Mokapo 25 — Biteyelo

GSAM 391.1“ZWA mayele, zwa bososoli; kobosana yango te, mpe kotika maloba ya monoko na ngai te. Kotika yango te, mpe ekobatela yo; kolinga yango, mpe ekokengela yo. Mayele ezali eloko ya motuya koleka; yango wana, zwa mayele: mpe na biloko nyonso oyo ozwi, zwa bososoli.”¹

GSAM 391Eteyelo ya Prof. G. H. Bell

GSAM 391.2Mosala ya mateya ya lingomba, na ntango oyo, ekómi monene mpenza. Lokola bitape mosusu ya mosala oyo tolobelaki liboso, ebandaki na ebandeli ya moke mpenza. Na mobu 1868, Prof. G. H. Bell afungolaki eteyelo na ndako ya kala ya biro, na litumu ya nord-est ya balabala Kalamazoo na Washington, na engumba Battle Creek. Lisusu, na eleko ya milona ya mobu 1871, na suka ya Conférence Générale, mateya ya pɔsɔ minei mpo na bapastɛrɛ esalemaki, mpo na kosunga baoyo bazalaki na mosala ya bokambi mpe ya lingomba.

GSAM 391Libiangi mpo na Eteyelo ya Lingómbá

GSAM 391.3Na zulunalo Review ya mokolo ya 16 Aprili 1872, ebimaki lisolo moko na motó ya likambo, “Tósala Ete Tózala na Eteyelo ya Lingomba?” na kati na yango, balimbolaki polele ntina ya kosala eteyelo ya boye. Na Review ya mokolo ya 16 Yuli, bayebisaki ete eteyelo efungwamaki na bana-kelasi zomi na mibale, motango oyo, sima ya pɔsɔ mibale, emataki kino na ntuku mibale na mitano, mpe bakelasi ya gramma ya mpokwa ya bato ntuku mitano ebandisamaki. Eleko ya mibale ya kelasi ebandaki na mokolo ya 16 sanza ya libwa 1872, na bana-kelasi ntuku minei. Na mokolo ya 16 sanza ya zomi na mibale, kelasi ekomaki monene mingi na boye ete bamemaki yango na ndako ya makita, esika batyaki bamesa ya kokanga mpe kofungola na nsima ya bakiti ya ndako-nzambe. Kelasi ya ebandeli ya bana-kelasi ntuku motoba na misato ezalaki mpe kosalema na etaje ya ndako-nzambe.

GSAM 392Mbongo esangisamaki mpo na eteyelo ya likolo

GSAM 392.1Na sanza ya misato 1873, Conférence Générale elekisaki ntango mingi na kotalela soki ezali malamu ya koluka mbongo mpo na kotonga bandako ebongi mpo na kosala kelasi ya lingomba, epai wapi basali basengelaki kobongisama mpo na kokota na bitando ndenge na ndenge ya mosala. Lokola likambo yango endimamaki, komite moko eponamaki mpo na kobanda mosala ya kolukela mbongo oyo esengelaki. Na eleko wana, masolo ya mayele mpe ya ntina ebimaki mbala na mbala na zulunalo Review na likambo oyo, ewutaki na Bapastɛrɛ Butler, White, mpe basusu, mpe na milende ya Bapastɛrɛ Butler na Haskell na makita ndenge na ndenge ya losambo na bakaa, mbongo ebele esangisamaki mpo na eteyelo oyo balingaki kofungola.

GSAM 392.2Likita mosusu ya Conférence esalemaki na mokolo ya 16 sanza ya zomi na moko, 1873, epai balobaki ete dolare 52 000 esilaki kolakamaka mpo na kɛsi ya kelasi ya Ba-Adventiste ya Mokolo ya Nsambo, mpo na kosomba mabele mpe kotonga bandako ebongi na eleko ekoya. Na nzela ya voti, na likita yango moko, komite ya bato sambo eponamaki mpo na kosala lisanga ya mateya mpe koluka esika mpo na bandako.

GSAM 392.3Na likita oyo tolobeli, baponaki Geo. I. Butler lokola Mokonzi ya Conférence Générale, mpe Sidney Brownsberger lokola Mokomi. Komite oyo Conférence Générale eponaki ezalaki na bato oyo: Geo. I. Butler, S. N. Haskell, mpe Harmon Lindsay. Bakomaki mpe bankombo ya James White, Ira Abbey, J. N. Andrews, mpe Uriah Smith, mpo básala elongo na Komite ya Conférence Générale lokola Komite ya Bato Sambo, oyo esalaki mibeko mpo na kosala lisanga na nkombo “Educational Society of the Seventh-day Adventists.” Banda na ntango wana, Professeur Brownsberger azalaki kosala na Eteyelo ya likolo ya Battle Creek kino babengaki ye mpo na kokamba collège oyo esengelaki kofungwama na Healdsburg, na Californie.

GSAM 393Bazwaki Acres Zomi na Mibale ya Mabele mpo na Eteyelo ya Likolo

GSAM 393.1Na mokolo ya 31 sanza ya zomi na mibale 1873, komite oyo esombaki ba acres zomi na mibale ya mabele na eteni ya weste ya Battle Creek, epai wapi ba acres nsambo esalaki campus ya Eteyelo ya likolo ya Battle Creek.

GSAM 393.2Eteyelo ya lingomba ya Battle Creek efungolaki kelasi na yango ya eleko ya malili na kati ya ndako ya misala ya misato na mokolo ya 15 Desembere 1873, na bana-kelasi nkama moko na zomi oyo bakomamaki.

GSAM 393Mposa ya Biteyelo ya Lingomba

GSAM 393.3Na ntina na mposa na biso, lokola lingomba, ya biteyelo ya malamu ya mateya, Mama White akomaki na 1873 boye:—

GSAM 393.4“Makoki nyonso ya makanisi esengeli kosalelama mpe kokolisama, mpo ete mibali na basi bázala na makanisi ya bokatikati. Mokili etondi na mibali na basi ya ngambo moko, oyo bakoma bongo mpo ete lolenge moko ya makoki na bango ekolisamaki nzokande basusu ekitanaki mpo na kozanga kosalela yango. Mateya ya bilenge mingi ezali ya kozanga litomba. Batyundaka mingi na boyekoli nzokande babosanaka makambo etali bomoi ya mosala ya mokolo na mokolo....

GSAM 393Mateya ya Bokatikati Esengeli

GSAM 393.5“Koyekola ntango nyonso, ndenge biteyelo ezali sikoyo, ebongisaka bilenge te mpo na bomoi ya mosala. Bɔɔngɔ ya moto esengeli kosala. Soki ezali kosala na nzela ya malamu te, ekosala na nzela ya mabe. Mpo na kobatela bokatikati ya bɔɔngɔ, mosala na boyekoli esengeli kosangana na biteyelo.

GSAM 393.6Esengelaki bábongisa banda na mabota ya kala mpo na mateya na ndenge ya monene. Elongo na biteyelo, esengelaki kozala mpe bisika ya mosala ya bilanga mpe ya kosala biloko. Esengelaki kozala na balakisi ya misala ya ndako, mpe eteni ya ntango mokolo na mokolo esengelaki komipesama na mosala, mpo ete makasi ya nzoto mpe ya makanisi esalelama ndenge moko. Soki biteyelo etongamaki na mwango oyo tolobeli, lelo oyo tolingaki kozala na bato ebele te ya makanisi oyo ebongi te.²

GSAM 394Eteyelo ya likolo ya Battle Creek

GSAM 394.1Na eleko ya molunge mpe ya nsasa ya mobu 1874, ndako ya Eteyelo ya likolo ya Battle Creek etongamaki. Ezalaki ndako ya biriki, na ba etaje misato likolo ya sous-sol, bonene na bolai ya 75 na 75 pieds, na lolenge ya ekulusu ya Greke. Esilaki mpe bakabelaki yango na losambo mpe milulu mibongi na mokolo ya 4 Yanuali 1875. Eteyelo efungwamaki na ndako oyo na bana-kelasi koleka nkama moko mpe balakisi sambo ya mayele mpo na biteni ekeseni ya kelasi. Ntango eteyelo ya likolo efungwamaki na mobu ya kelasi ya 1877, balobaki ete bana-kelasi nkama mibale bazalaki koyangana. Lapolo ya Educational Society, oyo epesamaki na Conférence Générale na sanza ya zomi, 1880, emonisaki ete bana-kelasi nkoto moko na nkama minei bakomamaki na Eteyelo ya likolo ya Battle Creek banda 1873 kino sanza ya zomi na mibale, 1880.

GSAM 394Biteyelo mosusu mibale bafungwami

GSAM 394.2Na Conférence Générale, na sanza ya zomi na mibale 1882, balobaki ete biteyelo mibale ya mangomba efungwamaki na nse ya bokambi ya Conférence na boumeli ya mobu, moko ezalaki Eteyelo ya likolo ya Healdsburg, na Healdsburg, Cal., oyo efungwamaki na mokolo ya 11 sanza ya minei; mosusu, Akademi ya South Lancaster, na South Lancaster, Mass., efungwamaki na mokolo ya 19 sanza ya minei.

GSAM 394Eteyelo ya likolo ya Healdsburg

GSAM 394.3Na zulunalo Review ya mokolo ya 15 sanza ya yambo, 1884, maloba oyo elandi ebimaki, oyo ezali na ntina mingi, etali eteyelo ya lingomba ya Pacific Coast:—

GSAM 394.4“Na sanza ya libwa, 1881, Conférence ya Californie ezwaki mokano ya kofungola eteyelo ya lingomba, mpe eponaki komite mpo na kosala ete likanisi yango ekokisama. Kino na sanza ya minei, 1882, basombaki mabele ya monene, elongo na ndako ya malamu ya bashambre zomi, balakisi mibale bazwamaki na mosala, mpe eteyelo ya bana-kelasi ntuku misato na misato ebandaki. Na eleko ya kelasi ya college (oyo ebandaki na mokolo ya 29 sanza ya nsambo 1882), eteyelo yango endimamaki na ndenge ya mibeko lokola college, etando mosusu ya mabele ya ba acres mitano esombamaki, ndako monene [mpo na ndako ya bana-kelasi] etongamaki, balakisi motoba bazwamaki, mpe bana-kelasi 152 bakomamaki. Banda ebandeli na yango, pene ya dolare 27 000 elakamaki mpo na mosala yango, mpe eteni monene ya mbongo wana efutamaki na bato ya Californie.”

GSAM 395Akademi ya South Lancaster

GSAM 395.1Bato ya New England babandisaki eteyelo na bango na ndako ya losambo na South Lancaster, Mass. Na nzela ya milende ya kozanga kolɛmba ya Pastɛrɛ S. N. Haskell mpe biloko oyo bato na biso na New England bapesaki na bolingo na bango, etuluku ya bandako ya kelasi ebongisamaki mpo na molulu ya kopesa yango na Nzambe na eleko ya automne ya mobu 1884. Na ntango wana, bandako oyo ezalaki ya South Lancaster Academy Association ezalaki mitano na motango, mpe mibale kati na yango ezalaki ya sika mpenza. Ndako ya akademi ezalaki na bonene ya 60 na 65 pieds, mpe ndako mosusu ya sika, ndako ya bana-kelasi, ezalaki na bonene ya 36 na 88 pieds. Bandako yango epambolamaki na mokolo ya 19 sanza ya zomi 1884.

GSAM 395.2Etéyelo oyo, nsima ya mibu ntuku mibale na moko ya mosala ya malamu, ezali naino kokola, mpe etindi basali ya molende mpo na ntina ya Nkolo na bisika ndenge na ndenge na mokili mobimba. Mokambi ya akademi sikoyo azali Frederick Griggs, oyo azali mpe mokomi-monene ya Departema ya Mateya ya Conférence Générale.

GSAM 395Eteyelo ya Mateya ya Londres (Angleterre)

GSAM 395.3Lokola mosala na Londres, na Angleterre, ezalaki kokoba kokende liboso mpe kokóma makasi, emonanaki malamu na eleko ya molunge ya mobu 1887 ete bafungola eteyelo ya formasyo mpo na basaleli ya Biblia, epai wapi mosala ya Biblia ya makasi esengelaki kosangana. Banda na eteyelo oyo, batindaki basali mpo na kosala mosala na biteni mosusu ya Royaume-Uni mpe na ba Colonies. Sikawa, eteyelo moko oyo ezali kokende liboso ezali kosalema na Duncombe Hall, na Nɔ́rdi ya Londres, na bokambi ya Prof. H. R. Salisbury, oyo ayekolaki mateya na ye ya liboso na eteyelo ya likolo ya Battle Creek, na Michigan.

GSAM 396Eteyelo ya likolo ya Battle Creek ekolisami

GSAM 396.1Bozangi ya esika na Eteyelo ya likolo ya Battle Creek ekomaki monene boye ete na eleko ya molunge ya 1886 esengelaki kobakisa ndako ya monene na batiment ya college, mpe na mobu oyo elandaki (1887), kotonga ndako ya kolala (oyo eyebani na nkombo ya West Hall) mpo na bana-kelasi basi. West Hall ezali na bashambre mpo na bana-kelasi 150, mpe 225 bakoki kofanda na ndako ya kolia; nzokande South Hall, oyo etongamaki na 1884, na sudi ya campus ya eteyelo, ezalaki ndako ya kolala ya mibali. Na ebandeli ya kelasi ya eleko ya malili ya 1886-87, bana-kelasi 568 bazalaki koyangana.

GSAM 396.2Na mobu 1885, batiaki Prof. W. W. Prescott na bokonzi ya Eteyelo ya likolo ya Battle Creek, mpe mwa moke na sima baponaki ye na ebonga ya Mokomi ya Mateya mpo na lingomba. Emonanaki ete ezalaki likambo ya mayele. Eteyelo ya likolo ya Battle Creek kaka te nde ezwaki litomba, kasi na nzela ya mosala ya mokomi ya boye, na mapamboli ya Nzambe, bomoko ya penepene mpe mosala ya malamu koleka eyaki na misala ya biteyelo na biso nyonso ya lingomba.

GSAM 396Eteyelo ya likolo ya Bamisionele ya Emmanuel

GSAM 396.3Eteyelo ya likolo ya Battle Creek esalaki mosala malamu kino na mobu 1901, tango mabele mpe bandako etɛkamaki na American Medical Missionary College Association, mpe lisanga ya mateya ekangamaki. Lisanga ya sika ya eteyelo ya likolo esalemaki mbala moko, na nkombo ya Eteyelo ya likolo ya Bamisionele ya Emmanuel. Bazuaki ferme moko pene na Berrien Springs, na sudi-wɛsti ya Michigan, esika bana-kelasi batongaki bandako, mpe eteyelo moko ya bokoli ezali kosala. Mokano ya sikisiki ya eteyelo oyo ezali ya kopesa “mateya ya mobimba,” na boyokani na mateya oyo etangamaki na eteni ya liboso ya mokapo oyo. Kopesa basali ya Nzambe boyebi ya kokoka mpo na mosala na eteni nyonso ya mokili esika Nzambe akobenga bango mpo na kosala, ezali mposa mpe mokano monene ya balakisi ya Eteyelo ya likolo ya Bamisionele ya Emmanuel.

GSAM 397Eteyelo ya Biblia ya katikati, Chicago, Ill.

GSAM 397.1Na kati ya Review moko ya sanza ya misato, 1887, likanisi moko epesamaki na Pastɛrɛ Geo. I. Butler ete ndako ya misioni etongama na Chicago, Ill., oyo esengelaki ezala eteyelo ya Biblia ya katikati mpo na koteya basali ya Biblia, mpe na ntango moko ekoki kosalelama lokola ndako ya losambo mpe ndako ya misioni mpo na bato na biso na engumba. Na eleko ya nsuka ya mobu mpe eleko ya malili ya 1888-89, ndako yango etongamaki. Motuya na yango, na kati na yango mabele, ndako, biloko ya kati, mpe bongo na bongo, ezalaki pene ya dolare 28 000. Bafungolaki yango na lolenge ya solo na mokolo ya 4 Aprili 1889, na nzela ya likita ya bateki mikanda. Na ntango ya molulu ya kopesa ndako na Nzambe, balobaki ete bato na biso bayebaki ata bato nkoto moko oyo bandimaki solo ya ntango oyo na bisika ndenge na ndenge ya mboka na nzela ya milende ya basali ya Biblia.

GSAM 397.2Eteyelo oyo etambwisamaki na mayele na Pastɛrɛ Geo. B. Starr kino na eleko ya milona ya 1891. Na nsima, elongo na balakisi oyo baponamaki na Komite ya Conférence Générale, elandaki mosala na yango kino na mobu 1893, tango emonanaki ete ndako ekokaki te mpo na koyamba bato ebele oyo bazalaki kolinga koyekola Biblia. Lokola babongisaki makambo mpo na kosangisa eteyelo ya Biblia na Eteyelo ya likolo ya Battle Creek, ndako ya Chicago etekamaki na Medical Missionary and Benevolent Association. Batiaki ndako yango monene mpe babongisaki yango mpo ezala sanitarium ya moke, mpe sikoyo babengaka yango Sanitarium ya Chicago, filiale ya Sanitarium ya Battle Creek.

GSAM 397Eteyelo ya likolo ya Union, Nebraska

GSAM 397.3Conférence Générale ya 1889 ezalaki kotalela likanisi ya kotonga eteyelo ya likolo na esika moko ya malamu mpo na ba Conférence ya ba etats libwa oyo elandi, elingi koloba, Iowa, Minnesota, Kansas, Missouri, Nebraska, Dakota, Texas, Colorado, mpe Arkansas. Na yango, likita eponaki komite moko oyo mosala na yango ezalaki ya kopona esika ya malamu mpo na eteyelo yango. Ntango bafandi ya bingumba lokola Des Moines, na Iowa, Fremont mpe Lincoln, na Nebraska, mpe bisika mosusu bayokaki likambo tozalaki kokana kosala, babandaki komekana na kopesa makabo mpo na mosala yango, mpo moto na moto na mboka na ye alingaki makasi ete bandako etongama kuna. Lokola Lincoln, na Nebraska, nde epesaki makabo ya monene koleka, mpe lokola emonanaki ete ezali esika oyo ekoki kosalema malamu, eteyelo etongamaki kuna.

GSAM 398.1Ndako monene, elingi koloba Eteyelo ya likolo ya Union mpenza, ezali ndako ya bonene ya 141 na 84 pieds. Bolai na yango, longwa na mabele kino na songe ya dome, ezali makolo 100. Longola ndako oyo, ezali na bandako mosusu mibale ya kolala, moko na moko na bonene ya makolo 104 na 104, mpe ya ba etaje misato. Bakanisaki ete mbongo oyo euti na mabele oyo bapesaki likabo ekokaki kofuta ata ndambo ya mosolo ya kobongisa eteyelo monene oyo ya katikati ya lingomba, esika wapi basali bakoteyama na biteni ekeseni na Lingelesi, na minoko ya Scandinavie, mpe na Allemand na balakisi oyo balobaka minoko wana lokola minoko na bango ya mboka.

GSAM 398.2Bapesaki bandako na Nzambe na mokolo ya 24 sanza ya libwa 1891, mpe kelasi efungwamaki na mokolo ya 30 sanza ya libwa. Motango ya bana-kelasi mpo na mobu ya liboso ezalaki 301. Na 1892, kelasi efungwamaki na bana-kelasi 222, mpe motango mobimba ya mobu ezalaki 553. Na kati na bango, ntuku nsambo na moko bazalaki na eteni ya Allemand, mpe ntuku mwambe na mitano na eteni ya Scandinavien.

GSAM 398.3Ferme moko ezali na boyokani na eteyelo monene, epesaka mosala na bana-kelasi oyo balingaka kosala na makambo ya bilanga. Eteyelo monene ezali mpe na esika ya kolamba mapa, esika balambaka bilei ya kolongono kino na ndelo moko. Na mobu 1903, lisanga moko esalemaki na ntina ya kobimisa bazulunalo mpe babuku na minoko ya Allemand, Suédois, mpe Danois-Norvégien. Lisanga oyo ezali nkolo ya ndako na yango ya konyata mpe ya mosala mobimba ya konyata na Amerika mpo na lingomba ya bato ya bikolo wana. Mosala yango esalemaka mingi mpenza na bana-kelasi. Bateyamaka kaka te na mosala ya konyata, kasi kuna bazwaka mpe mayele na kosalaka mpenza mosala ya bamisionele.

GSAM 398.4Mosala ya monganga mpe ezali komonana na boyokani na eteyelo oyo. Na ndenge ya kokitisa ndenge ya kosalela bisika, emonanaki ete eteyelo ekokaki kolongola moko ya bandako na yango ya minene ya kolala, mpe na boye, na mosolo moke, esika ya kobongisa nzoto efungwamaki, mpe ezali kosala mosala ya malamu mpenza.

GSAM 399Eteyelo ya likolo ya Walla Walla

GSAM 399.1Eteyelo oyo ezwami pene na Walla Walla, na Etat ya Washington, mpe epesamaki na Nzambe na molulu na mokolo ya 8 Desembere 1892. Eteyelo efungwamaki mokolo moko liboso na bana-kelasi 101. Motango oyo emataki na boumeli ya mobu kino na 185. Bilanga moke mpe misala misusu ya maboko esanganami na eteyelo oyo. Ezali na bomengo, mpe ezali kosala mosala malamu. Prof. J. L. Kay azali sikoyo mokonzi ya balakisi.

GSAM 399Eteyelo ya Australie

GSAM 399.2Na mokolo ya 24 sanza ya mwambe 1892, eteyelo moko efungwamaki na Melbourne, na Australie, na ndako ya kofutela, na balakisi mitano. L. J. Rousseau, auti na Eteyelo ya likolo ya Battle Creek, na Michigan, azalaki mokambi ya liboso ya eteyelo yango. Na mobu 1894, eteyelo oyo ezalaki na bana-kelasi 89.

GSAM 399Kokende na Avondale

GSAM 399.3Lokola babandisi ya eteyelo balingaki kosangisa mosala na boyekoli, bamonaki ete ezalaki malamu bábongola esika, yango wana balongwaki na engumba monene ya Melbourne mpo na kokende na Avondale, Cooranbong, na New South Wales, esika ya bamboka, epai wapi bazwaki ferme mpe batongaki bandako oyo ebongi. Sikawa, eteyelo ezali kotambola malamu na lolenge ya mosala.

GSAM 399Esakweli etali Avondale ekokisami

GSAM 399.4Na ebandeli mpe na boyangeli na yango, mokano ya komite ezalaki ete eteyelo etambwisama na meko oyo ekoki kosalema na boyokani na malako oyo epesamaki mpo na biteyelo ya misala. Esengelaki kozala “eteyelo ya ndakisa,” mpe balakamaki mbala na mbala ete soki etambwisami malamu, ekozala na elonga, kaka te lokola eteyelo, kasi mpe mabele yango moko, oyo bamonaki lokola ezangi motuya, ekobota mbuma. Ntango, na mapamboli ya Nkolo, emonisi bosolo ya maloba wana. Ata bokawuki makasi mpo na kozanga mbula na boumeli ya bambula mingi elandani, oyo ememaki mpasi na misala ya bilanga mpe kobeba ya mbuma bipai nyonso, bilanga ya Avondale etikalaki na matiti ya mobesu mpe ebotaki mbuma. Oyo ezalaki likambo ya kokamwa, na boye ete bakonzi ya leta bayaki kotuna ndenge nini basalelaki na mosala ya bilanga mpo na kozwa elonga monene boye.

GSAM 400.1Lapolo ya misala ya eteyelo mpo na mobu 1903, emonisi bokoli ya ntuku mitano likolo ya nkama (50%) na motango ya bana-kelasi. Makambo ya mbongo mpe ezalaki malamu—bafutaki misolo nyonso, mpe dolare nkoto moko na nkama mitano ($1,500) etikali na kati ya kɛsi ya eteyelo mpo na kosalela eteyelo. Molakisi C. W. Irwin azalaki mokambi mpe mokonzi ya eteyelo pene na mibu minei.

GSAM 400Akademi ya Mt. Vernon

GSAM 400.2Na mobu 1893, Conférence Générale ezwaki mokano ya kofungola akademi na Mt. Vernon, na Ohio. Eteyelo oyo ezali na misala ya mabɔkɔ oyo ekangami na yango, mpe balobi ete ezali kosala mosala malamu. Motango ya bana-kelasi na yango mpo na mobu 1894 ezalaki 140. Molakisi J. W. Loughhead asalaki lokola mokambi ya eteyelo oyo na boumeli ya bambula ebele, kino babengaki ye na Washington, D.C. Adresi ya eteyelo ezali Academia, Ohio.

GSAM 400Eteyelo ya Misala ya Keene

GSAM 400.3Conférence Générale ya 1893 endimaki kofungola eteyelo ya misala na Keene, na Texas. Bazuaki bilanga ya koleka ba acres 130, batongaki bandako, mpe eteyelo efungwamaki na nse ya bokambi ya Molakisi C. B. Hughes mpe basungi na ye. Eteyelo yango etambwisamaka na kolanda mwango ya kosangisa mosala na boyekoli. Motango ya bana-kelasi na 1894 ezalaki 160. Eteyelo oyo mpe elongaki mpenza.

GSAM 400Eteyelo ya likolo ya Claremont Union

GSAM 400.4Eteyelo oyo ezwami na Kenilworth, pene ya Cape Town, na Afrika ya Sudi. Balakisi na yango mingi baponamaki na eteyelo ya likolo ya Battle Creek. Efungwamaki na mobu 1894, na motango ya bana-kelasi ntuku libwa (90). Na suka ya mobu ya liboso ya kelasi, motango ya bana-kelasi emataki makasi, yango wana esengelaki kobakisa esika na ndenge ya kokomisa ndako ya kelasi monene. Na mokolo ya lelo, eteyelo yango ya likolo ezali na nse ya bokambi ya Molakisi C. H. Hayton.

GSAM 401.1Ba-Adventiste ya Mokolo ya Nsambo bazalaki mpe na eteyelo ya mboka (primaire) na Claremont na bana-kelasi ntuku nsambo, mpe eteyelo ya lingomba na Beaconsfield, oyo na mobu 1894 ezalaki na bana-kelasi ntuku misato.

GSAM 401Lisolo ya Mokuse ya Mosala ya Kelasi, 1895

GSAM 401.2Lapolo oyo elandi esalemaki na mokomi ya mateya mpo na Conférence Générale na sanza ya mibale, 1895:—

GSAM 401.3“Biteyelo ya lingomba ekoki kokuseisama boye: Ezali na ba colleges mitano oyo ezwami na bisika oyo: na Battle Creek, Mich.; College View, Neb.; Healdsburg, Cal.; College Place, Wash.; mpe Kenilworth, Afrika ya Sudi. Ezali na ba-académie minei, to biteyelo oyo esalaka mosala ya kelasi ya likolo na mboka oyo, na South Lancaster, Mass.; Mt. Vernon, Ohio; Keene, Texas; mpe Graysville, Tenn.... Longola yango, ezali na Eteyelo ya Biblia ya Australie; eteyelo moko na Mexique oyo esalaka elongo na misioni ya monganga; eteyelo mpo na bana ya mboka na esanga ya Pitcairn; na Raiatea, ya etuluku ya Society; na Sudi ya Mbu ya Pacifique; na Bonacca ya Bisanga ya Bay na Mbu ya Caraïbes; pene na biteyelo ya lingomba zomi na mitano na mboka oyo mpe na mikili mosusu; biteyelo mibale ya Biblia ya Conférence Générale; mpe ebele ya biteyelo ya bateki mikanda mpe ya ba Conférence locales oyo ebongisami na ndenge ya ofisiele te.”

GSAM 401.4Ntango azalaki kopesa mokuse ya motango ya bana-kelasi na biteyelo ya mobimba ya lingomba, mokomi alobi boye: “Soki totangi malamu, ezali na bana-kelasi koleka 3 000 ya mbula nionso bakomisi nkombo na biteyelo ya Ba-Adventiste ya Mokolo ya Nsambo na tango oyo.”

GSAM 402Lisolo ya mokuse ya Biteyelo, 1903

GSAM 402.1Mosala mpe biteyelo ya mateya na kati ya Ba-Adventiste ya Mokolo ya Nsambo ekoli na boyokani na bitape mosusu ya nsango. Ndenge emonisami na General Conference Year Book ya 1904, na mokolo ya lelo ezali na ba collèges mpe ba académies libwa na Amerika, mpe mitano na mikili misusu. Oyo ya mikili misusu ezwami na bisika oyo: Na Avondale, New South Wales; Kenilworth, Claremont, pene ya Cape Town, Afrika ya Sudi; Holloway, Londres, Nola, Angleterre; Nyhyttan, Järnboås, Suède; Friedensau, pene ya Magdeburg, Allemagne.

GSAM 402.2Na Amerika, ezali na biteyelo ya katikati zomi na minei; na mikili misusu, mitano. Oyo ya mikili misusu ezwami na Copenhagen, Danemark; Honolulu, Teritware ya Hawaii; Diamante, Entre Rios, Republike ya Argentine, Amerika ya Sudi; Curityba, Brésil, Amerika ya Sudi; Brusque, Brésil, Amerika ya Sudi.

GSAM 402.3Longola biteyelo oyo etangami likolo, ezali na biteyelo ya lingomba ya mboka 357 oyo etambwisami na lingomba. Na kati na yango, 317 ezali na Etats-Unis, mpe ntuku minei na mikili misusu. Soki tozalaki na mituya ya sikisiki kino lelo, mituya oyo elingaki komata mingi koleka. Biteyelo ebele efungwamaki banda na suka ya mobu 1902. Na ndakisa, Conférence ya Nebraska epesaki lapolo ete ezalaki na biteyelo ya lingomba zomi. Na mokolo ya 1 Febwali 1904, lapolo na bango emonisaki “biteyelo ya lingomba ntuku mibale na minei,” elingi koloba ebakisami na zomi na minei na Conférence moko.

GSAM 402.4Ya solo, loboko ya Nkolo, oyo etambwisaka, etambwisaki na lolenge ya kokamwa mpe efungolaki nzela mpo na mosala ya mateya na kati ya bato oyo. Tika apesa mayele na baoyo babengami mpo na kokamba eteni oyo ya mosala na ye, mpo ete biteyelo bikeseni etambwisama na boyokani na mwango oyo ye amonisaki. Na ntango wana, ekozala na ebele ya basali ya makasi mpe bakoli mpo na Nkolo, kasi te mibali na basi oyo bazali “na ngambo moko” na mateya mpe na bizaleli. “Nkolo apesaki liloba,” elobi mokomi ya Nzembo, mpe “ebele ya bato [mampinga, na marge] nde basakolaki yango.”