”¹⁷ ), mpe na yango bagangaki, “Epesama lokumu na bokonzi ya tata na biso David, oyo ezali koya na nkombo ya Nkolo.”¹⁸ Balingaki koganga makasi boni na likambo wana soki bayebaki ete na kati ya pɔsɔ moko Kristo akozala akufi na lilita ya Yozefu, azingami na basoda ya Baroma? Ba-Adventiste balingaki kopesa “nkembo” na Nzambe mpe komipesa na motema moko boni na mobu 1844 soki bayebaki ete bopetoli ya esika ya bule na suka ya ntango nyonso ya baprofeta esengelaki kozwa mwa bambula liboso ete Nkolo ayaka?

GSAM 192Libunga te na Botangi ya Mikolo 2300

GSAM 192.1Ntango bato oyo batalaki na likebi nyonso botangi na bango ya ntango, bamonaki libunga moko te; kasi Nkolo ayaki te, mpe mabele epetolamaki na mɔ́tɔ te. Yango elingaki koloba nini? Na bosolo nyonso, bayebaki ete Nkolo azalaki elongo na bango na lingomba wana ya monene; kasi sikoyo bazalaki na ntembe. Kondima na bango na Nkolo ekweyaki te. Bayebaki ete akotika bango te. Mwinda esengelaki kowuta na esika moko. Motuna ya mpasi liboso na bango elobami na maloba ya Yelemi oyo tolobelaki liboso, “Okozala mpenza mpo na ngai lokola mokosi, mpe lokola mai oyo ekaukaka?” Kondima ekolisaki ntembe wana te, mpo maloba ya Nkolo na nzela ya mosakoli Habakuku etali emonaneli eyaki na makanisi na bango, “Na suka ekoloba, mpe ekokosa te.”¹⁹ Maloba oyo etángamaki liboso uta na mobongisi ya zulunalo Voice of Truth elakisi malamu esika na bango: “Tokoki naino kondima te ete Nganga-Nzambe na biso Monene akokisaki te na mokolo wana mpenza makambo nyonso oyo elilingi ezalaki kolakisa ete tokoki kozela.”

GSAM 193Mwinda likolo ya Esika ya Bule Emonani

GSAM 193.1Hiram Edson, ya Port Gibson, N.Y., ayebisaki ngai ete mokolo oyo elandaki eleko oyo esilaki na 1844, ntango azalaki kosambela na sima ya bituluku ya masangu na elanga, Molimo ya Nzambe ekitaki likolo na ye na nguya monene boye ete pene abwakamaki na mabele, mpe likanisi moko eyaki elongo na yango, “Esika ya bule oyo esengeli kopetolama ezali na likolo.” Ayebisaki likanisi oyo na O. R. L. Crosier, mpe bango mibale basosolaki likambo yango na likebi. Na ebandeli ya mobu 1846, ndimbola ya mozindo ya likambo ya esika ya bule, kolanda Biblia, oyo ekomamaki na Tata Crosier, ebimaki na zulunalo Day Star, zulunalo moko oyo ezalaki kobima na Cincinnati, na Ohio. Na kati ya lisolo wana ya molai, emonisamaki ete mosala ya kopetola esika ya bule ezalaki mosala ya suka ya Kristo lokola nganga-nzambe monene na biso, oyo ebandaki na 1844 mpe ekosuka mwa moke liboso ete azonga mpenza na mapata ya likolo lokola Mokonzi ya bakonzi mpe Nkolo ya bankolo.

GSAM 193Ba Eglize Bazali Koluka Bandimi oyo Babungi

GSAM 193.2Mokolo ya zomi ya sanza ya nsambo elekaki, mpe ba Eglize bakanisaki ete bakozala na mosala pɛtɛɛ ya kozongisa bandimi na bango oyo babungaki, oyo bakabwanaki na bango na nse ya “liloba ya katikati ya butu” mpe nsango ya anzelu ya mibale; kasi na likambo oyo, elikya na bango ekokisamaki mpenza te, ndenge ekomonana na eyano oyo elandi na masengi ya mbala na mbala ya kozongisa bango na bibongiseli na bango ya kala, ndenge epesamaki na kati ya Midnight Cry ya mokolo ya 26 Desɛ́mbɛ 1844:—

GSAM 193.3“Kasi makambo ya solo ezali nini? Bayebi malamu ete na ebele ya ba ndakonzambe oyo, mateya ya motuya ezali, ‘Bobongwani ya mokili,’ ‘mileniu ya mibu nkoto moko,’ mpe ‘bozongi ya Bayuda na Palestine,’ liboso ya boyei ya Mobikisi ye moko. Bango oyo bazongi sima mpo na kofanda na nse ya nzembo ya kolalisa ya mateya ya boye oyo ezali na Biblia te mpe ya mayele te, basalaka yango na miso polele; mpe lolenge wana ya kosala epai na bango ekozala mpenza ‘kozonga sima.’

GSAM 194.1“Lokola bakomi ‘na bonsomi’ na ndimbola ya Biblia, ezali na libateli mingi ya ‘kokende liboso’ koleka ‘kozonga nsima’ to ‘kokita nsima,’ mingi mpenza na tango oyo, oyo motole ya nkembo ekopesama mosika te na bato ya sembo na kati ya Kristo Yesu.”

GSAM 194.2Nzela oyo ba eglize bazali kolandaka ya kotia na sima boyei ya Nkolo na nzela ya kosimbi mateya wana oyo ezali na Makomi te, epesaki makanisi na Ba-Adventiste maloba oyo ya mosakoli Ezekiele: “Mwana ya moto, tala, bato ya ndako ya Yisraele balobi ete, Emonaneli oyo azali komona ezali mpo na mikolo mingi mikoya, mpe azali kosakola makambo ya ntango ya mosika.” Na likambo yango moko, ezwami eyano oyo Ba-Adventiste basalelaki, “Yango wana, yebisá bango ete, Nkolo Nzambe ALOBI BOYE: Maloba na ngai ekowumela lisusu te, kasi liloba oyo nalobaki ekosalema, Nkolo Nzambe ALOBI.”²⁰

GSAM 194“Esengeli Osakola Lisusu”

GSAM 194.3Bango oyo “baliaki” buku yango, mpe bapesaki liyebisi ya “ntango”, bakanisaki ete mosala na bango mpo na mokili esilaki; yango wana liyebisi ete basengeli lisusu koteya bikolo, minoko, mpe bakonzi. Eteni mosusu ya mosala, oyo emonanaki naino te, esengeli sikoyo esalema,—oyo ya kolakisa na bato ezaleli ya solo ya tempelo ya Nzambe na likolo mpe mosala na yango ya etumbelo. Mobeko ya komeka tempelo²¹ ezali na ntina mpo na kozwa boyebi ya lolenge ya likambo oyo ekosalema na suka ya ntango ya boprofeta, mpe na boye, ndimbola epesama na maloba oyo, “Na ntango wana esika esantu ekopetolama.”

GSAM 194.4Bóyeba ete anzelu ya liyebisi oyo ya ntango ayaki uta na likolo, mpe liboso mosala na ye esila, apesi mokumba ya koteya lisusu bato. Na yango, nsango oyo esengeli kolimbola likambo ya esika ya bule, kopesa kondima na baoyo elikya na bango ekokisamaki te, mpe na ntango moko kopesa bango “loyenge,” to “lingenda,” to mobeko, oyo na nzela na yango bato ya Nzambe bakoki komeka bomoi na bango ya sembo liboso na Ye, esengeli komonisa bilembo ya polele ete ewuti na likolo, mpe ete ezali ya moto te.

GSAM 195Makanisi ya liboso ekangaki nzela epai ya bato

GSAM 195.1Kotɛmɛla likanisi ya boyei ya Kristo ezalaki epekiseli moko ya monene mpo na bato; mpe komeka koteya bango lisusu kozanga pole ya polele mpe ya solo na ntina na ntina ya kozanga kokokisama ya elikya, elingaki kozala mpamba. Bandimi ba Adventiste bango moko basengelaki ete milimo na bango etondisama lisusu na nguya na nzela ya mokumba uta na likolo, liboso ete bato bateyama malamu; mpe yango ekokaki kosalema ndenge nini? Ekokaki kosalema na mayele ya bato mpamba? to bato oyo bayokaki mosala ya mozindo ya Molimo ya Nzambe na kati ya lingomba oyo esalemaki mwa moke liboso, bakokaki kondima kaka makanisi ya bato? Eloko moko te longola mosala lokola oyo ya “nsango ya anzelu ya misato”²² nde ekokaki kobimisa bango na ntembe na bango; mpe yango, eteni na eteni, ndenge bazalaki kokoka kondima yango, ebandisamaki na ndenge ebongi, ememaki bilembeteli ya solo mpenza ete ezalaki ya likolo.

GSAM 195Lokola Mpate ezangi Mobateli

GSAM 195.2Oyo ezalaki lingomba monene ya bato ya boyei ya Kristo, na ndenge moko, lokola bampate oyo ezangi mobateli, bankoto na bango, pɔsɔ mwa moke liboso, batikaki mangomba nyonso mpe bindimeli nyonso, mpe ebongiseli moko ya bato ezalaki te mpo na kobatela bomoi na bango ya molimo. Bazalaki na batoli ya mokili te oyo bakokaki kotiela motema; kotiela motema na Nzambe moko nde ezalaki.

GSAM 195.3Kasi, bazalaki na bondimi na likambo moko, mpe yango ezalaki lokola longo ya masuwa mpo na bango — liyebisi ya ntango ezalaki ya solo.²³ Kasi lokola bato, bazalaki na esika oyo, soki Nzambe akambi bango te mpe abateli bango te, bazalaki na likama ya kondima bandimbola ya lokuta, to mpe kobungisa “motema molai” mpe kotika kondima na makambo oyo basalaki liboso. Bamosusu basalaki bongo; kasi basusu, na liso ya kondima etali ye oyo milimo na bango elingaki, batunaki na mposa makasi, “Mokɛngɛli, nini na butu? Mokɛngɛli, nini na butu? Mokɛngɛli alobaki, Tongo ezali koya, mpe butu mpe; soki bolingi kotuna, tuná; bozonga, boya.”²⁴

GSAM 196J. N. Andrews na likambo ya Kozanga Kokokisama ya Elikya

GSAM 196.1Pastɛrɛ J. N. Andrews, moko oyo alekaki na likambo oyo na 1844, alobeli bongo likambo ya kozanga kokokisama ya elikya:—

GSAM 196.2“Bato oyo bazalaki na elikya ya Nkolo na mobu 1843 mpe na 1844 nde elikya na bango ekokisamaki te. Likambo oyo ezali ntina ya kokoka mpo na bato ebele ya kobwaka litatoli nyonso na likambo oyo. Tondimi kozanga kokokisama ya elikya, kasi tokoki te kondima ete yango ezali ntina ya sembo mpo na koboya komona lobɔkɔ ya Nzambe na mosala oyo. Elikya ya Eklezia ya Bayuda mpe ekokisamaki te ntango, na suka ya mosala ya Yoane Mobatisi, Yesu amimonisaki lokola Masiya oyo alakama. Mpe bayekoli oyo bazalaki kotyela ye motema elikya na bango ekokisamaki mpenza te ntango moto oyo bazalaki kozela mpo na kokangola Yisraele akangamaki mpe abomamaki na maboko ya bato mabe. Mpe sima ya lisekwa na ye, ntango bazalaki kozela ete azongisela Yisraele bokonzi, esengelaki elikya na bango ekokisama te ntango bayebaki ete azalaki kokende epai ya Tata na ye, mpe ete bango bakotikala na kati ya mpasi mpe mpasi ya motema mpo na ntango molai. Kasi kozanga kokokisama ya elikya emonisaka te ete Nzambe azali na maboko te na bokambi ya bato na ye. Esengeli komema bango na kobongisa mabunga na bango, kasi esengeli te komema bango na kobwaka elikya na bango na Nzambe. Ezalaki mpo elikya ya bana ya Yisraele ekokisamaki te na esobe, nde baboyaki mbala na mbala bokambi ya Nzambe. Batiami lokola likebisi mpo na biso, ete tókweya te na ndakisa moko wana ya kozanga kondima.”²⁵

GSAM 196Solo Ezali na Batisimo ya Kozanga Kolingama

GSAM 196.3Emonani lokola ezali mwango ya Nkolo kotya ba solo ya ntina na nzela oyo elingami te, esika ekokoma ekulusu²⁶ mpo na kondima mpe kotosa yango. Yango ezali solo mingi mpenza na mikolo oyo ya suka. Petelo, ntango azalaki kolobela ntango oyo suka ya biloko nyonso ekozala “penepene,” mpe ntango “kosambisa” ekobanda “na ndako ya Nzambe,” alobi ete, “Balingami, bomona likambo ya kokamwa te na ntina na komekama ya moto oyo ezali komeka bino, lokola nde likambo moko ya sika ekomeli bino: kasi bosepela, mpamba te bozali kokabola na bampasi ya Kristo; mpo ete, ntango nkembo na ye ekomonana, bino mpe bosepela na esengo monene koleka. Soki bazali kofinga bino mpo na nkombo ya Kristo, bozali na esengo; mpo ete molimo ya nkembo mpe ya Nzambe ezali kofanda likolo na bino: epai na bango, bazali koloba mabe mpo na ye, kasi epai na bino, bazali kokumisa ye.”²⁷

GSAM 197.1Tango solo ezwaka baptême na yango ya koboya, kondima yango esɛngaka ngolu mingi koleka kolanda kaka kondima ya ebele ya bato. Bato ya lokuta mpe ya bilongi mibale bamonaka eloko monene te ya kobenda bango mpo na kondima solo oyo esɛngaka kosala, lokola kotambwisa masuwa na ebale na kotelemela mopepe mpe botamboli ya mai. Yango wana solo ekomaka komekama mpo na bato ya sembo, ya motema pɛtɔ, ya bosembo, mpe ya makanisi malamu.

GSAM 197.2Tolakisaki liboso ete esakweli ya lingomba ya boyei ya Kristo esengaki ete kozanga kokokisama ya elikya esalema. Yango esalemaki; mpe na boye, na kati ya bokambi ya Nzambe, kondima nsango wana ezalaki na ekulusu na yango.