Kauhanyo 11 — Lushango lwa Lingeloi la Bubeli
GSAM 171.1“NI ha latela lingeloi le linwi, li li, Babilona u wele, u wele, munzi o mutuna, kakuli u nwezisize macaba kaufela veini ya buhali bwa buhule bwa hae.”1
GSAM 171.2“Cwale muñ'a ndu, a kwata, a li ku mutanga wa hae, ‘U zwe ka bubebe mwa mikwakwa ni mwa linzila ze nyinyani za munzi, u tise kwanu babotana, liyanga, ba ba holofezi mahutu ni libofu.’”2
GSAM 171.3Mulimu, ka baluti ba hae, u susuelize lifasi ka lushango lwa hae lwa ku li, “Nako ya katulo ya hae i tile,” — lushango lo batu ba ba ipiza ba hae kaufela ba be ba kona ku lukela ni ku lumelelana ha ne ba rata. Yo ne li muyemo wa pili wa ku bizwa ku “lico za nyalo.” Ne ku bulezwi “ku ba ba bizizwe.”3 Ha ku biza ko kwa siwa ka mabaka a mañata, ku ne ku bizwa kwa bubeli, ko ku ne ku swana ni lushango lwa lingeloi la bubeli.4 Ka ku biza ko, Mulimu u arotse sicaba kuli si yende ku isa kwa mafelelezo a nako ni liseli le li yoloha la niti ya hae.
GSAM 171Ku Biza kwa Bubeli ku Lico za Nyalo
GSAM 171.4Lushango lwa bubeli — lo lu latelela kulilo kwa nako ya katulo — lu li, “Babilona u wele, u wele, munzi o mutuna, kakuli u nwezisize macaba kaufela veini ya buhali bwa buhule bwa hae.” Mi ku biza kwa bubeli ku lico ku li, “Mu zwe ka bubebe mwa mikwakwa ni mwa linzila ze nyinyani za munzi, mu tise kwanu babotana, liyanga, ba ba holofezi mahutu ni libofu.” Mwa Mangolo a, batu ba ba ipiza ba Mulimu ba bizwa “munzi.” Ka litumelo za bona ze sa lumelelani ni ku ferekana, ba bizwa “Babilona.” Ka Lengolo linwi le li amana ni linako za mafelelezo, lu bona kuli pili Mulimu a sa tle, batu ba hae ba bizwa ku zwa mwa “Babilona”: “Babilona o mutuna u wele, u wele, mi u bile sibaka sa ba-diabolo ni sa moya kaufela o maswe, ni kati ya nonyani ye singi ni ye nyemehile.... Mu zwa mwa hae, batu ba ka, kuli mu se ke mwa ba ba amuhela kwa bumaswe bwa hae, mi mu se ke mwa amuhela likotlo za hae.”5
GSAM 172“Mu Hupule Kamukwae Mu Utwile”
GSAM 172.1Mwa lushango lwa Kereke ya Sardisi lu bala kuli, “Ka hona, mu hupule kamukwae mu amuhelezi ni ku utwa, mi mu tiise, mi mu bake. Ha mu sa lindeli, ni tla ku taha ku wena sina lisholi, mi u ka se zibi nako ye ni tla ku wena.”6 Kereke ya Sardisi i bonahala ku keluha ka ku lukiswa kwa Kereke, hamulaho a nako ye lefifi ya musebezi wa “Jezebele” — kereke ye ne i siile tumelo. Kereke ya Sardisi ne i bulelezwi kuli ne i li kereke ye pila; kono ha i utwile ni ku hana tuto ya ku taha kwa Mulena, i i beile mwa sibaka se ne i kona ku hapiwa ki taba yeo sina lisholi la busihu. Ka hona, muapositola Paulosi u li mwa 1 Batesalonika 5:1-5, ku ka ba muinelo wa ba ba li, “Kozo ni buiketo,” ha ku taha kwa Mulimu ku li haufi. Ba ba latelela liseli la niti ba bizwa “bana ba lizazi,” mi Mulimu a ka se ba tle ku bona sina lisholi.
GSAM 172.2Mwa taluso ye ya bupolofita ya likereke ze supa, lu bona ku wela kwa kereke ya Sardisi ku latelelwa ka bubebe ke kereke ya Filadelufia, kapa (sina ha li talusa libizo le) kereke ya lilato la bana ba mba. Ka niti, bao ne li balumeli ba 50,000 bao, ka lushango lwa lingeloi la bubeli, ba ne ba bizilwe ku zwa mwa likereke ze fapafapana, mi ba lumelelana mwa lilato la bana ba mba ka niti ye tuna ya ku taha kwa Kreste ko ku li haufi.
GSAM 173Kamukwae Lushango lwa Bubeli ne lu huwelelizwe
GSAM 173.1The Midnight Cry ya 12 Septembala 1844 i na ni mañolo a Mukulu J. V. Himes a amana ni lushango lwa lingeloi la bubeli ni mabaka a ne a zwiseza ku huwelezwa kwa lona. Liñolo la hae li ne li ñolwa McConnelsville, Ohio, ka 29 Agushita 1844, mi li bala kuli:—
GSAM 173.2“Ha ne lu simololile musebezi ni Mwanahesu Miller ka 1840, ne a bile a ruta ka lilemo ze 9. Mwa nako yeo ne a yemela hahulu a nwi. Kono misebezi ya hae ne i sa kangehi mi i beile mwa ku susueza ba ba ipiza balumeli ku ziba sepo ya niti ya batu ba Mulimu, ni ku lukiselela ku taha kwa Mulimu; hape ku susueza lihlopha kaufela za ba ba si na tumelo ku ziba muinelo wa bona wa ku lobeha, ni musebezi wa ku sokoloka ni ku sokololela Mulimu ka bubebe, sina ku lukiselela ku amuhela Muketefi ka kozo ha a tla. Taba ze ne li likalabo ze tuna za musebezi wa hae. Ha a ka a leka ku sokolosa batu ku ba ba kereke kapa sehlopha sa tumelo.
GSAM 173.3“Ha ne lu lumelelana ni niti ya ku taha kwa hae ku li haufi, mi lu amuhela tuto yeo pepeneneng, ne lu na ni mibonelo ye swana mi lu latelela ndila ye swana mwa likereke ze fapafapana moo, ka taolo ya Mulimu, ne lu bile lu sebeza. Ne lu bulelezi baluti ni likereke kuli musebezi wa luna ne u sa kopanyelezi ku li koba kapa ku li arola ni ku li ferekanya: ne lu na ni se si nwi se si talimile, ku fa “kulilo,” temuso ya katulo “mwa munyako,” mi ku susueza batu ba luna ku lukiselela ketsahalo yeo.... Baluti ni malikezi ba ne ba amuhela musebezi wa luna, kono ba sa amuhelanga tuto ka pelo ye kenile, ne ba bona kuli ba swanela ku latelela tuto ni ku i ruta ni ku i tiisa, kapa mwa mathata a ne a li haufi ba ka ba ni butata ni balumeli ba ba tiile. Ka hona ba hana tuto, mi ba ikatulela, ba bañwi ka mukwa o muñwi ni ba bañwi ka mukwa o muñwi, ku pata taba ye. Seo sa beya bana ba luna ba basali ni ba banna mwa muinelo o swiswisa hahulu. Ba bañata ne ba lata likereke za bona mi ne ba sa bone ku li siya. Kono ha ne ba nyefululwa, ku hatellelwa, ni ku tima ka mikwa ye fapafapana litokelo ni litabo za bona za kale, mi ha ne ba timilwe “lico ka nako ye swanela,” mi pina ya sikwati ya “kozo ni buiketo” ne i utwahala mwa lizebe za bona Sabata ni Sabata, ba ne ba tokololwa ka bubebe ku liketo za bona za lihlopha, ba yemela mwa butuna bwa maata a bona, ba twelisa joko, mi ba yemisa kulilo ye li, “Mu zwa mwa hae, batu ba ka.”
GSAM 174Mwa Muinelo o Nyahela
GSAM 174.1“Muinelo wo ne wa beya luna mwa sibaka se si nyahela, (1) kakuli ne lu li kwa mafelelezo a nako ya luna ya bupolofita, moo ne lu lumelezi kuli Mulimu u ka bokanya batu ba hae kaufela mwa bunwi; mi (2) kamita ne lu kutaza tuto i sili; mi cwale, ha mabaka a fetoha, ne ku ka bonahala ku li ku sa sepahala ha lu ka lumelelana ni kulilo ya ku ikarola ni ku koba likereke ze ne li lu amuhela ni lushango lwa luna. Ka hona lu ne lu sa tii, mi lu zwelapili ku sebeza ka muinelo wa luna wa pili, ku fihlela kereke ni baluti ba iisa taba yeo kwa mafelelezo hoo lu ne lu swanela, ka ku saba Mulimu, ku yemela niti ni bana ba Mulimu ba ba hatelilwe.
GSAM 174Muelelo wa Baapostola wa Ndila ya Luna
GSAM 174.2“‘Mi a kena mwa sinagoga, a bulela ka bundume ka likweli ze tharo, a ngangisana ni ku susueza batu ka litaba za mubuso wa Mulimu. Kono ha ba bañata ba tiile lipelo, mi ba sa lumeleli, mi ba bulela bumaswe bwa ndila yeo fa butu, a ba siya, a arola balutiwa, a ngangisana ni bona ka lizazi ni lizazi mwa sikolo sa Tyrannus.’7 Balumeli ba luna ne ba si ka susuezwa ku zwa ni ku ikarola mwa likereke ku fitela ha “ba bañata ba tiile lipelo” ni “ba bulela bumaswe bwa ndila yeo [ku taha kwa Mulena] fa butu”. Ne ba sa koni ku mamela “ku bulela bumaswe” ko kwa “balanda ba ba maswe,” mi likereke ze ne li kona ku hatellela ni ku bulela bumaswe ku bao ne ba lindile “sepo ye tohonolofalizwe,” ne li feela bana ba basizana ba Babilona wa sephiri. Ba li biza cwalo, mi ba kena mwa tokoloho ya evangeli. Mi leha ku li ni ku sa lumelelana kaufela ka se si banga Babilona, lu lumelelana ku ikarola cwale-cwale ni ka ku sa kuta kwa ba ba hana tuto ya ku taha ni mubuso wa Mulimu o li haufi. Lu lumela kuli taba ye i na ni bupilo ni lifu. Ku li lifu ku zwelapili ku amana ni likereke ze nyefula kapa ze hana ku taha kwa Mulena. Ku li bupilo ku zwa mwa meetlo kaufela ya batu, ku yemela fa Linzwi la Mulimu, mi ku talima lizazi ni lizazi ku bonahala kwa Mulimu. Ka hona cwale lu li ku kaufela ba ba sa fumaneha mwa joko ya butanga, “Mu zwa mwa hala bona, mi mu ikarole, ku li Mulena, mi mu se ke mwa ama sika se si si keni; mi ni ka mu amuhela, mi ni ka ba Ndate wa mina, mi mu ka ba bana ba ka ba banna ni ba basali, ku li Mulena ya Maata Kaufela.”8”
GSAM 175Kuhana ko ku sa Kwaluli
GSAM 175.1Wm. Miller u bulela ka mukwa wo ka ku lwanisana ko ku ne ku li mwa nako yeo hahalaa likereke ni Ba-Adventista:—
GSAM 175.2“Ki taba ye sa swaneli hahulu mi ye sa kwalulehi, kuli likereke za Bakreste li ka hana tuto ye ni malikezi a tsona kakuli ya sepo ye tohonolofalizwe ye! Ni ziba kuli likereke ze ñwi za Babaptista li li ha ba ba tima si ka tumelo ya bona, kono ka ku kopanela ni balumeli ba ku taha. Ha se si ka ba tumelo ya bona mwa Mupulusi ya ku taha, ki kabakalang ku ni tima ku ruta mwa likereke za bona, nna ye ni sa ka kopanela ni kereke ye ñwi kono ya Babaptista? Ki libaka la buhata. Kono seo si ka se be mabaka a Bama-Methodista ni Bapresbyteria; kakuli ba lumelelana ni ku kopanela ko ku fapafapana. Ba tima kabakalang? Ni utwile ba bañwi ba timilwe kakuli ba ne ba “opela” lipina za ku taha ha bubeli; ba bañwi kakuli ba ne ba li ni bupuko, ha bupuko kaufela bo ne bu fumaneha ku bona ne li kuli ne ba lindile Kreste. Mulimu, “u ba swalele, kakuli ha ba zibi se ba eza.”
GSAM 176Storrs ka Muelelo wa Likereke
GSAM 176.1George Storrs u ne a bulela ka muelelo wa likereke ku Ba-Adventista ka mukwa wo:—
GSAM 176.2“Ki liñi la zona, mwa nako ye, le li sa buleli kuli, ‘Ni inzi sina mulena wa musali’? Mi ki liñi le li sa itabisi ka muinelo wa kuli ka lizazi linwi li ka hapa lifasi, mi lifasi li ka beelwa tumelo ya lona? Ki liñi le li ka lumelela moyo ku zwelapili hahalaa bona ka kozo, ha u bulela pepeneneng ni ka ku sa saba kuli ku taha ku li haufi? Na li si za kuli, mabaka a ku zwelapili hahalaa bona ku si na ku sitiswa, ki a kuli u “ikalele ka botlalo” ku bulela pepeneneng tumelo ya ku taha kwa Mulena mwa mwaka wo, ku sa itata kuli u lumela cwañi, mi ku sa itata butokwa bo u bona mwa ku lila, u li, ‘Mu sabe Mulimu mi mu mu fe kanya, kakuli nako ya katulo ya hae i tile’?”
GSAM 176Bopaki bwa Mansfield
GSAM 176.3L. D. Mansfield, a ñola a zwa Oneida, N.Y., ka 21 Machi 1844, u ne a paka ka mukwa wo:—
GSAM 176.4“Mulimu u susueza minahano ya bana ba hae ba ba ratiwa, ba ba lindile Mulena ku zwa kwa lihalimu, mi u ba etelela si ka ku utwa lingeloi “le li na ni evangeli ye sa feleng ku i ruta, li li, ‘Nako ya katulo ya hae i tile,’” kono ni ku latelela taelo ye latelela, “Mu zwa mwa hae, batu ba ka!” Ni susuezwe hahulu ku fita kaufela kwa kale kuli ndongololo za tumelo za nako ye li eza kalulo ye tuna ya Babilona yeo ne i swanela ku wiswa ka maata mi ku sa bonwa hape.... Kono ku bonahala ku nna kuli mwa ndongololo ze ñwi, ku swana ni lunaka lo lunyinyani ku bonahala hahulu. Liketsahalo ze ñwi li ka bonisa taba ye.
GSAM 176Moya wa Bupiteho bo Bonahalile
GSAM 176.5“Mwanahesu yo ne a sebeza ka ku atulula hahulu mwa sibaka se, a yemeza nako ya ku ruta mwa sibaka se si nwi ka nako ye beilwe, a bulela ku taha kwa Mulena. Kono Mulimu a laela kuli ne a li maele a 16 ku zwa kwa sibaka seo, mi mukutazi _____ ne a li moo, a yemile kwa mutompi wa batu ba ba na ni sika se si namile ni masiba, ka ku li ku li beya kwa mutanga yo wa Mulimu ya Pahami. Hamulaho a nako ye nyinyani, mukutazi wo a simolola kopano ye telele, kono kaufela ne ku li ku bata ni ku bata sina nuka ya litwa le li tiile ya kwa Mutulo — ne ku si na moyo o susuezwe kapa o sokololwe. Kwa mafelelezo mukutazi a li u lumela kuli u ka “swanela ku itulela mwa sibaka sa ba ba nyolela.”
GSAM 177.1“Muluti wa sehlopha mwa munzi wo u ne a li ku sehlopha sa hae, ha lu sa eza likopano kuno, kuli ha mutu u ka kena mwa lapa la hae a li u lumela kuli Kreste u ka taha mwa mwaka wo, u ka mu leleka fa munyako.”
GSAM 177Musebezi wa Luna ku Likereke
GSAM 177.2Fa, ka nako ye, lu ka tusisa bopaki bo bu zwa mwa liñolo le ne li lebisizwe kwa kopano ya ba ba lumela ku taha, ba ba kopanile mwa Boston, Mass., ka la 31 May 1844, mi bo bu saenilwe ki Wm. Miller, Elon Galusha, N. N. Whiting, Apollos Hale, ni J. V. Himes. Ba bulela kuli:—
GSAM 177.3“Mwa taba ya musebezi wa luna ku likereke, ni luna tuswanela ku bulela sicwe. Kotsi ye, sina mwa litaba ze ñata ze ñwi, ku luna i bonahala ku ba mwa ku ya kwa mafelelezo a mabeli. Mukwa wa pili wa kotsi ki ku lumelela maata a kereke ye luna kopanela nayo ku tulisa luna mwa taba ye ya musebezi. Ha lu belaeli kuli ba ba likete ba itisize katulo fapil'a Mulimu ka ku inamena kwa likopo za likereke zabona ze si na Mañolo mwa taba ye; kambe ba bile ba tiile ni ku sepahala, cwale ne ba ka ba mwa mayemo a ku silelezwa hahulu ku fita, mi ba tusa hahulu, niha ne ba ka bizwa ku utwa butuku.
GSAM 177.4“Mukwa wa bubeli wa kotsi ki ku inamena kwa moya wa ku lombota likereke ka ku si na toka kwabona ku luna, ni ku lwisa ka ntwa ye sa arolwi likopano kaufela ze cwalo. Mwa taba ya musebezi wa Ma-Adventista ku likereke ze ba kopanela nazo, ha ba ka bita luna ku u eza, luna ne si na taelo ye ne ka sebeliswa ku sicaba kaufela. Ba swanela ku eza mwa ku saba Mulimu, sina maemo a taba a laela.
GSAM 178.1“Kono, lu swanela ku tiya mwa ku eza musebezi wa luna, ni ku paka niti mwa linako kaufela ze swanela ni ku lumelelwa. Mi haiba ka ku latela mukwa wo lu nyemisa likereke, mi ba lu sabisa ku lu leleka haiba ha lu tulisi (niha ha luna bona ku lukile ku arola kamano ya luna ni kereke ka kozo, ku ka ba mukwa o munde ku fita), a lu eze musebezi wa luna; mi ha luna lelekezwa, a lu be ni pilu-telele mwa ku nyandiswa ka ku sa luka, mi luna lumelele ni Mulena wa luna ku ‘zwela kwande kwa munyako, ni ku rwala linyefulo za hae.’”
GSAM 178.2Mwa lipuo ze, ze bulela ka mukwa wa likereke ku ba ba ne ba fa lushango lwa mungelo wa bubeli, ku bonahala ka potlako kuli, sina sephetho sa pili sa ku fa bita le la bubeli ku “lijo,” ba ba ne ba kopanisizwe mwa mutapi u li muñwi wa moya ba bile ba bitwa “ba ba holofetse,” “ba ba cumbile,” ni “ba ba foufetse.” Se si supa ka maata manyando a ne ba fumani ka ku “natiwa” ki “batanga ba habo bona,” ba ne ba arohanile nabo.
GSAM 178Sicaba se si Arohanyizwe se si Ketilwe ku Amuhela Niti ye Nca
GSAM 178.3Mulelo wa Mulena u bonahala hande mwa ku zwisa sicaba se si arohani mwa ku anisa lushango lwa mungelo wa bubeli—bita la bubeli ku “lijo”—ni “ku huwa kwa fahali-a-busihu.” Niti ye butokwa ya mazazi a mafelelezo ne swanela ku nyakisiswa ni ku aniswa; musebezi wo ne ku si ka kona ku ezwa mwa likereke ze “tukeleditswe ki litumelo,” fela sina ku anisa evangeli kwa lifasi ne ku si ka kona ku ezwa ki Kereke ya baapostola ha ne i sa itamile ni lihlopha za Bajuda. Mulimu na bizize kuli ku be ni ku ikauhanya kwateñi,9 mi hape na bizize kuli ba ba lumela ku taha ba ikauhanye ku ba ba ne ba leka ku ba tatalela mwa sikoloko sa litumelo zabona.
GSAM 179“Lipuo ze Silezi” za Storrs
GSAM 179.1Hamulaho a nakonyana ya ku zwa kwao, luna bona kuli leseli li tile kwa lihlopha za ba ba lumela ku taha mwa taba ya koto ye ka taha, sina ku bonisizwe mwa pampili ye ne bitwa “Lipuo ze Silezi,” ya George Storrs. O ne a tiisize kuli mutu ki wa ku shwa ka mubupo; kuli ba ba shwile ha ba zibi se si ezahala pakeng za lifu ni ku zuha; kuli koto ya mafelelezo ya ba ba si na Mulimu i ka ba ku feliswa ka kaufela; ni kuli ku si shwi ki mpo wa Mulimu, o amuhelwa fela ka tumelo mwa Mulena wa luna Jesu Kreste.
GSAM 179.2Ba ba likete ba Ma-Adventista ba amuhela tuto ye ya mubupo wa mutu, kambe si ba kaufela. Ku i hana ne ku si ka tisa mukwalakwata mwahal'a bona, ka kuba ne i bonwa fela sina taba ya tumelo, mi si taelo ya ku likisa mukwa wa bupilo; kacwalo musebezi wa ku swalisana wa ku lemusa lifasi ka za ku atumela kwa ku taha kwa Kreste ne u si ka sinyeha. Kambe ku bile ni sephetho sa ku tukisa buhalifi bwa likereke kwabona.
GSAM 179A Si Ka Kona ku Hanyisa “Lipuo ze Silezi”
GSAM 179.3Mukutazi wa Methodista mwa munzi mo ne ni pila, ni yo ne a kopanile kwa pili mwa ku ruta tuto ya ku taha mwa 1843, a amuhela “Lipuo ze Silezi,” a li bala, mi a lumela ku lilama za kereke ya hae kuli ha a koni ku hanyisa tuto ye; kambe ha a bona kuli lilama za kereke ya hae ze ñata ne li i amuhela, a laela ba ba nwi ku si bala buka ye, ka kuba “ba ka lumela tuto ha ba i bala.” Ka mwedi wa September, 1844, ha mukutazi yo a kuta kwa kopano ya likereke ya ka silimo, a ema mwa pulupiti ya hae mi a hana tuto ya ku taha fa mahlong a sicaba, mi ka buikokobezo a kupa swalelo ku kereke kakuli na kile a mema bakutazi ku bulela mwa ndu.
GSAM 179Ba Likelizwe ka Taba ya Tuto ye Si ya Niti
GSAM 179.4Musebezi wo wa mukutazi wa latelelwa ka potlako ki ku leka ku lika ba ba lumela ku taha ka taba ya tuto ye si ya niti; kambe, ka kuba ba ne ba lumelelwa ku bika litaba zabona kwa Mañolo, kereke ha i ka ya fumana ku kuna. Ba ba nwi ba lelekezwa mwa kereke ye ka kuba mukwa wa bona ha wa ka wa lumalana ni milao, mi ba bañata ba bañwi ba zwa mwa kereke ka libaka la ku lelekiwa kwa lilama ze ne li na ni tumelo ye ne i si ka bonahazwa kuli i lwanisa Mañolo. Kacwalo tuto ya ku taha ya kwalwa kwa ntle ka nako kaufela mwa kereke ye ne ba mianda ba fumana Mupulusi ni ku ba ni tabo mwa Mulimu.
GSAM 180.1Se si ezizwe mwa munzi wa hesu ne si ezizwe hape mwa likereke ze ñwi ze mianda mwa naha kaufela. Ba ba ne ba swalisizwe cwalo ki banabahabo bona ba kwa pili ba fumana ku konsololwa ku konge mwa lipuo za mupolofita Isaya: “Mu utwe linzwi la Mulena, mina ba ba thothomela kwa linzwi la hae: Banabahenu ba ne ba mi toile, ba ne ba mi leleka ka libaka la libizo la ka, ne ba bulezi kuli, Ku tumiswe Mulena; kono u ka bonahala ku ba tabo ya mina, mi bona ba ka swaba.”10
GSAM 180Buhalifi bwa Ba ba Maswe bo Bonisizwe
GSAM 180.2Ha lizazi le ne ba lebelelile kuli Mulena u ka taha ne li atumela, ba ba lumela ba ba ni mafolofolo a tuna mwa misebezi ya bona, mi ba ba maswe ba ba ni buhalifi ni ku seka ka maata, sina ku ka bonwa mwa taba ye ne i ñozwi ki mukwaleli wa pampili ya Midnight Cry wa la 31 October, 1844:—
GSAM 180.3“Sephetho se musebezi wo ne u ezize ku ba ba maswe se si tusa hahulu ku tiisa tumelo ya luna kuli Mulimu ne a li mwa ona. Ha bana ba Mulimu ba ne ba kopanile ku inama ni ku ikokobetsa fa hae, ni ku itukiseza ku bonahala kwa hae, sina sicaba sa ba ba sitela se ne si swanela ku eza, ba ba ka puluswa fela ki sishemo, ba ba maswe ba bonisa buikokoti bo bu tuna. Ha luna ne si na ku zibisa likopano zaluna, kono mwa pampili ya luna feela, mi ha luna ne si bita sicaba kwao, bana ba Beliali ba ne ba kena ka bunyokwi, mi ba eza ku tuha mwa tukiso. Ka manzibwana a lizazi la Pelekelo, la 12 la mwedi wo [12 October, 1844], ne lu si ka eza kopano mwa tabernakolo, ili mubeleki wa ku kenisa ndu a fumane nako ya ku kenisa ndu ku itukiseza Sabata [lizazi la pili la viki]. Kambe limota la kena mwa ndu, mi la hana ni tokelo yeo. mukulutu wa mulene, kambe, a kena ka potlako a si bitedwi, mi a ba leleka.
GSAM 181.1“Mwa likopano za luna mwa Sabata ye ne latelela, ha tabernakolo i ne i tazile, limota le li tuna la ne la tatedelela ndila fa ndu, mi ba bañata ku bona ba ne ba tukile ka kuba mutu a ka lumela ku taha kwa Mulena. Ka musihali, ka libaka la ku tuha kwa sicaba, ha ku na kopano ye ne i ezwa; kambe ndila ne i tazile ki limota nako ye sa li kapili; kono mukulutu wa mulene ni balindi ba hae ba ba sebeza hande ba kena ka potlako mi ba zwisa limota mwa ndila, hamulaho a ku isa ba ba nwi kwa ndu ya balindi. Ne lu kona fela ku swanisa mukwa wa limota ni se si ne se potile munyako wa Lote, ka musihali wo ne Sodom e ne i li fa pili ya ku feliswa.... Musebezi wo wa bona ne u bile wa potlako, wa nako ye nwi, mi wa ku anama hahulu, kuli ku bonahala kwa wona ka lizazi la pili la mwedi wa bu 7 wa Bajuda ku tiisa luna mwa ku bona kuli mwedi wo ki wona.”
GSAM 181Ba ba Sekanga ba Apara Limubo za Ku Yela kwa Lihalimu
GSAM 181.2Ka la 22 October, 1844, lizazi le mazazi a 2300 a ne a felela, mwa Paris, Maine, ha ba ba lumela ne ba kopanile mwa ndu ya ku rapela, ba rapela Mulimu ka ku tiya mi ba lebelelile kuli Mulena u ka taha ka lizazi leo, ba ba sekanga ba kopana kwande kwa ndu, ba opela lipina za ku seka. Ba babeli ba ba ne ba li mwa limota leo ba apara limubo ze telele ze sweu, ba yela fa mululo wa ndu, ba opela lipina, mi ba seka ba ba ne ba rapela mwa ndu ni ku libelela Mulena ku taha.
GSAM 181.3Ku bonahala kuli fa taba yeo ku tomile mashano a ne a anamisizwe ka Ma-Adventista kuli ne ba apara limubo za ku yela kwa lihalimu; ka kuba, niha lipampili za ba ba lumela ku taha ne li fa mupuzo wa ku swala $500 ka taba ye nwi ya niti ya Mu-Adventista ya ne a apara limubo za ku yela kwa lihalimu mwa 1844, mi a libelela Mulena ku taha, ha ku na taba ye nwi ye ne i ka boniswa.
GSAM 182Pono ya Hazen Foss, 1844
GSAM 182.1Ka nako yeo ne ku phela mwa Poland, Maine, munna yo munca ya ne a bizwa Hazen Foss, yo ne a lumela ka ku tiya kuli Mulena u ka taha ka lizazi la lishumi la mwedi wa bu 7. Ne li mutu wa mubonahalelo o munde, wa lipuo ze tabisa, mi a tulile lituto ze tuna. Maviki a manyinyani pili ku fela kwa “ku huwa kwa fahali-a-busihu,” Mulena a mu swela ni ku mu fa pono, mwa yona a boniswa lwendololo lwa sicaba sa ba ba lumela ku taha ku ya kwa mulene wa Mulimu, ni likotsi zaba. Ba mu fa malushango a temuso a ne a swanela ku a anisa, mi a boniswa ni miliko ni manyando ze ne li ka latela ha a ka ba wa ku sepahala mwa ku anisa se si ne se bonisizwe ku yena. Sina Mr. Foy, a boniswa malutelo a malalu a ne a ka tusa bana ba Mulimu ku kena ka kaufela mwa ndila ya mulene o kenile. Ka kuba ne li mu lumeli wa ku tiya kuli Mulena u ka taha “ka mazazi a mañwi a mañwi” (sina ba ne ba opela ka nako yeo), kande ya pono ye ne i bulela ka malutelo a malalu a ku kena mwa ndila ne i sa konwi ku taluseha ku yena; mi ka kuba ne a li ni moya wa ku ikata, a shaba sifapano mi a hana ku i anisa. Pono ye ne i bulelelwa hape ka mukwa wa bubeli, mi a laelwa kuli ha a sa hana ku anisa se si bonisizwe ku yena, mulwalo ne u ka zwisizwa ku yena mi u fiwe ku yo muñwi wa bana ba Mulimu ba ba fokola hahulu, yo ne a ka anisa ka ku sepahala se si ka boniswa ki Mulimu. A hana hape. Ki moo pono ya bulalu i ne i fiwa, mi a laelwa kuli u tokolotwe, mi mulwalo u beilwe ku yo muñwi wa ba ba fokola hahulu, yo ne a ka eza se Mulena a laela.
GSAM 182Foss Ha A Ka Anisa Pono ya Hae
GSAM 182.2Se si ne sa tula munna yo munca, mi a ikatula ku anisa se si bonisizwe ku yena; kacwalo a zibisa nako ye ne a ka bulela. Sicaba sa kopana ka bunyokwi ku bona ni ku utlwa. A anisa ka tukiso maikuto a hae, ni mukwa wo ne a hanile ku anisa se si bonisizwe ku yena ki Mulena, ni se si ne se ka ezahala ka libaka la ku hana kwa hae. “Cwale,” a bulela, “ni ka anisa pono ye.” Kambe, maswabi, nako ne i fetile: a ema fa sicaba a si na puwo sina siswaniso, mi kwa mafelelezo a bulela mwa maswabi a makali, “Ha ni koni ku hupula ni linzwi li liñwi la pono ye.” A pompa matoho a hae mwa maswabi, a bulela, “Mulimu u ezisize lilaeza la hae. U tokile pono ye ku na,” mi mwa ku nyamala kwa maikuto a bulela, “Ni mutu ya tuhehile.” Ku zwa fa nako yeo a latehelwa sepo ya hae mwa Kreste, mi a kena mwa maemelo a ku nyamala. Ha a ka ya kwa kopano ya Ma-Adventista hape, mi ha a ka ya ba ni taba ya hae ya tumelo. Mukwa wa hae mwa litaba ze nwi, ku bulela fela se si swanela, u bile wa mutu ya tokwile susumezo ye bunolo ya Moya wa Mulena, wa mutu yo “a tokilwe ku sepela mwa ndila ya hae, ili a tazwe ki misebezi ya hae.” Mwa maikuto ao a shwa ka 1893.
GSAM 183Pono ya Foss i Anisizwe ki Mutu yo Mungwana
GSAM 183.1Hamulaho a likweli ze ka ba talu ku zwa fa nako ye ne a palelwa ku hupula pono ya hae, a utlwa mwa ndu ye ne i kopanela ni yona pono ye ne i aniswa ki mutu yo mungwana. Kopano ne i ezwa mwa ndu ye ne a li ku yona. Ba mu kopa ku kena mwa kopano, kambe a hana. A bulela kuli pono ye ne i swana hahulu ni ye ne a bonisizwe ku yena, sina ba ba peli ba ka anisa taba ye nwi. Kacwalo ku ne ku zibiwa se si ne a bonile kambe a si ka kona ku se ziba ha a leka ku se anisa. Ha a bona mutu yo hamulaho, a bulela, “Ki sona sisebeliso seo Mulena a beile mulwalo ku sona.”
GSAM 183Ba Swabi Hahulu
GSAM 183.2Lizazi la lishumi la mwedi wa bu 7, mwa nako ya Bajuda (22 October, 1844), la fela la taha. La fumana ba ba likete ni ba ba likete ba ne ba lebelelile nako yeo ku feleza lisepo zabona. Ne ba si ka itukiseza sesiñwi sa lifasi se si fita fa lizazi leo. Ha ba ka ba ni maikuto a kuli, “ha ku sa taha,” kambe ba lukisize litaba zabona za lifasi sina ba ne ba lebelelile kuli lizazi leo li ka feleza nako ya bupilo bwa bona bwa ku shwa. Ne ba lemusize ni ku susueza ba ba maswe ku shaba bunyemi bo bu taha, mi ba ba nwi ba ne ba saba kuli lushango lu ka bonahala lu li niti. Ba ne ba eza likelezo ni ku rapela ni ba habo bona, mi ne ba laelezi ba habo bona ba ne ba si ka fa lipilu zabona ku Mulimu. Ka bukuswani, ba ne ba laelela lika kaufela za lifasi ka buima bo bu tuna bwa mutu ya ituta kuli u swanela ku bonahala fa mahlong ni Mukatulo wa lifasi kaufela. Kacwalo, ka ku ziyeleha ko ne ku bata ku ba tibela moya, ba kopana mwa libaka zabona za ku rapela, ba lebelelile ka nako ni nako ku utlwa “linzwi la nduna ya mangeloi ni tolombita ya Mulimu,” ni ku bona lihalimu li tukile ka kanya ya Mulena wa bona ya ne a taha.
GSAM 184.1Lihola ne li feta ka bunya, mi ha kwa mafelelezo lizazi li likela kwa malikelelo, lizazi la lishumi la mwedi wa bu 7 wa Bajuda la fela. Lififi la busihu la anama hape fa lifasi; kambe ni lififi leo ku tile maswabi a kwela mwa lipilu za ba ba lumela ku taha, a swana ni maswabi a ne a ka fumana fela mwa ku swaba kwa balutiwa ba Mulena wa luna, ha ba ne ba sepela ka ku ikokobetsa ku ya kwa mandu a bona ka musihali wo ne u latelela ku kokotelwa ni ku pata kwa hae, yo ka nako ye nyana pili ba ne ba mu isa ka kunyakalalo mwa Jerusalema sina Mulena wa bona.