Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
17 / 31
17 / 31

Kauhanyo 14 — Munyako o Kwalilwe

John Norton Loughborough

GSAM 214.1“Ha ne ba yile ku yo leka, Munyali a taha; mi ba ba ne ba lukile ba kena ni yena mwa nyalo: mi munyako wa kwalwa.”1

GSAM 214.2Ku taha kwa Munyali ku bonisizwe mwa maswaniso a, ha se ku taha kwa Kreste kwa lifasi, kono ku taha kwa nyalo. Nyalo ki taba ye ezahala pele Mulena a taha. E bonisizwe mwa Evangeli ye ñolwa ki Luka ka mukwa o: “Masela a mina a be a tamilwe, mi mabone a mina a tuke; mi mu be cwale ka batu ba ba libelela Mulena wa bona, ha a ka kuta kwa nyaloni; ili kuli ha a taha ni ku kokota, ba mu kwalulele ka potlako.”2

GSAM 214Ku Amukela Mubuso o Bizwa Nyalo

GSAM 214.3Ku taha kwa Munyali ku nyaloni ku bonisizwe mwa Daniele 7:13, 14, mo Kreste a taha kwa Ndata ku amukela mubuso wa hae. Kwa linako za kwa makalelo, ku taha kwa mulena kwa muta wa hae wa bulena ku amukela bulena ni mubuso ku ne ku bizwa nyalo. Taba ye—ku amukela muta wa bulena cwale ka mukwasi—ne i ketekelwa ka pompo ni ponahalo ya nyalo ya niti. Ka hona ha Kreste a amukela mubuso wa hae kwa Ndata kwa lihalimu, ku no bwiwa ku na le nyalo ni mukwasi wa hae—Jerusalema ye Ncha (Pono ya Johane 21:9); mi taba ye mwa maswaniso i bizwa “nyalo.”

GSAM 214.4Ha mazazi a 2300 a fela, ka 22 October 1844, batu ba Ku Taha, ba ba bapanyisize liketsahalo za bona ni litaba za nyalo ya kwa botuha, ba bulezi ba re, “Kreste u kenile mwa nyalo.” Ha ba amuhela leseli le li bonalanga hahulu ka za taba ye ne i ka ba kwa mafelezo a mazazi a 2300, tumelo ya bona i latele Kreste mwa musebezi o ne a kenile ku wona; ka hona ka tumelo ba “kena ni yena mwa nyalo.”

GSAM 215“Ni Ka Kuta”

GSAM 215.1Mwa pono ye ne i filwe Miss Harmon ka 1845, ya Kreste ha a fita ku zwa kwa kamamelo ya pili ku ya kwa ya bubeli ya Sibaka se si kenile kwa lihalimu, ku fumaneha mafoko a: “‘Mu libelele fa; ni ya kwa Ndata ku amukela mubuso; mu sike mwa silafaza liapalo za mina, mi ka nako ye nyinyani ni ka kuta kwa nyaloni ni ku mi amukela ku na.’ Koloi ya maru, ye ne i na ni mawele a cwale ka mulilo o tukile, i lika-likilwe ki mangeloi, ya taha fa ne Jesu a li. A kena mwa koloi, mi a iswa mwa sibaka se si kenile hahulu, kwa Ndata a ne a lutile.”3

GSAM 215Sishemo Hamulaho wa ku Kwalwa kwa Munyako

GSAM 215.2Munyako o kwalilwe wa maswaniso a u bonahala ku amana ni taba ye e ba teng pele ku taha kwa niti kwa Mwan'a mutu mwa maru a lihalimu; kakuli hamulaho wa ku kwalwa kwa munyako, makwala a mañwi a taha ku kokota, mi ba bulelelwa ku “tokomela” kakuli ha ba zibi lizazi kamba nako ya ku taha kwa hae. Mi hape munyako o kwalwa hamulaho wa ku kena kwa makwala a butali ni Munyali mwa nyalo.

GSAM 215.3Mafoko a maswaniso a makwala a bonisa cwale ka za nako ye, ha ba kena mwa nyalo, mane makwala a “likuba” a sa na ni nako ya ku iketisa ka mukwa o amuhelega Munyali. Ba laelwa ku “tokomela.” Ku tokomela ni ku libelela ke litaba ze amana ni ku iketisa ka niti ku kopana ni Mulena. Ka hona, ku bonahala kuli sishemo ha si zwisiwi ha munyako wa kwalwa mwa maswaniso a.

GSAM 215Ha Se Munyako wa Luka 13:25-28

GSAM 215.4Kwa linako za kwa makalelo, liphoso li ne li bonahala ha batu ba kopanya munyako o bulelwa mwa maswaniso a ni munyako o bulelwa mwa Luka 13:25-28, o li, “Ha mulena wa ndu a se a yemile ni ku kwalela munyako, mi mina mu kala ku yemela kwa ntle ni ku kokota mwa munyako, mu re, Mulena, Mulena, u lu kwalulele; mi u ka alaba a re, Ha ni zibi kwa mu zwa kona.... Mu zwe ku na, mina kaufela basebezi ba bumaswe. Ku ka ba ni kulila ni ku luma meno, ha mu ka bona Abrahama, ni Isaka, ni Jakobo, ni baporofita kaufela mwa mubuso wa Mulimu, mi mina mu li kwa ntle.” Ku bonahala hahulu mwa mafoko a a kwa hali kuti ha munyako o kwalilwe, mafelezo a ba ba kwalelwe kwa ntle a se a beilwe. Mubuso wa Mulimu u se u tile; ka kuba ba ka bona ba ba pulusizwe mwa mubuso. Kono mwa maswaniso a makwala, Mulena ha a sika kena mwa mubuso wa hae, kono u yile kwa Ndata ku amukela mubuso wa hae.

GSAM 216Munyako o Kwalilwe mwa Musebezi wa Maswaniso

GSAM 216.1Ba ba latelezi Kreste ka tumelo, ha nako ya mazazi a 2300 i fela—22 October 1844—ba boni kuti ha lizazi la ku lukisa libi li fita mwa musebezi wa maswaniso, mukulu wa baprista u kwalela munyako wa kamamelo ya kwa ntle mi u kwalula munyako wa ku kena mwa sibaka se si kenile hahulu, kwa ku li musebezi wa ku tima libi ze ne li buleziwa mwa Sibaka se si kenile; mi ka mukwa o swana Kreste, mukulu wa luna wa baprista, u ne a kwalile munyako wa kamamelo ya kwa ntle ya tempile ya kwa lihalimu, mi a kwalula kamamelo ye ne i bonisizwe “aleka ya bulikani bwa hae.”4

GSAM 216Ki Bo-Mani Ba Ne Ba Fosehile?

GSAM 216.2Ka nako ye, ne ku na ni ba ba ne ba lumela ku taha ba ne ba sika amuhela leseli le li bonalanga ka za musebezi wa Sibaka se si kenile sa Kreste, mi ne ba si ka lemuswa ka za lushango lwa mungelo wa bulalu. Ba ba ne ba foseha ka ku kopanya munyako wa kwa ntle wa Sibaka se si kenile ni munyako o kwalilwe wa Luka 13:25-28. Kono ba ne ba si Ma-Adventista ba Lizazi la Bu-supile. Kono ki bo-mani, ni kamo thuto yeo ne i kalezi, mi liketsahalo li ne li isa ku maikuto a, re ka zama ku bonisa.

GSAM 217.1Batu ba ne ba ikauhanyize ku likereke za mabizo ka ku bulelwa kwa lushango lwa ku taha, hamohape ni ba mwa likereke ze ne ba ikauhanyize ku zona ka mukwa o, ba bulelwa mwa bopaki bwa kereke ya bu-ketalizoho ni ya bu-silezi mwa likereke ze supile za Pono ya Johane. Kutaelo kwa kereke ya bu-ketalizoho, ya Sardisi, i li, “Kacwalo u hupule mo ne u amuhelezi ni ku utwa, mi u tiise, mi u bake. Kacwalo haiba u sa tokomeli, ni ka taha ku wena sina lisholi, mi ha u na ku ziba nako ye ni ka taha ku wena ka yona.”5 Mwa mafoko a, ku bonahala kuti ba ba bulelwa ba ne ba utwile lushango lwa ku taha kwa Mulena. Ne ba ipulezi kuli ba lu amuhezi, kono cwale ne ba li haufi ku lu latola.

GSAM 217Kereke ya Filadelfia

GSAM 217.2Kereke ya Filadelfia, maemelo a bu-silezi a kereke ya Evangeli, i bulelwa hape. Kereke ye i emela batu ba ne ba zwisizwe mwa lushango lwa pili ni lwa bubeli lwa Pono ya Johane 14. Kwa kereke ye, Mulena u li, “Mubone, ni taha ka potlako: mu tiise se mu na ni sona, ili ku sa be ni mutu ya ka amuha mukorona ya mina.”6 Ba sa bulelwa hape ka mafoko a: “Li bulela ze ya kenile, ya niti, ya na ni sinotolo sa Davida, ya kwalula mi ku si na mutu ya kwala; mi ya kwala mi ku si na mutu ya kwalula: ni ziba misebezi ya hao: mubone, ni beile kwa mahlong a hao munyako o kwalukile, mi ku se na mutu ya ka o kwalela; ka kuba u na ni mata a manyinyani, mi u silezi lifoko la ka, mi ha u sika latola libizo la ka.”7

GSAM 217Ki Munyako Ufi o Kwalilwe wa Maswaniso a?

GSAM 217.3Ki maikuto afi a swanela ku utwisisa ka munyako o kwalukile ni o kwalilwe mwa lengolo le li sa bulelelwa? Lu nahana kuti alabo ye amuhelega i ka fumaneha mwa tlhaloso ye e latelela: Ha ku na ni ba ba ne ba amuhelezi leseli le li tolehile mwa Ma-Adventista, mi ba ne ba ruta kuti Mulukisi u fetisize musebezi wa hae kwa kamamelo ya pili ku ya kwa ya bubeli ya Sibaka se si kenile kwa lihalimu, mi ba ne ba talusa ka mukwa o lukile taba ya munyako o kwalukile ni o kwalilwe kwa ba ba ne ba lata ku utwa; kono sehlopha se nwi ne i lwanisa niti ye, mi ne i zama ku tiisa tumelo mwa thuto ya kuti munyako o kwalukile u kwalilwe, mi o kwalilwe u kwalukile. Ka ku dira cwalo ba ne ba thiba nzila, kamba ku sitisa musebezi, wa batanga ba Mulena fa lifasi. Minyako ya Sibaka se si kenile kwa lihalimu i kwalulwa ni ku kwalwa ki mata a Kreste—“ya kwalula, mi ku se na mutu ya kwalela.” Mwa lushango lwa kereke ya Filadelfia, batu ba ba tiisa, ba silela lifoko, mi ba sa latoli libizo la hae, ba fumana tulo ye kwalula munyako o si na mutu ya kona ku u kwala. Ku sa belaeleli, taba ye i amana ni munyako wa ku kena kwa batu, munyako o batu, ka mo ku bonahalela (cwale ka ha lu ka bona), ba ne ba kwalile ka ku tiya; kono ka ku lemuka ku tiya kwa bona, Mulena u beya kwa mahlong a ba ba sepahala “munyako o kwalukile” o se na mutu ya ka kwalela.

GSAM 218Munyako wa Ku Bulela

GSAM 218.1Mwa Mangwalo ku na ni liketsahalo ze ñata mo munyako u sebeliswa ka maikuto a. Paulusi, ha a ñolela Bakorinte, u li, “Munyako o tuna ni o sebelisanga u kwalukile ku na, mi ku na ni balwani ba bañata.”8 Hape, mwa lengolo la hae la bubeli kwa Bakorinte, u li, “Ha ni taha kwa Troasi ku bulela Evangeli ya Kreste, mi munyako wa kwalulelwa na ki Mulena, ni ne ni sa phomoli mwa moya wa ka, ka kuba ni sika fumana Tito muzwale wa ka.”9 Hape a kopa Bakolose ka mukwa o: “Mu zwelapili ku rapela, mi mu tokomele mwa kona ka ku itumela; mu lu lapelele ni luna, ili Mulimu a lu kwalulele munyako wa ku bulela, ku bua sephiri sa Kreste, se ni tamilwe ka sona.”10

GSAM 218.2Mwa Mangwalo a, ku bonahala kuti mabaka a ku bulela lushango lwa niti a bizwa minyako ye kwalukile; mi mwa mafoko a ne a bulelwa kwa kereke ya Filadelfia ku bonahala kuti ka nako ye batu ba ne ba zwisiwa, batu ba ne ba zama ka mata ku kwalela munyako wa ku bulela kwa bona. Ha kereke ya Filadelfia i fita mwa liteko, i tiisize “lifoko” ni “libizo” la hae, lifoko la Mulena kwa bona ne li kuli u ka beya kwa mahlong a bona munyako o kwalukile o se na mutu ya ka kwalela.

GSAM 219Maemelo ha 22 October 1844 i Fela

GSAM 219.1Ha lu na taba ye i beilwe mwa mafoko a bupolofita, a lu lebelele maemelo a kwa nyuma ha liketsahalo li ne li zwelapili. Cwale ka ha ku se ku bonisizwe, ku fita kwa April 1844, likereke ne li kwalukile kwa ku kutaza lushango lwa ku taha, mi likopo za basebezi ne li ñata ku fita ba buledi ba ba phelile ba ne ba kona ku li neha. Hamulaho wa maswabi a 1844, mwa maliha a mbumbi, ba ba sika amuhela thuto ka niti ba ne ba yoba ku i lwanisa. Ha, mwa mafulo a 1844, lushango lwa mungelo wa bubeli lwa Pono ya Johane 14 ni “ku lela kwa mwahalaa butuku” (Matewu 25) li ne li bulelwa, ku ne ku na ni kulwanisa ku tuna kwa ba ba ne ba zwelapili ku ba ni bundume bwa ku tiisa tumelo ya bona mwa ku taha kwa haufi kwa Mulena. Balwani ba ba ne ba zama ka mikwa ye miñata ku tuha taba ye, ni ku sitisa ka mikwa kaufela ye ne i konahala musebezi wa ba ba ne ba sa bulela kuti “nako ya katulo ya hae i tile.” William Miller u bulezi ka za kulwanisa ko, “Ku lwanisa ko ku fapahile hahulu ni mukwa wa bubupi, mi ha ku koni ku talusiwa.” Kulwanisa ko ne ku tiile hahulu ha mazazi a 2300 a ne a li kwa mafelezo, hoo Geo. Storrs a bulezi ka kona, “Lu felile ni likereke za mabizo ni babi kaufela, kwande fela ha ku lela ko ku ka ba amana.”

GSAM 219.2Ha nako i fela, kulwanisa ni ku soma kwa ba ba babe ku ne ku ekezeha habili ni habalalu, William Miller a bulezi ka maemelo a, “Lu feditse musebezi wa luna wa ku lemusa balubi, ni ku zama ku zusulula kereke ya mwa mukwa fela. Mulimu, ka ku zamaisa kwa hae, u kwalile munyako.”11

GSAM 219Ku Tiya kwa Balubi ka Kakaretso

GSAM 219.3Mukwa wo wa lifasi le li soma ha wa tiisa fela balubi ku lwanisa thuto ya ku taha, kono bopaki bwa ba ba ne ba li mwa likereke za mabizo ne bu li: “Ha lu hupula kuli batu ba ba fetuha ka niti ki ba banyinyani hahulu mi ba fumaneha ka sewelo, ni kuli lunyazo ni ku tiya kwa lipilu za balubi li bat'o tokwahaza za ku li bapanya ni zona, lu ba ku bulela fela ka ku sa bata, ‘Kana Mulimu u libezi ku ba ni makeke? Kamba munyako wa sishemo u kwalilwe?’”12

GSAM 220.1Mwa mukabeleli yo muñwi lu utwa hape ka maemelo ha nako ya bupolofita i ne i feli: “Ka nako ye, ne ku li kwahalelo ku kena kwa ba ba sa lumeleli, ka kuba maswabi a 1844 a ne a ferekanyize maikuto a ba bañata, mi ne ba sa lumeleli ku utwa tlhaloso ifi kamba ifi ya taba ye.”13

GSAM 220Minyako Kaufela ya Ku Kena kwa Ba ba sa Lumeleli i Kwalilwe

GSAM 220.2Maemelo a ne a bonahala, ka nako ye nyinyani, ku kwala munyako wa ku kena kwa batu kaufela, kwande fela ba ba ne ba zwelapili ku tiisa tumelo ni sepo ya bona mwa ku taha kwa haufi kwa Kreste. Ha munyako wa ku bulela u bonahala ku kwalilwe ka botlalo, mi batu ba Ku Taha ba bona kuti ku na ni munyako o kwalilwe mwa maswaniso o amana ni liketsahalo za bona, ku bonahala ka bunolo kamukwa ba ne ba fita kwa maikuto a kuti sishemo ha ku sa na kwa balubi: kamba, cwale ka ba bañwi ba ne ba bulela, kuti “munyako wa sishemo u kwalilwe,” hahulu ha ba ne ba nahana kuti munyako o kwalilwe mwa maswaniso a ni munyako o kwalilwe wa Luka 13 ne li taba ye liñwi. Ha batu ba gana ka botlalo ku utwa, mi ba tiisa lipilu, ne ku ka ba ni mukwa ufi wa ku ba fetula?

GSAM 220Ki Bo-Mani ba Kalisize ku Ruta za Munyako o Kwalilwe wa Buhata?

GSAM 220.3Cwale ku zwa potso ye, Ki bo-mani ba ne ba kala ku ruta thuto ya “ha ku sa na sishemo kwa balubi”? Ki bo-mani ba ne ba i lumela? Mi ki bo-mani ba ne ba i latola? Ku alaba potso ya pili, lu ka lemusa ka tlaleho ya ku etelwa ko ne ku ezizwe ki J. V. Himes mwa maliha a mbumbi a 1845 kwa naha ya Maine. U li:—

GSAM 220.4“Muzwale Joseph Turner ni ba bañwi ba ne ba tiiseza kuti lu mwa Sabata ye tuna—kuti lilimo ze 6000 li se li felile—ka hona ha ku na Mu-Adventista ya swanela ku zwelapili ku eza musebezi wa mazoho. Ku eza cwalo, mwa maikuto a bona, ne ku ka ba isa luli kwa sinyeho ya bona ya mafelelezo.

GSAM 220.5“Ha ba sa libelela mwa maemelo a ku sa dira musebezi wa mazoho, leseli le liñwi, cwale ka ha ne li nahaniwa, li ne li bonala mwa maikuto a Muzwale Turner, ka ku bulela: MUNYALI U SE U TILE—kuti u tile ka lizazi la bu-lishumi la kweli ya bu-supile ya silimo sa Majuda se si felile—kuti nyalo i ne i ezahala ka nako ye—kuti makwala kaufela, ka mukwa wo muñwi, ne ba kena ni yena mwa nyalo, mi munyako wa kwalwa!—ku se na ni ba ba ne ba ka lahleha, mi ku se na ni ba ba kwa ntle ba ne ba ka puluswa. Ka hona litaba kaufela za moya za lifasi le li tuna li ne li feli.”14

GSAM 221Ki Bo-Mani Ba ne ba Lwanisa ka Mata Thuto ya Buhata?

GSAM 221.1Mukulu Turner a kala ku ruta thuto ya hae ya “ha ku sa na sishemo” mwa Paris, Maine, mi ka nako ye nyinyani a ba ni balateleli ba bañata mwa sibaka se. Ka kuba munyako wa ku kena kwa batu ba kwa ntle ya Ma-Adventista, ba ba ipulela tumelo ni ba ba sa i ipuleli, ne u kwalilwe ka botlalo, ba bañata ba ne ba kenelela ka mukwa o si ka komokisa mwa maikuto a Turner.

GSAM 221.2Ili libizo Ma-Adventista li sa utwahali ka mukwa u muñwi, ku tula fa lu ka biza batu ba cwalo Ma-Adventista ba Lizazi la Pili; mi ba bañata ba sehlopha se ne ba amuhela maikuto a Mukulu Turner. Ne ba sika bona kamba ku utwa niti ya Sabata, mi hape ne ba sika utwa lushango lwa mungelo wa bulalu. Ki ka za ba ba Mrs. White a bulela mwa liñwi la libuka za hae:—

GSAM 221.3“Ha nako ya ku libelela i fita ka 1844, Ma-Adventista ne ba sa lumela kuti ku taha kwa Mulukisi ku li haufi hahulu; ba ne ba nahana kuti ba se ba fitile kwa nako ye tuna ya lipila, ni kuti musebezi wa Kreste cwale ka mupelizeli wa mutu kwa Mulimu u se u feli. Ha ba se ba bulezi kwa lifasi ku lemusa katulo ye li haufi, ba ne ba utwa kuti musebezi wa bona kwa lifasi u feli, mi ba lahlehelwa ki boima bwa moya wa bona ka za puluso ya balubi, ha ku soma ko ku tiile ni ko ku nyefula Mulimu kwa ba ba si na Mulimu ku ne ku bonahala kwa bona cwale ka bopaki bo muñwi bwa kuti Moya wa Mulimu u se u zwisizwe kwa ba ba latoli sishemo sa hae. Taba ye kaufela i ne i tiisa maikuto a bona a kuti nako ya ku lelelwa i ne i feli, kamba, cwale ka ha ne ba bulela, ‘munyako wa sishemo u kwalilwe.’ Cwale ka ha ku se ku buleziwe, Ma-Adventista ne ba kopani ka nako ye nyinyani mwa tumelo ya kuti munyako wa sishemo u kwalilwe.”15

GSAM 222.1Mwa maikuto a, Mrs. White u bulela maemelo a ne a amuhelilwe ki Ma-Adventista ba Lizazi la Pili. Ha a buleli ni ku bonisa ka mukwa u muñwi kuti yena u ne a lumela. Cwale ka ha ku se ku bonisizwe, thuto ye ne i rutilwe kwa makalelo ki Joseph Turner, mwa Paris, Maine. Mrs. White (ka nako ye ne li Miss Harmon) a kopana ni Joseph Turner kwa sibaka se mwa maliha a mbumbi a 1845, mi a utwa ha a bulela thuto ya hae ya “ha ku sa na musebezi wa mazoho kwa Ma-Adventista, mi ha ku sa na sishemo kwa balubi,” mi a mu bulela ka niti kuti u ne a “ruta thuto ya buhata; kuti sishemo kwa balubi si sa li teng, ni kwa ba ba sika latola niti ka ku ziba.”

GSAM 222Ku Lwanisa Thuto ya “Ha ku sa na Sishemo”

GSAM 222.2J. N. Andrews, ya ne a phela mwa Paris, Maine, ka 1844 ni 1845, mi ya ne a ziba ka botlalo musebezi wa batu ba kwa kona, hamohape ni wa Joseph Turner, ya ne a ruta kuti ha ku sa na sishemo kwa balubi, u bulela maemelo a Miss Harmon ka nako ye, a re, “Mwa sibaka sa kuli lipono li ba ise ku amuhela maikuto a, ne li lukisa ba ne ba sa a tiyezi.”16

GSAM 222.3Miss Harmon a etela Paris, Maine, lwa bubeli mwa mafulo a 1845. Ka za ku etela ko ni ka bulela mafoko a Mrs. Truesdail, ya ne a phela mwa Paris ka nako ye. U li:—

GSAM 222.4“Ha Miss Harmon a etela Paris, Maine, mwa mafulo a 1845, ni ne ni bulezi kwa hae litaba kaufela za mulikani wa ka yo ni ne ni mu lata, ya ne a lifiilwe ku ya mwa likopano za luna ki ndata hae, ka hona a sika latola leseli. A bosela ka taba ye, a re, ‘Mulimu ha a sika ni bonisa kuti ku se na puluso kwa batu ba ba cwalo. Ki ba ba ne ba bonisizwe leseli la niti mi ba li latoli ka ku ziba fela.’”17

GSAM 222.5Hape u bulela ka za ku etela kwa bulalu kwa Paris kwa Miss Harmon ka 1846, ka mukwa o:—

GSAM 222Ku Kalimela Hape Thuto ya Buhata

GSAM 222.6“Taba ye nwi ye swanela ku bulelwa ne li pono ye ne i filwe mwa 1846, mwa Paris, Maine. Miss Harmon a boniswa kuti ha Satani a sa kona ku sitisa ba ba na ni lipilu ze lukile ku dira musebezi wa bona kaufela, u ka sebelisana mata a hae ku ba sutisa ku fita musebezi o ba swanela. Kaizeli yo muñwi yo munde a ne a bulela kwa likereke kuti Mulimu u ba latoli ka kuba ba latoli lushango lo ne lu romilwe kwa lihalimu ku ba pulusa. Kaizeli Harmon a boniswa kuti ku ne ku se na niti mwa lushango lwa hae, ka kuba ku ne ku na ni ba bañata mwa likereke ba ne ba sa ka amuhela niti; kuti mangeloi a matle a ne a sa ka ya ku sebeza maphelo mwa likereke zeo, mi ha ba dira cwalo, [mangeloi] ne ba ka siya kaizeli yo, ni lushango lwa hae [ku talusa lushango lwa hae lwa “ha ku sa na sishemo”], kwa ntle ya munyako.”18

GSAM 223Ha ku na Ku Hanyezana

GSAM 223.1Ka kuba ku na ni ba ba na ni mafolofolo a tuna ku zama ku bonisa kuti Mrs. White ne a kile a ruta thuto ya “ha ku sa na sishemo kwa balubi,” kono cwale u ruta se si fapahile ni sona, ni ka beya bopaki bwa ba ba ne ba ziba musebezi wa hae ku zwa 1845, ka za musebezi wa hae wa ku fetula balubi. Se si latelela ki polelo ya Ira Abbey, wa Brookfield, Madison County, naha ya New York:—

GSAM 223.2“Mwahal'a lilimo za 1846 ni 1850, Muzwale ni Kaizeli White ba taha kwa ndu ya luna, mi ne ba na ni mafolofolo a tuna ka za bana ni ba ba ne ba sika latola niti. Ba sebeza maphelo a ne a sika fetulwa, mi ni sa zibi ku utwa Kaizeli White a bulela kuti ku ne ku se na sepo kwa ba ba ne ba tula nzila ni ba ba sika latola niti.”19

GSAM 223Bopaki bwa Ma-Adventista ba Lizazi la Pili la Viki

GSAM 223.3Mabapi ni seo Ma-Adventista ba Lizazi la Pili la Viki ba mwa New England ba ziba ka tuto ye fetelela ya munyako o kwalilwe, liñolo le li latelela a li be bopaki:

GSAM 223.4“Ka la 5 la Augusti ku isa ku la 9, 1891, ne na ni ngangisano ni Mukulu Miles Grant, mwa Brookston, mulene o ne u na ni ba ba ka bang 30,000. Ngangisano ne i ezwa mwa tente ye tuna, mi ne i laolwa ki Mr. John Barbour, yo ne a kile a ba mululaeli wa komiti ya mulene. Mulene o ne u le ma-mile a ka bang mashumi mabedi ku tanga Boston. Ngangisano ne i le ya taba ya Sabata, kambe Mr. Grant a leka ku kenisa mwa ngangisano taba ya maitemogelo a Mme White mwa musebezi o. A latofaza kuli ‘ne a bonisizwe, kwa kale mwa 1844, kuli nako ya musa ne i fitile, mi ne ku si na hape musa wa ba ba na lipala.’”

GSAM 224.1“Kwa ku mu alaba, na mu bulezi kuli Ma-Adventista ba Lizazi la Pili la Viki, ibato ba kaufela ba bona, ne ba lumela cwalo ka nako ye nwi, pili lu si ka kauhana ni bona, mi kuli Mme White ha a ka a yemela tuto yeo nihaiba hanyinyani, kono ye nwi ya lika za pili ze a bonisizwe ne i li kuli tuto yeo ne i le ‘ya buhata,’ mi kuli ne ku sa li ni musa kwa ba ba na lipala. Na bulezi kuli, ‘Ki niti, mi Mukulu Grant wa ziba kuli ki niti.’ Ha na bulela cwalo, ba bangata ba Ma-Adventista ba Lizazi la Pili la Viki ba ne ba le mbele ka hala tente ye tuna [sikwata seo ne si le karolo ye tuna ya ba ba ne ba tatile tente], ba zungulanya litoho za bona ka ku tiisa, ba lumelana ni taba ye. Kwa ku felisa fela, Mukulu Grant ha a ka a bulela hape taba yeo mwa ngangisano.” Ku sainilwe ki “Geo. E. Fifield, South Lancaster, Mass., 6 December, 1895.”

GSAM 224Mme White ka Nako Kaufela a Nyakisisa Puluso ya Ba ba na Lipala

GSAM 224.3Kuli Mme White ne a sebelize ku sokolola ba ba na lipala ku tanga 1844 ku isa cwale, ku tiiswa hape ki litaba ze: Yena ni Mukulu White ne ba ezize kopano mwa ndu ya Albert Belden, mwa Rocky Hill, Conn., ku tanga ka la 20 la April, 1848. Mwa kopano yeo ne ku ezizwe musebezi wa ba ba nwi ba ba ne ba sa si mwa Kereke. Mukulu White ni musalaa hae ne ba bonisize tokomelo ye ipitezi kwa batu bao. Mwa taba ye, si ka fa bopaki bwa mutu yo nwi wa sikwata seo, yo ne a amogele batiso kwa matong a Mukulu White. John Y. Wilcox, ha a ngwala a sa Kensington, Conn., ka la 22 la February, 1891, a bulela kuli:

GSAM 224.4“Na ne ni isizwe mwa niti ka nako ye ne ku ezwa likopano mwa kamara ye ne i sa feleliswa ya ndu ya Muzwale A. Belden, Rocky Hill, Conn. Ku amogela kwa ka liseli la niti ya cwale ne ku bile mwa musebezi wa Muzwale ni Mme White. Ka nako ye nyana ka mulaho, Muzwale White a ni kolobetsa. Kambe ne ku si ka ba ku susuezwa ni ku tiiswa ko ne ni amuhela ku bona, ha ni zibi kuli ne ni ka ba ni bundume bwa ku nahana kapa ku ikutwa kuli Mulimu u ni amuhezi. Ne ba ni kameho ye tuna, mi ne ba sebelize ku ni tusa.”

GSAM 225.1Mukulu White a ngwala ka kopano yeo mwa liñolo le li ya kwa Stockbridge Howland, Topsham, Maine, kuli: “Muzwale Bates a bonisize litaelo ka liseli le li klare, mi butokwa bwa zona ne bu tiisizwe ki bopaki bo bu tiile hahulu. Linzwi ne li bile ni seabe sa ku tiisa ba ba ne ba sa le mwa niti, mi ku zuswa ba ba ne ba sa ikemiseli ka botlalo.”

GSAM 225Musebezi wa ku Tusa Ba ba na Lipala mwa Oswego, N.Y.

GSAM 225.2Mwa 1849 Mukulu James White ni musalaa hae ne ba sebelize mwa Oswego, N.Y. Mwa likopano zeo Hiram Patch ni mwanana wa musali yo ba ne ba beilwe ku nyalana ni yena, musizana Benson, ne ba sokolotwe ku Mulimu ni ku niti ya cwale.

GSAM 225.3Mwa March, 1850, likopano ne li ezizwe hape mwa Oswego. Mwa Niti ya Cwale ya April, Mukulu White, ha a bulela likopano zeo, a bulezi kuli:

GSAM 225.3“Musebezi o swanela ku tabisa hahulu u cwale u ezahala mwa bana ba masalela ba mulene o. Puluso ya bona ne li taba ye tuna mwa likopano za luna mwa ma-Sabata a mabedi a mafelelezo, mi Mulimu u lu fuyauzi ka mukwa o makatisa. Niti ne i bile ni seabe se si monate kwata luna ni kwata bana ba luna. Ka manzibwana a ne a latelela lizazi la pili la viki la mafelelezo, ne lu na ni kopano ya ku tusa bona ka mukwa o swanela, mi Moya wa Mulimu wa sululelwa mwa hala luna. Bana kaufela ne ba ikobela fa Mulimu, mi ne ba bonahala ku ikutwa butokwa bwa ku buluka litaelo, hahulu taelo ya buketalizoho, ni ku nyakisisa puluso ka Jesu Kreste. Ki yona kopano ye nwi ya likopano ze ne ni li boni ze ne ni tabile hahulu.”

GSAM 225.4Mwa Niti ya Cwale ya November, 1849, Mukulu White a hatisize taba ya ba ba nwi ba ne ba sokolotwe ni ku kolobetswa; mi mwa nomoro ya mafelelezo ya pepa yeo mwa 1850 ku na ni taba ya kopano ye ne ezizwe mwa Waitsfield, Vt., ni ya ku ba teng kwa Heman Churchill, yo ne a sa zo sokololwa ku zwa mwa lifasi. Mwa taba yeo u bizizwe kuli “muzwale.” Ne ku ka ba cwañi ha ku ne ku si na hape musa wa ba ba na lipala?

GSAM 226Bopaki bwa Lipaki ze Mashumi a Mabedi ni Butee

GSAM 226.1Mwa taba ye, si fa bopaki bo saenilwe mwa 1888 ki batu ba mashumi a mabedi ni butee, mutu ni mutu wa bona ne a le mwa musebezi wa ku taha mwa 1844, mi ne a ziba ku simolola kwa lushango lwa lingeloi la bulalu. Kaufela ne ba le mwa lushango pele kwa 1851, mi ba bangata ba bona ne ba amana ni Ma-Adventista ba Lizazi la Busupa ku tanga ku simolola kwa lushango:

GSAM 226.2“Luna ba ba saenile fa, ka ku ziba hahulu musebezi wa ku taha mwa 1844 ka nako ye ne fita nako ye beilwe, mi ka ku amogela hape niti ya lushango lwa lingeloi la bulalu kale fela mwa 1850, cwale ka ku tabisa si saena mabizo a luna fa taba ye li latela mabapi ni tuto ya munyako o kwalilwe ye ne i lumelwa ki ba ba lumela lushango lwa lingeloi la bulalu ku tanga nako ya ku simolola kwa lwona ku isa ku nako ye bulelwa kwa mafelelezo, ni ku zwelapili.”

GSAM 226.3“Ne ba lumela, ka ku lumelelana ni Sinulo 3:7, 8 ni mangolo a mang'wi, kuli kwa mafelelezo a mazazi a 2300 a Daniele 8:14, Kreste a kwalile musebezi wa Hae mwa kamara ya pili ya Sibaka se si kenile sa kwa lihalimu, a fetisetsa musebezi wa Hae kwa kamara ye kenile hahulu, mi a kena mwa musebezi wa katulo, a fetola kamano ya Hae mwa taba ye ku pulano ya puluso. Fa ne ku na ni munyako o bulehile ni munyako o kwalilwe.”

GSAM 226.4“Ne ba lumela kuli ba ba ne ba na ni liseli le li klare fa lushango lwa lingeloi la pili, mi ba le kuta, ba li hanyelela ka buhali, ne ba lahlilwe ki Mulimu. Kambe ne ba sa lumele kuli ba ba ne ba si ka fiwa liseli, kapa ba ba ne ba sa fite ku mengwaha ya ku ba ni boikarabelo pele kwa 1844, ha ba ka nyakisisa Mulimu ka lipelo ze li na ni niti, ne ba ka lahlwa.”

GSAM 226.5“Ha ba ne ba lumela ni William Miller ni buñata bo butuna bwa ba ba ne ba lumela ku taha ka mulaho fela wa ku fita kwa nako, kuli musebezi wa bona kwa lifasi ne u felile, mi kuli Mulena u ne a ka taha ka bubebe, kambe ka mulaho wa kuli liseli la Sibaka se si kenile ni lushango lwa bulalu li talusize maswabi a bona, ne ba sa lumeli kuli musa ne u fitile, kwandaa fela kwa ba ba ne ba hanile liseli.”

GSAM 227.1Ku saenilwe ki “J. B. Sweet, South Saginaw, Mich.; Samuel Martin, West Rindge, N.H.; Ira Abbey, North Brookfield, N.Y.; Mrs. R. B. Abbey, North Brookfield, N.Y.; Mrs. Diana Abbey, North Brookfield, N.Y.; Mrs. L. B. Abbey, North Brookfield, N.Y.; Heman S. Gurney, Memphis, Mich.; Ann E. Gurney, Memphis, Mich.; William Gifford, Memphis, Mich.; Mrs. Mary S. Chase, Battle Creek, Mich.; S. M. Howland, Battle Creek, Mich.; Mrs. F. H. Lunt, Battle Creek, Mich.; Mrs. Melora A. Ashley, Battle Creek, Mich.; Mrs. Caroline A. Dodge, Battle Creek, Mich.; Mrs. Sarah B. Whipple, Battle Creek, Mich.; Mrs. Uriah Smith, Battle Creek, Mich.; Mrs. Paulina R. Heligass, Moline, Kan.; R. G. Lockwood, St. Helena, Cal.; Mrs. R. G. Lockwood, St. Helena, Cal.; Reuben Loveland, North Hyde Park, Vt.; Mrs. Belinda Loveland, North Hyde Park, Vt.”

GSAM 227Pono ye ne i Tolokilwe ka ku Fosa

GSAM 227.2Ku ezizwe maata ku talusa pono ye ne i filwe Mme White mwa Topsham, Maine, ka la 24 la March, 1849, kuli ne i ruta tuto yeo ya buhata—kuli ne ku si na hape musa wa ba ba na lipala. Pono ye ne i filwe fela ka nako ye ne “Rochester knockings” (Ku Buisana ni Mioya ya Bafu) ne i keniswa. Mme White a bona kuli lisupo ze swana ni limakatizo ni ku lukisa kwa buhata ne li ka ekezeka ni ku anama. Ku lukisa hoo ne ku sa be ku tanga ku buhata ku ya ku niti (ha a ka a bulela kuli ku ka sa ba ni ku lukisa ko ku swana, kambe kuli ko a bonisizwe kwa kona ne ku sebeliswa maata a mutu ne ku le ko), kambe ne ku tanga ku maswe ku ya ku maswe hahulu; ka kuba ba ne ba ipulela kuli lipelo za bona li fetohile ne ba ikapile fela liapalo za tumelo ze ne li pata bumaswe bwa lipelo ze maswe. Ba ba nwi ne ba bonahala ku ba ba sokolotwe ka niti, mi seo sa ba tusa ku kona ku puma batu ba Mulimu; kambe ha lipelo za bona ne li ka bonwa, ne li ka bonahala li le ntsho sina kale.

GSAM 227.3Yena a bulezi cwalo: “Lingeloi la ka le ne li ni felekezanga li ni laezi ku talima ku utlwa kwa moya ku ba ba na lipala, sina ne ku ezahala kwa kale. Na talima, kambe ha na ka bona sona; ka kuba nako ya puluso ya bona ne i fitile.”20

GSAM 228.1Ku bulezi kuli pono ye ne i ruta kuli ne ku si na hape musa wa ba ba na lipala, kambe si buza kuli, ne ku ka ba cwañi ha yena ne a hanyelela tuto yeo ku tanga fela ka nako ye ne Joseph Turner a i ruta kwa cimo mwa kweli ya selemo wa 1845, mi ne a zwelapili ku sebeza ka tukelo ku sokolola ni ku pulusa ba ba na lipala?

GSAM 228.2Mwa Ku Ekeza kwa Maitemogelo ni Lipono, ye ne i hatisizwe mwa 1854, Mme White a bulela kuli, “Ku ‘lukisa kwa buhata’ ko ku bulezwi ku sa na ku bonwa ka botlalo. Pono ye i amana hahulu ni ba ba ne ba utwile mi ba lahlile liseli la tuto ya ku taha. Ba tuhelezwi ku pumwa ki buhata bo butuna. Ba ba swana ne ba ka sa ba ni ‘ku utlwa kwa moya ku ba ba na lipala’ sina kwa kale.”21

GSAM 228.3Ba ba hanyelela ba ipulela kuli ba ziba ku fetisa Mme White seo ne a se bona mwa pono ye. Si e nyakisise ka nako ye nyana ni ku e bapisa ni taluso ya bona; ki kuli, ne a bona muinelo wa ba ba na lipala, si si muinelo wa ba ba zusang batu. Ka mukwa o, a talima ba ba na lipala ku fumana “ku utlwa kwa moya ku ba ba na lipala, kambe ha a ka a ku bona.” Ki mani yo ne a kile a fumana ku utlwa kwa moya ku ba ba na lipala ka ku talima fela ba ba na lipala? Kambe si buza, ne ku le cwañi ka batu ba ba bulezwi mwa bopaki bo bu li fa, ba ba ne ba sebelisanga fela maata a mutu ni ku puma mihupulo ya batu ku fumana ba ba sokolotwa, mi ba bitsa musebezi wa Moya wa Mulimu? Ba ba hanyelela ba ne ba tabela hahulu ku bonisa kuli Mme White ne a ruta tuto ye fetelela ya “munyako o kwalilwe”; ne ba ikemiselize ku amogela kuli ba ba zusang batu ne ba le batu ba ba kenile, mi ne ba fumana ba ba sokolotwa ka niti?

GSAM 228.4Ku bonahala ka ku klara kwa munahano kaufela o si na buhata kuli sikwata sa batu se ne si bulelelwa mwa taba ye ne si ba ba ne ba ipulela kuli ba na ni ku utlwa kwa moya hoo, ha ba ne ba lahlile liseli ni niti, mi ne ba sebelisanga ku puma mihupulo ya batu ku fumana ba ba sokolotwa. Batu ba ba swana ne ba ka sa ba ni ku utlwa kwa moya kwa ba ba na lipala ka niti, ka kuba bona ka bobona ne ba le mwa katulo wa ku lahlwa; ka kuba “nako ya puluso ya bona [bona ka bobona] ne i fitile.”

GSAM 229.1Mwa pono ya Mme White ya la 24 la March, 1849, batu ba ba nwi ba lekile ku fumana mufuta wa taluso ya kuli ne i ruta kuli ne ku si na hape musa wa ba ba na lipala; kambe si se si bonisize kale kuli mwa 1845, mwa Paris, Maine, yena ne a ruta kuli musa ne u le wa kaufela ba ba ne ba si ka lahla liseli ni niti ka ku ziba ni ku utwisisa. Mwa pono ye ne i filwe mwa sibaka se si swana mwa 1846, ne ku bonisizwe kuli Mulimu u na ni “batu mwa likereke ba ne ba si ka lahla niti.” Kwa batu bao ne ba nahana ka mukwa o mung'wi, ku ne ku filwe ku ba sola, ku bulelwa kuli mangeloi a Mulimu ne a sa na ku sebeza ku tusa ba ba swana, mi ha a sebeza, ba ba ne ba ba sola ne ba ka siiwa kwa ntle.

GSAM 229.2Hape, mwa April, 1848, Mukulu White ni musalaa hae ne ba sebezanga mwa Rocky Hill, Conn., ku sokolola ba ba na lipala. Litaba ze kaufela li bonisa kuli pono ya la 24 la March, 1849, i lumelelana ni ye ne i filwe mwa Paris, Maine, mwa 1846, ni mukwa o ne u latelwa ki batanga bao ba Mulimu mwa April, 1848.

GSAM 229Mu-Zusi wa Batu wa Buhata a Palelwa

GSAM 229.3Pono ye ne i hatisizwe kwa cimo mwa Connecticut, mwa 1849. Mukutazi ne a sebezanga ka maata hahulu moo ku fumana ba ba sokolotwa, a bile a ipulela kuli u na ni mpo wa lipuo. Ne a leka ku fumana ku ba ni maata fa sikwata se si nyana sa ba ba buluka Sabata mwa Rocky Hill. Ne a biza yo muñwi wa bona kuli “mutu ya kenile wa Mulena ya latiwa.” Fa a le teng, Mme White a ba ni pono ye ne i bonisa mukwa wa buhata wa musebezi wa hae, ni kuli “mutu wa hae ya kenile ya latiwa” ne a latela mukwa o ne u sa lumelelani ni taelo ya busupa. “Mutu ya kenile” yo wa musali a hanyelela latofazo, mi mukutazi a ezisa ku bulela ka maata, a bata kuli “mutu ya kenile wa Mulena ya utwisa sishemo” a utwelwe butuku, sina ne a mu bitsa. Ka busihu bo ne bu latelela, mwanana wa musali yo a hlaselwa ki cholera morbus, mi a nahana kuli u ka shwa. A romela ku lata Mme White, mi a ipulela kuli seo ne si bonisizwe ka yena ne si le niti; kuli ne a na ni molato o swana fela ni wo Mme White a ne a bulezi. Ka mukwa o, musebezi yo wa buhata a palelwa ku puma sikwata seo, mi mukwa wa musebezi wa hae wa bonahala, seo sa felisa ka bubebe maiteko a hae mwa sibaka seo.

GSAM 230Mu-Zusi wa Batu wa Buhata yo Mong'wi mwa Oswego, N.Y.

GSAM 230.1Ku ba se swaniso se si ekezelelizwe sa molao o bulezwi mwa bopaki bo bu li fa, ni ku bonisa kuli Mukulu White ni musalaa hae ne ba sa sebezanga mwa 1849-50 ku sokololwa kwa ba ba na lipala, si fa litaba ze li latelela, ze ne ni bulelelwa ki Elias Goodwin ni ba ba nwi ba ba ne ba le ba cimo ba Kereke mwa Oswego, naha ya New York:

GSAM 230.2Ka nako yeo (1849) ne ku na ni mwanana wa mutu yo ba ne ba mu bitsa Hiram Patch yo ne a li mwa sibaka seo. Ne a beilwe ku nyalana ni mwanana wa musali yo ne a nyalile ni yena ka mulaho wa nako ye nyana. Ne ba li batu ba ba si ka sokololwa, kambe ne ba ya kwa likopano ze ne li ezwa ki Mukulu White ni musalaa hae, mi ne ba batamela ku lumela ku ba Bakreste. Ka nako ye, ku zuswa kwa tumelo ne ku simolotse mwa ye ñwi ya likereke za mwa Oswego, si si ki bakutazi, kambe ki mutu ya zibahala mwa kereke ya si mukutazi, yo ne a li mubulukeli wa mali a sikiliti. Mutu yo ne a bonahala ku ba ni tukelo ye tuna, mi a ipulela kuli u na ni mulelo o tuna wa ba ba na lipala. Ne a swana ku tiisa matsoho a hae ha a rapela ku ba ba si ka sokololwa, a bonahala ku ba mwa maswabi a maketa hahulu ka kuba ba ne ba lobehile.

GSAM 230.3Mr. Patch ni yo ne a beilwe ku nyalana ni yena ne ba ya kwa likopano zeo za ku zuswa tumelo, mi ne ba sa zibi ku ikabela cwañi. Ne ba le teng ka nako ye nwi ha Mme White a ba ni pono ye ne a supeziwa Hosea 5:6, 7, ye bulela kuli, “Ba ka ya ni lingu za bona ni likomo za bona ku nyakisisa Mulimu; kambe ha ba ka mu fumana; u se u ikupile kwa bona. Ba ezize Mulimu ka buhata; kakuli ba pepile bana ba kusili: cwale kweli i ka ba ca hamoho ni likabelo za bona.” A bonisizwe kuli ba ne ba laola ku zuswa hoo kwa tumelo ne ba si ka luka fa Mulimu, mi ne ba si na mulelo wa niti wa moya ku ba ba na lipala.

GSAM 231Ku Bulelwa Pili kwa ku Palelwa

GSAM 231.1Kacwalo a bulela Mr. Patch kuli, “Na laezwi ku bulela kwa wena kuli mwa taba ye, polelo ya temana yeo i ka ezahala ka ku toba. Libelela kweli ye nwi, mi u ka ziba ka bowena mukwa wa batu ba ba mwa musebezi o wa ku zuswa tumelo, ba ba ipulela kuli ba na ni mulelo o tuna wo wa ba ba na lipala.” Mr. Patch a bulela kuli, “Ni ka libelela.”

GSAM 231.2Mwa libeke ze peli feela ku tanga nako ye ne i filwe pono ye, mubulukeli yo wa mali a sikiliti, yo ne a ipulela kuli u na ni ku utlwa kwa moya ko ku tuna ku ba ba na lipala, mwa buhata bwa hae a utlwa ku sula mwa mpa, a phatuka mutsipa wa mali mwa mpa, mi a ne a swanela ku iswa fa libedi ka kuba ne a latehezwi ki mali. Litaba za ofisi ya mubulukeli wa mali a sikiliti ne li swanela ku swalwa ki mululaeli wa sikiliti, yo ni mulindi yo nwi ne ba talima mali a ne a swanela ku ba mwa buka ya mubulukeli wa mali, mi ba bala mali a ne a le teng ku itukiseza ku tula musebezi, mi, bonang, ne ku na ni ku haela kwa mali a lekana fela $1,000.

GSAM 231.3Kwa mululaeli ni mulindi ne ku bonahala ku sa konahali kuli mutu yo ne a bonahala ku ba ni tukelo ye tuna mwa ku zuswa tumelo ne a ka ba ni molato wa ku tula mali. Ne ba nahana kuli ne a ka ba a sebeleza mali, mi a lebala ku ngwala ku kena mwa buka; kapa ne a ka ba a a beile mwa banki, mi a sa bonahali mwa akaunti mwa kashefi. Mwa mukwa kaufela, ne ba swanela ku mu nyakisisa ku ba fa taluso ye ne i kolwisa, kambe ne ku swanela ku ezwa ka ku itekuela; ka kuba ha a ne a na ni mali, ne a ka leka ku a pata. Kacwalo ne ba lumelane kuli mutu yo nwi a zamaye kwa cimo, a ye ku ipata mwa ndu ye nyana kwa mulaho wa ndu, ku lela munyako wa mulaho ha ku ka ba ni liketso ze nwi, ha mululaeli a kena ka munyako wa kwa cimo. Ha mululaeli a batamela ndu mi a kena ka munyako wa kwa cimo, a bona liapalo za musali yo ne a sa zwa ka munyako wa mulaho. Mutu yo ne a ipatile mwa ndu ye nyana a bona musali a ya ka bubebe kwa haufi ni lubaba lwa litwa, a luka likoti mwa litwa, mi a beya se si nwi mwa kona, a se pata ni litwa, mi a bwelanga ndu.

GSAM 232.1Mululaeli a ya kwa libedi la muñoli wa mali, mi ka mulaho wa ku buza za bupilo bwa hae, a supeza ku zumana kwa bona mwa ofisi, a bulela kuli muñoli ne a ka talusa bothata bo. Mutu, yo ne a tshwenyegile hahulu, a lelela lizoho la hae kwa lihalimu, mi ka ku bitsa Mulimu ku ba bopaki, a bulela kuli ha a zibi se si nwi ka mali. Ka nako yeo musali wa hae a kena, mi a nyakaza ku ziba se si ezahala ni kuli ki kabakalañi mulume wa hae a tshwenyegile hahulu. Mutu a mu alaba kuli, “Ba nahana kuli luna ni mali a bona.” Musali a phahamisa matsoho a hae cwalo, mi a bitsa Mulimu ku ba bopaki kuli ne ba si na mali, mi, ku ekeza, ne ba sa zibi se si nwi ka ona. Ka nako fela ha a feli mulomo, mulindi, yo ne a potlakile ku tanga kwa sibaka sa hae sa ku ipata ku ya kwa haufi ni sniezi ha musali a kena mwa ndu, a kena mwa taba ka manzwi a, “Mme, ki cwañi? Na ni ku bone u potlaka ku zwa mwa ndu, mi wa beya se si mwa sniezi, mi si fa, ki kasike ya mali ye ne i latehile, ye ne i ngodilwe $1,000.”

GSAM 232.2Sina ne ku ka lebelelwa, ku zuswa hoo kwa tumelo ne ku wa ka bubebe. Mr. Patch ni yo ne a beilwe ku nyalana ni yena, ka mulaho wa ku ziba mukwa wa mutu yo ne a laola ku zuswa hoo, ne ba ikabela fa niti, mi ba ba ni Ma-Adventista ba Lizazi la Busupa, mwa Kereke ye ne ba zwelapili ku ba malumeleli ba ba swanela ku isa ku lizazi la ku shwa kwa bona.

GSAM 232.3Pono ye, sina ne ku bonahala ka ku klara, ne i filwe ku tusa ni ku swanela hahulu ba ba ne ba sa sokololwa, mi ya fela ku sokolola ba ba na lipala, ha seabe sa yona sa cimo ne si le fa ba ba ne ba le ba ba na lipala ka bobona ni ba ba ne ba lahlilwe ki Mulimu ka kuba ba ne ba ipata ka buhata. Ne ba “ezize Mulimu ka buhata;” ha ba ne ba ipulela kuli ba na ni ku utlwa kwa moya ko ku tuna ku ba ba na lipala, ne ba belezi fela “bana ba kusili.”

GSAM 232Mubeleki wa Buhata mwa Camden, N.Y.

GSAM 232.4Mwa libaka ze nwi ze ne li bonilwe ki Mukulu ni Mme White mwa nako ya mariha ya 1849-50, ne ku na ni mulene wa Camden, N.Y., ma-mile a ka bang mashumi a mane ku tanga Oswego, kwa ne ba sa li. Ka kopano ye, Mme White a bulela kuli:

GSAM 232.4“Pele ku ya, ne ni bonisizwe sikwata se si nyana sa ba ba ne ba ipulela kuli ba na ni niti kwao, mi mwa hala bona na bona musali yo ne a ipulela kuli u na ni buineelo bo butuna, kambe ne a le muipati wa buhata, mi ne a puma batu ba Mulimu.”22

GSAM 233.1Mwa January, 1884, ha na sebezanga mwa naha ya New York, na utwile litaba ze li latelela kwa Mr. Preston, yo ne a li muineli wa Camden ka nako ya kopano ye ne bulezwi fa, mi yo Mukulu White ni musalaa hae ne ba ile ba lobala kwa hae mwa nako ya kopano:

GSAM 233.2“Musali yo ne a ruta litaba ze fetelela fa taba ya ku keniswa, a bulela kuli ku na ni muinelo wa ku felela wo mutu a ka swanelwa ku u fita, moo mutu a ka ba fahalimu a mulao wa Mulimu ka botlalo; mi a ipulela kuli u fitile fa muinelo wo wa ku felela. Ka tuto ye ya ku keniswa ne a tshwenya mihupulo ya ba ba nwi ba luna mwa Camden. Mme White a bonisizwe kuli, ni ku ba ni buineelo bo bwa buhata bwa musali yo, pelo ya hae ne i le ntsho ka sebe, mi mwa bupilo ne a li muhohodi.”

GSAM 233.3“Ha ba sa li mwa sibaka seo, Mme White a filwe pono ye nwi hape, fa musali yo a le teng, yo ne a bonahala ku ba ni mulelo o tuna wa moya ku ba ba sa sokololwa; kambe Mme White a mu bulelela kuli ne si ku utlwa kwa moya kwa ba ba na lipala ka niti, ka kuba mukwa wa bupilo bwa hae ne u li cwalo kuli yena ka bowena ne a sa emeli ka ku lukile fa Mulimu. ‘Kacwalo,’ ku bulela Mr. Preston, ‘seo ne si bitswa pono ya Camden ne si amana ka ku toba ni taba ya musali yo, si si muinelo wa ba ba na lipala ka kakaretso, mi luna ne lu ku utwisisa cwalo ka nako yeo.’”

GSAM 233.4Ka mulaho wa kuli Mme White a bulele pono ya hae, musali a yemela mi a bulela kuli, “Mulimu u ziba pelo ya ka, mi ha ne u ka i bona, ne u ka bona kuli i kenile mi i zwelele.” Kacwalo kopano ya fela. Kambe hasamulaho a nako ye nyinyani, musali a kula hahulu, mi a nahana kuli u shwa. A bulela kuli, “Ni swanela ku bona Mme White; ni na ni ku ipulela taba ye nwi kwa hae. Na ni mu bulezi kuli ni le musali yo monate, kuli ni kenile. Ki buhata. Ni le musali ya maswe. Mutu yo ni pila ni yena ha se mulume wa ka. Na ni siile mulume wa ka yo ne a le mutu yo monate kwa England, ni mwana a munwi yo munyinyani, mi na ni balehile ni mutu yo. Ha luna ka nyalana. Na ni ipulela kuli ni le dokota, mi na ni lekisa milyani ye ne ni konkile fa kuta kuli ne i ni kotile $1 ka botlolo, kambe ne i ni kotile feela lisente ze 12 ka botlolo. Hape na ni konkile kuli komu ye ne lu i lekisize kwa mutu wa mubotana ne i lu kotile $30, ha ne i lu kotile fela $20.”23

GSAM 234.1Ki kwa ba ba ipulelela ka buhata ba ba swana bao ba amana litaba za Mme White mabapi ni “ku utlwa kwa moya ku ba ba na lipala,” si si kwa ba ba na lipala ka kakaretso. Ha si nahana litaba ze li bonisizwe fa, ze bonisa kuli tuto ya “ku si na hape musa” wa ba ba na lipala ne i hanyelelizwe ka botlalo ku tanga ku ruta kwa yona ka cimo mwa kweli ya selemo wa 1845; mi kuli Mme White ne a sebelize ka maata ku sokolola ba ba na lipala ku tanga nako yeo ku ya ku zwelapili, ki mani yo a ka lumela kuli mwa 1851, ha musebezi wa hae wo bitswa Maitemogelo ni Lipono ne u hatiswa, ne a bata ku ruta kuli ne ku si na hape “puluso kwa ba ba na lipala”?

GSAM 234Mutu wa ‘Ha ku Na Musa’

GSAM 234.2Ni mwa 1848, ne ku sa na ni mutu yo nwi mwa sibaka se si nwi ni se si nwi yo ne a sa lumelela kuli ne ku si na hape musa wa ba ba na lipala. Kambe bao ne ba si Ma-Adventista ba Lizazi la Busupa. Mu nwi wa sikwata se, yo ne a bitswa Sweet, ne a pila mwa mulene wa Rochester, N.Y. Ka mulaho fela wa kuli na ipulele patalaza kuli ni lumela, mi na kolobetswe mwa hala Ma-Adventista ba Lizazi la Pili la Viki, na ne ni le mwa kopano ya mwa tente mwa Canandaigua, N.Y., ye ne laolwa ki ba Mukulu J. C. Bywater ni Geo. W. Burnham. Mu Sweet yo ne a le teng, mi a bonisa ku belaela hahulu mabapi ni niti ya maitemogelo a ka a tumelo, ka kuba a “nahana kuli cwale ne ku sa konahali kuli ba ba na lipala ba sokololwe.”

Notes

  1. Matewu 25:10. ↩
  2. Luka 12:35, 36. ↩
  3. Libuka za Kwa Makalelo, p. 55. ↩
  4. Pono ya Johane 11:19. ↩
  5. Pono ya Johane 3:3. ↩
  6. Pono ya Johane 3:11. ↩
  7. Pono ya Johane 3:7, 8. ↩
  8. 1 Bakorinte 16:9. ↩
  9. 2 Bakorinte 2:12, 13. ↩
  10. Bakolose 4:2, 3. ↩
  11. Mulibeleli wa Ku Taha, 11 December 1844. ↩
  12. Circleville, Ohio, Telescope ya Tumelo, 1844. ↩
  13. Mrs. E. G. White, mwa Tundululo ya Ku Taha, 20 November 1883. ↩
  14. Ze n'a ñozi Mukulu Himes ka za misebezi mwa Maine, mwa Morning Watch, New York City, 6 June 1845. ↩
  15. Moya wa Bupolofita, buka ya 4, ma. 268, 271. ↩
  16. Lengolo la J. N. Andrews, September 1874. ↩
  17. Lengolo la Mrs. Truesdail, 17 August 1875. ↩
  18. Lengolo la Mrs. Truesdail, 27 January 1891. ↩
  19. Lengolo la Ira Abbey, March 1885, le bulelwa mwa Tundululo ni Mulibeleli ya 7 April 1885. ↩
  20. Mangwalo a kwa Cimo, p. 45. ↩
  21. Bona taluso mwa Mangwalo a kwa Cimo, p. 45. ↩
  22. Litaba za Bupilo bwa Ellen G. White, p. 129. ↩
  23. Taba ye ne i filwe ki Mr. Preston mabapi ni kopano ya Camden i tiisa polelo ye ne i filwe mwa Litaba za Bupilo bwa Ellen G. White, pp. 129-130, mi hape i fa litaba ze li fa ze ne li sa bulelwi mwa kona. ↩

Note

Back