Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
30 / 31
30 / 31

Kauhanyo 27 — Bopaki bo Buñwi bo Tiisizwe

John Norton Loughborough

GSAM 442.1“JOSAFATI a yema, a li: Mu ni utwe, mina ba Juda, ni mina ba ba yahile mwa Jerusalema; mu lumele ku Mulena Mulimu wa mina, mi mu ka tiiswa; mu lumele bapolofita ba hae, mi mu ka atleha.”1

GSAM 442.2Lilimo ze fitile, bopaki ne bu filwe ka mpo wa bupolofita, kuli mafelelezo a si ka taha, lipampili ze hatisizwe za niti ye li ka “hasanywa sina matali ka nako ya ku wa ha ona.” Batu ba bañata ne ba ipuza kuli taba ye ne i ka eziwa cwañi, haiba ba ba lumela niti ne ba sa ka beakiwa mwa ndongololo kamba ku kopanywa kuli ba eze musebezi wo. Ka ketelelo ya Mulimu, litaba ze tuna li atisa ku zwa mwa makalelo a manyinyani hahulu; ne ku bile cwalo ni mwa ku hula ha mukwa wa ku sebeza wo ne u kalile mwahalaa luna.

GSAM 442Sicaba sa Lipampili za Bulapeli ni sa ku Hasa Lushango

GSAM 442.3Bukaufi ni silimo sa 1870, muhupulo wa ku toma Sicaba sa Lipampili za Bulapeli ni sa ku Hasa Lushango ne u tahile lwa pili ka musebezi wa bo Mme ba si kai ba ba inezi ku Mulimu kwa South Lancaster, Massachusetts. Bo Mme bao ne ba likile ka nakonyana ku luma likoranta ni lipampili za bulapeli za kereke ya luna ka poso kwa batu ba ba si ba tumelo ya luna, mi hamulaho ba ba ñolela mañolo. Ka musebezi wo, batu ba si kai ba amuhela niti. Taba ye ya tahisa kuli Mukulu S. N. Haskell a ipuze a li: “Ki kabakalañi batu ba luna kaufela ba sa koni ku eza ze ba ezize bo Mme ba si kai?” Hahulu-hulu mwa silimo sa 1871, taba ye ne i bulelwa nako ni nako mwa likalulo za Tundululo ni Mulibeleli. Fa mukopano wo u ketehile wa Kopano ye Tuna wa lizazi la 29 mwa mwedi wa 12, 1871, Mukulu Haskell ne a li teñi mi a talusa tuso ye ne i ka zwa mwa musebezi wo. Kwa amuhelwa tumellano ya ku susueza ku tomiwa ha macaba a lipampili za bulapeli. Bakulu S. N. Haskell, W. H. Littlejohn, J. N. Andrews, J. H. Waggoner, ni I. D. Van Horn ba ketwa ku ba komiti ya ku lukisa hande milelo ya ku toma macaba a cwalo.

GSAM 443.1Musebezi wo wa kalisa nako ye nca mwa ku zwisezapili musebezi wa lushango. Ku fikela fo, niti ne i lutiwa hahulu fela ka misebezi ya mukutazi ya bulela ka mulomo. Ka lilimo ze si kai, Mukulu Haskell a sebeza ka tukufalelo ye tuna mwa ku nyakisisa ni ku kalisa milelo ya ku atlehisa Sicaba sa Lipampili za Bulapeli ni sa ku Hasa Lushango. Ku lukile ku bulela kuli, ka niti, ne li yena ya butse nzila mwa musebezi wo. Taba ye ha i ame fela ku tomiwa ha Sicaba sa Lipampili za Bulapeli ni sa ku Hasa Lushango mwa naha ni naha; hape ki yena ya tisize, mwa 1878, fa Kopano ye Tuna ye ne i kopani kwa Battle Creek, mulelo wa Sicaba sa Lipampili za Bulapeli sa kaufela, se hamulaho ne si bizwa sa Macaba Kaufela. Sibaka sa musebezi wa sona ki libaka ze kwande a likopano za luna za likereke mwa linaha, mwa America ni mwa linaha li sili.

GSAM 443Bañoli ba ba Kona Musebezi Hande—Maria Huntley

GSAM 443.2Mulena, ka ketelelo ya hae, a tusa kuli ku fumanehe bañoli ba ba kona musebezi hande, ba ba tusize Mukulu Haskell hahulu mwa musebezi wo. Mme Maria Huntley ne li yo muñwi ya sebelize a sa nyemi mukolo, ni ha mwa lilimo za hamulaho ne a utwa butuku bo butuna mwa mubili; mi a shwa a sa li fa musebezi wa hae, bukaufi ni lilimo ze 14 ze fitile. Ka misebezi ya hae, libaka ze ñata ze bulehile kacenu kwa linaha li sili ne li fumaniwa lwa pili. Bañoli ba bañwi ba kenela musebezi wo, mi musebezi ha u sweli ku atoloha, kwa tokwa bañoli ba lipuo ze shutana.

GSAM 444Se Musebezi U Ezize mwa Likereke za mwa Libaka

GSAM 444.1Kono ze tuna hahulu ze zwile mwa ku tomiwa ha musebezi wa Sicaba sa Lipampili za Bulapeli mwahalaa luna ki ku zuseliza ni ku ekezela moya wa ku hasa lushango mwa ndongololo ya Kereke mwa sibaka ni sibaka. U file mutu ni mutu sebaka sa ku eza se siñwi ka ku ñolelana mañolo ni ku aba lihatiso za ku bala, ni ku utwa tukufalelo ye tahiswa ki ku sebeza ka sibili kwa ku pilisa mioya.

GSAM 444Bopaki bo bu Ama Musebezi wa Lipampili za Bulapeli

GSAM 444.2Kuli lu bonise mufuta wa taelo ye filwe ka Moya wa bupolofita ka za musebezi wa lipampili za bulapeli ni wa ku hasa lushango, lu ngunula mwa Bopaki bwa Kereke, linamba 29 ni 30, lu li:—

GSAM 444.3“Haiba ku na ni musebezi o muñwi o fita o muñwi ka butokwa, ki wa ku fitisetsa lihatiso za luna kwa batu, ni ku ba isa ka nzila yeo kwa ku nyakisisa Mañolo. Musebezi wa ku hasa lushango—ku tisa lihatiso za luna mwa malapa, ku ambolisana ni bona, ni ku lapela ni bona ni ku ba lapelelela—ki musebezi o munde, o ka luta baana ni basali ku eza musebezi wa bulisana.

GSAM 444.4“Ha ki mutu kaufela ya swanela musebezi wo. Ba ba na ni limpo ni buikoneli bo butuna, ba ba ka swala musebezi ka kutwisiso ni ka ndongololo, ni ku u zwisezapili ka maata a sa feli, ki bona ba ba swanela ku ketwa. Ku swanela ku ba ni mulelo wo u lukisizwe hande hahulu; mi u swanela ku latelelwa ka busepahali. Likereke mwa sibaka ni sibaka li swanela ku tabela hahulu musebezi wa lipampili za bulapeli ni wa ku hasa lushango.”

GSAM 444.5“Musebezi wa lipampili za bulapeli ni wa ku hasa lushango ki musebezi o munde. Ki musebezi wa Mulimu. Ha u swaneli ku nyefulwa ka mukwa ufi kamba ufi; kono nako kaufela ku na ni kozi ya ku u khelusa kwa mulelo wa ona wa niti. Baabi ba libuka ba a tokwa ku sebeza mwa musebezi wa ku hasa lushango. Batu ba ba na ni mikwa ye maswe ha ba swaneli musebezi wo. Baana ni basali ba ba ziba ku swalisana hande ni batu, ba ba bulela hande, ba ba kona ku bona ze ka taha ni ku keta ka butali, mi ba ba lemuhile butokwa bwa mioya, ki bona ba ba kona ku atleha.”

GSAM 445.1Ku lekiswa ha libuka, libukana, ni lipampili za bulapeli za teko ye fita $8,000,000, mwa lilimo ze 12, ki likereke za luna ni baabi ba libuka, ku fa bopaki bo butuna bwa tuso ya musebezi wa Sicaba sa Lipampili za Bulapeli ni sa ku Hasa Lushango.

GSAM 445Bupolofita ni Butali bwa Lifasi

GSAM 445.2Ku bile ni linzwi la bupolofita le ne li filwe ka za musebezi wa mwa Europe, le li sweli ku talelezwa ka ku nepahala hahulu, kacwalo ku swanela ku li bulela fa. Basebezi ni batu ne ba bulela ka kutiya kuli musebezi ne u sa koni ku eziwa kwa teñi sina mwa America, hahulu-hulu mwa Scandinavia. Ku ba makaza, Mrs. White a li musebezi ne u kona ku eziwa ka katleho, ni ku fepiwa ka mukwa wo ne u itusiswa mwa America. A li hape Mulena ne a mu bonisize kuli haiba ba kalisa ku ntsha bulishumi, ni kwa masheleñi a manyinyani a ne ba fumananga, Mulimu ne a ka ba atlehisa ku fita hahulu mo ne ba libelezi. Hape a ba bulelela kuli baabi ba libuka ne ba kona ku lekisa libuka mwa Scandinavia ka ku amuhela litaelo za ku li leka batu ba si ka li amuhela, mi musebezi wo ne u ka atleha. Bazamaisi ba mandu a ku hatisa libuka mwa linaha zeo ba li: “Ha ku konahali;” ne ba “si ka lekisa kale libuka ka mukwa wo.” Ze ezahalile hamulaho li bonisize kuli se mungelo wa Mulena ne a mu bonisize ka za taba ye ne si fita hahulu butali bwa balekisi ni bahatisi ba libuka ba lifasi. Musebezi wa baabi ba libuka kwa teñi u atlehile ku zwa kwa makalelo a ona. Ba bañwi ba ba kalile ku fa musebezi wa Mulimu kalulo ya bulishumi ya masheleñi a bona a manyinyani ba bile baabi ba libuka. Ha ba ipabaleli fela, kono ba fumana masheleñi a fita a ne ba kile ba fumana kwa pili, mi ka mukwa wo ba kona ku ntsha bulishumi bo butuna hahulu.

GSAM 445.3Mwa silimo sa 1895, baabi ba libuka ba lekisa libuka za teko ye fita $40,000, za misebezi ye ne i hatisizwe mwa ndu ya ku hatisa libuka ya luna kwa Christiana, Norway. Mu lemuhe taba ye sina bupolofita bo buñwi bo bu talelelizwe, ni ha batu mwa makuha kaufela, mwa kereke ni kwande a yona, ne ba hanyezanga ba li ha ku konahali ku eza cwalo.

GSAM 445.4Ka za musebezi wa macaba a lipampili za bulapeli a ne a tomilwe ku zwa mwa 1871 ku ya kwapili, lu kona ku bulela ka busepahali kuli palo ya batu ba ba tisizwe kwa niti ka buikatazo bwa basebezi ba cwalo i bat'o lekana ni palo ya ba ba tisizwe ka buikatazo bwa bakutazi ka sibili. Ka musebezi wo, lushango lu sweli ku hasanywa kwa macaba kaufela ni kwa batu ba lipuo kaufela ba lifasi.

GSAM 446Likabisiso ni Musebezi wa Lipampili za Bulapeli

GSAM 446.1Mwa mwedi wa 4, 1873, Sicaba sa Lipampili za Bulapeli ni sa ku Hasa Lushango mwa California sa bega taba ye tabisa. Likabisiso ze ne li filwe sicaba ki ba ne ba amuhezi niti mwa naha yeo ku fikela nako yeo, ne li nyongolosizwe, za tatubiwa, mi za lekiswa ka teko ya niti ya gauda ni silivera ya zona, kwa masheleñi a $200. Masheleñi ao kaufela ne a itusisizwe kwa ku leka lipampili za bulapeli, libukana, ni lihatiso za nako ni nako, ze ne li abilwe. Sicaba ne se si ziba ka ku tiya kuli batu ba 20 ne ba amuhezi niti ka lihatiso ze ne li lekilwe ka masheleñi a zwile mwa likabisiso zeo. Yo muñwi wa ba ba ne ba tisizwe kwa ku ziba niti ka ku bala ne li John I. Tay, wa kwa Oakland, California.

GSAM 446San Francisco, Sibaka sa ku Hasa Lushango

GSAM 446.2Mwa 1875, kereke ya kwa San Francisco ya fiwa bopaki bwa butokwa, bo lu hupula cwale kakuli bu talelelizwe ka mukwa wo u makaza hahulu. Ku zwa kwa makalelo, kereke ye ne i tokwile ku hira mandu a matuna kwa ku lapela, ka masheleñi a mañata ni mwa mataata a mañwi, kakuli mikopano ye tatamana ne i sa koni ku eziwa mwa ona; ka nako ye ñata ne a tokwa kwa misebezi i sili.

GSAM 446.3Mwa mantsibwana a mazazi a 14 ni 20 mwa mwedi wa 4, 1875, baeteleli ba kereke ya kwa San Francisco ba bizwa ku kopana mwa ndu ya Mme J. L. James, mwa Fifth Street, bukaufi ni Market Street. Kwa teñi, Mrs. White a lu bulelela ze ne a bonisizwe mwa pono ya mupolofita ka za muinelo wo. Taba yeo ne li ya kuli San Francisco i ka zwelapili kamita ku ba sibaka sa ku hasa lushango, ko musebezi u ka eziwa; mi haiba taba ye i zamaiswa ka butali, mioya i ka zwelapili ku amuhela niti. Haiba ndu ya bulapeli i yahiwa, ko batu ba ka memelwa ni ko musebezi u ka eziwa, mioya i ka ekezeha mwa palo ya bona. Mi bao ni bona ba ka tusa kwa ku lifa litshenyehelo ni ku fefula mukitani wo u ka ezwa kwa ku lukisa ndu ya mikopano.

GSAM 447.1Mrs. White a zwelapili ku bulela kuli ne a boni kuli, ha a ka hatisa kwa kereke ya kwa San Francisco butokwa bwa ku yaha ndu ya bulapeli, kwa kereke yeo ye humanenyi ne ku ka bonahala ku li ku zamaya mwa lififi. Kono ne a laezwi ku ba bulelela kuli ha ba ka kalisa ku eza cwalo, ba ka bona ketelelo ya Mulimu i ba bulela nzila fapilaa bona, muhato ka muhato, mi balikan'a bona ba ka fumaneha mwa nzila kaufela, ku fikela mukitani kaufela u lifiwa.

GSAM 447.2Sina yo muñwi wa batu ba si kai ba ba ne ba kopani mwa mikopano ye se ni bulezi, na kona ku bulela kuli muhupulo wa kuli sikwata seo, se batu ba sona ba bat'o ba kaufela ne ba li bahumaneyi ba lifasi le, ba kalise ku yaha ndu ya mikopano ya mautu a 35 x 80, mwa muleneñi ko fa sibaka sa ku yahisa fela ne ku bonahala kuli ku tokwahala masheleñi a sa fasi kwa $6,000, ka niti ne u bonahala ku li “ku zamaya mwa lififi.” Ne ba kalile fela kabakala sepo ya bona ye teli ya kuli bopaki bo ba ne ba filwe ki Mrs. White ne bu zwa ku Mulena, mi ne bu ka talelezwa kaniti.

GSAM 447.3Ka ku ba ni kabelo mwa musebezi wo, hahulu kamba hanyinyani, ku zwa kwa makalelo a ona ku fikela cwale, ni bata ku bulela fa kuli bopaki bo bu fa halimu bu talelelizwe mwa litaba kaufela. Ha lu kalile ku bata libaka za ku yahisa, lwa kona ku fumana sibaka sa teko ya $6,000 ka $4,000. Mme yo muñwi a li u ka fa $1,000 haiba a kona ku lekisa muaho wa hae ni sibaka sa ona. Ka potlako a beya naha yeo mwa mazoho a mulekisisi wa linaha ni mandu, ya mu bulelezi kuli teko yeo ne i li fasi hahulu. Mwa liviki ze peli, muaho wa hae wa lekiswa ka masheleñi a $1,000 ku fita teko ye ne a u beile kwa pili, mi a lifa ze ne a sepisize. Yo muñwi, Ndate ya humanenyi, ya ne a sa boni mo kereke ne i ka yahelwa, kono a li: “Haiba Mulena u li ku swanela ku eziwa, u ka bula nzila ka mukwa wo muñwi,” a fumana, ka ku makala, kuli litaba za sanda sa yo muñwi wa lusika lwa hae ne li lukisizwe, mi ka zona ne a li muñ'a masheleñi a $20,000. A fa $1,000 kwa ku yaha ndu, mi a leka kalulo ya bulalu ya sibaka sa kereke kuli a yele ndu ya hae fa teñi; kacwalo a tusa sicaba ka linzila ze peli.

GSAM 448Tuso ye Tuna kwa San Francisco

GSAM 448.1Kacwalo lu kona ku bulela limpo ni lituso ze ñata ze komiti ne i fumani ha i sweli ku zwisezapili ku yaha ndu. Ku lekane ku bulela kuli ndu ya kereke, hamoho ni sibaka sa yona, ne i yahilwe ka masheleñi a bat'o ba $14,000, mi ze fita halifu ya ona ne li lifilwe ka limpo ndu i si ka fela. Laguna Street, ko ndu ne i yahiwa, ne i li mwa kalulo ya muleneñi ye ne i tokwa mandu a likolo. Kacwalo ba komiti ya likolo ba taha ku hira likalulo za ndu za kwatasi kuli ba lutise mwa zona, ndu i si ka fulelwa. Masheleñi a ku hira a lidolara ze 75 ka mwedi, a ne a amuhelwa ka nako ye bat'o ba lilimo ze peli, a lifa masheleñi a ekezwanga fa mukitani ni litshenyehelo za ku zamaisa ndu. Kacwalo sicaba sa kona ku itusisa masheleñi a ne si kona ku fumana kwa ku lifa mukitani wo u se u siyezi.

GSAM 448Sibaka sa Kalafo ka Mezi

GSAM 448.2Ka nako ya cwale, ku siyezi kalulo ye nyinyani ya mukitani wo ne u ezizwe ka nako yeo. Mi mwa kalulo ya kwatasi ya kereke ku na ni sibaka sa kalafo ka mezi se si na ni lipangaliko kaufela ze tokwa. Sona ha si na mataata a masheleñi, mi teko ya sona i fita hahulu mukitani wo u siyezi, wo u ka fela kapili.

GSAM 448.3Kalulo ya bopaki ye ama mioya ye amuhela niti i talelelizwe ka mukwa wo u makaza hahulu. Ha ki mashumi fela, kono ki makholo a batu ba ba amuhezi liseli la niti mwa muleneñi wo, mi cwale ba hasane mwa likalulo ze shutana za lifasi. Nako ni nako ha ni potela San Francisco, ni bona batu ba bababeli ku ya ku ba 10 ba ba amuhezi niti ku zwa fo ne ni kopani ni bona lwa mafelelezo; mi mafelelezo ha a si ka taha.

GSAM 449Lifu la Mukulu White

GSAM 449.1Bukaufi ni silimo sa 1880, Mrs. White a laelwa ka Moya wa bupolofita ku bulelela munna hae, Mukulu James White, kuli a tuhele ze ñata za litaba ze ne li mu belaelisa ni za buikalabelo bo ne a li ni bona, a li fe batu ba bañwi ba bancanyana, mi yena a “lukiseze punduko ya hae ya mafelelezo”—ili ku talusa kuli siyano ya hae ya fa lifasi ne i ka fela kapili. A kala ku utwa taelo ye, mi ne ku si ka ba kapili hahulu, kakuli mwa silimo sa 1881 misebezi ya hae ya fela, mi a lobala mwa Jesu. Fa lizazi la 31 mwa mwedi wa 7, a swalwa ki lifiva la malaria. Fa lizazi la 3 mwa mwedi wa 8, a zuswa fa ndu ya hae ku isiwa kwa Sibaka sa Kalafo sa Battle Creek, ko ne a babalezwi ni ku pabalelwa ka mukwa kaufela wo ne u konahala, kono kwa si ba ni tuso. A zwelapili ku kula hahulu. Ku zwa kwa makalelo a bukuli bwa hae, ne a ikutwile kuli “punduko ya hae ya mafelelezo” ne i fitile.

GSAM 449Manzwi a Mukulu Smith

GSAM 449.2Ha a bulela ka za taba ye, Mukulu Uriah Smith u li: “Miinelo ya lifu la hae ne i bat'o ba ye minde hahulu mo ne ku konahala. Ka nako kaufela ye ne a sa lemuhile ze ezahezi mwa mazazi a malalu a mafelelezo a bukuli bwa hae, a paka kuli ne a sa utwi butuku. Sikwata se situna sa balikan'a hae ba ba sepahala ni ba ba lela ne ba yemile mwa ndu ni kwande a yona, mwa nako yeo ye nde ya mutesi ya Sabata, bupilo bwa hae ha bu nze bu fela ka bunya. Sina ku kena mwa buloko bo bu lulezi, ki mo ne a kenela mwa lifu; mi litaba kaufela ha li felile, kozo ye nde ne i bonahala ku lulezi fa pata ya hae kaufela. Ne ku li inge tapelo ye ne i alabilwe:

GSAM 449.3“‘U ni fe nako ye ya ku lobala, U si ka ni fa kale tabo ya Hao ye si na buloko; U ni fe lizazi la ku pumula fa lifasi, Musebezi wa kwa lihalimu u si ka kala.’”

GSAM 449.4Fa nako ya ku shwa kwa hae, ne a na ni lilimo ze 60 ni mazazi a mabeli. Muinelo wa ku hlomphiwa kwa hae kwa Battle Creek wa bonahala ka kuli batu ba ba sa fasi kwa 2,500 ne ba li fa ku bulukiwa kwa hae fa lizazi la 13 mwa mwedi wa 8. Mi kwa sibaka sa hae sa mafelelezo sa ku pumula mwa Mabitla a Oak Hill, ne a latelezwi ki mokoloko wa likoloi ze 95 ze huliwa ki lipizi ni buñata bwa batu ba ba zamaya ka mautu.

GSAM 450.1Mwa bopaki bo buñata bo ne bu filwe hamulaho wa lifu la hae, ni ku hatisiwa mwa Tundululo ni Mulibeleli, lu ngunula manzwi a latelela a ne a ñozwi ki Mukulu S. N. Haskell:—

GSAM 450.2“Ha ni nahana ku keta kwa hae hande mwa miinelo ye taata ye ne i zuhelanga ka potlako, ye bat'o ba kaufela, sishemo sa pilu ya hae ni bunde bwa moya wa hae bo ne a bonisa kwa ba ba fosize, ni kwa ba ne ba mu ezize maswe, nako kaufela ha a boni lisupo za ku baka kwa bona, ni lilato la hae kwa ze ne a lumela kuli li lukile, na kona ku bulela ka niti, ni li: Ndate mwa Isilaele u wele. Mi yena ha a pumula, musebezi wa Mulimu, hamoho ni batu ba bañata, ba ka lemuha ku tokwahala ha zibo ya hae ya ku bona za kwapili ni ha pabalelo ya hae ya bundate.”

GSAM 450.3Ha a shwile, lila za luna za li lushango lu swanela ku yema cwale. Ha kwa ka ba cwalo; litsi zeo ze ne li tomilwe ki yena ka ketelelo ya Mulimu ne li ka zwelapili ku hula hahulu, ku ba sina “likota ze calilwe ki Mulena,” ze ne li ka zwisa mitai ye miñata ye beya miselo.

GSAM 450Ku Eziwa ha Milao ya Bulapeli ku Bulezwi Kwapili

GSAM 450.4Lilimo ze 58 li fitile ku zwa fo ba ba ne ba hasa lushango lwa mungelo wa bulalu ne ba bulelezi kuli nako i ka taha, ku ya ka bupolofita bwa Sinulo 13, ye batu ba ka nyandiswa mwa United States ni kwa libaka li sili kabakala ku mamela litaelo za Mulimu. Mwa buka ye ñozwi ki Mrs. White, ye bizwa Mañolo a kwa Makalelo, lu bala ze latelela ka za tuto ye:—

GSAM 450.5“Mungelo a li: ‘Mu talime!’ Na libiswa kwa ba maswe, kamba ba ba sa lumeli. Kaufelaa bona ne ba zubakana. Tukufalelo ni maata a ne a li ni batu ba Mulimu ne a ba zuhile ni ku ba halefisa. Pherekano, pherekano ne i li kwa makuha kaufela. Na bona batu ba eza milelo ya ku lwisa sikwata se ne si na ni liseli ni maata a Mulimu. Lififi la ekezeha ku ba potoloha; kono ba yema ba tiile, ba amuheha ku Mulimu mi ba mu sepile. Na ba bona ba akalizwe; hamulaho na utwa ba lilela ku Mulimu ka tukufalelo. Musihali ni busihu, sililo sa bona sa si ka sa yema: ‘Tato ya Hao, Mulimu, ha i eziwe! Haiba ku kona ku kanya libizo la Hao, U bulele batu ba Hao nzila ya ku punyuha! U lu lamulele kwa bahedeni ba ba lu potolohile. Ba lu ahlolezi lifu; kono lizoho la Hao la kona ku tisa puluso.’”2

GSAM 451.1“Cwale na bona baeteleli ba lifasi ba eza likelezo hamoho, mi Satani ni mangeloi ba hae ba zubakana ku ba potoloha. Na bona liñolo, le likopi za lona ne li hasanyizwe mwa likalulo ze shutana za naha, le li laela kuli ba ba kenile ba swanela ku tuhela tumelo ya bona ye ba shutanya kwa ba bañwi, ku tuhela Sabata, ni ku boloka lizazi la pili la viki; haiba ba sa eze cwalo, batu ba lumelezwi ku ba bulaya hamulaho wa nako ye beilelwe.”3

GSAM 451Ku Nyandiswa mwa Amerika

GSAM 451.2Ba ba lu hanyetsa ba bulezi kuli ku nyandiswa ha ku koni ku taha mwa naha ye, kakuli Mulao o Mutuna wa Linaha ze Kopani u bulela kuli, “Kongilesi ha i na ku eza mulao wa ku toma bulapeli bo buñwi, kamba wa ku hanisa batu ku lapela ka tukuluho.” Hape, “Liñolo la Liswanelo” la linaha ze ñata li hanisa ku eza milao ya bulapeli. Niha ne ku bulelwa cwalo, batu ba luna ba zwelapili ku huweleza lushango lwa temuso ni za ku itukisa ko ku tokwahala kuli batu ba yemele kulwano.

GSAM 451.3Ka 1863 kwa tomiwa mukopano o mulelo wa ona ne li ku cinca Mulao o Mutuna wa Linaha ze Kopani ni milao ya naha, kuli li kone ku sebeliswa ku patelelisa batu mwa litaba za bulapeli. Mihupulo ye i fumani balateleli ka ku akufa hahulu, mi muhupulo wa ku patelelisa batu ku eza ze lukile, hahuluhulu mwa taba ya ku buluka lizazi la pili la viki, u amuhezwi hahulu. Ka libaka leo, ku nyandiswa ka buniti ku se ku kalile mwa linaha ze ñata, ni ku ze milao ya zona ya lizazi la pili la viki i lumelela batu ba ba buluka lizazi le liñwi ka ku latelela lizwalo la bona; mi batu ba kenzwi mwa tolongo kabakala ku sa buluka lizazi la pili la viki.

GSAM 452Ku Swaliwa lwa 116

GSAM 452.1Fapila ka ku na ni mukoloko o u bonisa ku swaliwa lwa 116 kwa Ma-Adventista ba lizazi la busupa mwa Amerika, ku zwa ka silimo sa 1878 ku isa mwa kweli ya 3, 1896. Kwa litaba zeo, ba 109 ba atulelwa milatu. Ba bañata ku bona ba kenzwi mwa tolongo ka mazazi a 20 ku isa ku a 60, mi ba ba ka lekana 12 ba pateleliswa ku sebeza mwa “sikwata sa batamiwa ba ba tamiwa ka liketani,” hamoho ni babulai, masholi ni baezalibi ba ba maswe hahulu. Mwa taba ye ñwi ni ye ñwi, bona ba ne ba ba katula ba lumela kuli batu bao ne li ba ba lukile hahulu mwa sicaba.

GSAM 452Mukopano wa Tukuluho ya Bulapeli

GSAM 452.2Ka lizazi la 21 la kweli ya 7, 1889, mwa Battle Creek, Michigan, kwa tomiwa mukopano o bizwa Mukopano wa Naha wa Tukuluho ya Bulapeli. Mulelo wa ona ne li ku hanyetsa milao ya bulapeli, ku zibisa batu ba bañata za silikani sa niti sa bulapeli ni puso ya naha, ni ku tusa ba ba nyandiswa kabakala lizwalo la bona. Mukopano wo wa sebeza hahulu ku hasa mañolo ni libuka, ni ku fa batu liseli ka za misebezi ya bona ni likozi za nako yeo mwa naha ya luna. Kaniti, wa eza musebezi o mutuna wa ku hasa litemuso ze mwa lushango lwa Sinulo 14:9-12.

GSAM 452Tuso ya Likoranta ze Si za Bulapeli

GSAM 452.3Manyando a ne ekezwa fa Ma-Adventista ba lizazi la busupa ka nako yeo a bulelwa mwa litaba za bañoli ba likoranta ze cwale ka New York Sun, New York World, ni Chicago Inter Ocean, ni ze ñwi. Kwa hatiswa litaba ze ne bulela ka tukuluho za mukwa o sa luka o ne sebeliswa ku muahi wa Linaha ze Kopani kabakala ku utwa lizwalo la hae, ni ku buluka lona lizazi le li bulezwi mwa taelo. Ka litaba za likoranta ze cwalo, taba ye ya zibiswa kwa babali ba limiliyoni. Mwa mwedi u li muñwi, niti ye tuna ya lushango lwa mungelo wa bulalu ya zibiswa kwa batu ba bañata ku fita ba ne lu konile ku fitela ku bona mwa lilimo ze fita 20.

GSAM 453Buhali bwa Mutu bu Eziwa ku Boka Mulena

GSAM 453.1Cwalo kwa bonahala kuli buitiko bwa batu bwa ku tibela musebezi wa Mulimu, ni bwa ku fumana milao ye ta tusa Sabata ye lwanisana ni ye laezwi mwa taelo ya bune, bu tusize ku bula nzila ya kuli niti i zwelepili ka ku akufa hahulu.

GSAM 453.2Ha lu nahanisisa ze ezizwe mwa likweli ze sikai ka linzila ze, mañolo a mabeli a lu hupuliswa ka maata. Le liñwi li li, “Ha lu koni ku eza nto ya ku lwanisa niti, kono lu kona feela ku lwanela niti;”4 Mi le liñwi li li, “Kaniti buhali bwa mutu bu ta ku boka; buhali bo bu siyezi u ta bu tibela.”5

GSAM 453Bupolofita ka za Milao ya Lizazi la Pili la Viki

GSAM 453.3Mwa Bopaki bwa Nombolo ya 32, bo bu hatisizwe ka 1885, ku na ni taba ya mo milao ya lizazi la pili la viki i ne i ta amuhelwa mwa Linaha ze Kopani. I li: “Kuli ba latiwe ni ku tusiwa ki batu, baezamilao ba ta lumela ko ku batwa kwa mulao wa lizazi la pili la viki.”6 A lu nahanisise hanyinyani mo taba ye i se i talelelizwe.

GSAM 453Mulao wa Poniso ya Lifasi

GSAM 453.4Ka 1892, kwa batwa ku Kongilesi kuli i hanise ku bulwa ka lizazi la pili la viki kwa Poniso ya Lifasi ye ne i ta ezwa mwa Chicago, Illinois, ku zwa mwa kweli ya 5 ku isa mwa kweli ya 10 wa silimo seo. Mulao o cwalo wa amuhelwa ka lizazi la 19 la kweli ya 7, 1892, ka ku patelezwa ko ku swana ni ko ku ne ku polofitilwe fa halimu. Mi ku hupulwe kuli ne li lwa pili Kongilesi ya Linaha ze Kopani za Amerika ya kwa Mutulo ku eza mulao ka za taba ya Sabata.

GSAM 453.5Likereke za lumela mikoloko ye mitelele ya mabizo, ni mañolo a likupo, ni milayeza ya mutato. Ne li sa kupi feela ku Kongilesi, kono hape za zibisa baezamilao ka musa (?) kuli, “Ka taba ye lu itama, mutu ni mutu ku yo muñwi, kuli ku zwa fa nako ye ku ya kwapili, lu ta hana ku ketela kamba ku tusa mutu ufi ni ufi wa Kongilesi mwa musebezi ufi ni ufi kamba mwa sibaka sa busepahali, niha e li wa Seneti kamba muyemeli, ya ta ketela tuso iñwi ya mufuta ufi ni ufi ya Poniso ya Lifasi, haiba i sa fiwi ka ku latelela litumelano ze bulezwi mwa liketo ze.” Litumelano zeo ne li kuli Poniso i kwalwe ka lizazi la pili la viki.

GSAM 454Lipuisano mwa Kongilesi, 1892

GSAM 454.1Sina mutala wa ze ne bulelwa mwa Kongilesi ha mulao wo u amuhelwa, mu bale ze latelela:

GSAM 454.1“Ni ka lata ku bona ku hana taba ye ku ñozwi fa pampili, mi ku tahiswa ki Kongilesi ya Linaha ze Kopani. Mu ku ñole. Mu ka ku ñola cwañi? ... Mu ku beye mwa manzwi, haiba mu na ni bundume; mu ku tuse, haiba mu na ni bundume; ki ba bakae ba ba ku ketezi ba ba ka buya fa hape? Ni sepa kuli ha ku na ni ya muñwi. Mwa ipea mwa kozi ka ku i hanyetsa.”

GSAM 454Kereke ya Ikukumusa

GSAM 454.2Ba ba ne ba batile ni ku fumana kuli Kongilesi i amuhele mulao wo, ba ne ba u bona ku ba ku tula ko kutuna mwa mulelo wa bona wa ku eza milao ya bulapeli. Taba ye i bonahala kakuli yo muñwi wa bakutazi bao ba ne ba zibahala hahulu, mwa tukutelo mwa Pittsburg, Pennsylvania, nako ye kuswani hasamulaho, a li:—

GSAM 454.3“Kuli kereke i na ni maata fa mikopano ye mituna ya lipolitiki kamba ya puso, ku bonahalizwe hande hahulu mwa taba ya Poniso ya Lifasi ya fa nako ye, ha Seneti ya Linaha ze Kopani, ili mukopano o pahami ku fita kaufela mwa naha, i utwa linzwi la bulapeli, mi ya amuhela mulao wa ku fa Poniso ya Lifasi $5,000,000, ka tumelano ye beilizwi ki kereke ya kuli minyako ya poniso ye tuna i si ke ya bulwa ka lizazi la pili la viki. Taba ye nde ye tuna ye i hupulisa Mukreste kuli, haiba ye i kona ku eziwa, ni lika ze ñwi ze tokwahala ka mo ku swana li kona ku eziwa. Kereke i zwelapili ku fumana maata, mi linzwi la yona li ta utwahala kwapili hañata hahulu ku fita mwa nako ye felile.”

GSAM 454.3Cwalo lu bona mo bopaki bo bu filwe ka 1885 bu talelelizwe, ni mo bu sa nze bu talelezwa.

GSAM 455Bumunwi bwa Ma-Katolika ni Ma-Protestanta

GSAM 455.1Mwa taba ye lu ta bulela bupolofita bo buñwi bo bu filwe ka 1885, bo bu fumaneha hape mwa Bopaki bwa Nombolo ya 32:—

GSAM 455.2“Buprotestanta ha bu ka otolola lizoho la bona ku putela fa mukoti ku swala lizoho la maata a Roma; ha bu ka otolola lizoho ku putela fa mukoti o u sa feli ku kopanya mazoho ni tumelo ya ku buisana ni mimoya ya bafu; ha, ka maata a kopano ye ya ba balalu, naha ya luna i ka hana mutomo ufi ni ufi wa Mulao wa yona o Mutuna sina puso ya Buprotestanta ye ketwa ki sicaba, mi ya lukiseza ku hasa buhata ni bupumi bwa mupapa, cwale lu ka ziba kuli nako i tile ya musebezi o komokisa wa Satani, ni kuli mafelelezo a fakaufi.”7

GSAM 455.3Kuli lu bonise mo kalulo ya pili ya bupolofita bo i se i nze i talelezwa, lu tokwa feela ku lemusa batu ze ezahala mwa matuko a luna. Mu bone Ma-Protestanta, bakutazi hamoho ni batu, ha ba bata ku latiwa ki Ma-Katolika, ba ba mema ku taha kwa mikopano ya bona, ni ze ñwi. Ku hupulwe kuli mwa 1885, ha bopaki bo bu fa halimu bu fiwa, ne ku batil'o ku si na ni sesinyana sa ze bonahala cwale mwa taba ye.

GSAM 455.4Kuli ni bonise mo Ma-Protestanta ba otololela mazoho kwa balateleli ba mupapa ku bata tuso ya bona, ni nga manzwi mwa Kansas City Star (Missouri) ya lizazi la 18 la kweli ya 3, 1896.

GSAM 455Ma-Methodista ni Lizazi la Patrick ya Kenile

GSAM 455.5Puo ya fiwa mwa Ndu ya Lipina ni Lipapali ya Coates, mwa Kansas City, Missouri, ka Lizazi la Patrick ya Kenile, lizazi la 17 la kweli ya 3, 1896, ki Dokota Mitchell, muluti wa kereke ya Ma-Methodista ye ne i etezi ze ñwi mwa Kansas City. Star i bulela za kalulo ya puo yeo ku ba “papalonyana ye ama pilu.” Dokota Mitchell a opelelwa hahulu ha a bulela se:—

GSAM 455.6“Ku kangelela tumelo ya luna ni ku nyaza ba bañwi ki mwana wa ku sa ziba. Lu kangelela cwalo kakuli ha lu zibi baahisani ba luna hande. Luna Ma-Protestanta lu lutilwe ku lumela lika ze sa koni ku bulelwa ka za Ma-Katolika. Ma-Katolika ba lutilwe ku lumela lika ze sa koni ku bulelwa ka za Ma-Protestanta. Cwale lu fumana mihupulo ya luna ye fosahalile ka za yo muñwi ni yo muñwi ha lu atamelana hahulu kuli lu talimane mwa meto ni ku swalana mwa mazoho; ha ne lu zibana hahulu, ne lu ka latana hahulu. Lu yemi kwahule ni ku nyazana. Balateleli ba Kreste ya bokilwe ba swanela ku swaba. Bakreste kaufela ba liuluzwi ka mali a butokwa a swana; lu pabalelwa ka sishemo si li siñwi sa Mulimu, mi lu sepa ku fita kwa lihalimu li li liñwi. Mu utwe, banabahesu, ku ka ba hande kuli lu zibane kwanu fafasi.”

GSAM 456.1Star i zwelapili ku li:—

GSAM 456.2“Cwale Dokota Mitchell a potolohela ku Mufundisi Dalton [muprisita wa Ma-Katolika] ya n'a inzi mwamulaho wa hae feela, mi, a otolola lizoho la hae, a li, ‘Fa, Mwanahesu Dalton, ki lizoho la ka.’ Mufundisi Dalton a yema mi a swala lizoho le li otololezwi, mi Dokota Mitchell ha a mu swala lizoho, a li, ‘Ne ku ka ba maswabi a maswe hahulu haiba, hasamulaho wa ku pila nako ye telele cwalo mwa munzi u li muñwi fa lifasi, ne lu ka tokwa mungelo ku t'o lu zibahaza kwa lihalimu. A lu zibane kwanu fa lifasi.’ Ba ba n'a teeleza ba opa, mi Mufundisi Dalton hasamulaho wa ku ina fafasi, Dokota Mitchell a zwelapili ka puo ya hae.”

GSAM 456Nto ye Tuna ye Ta Peta Taba

GSAM 456.3Lu nga manzwi mwa liñolo le liñwi, le li ñoletswe mwa Melbourne, Australia, ka lizazi la 18 la kweli ya 2, 1892:

GSAM 456.3“Lihalimu kaufela li ni bonisizwe li nze li talima ku ezahala kwa lika. Nako ya makata i ta bonahala mwa kulwano ye tuna ye ngile nako ye telele mwa puso ya Mulimu fa lifasi. Nto ye tuna ye ta peta taba i ta ezahala, mi ku si kale hahulu.”

GSAM 456“Sicaba sa Sikreste” sa Muatuli Brewer

GSAM 456.4Mazazi a 11 hasamulaho wa ku ñolwa kwa liñolo le, mi li sa si ka fita kwa Linaha ze Kopani, kwa ezahala nto ye Ma-Protestanta ni Ma-Katolika ba bulela kuli i petile taba ya bokamoso bwa sicaba se. Ni bulela za katulo ya Kuta ye Pahami ku Fita Kaufela ya Linaha ze Kopani ya kuli, “Se ki sicaba sa Sikreste,” ye filwe ka lizazi la 29 la kweli ya 2, ki Muatuli yo Mutuna Brewer. Sina mo ku se ku bonisizwe, ka lizazi la 19 la kweli ya 7 wa silimo seo, Mulao wa ku Kwala Poniso ya Lifasi ka Lizazi la Pili la Viki wa amuhelwa. Bakutazi ba ne ba kupile ka maata hahulu kuli u amuhelwe, ba kupa ka ku tiisa kuli, ka ku ba Kuta ye Pahami ku Fita Kaufela i bulezi kuli se ki sicaba sa Sikreste, kaniti Sabata ya Sikreste ne i swanela ku silelezwa kwa ku nyazwa. Mi mokha wa ku Lukisa Naha wa nahana cwalo. Ka ku ba se ki sicaba sa Sikreste, si swanela ku ziba Mulimu ni milao ya hae ku ba mutomo wa puso, ni ze ñwi. Kaniti nto ye tuna ye petile taba mwa kulwano ye ya mafelelezo ya ezahala, “mi ku si kale hahulu.”

GSAM 457Bapolofita ba Kale

GSAM 457.1Mwa lipono ze filwe batanga ba Mulimu, bapolofita, ne ku bonahala kuli ku na ni mifuta ye mibeli—o muñwi u bizwa “lipono ze bulehile,” ili ze filwe mutu fo batu ba kona ku mu bona a sa li mwa pono ya mupolofita; mi o muñwi u bizwa “lipono za busihu.” Lipono za mufuta wa pili li bulelwa mwa 1 Samuele 3:1, fo ku fumaneha ze ezahezi mwana Samuele mwa manzwi a: “Linzwi la Mulena ne li le la butokwa mwa mazazi ao; ne ku si na pono ye bulehile.”

GSAM 457Lipono ze Bulehile

GSAM 457.2Ne li pono ya mupolofita ya mufuta wo (pono ye bulehile) ye mwa yona lizoho la Mulena ne li li fa mupolofita Ezekiele. Bahulu ba Juda ha ba n'a inzi fapila hae, ba mu bona mwa pono ye bulehile.8 Ka nako ye ñwi mupolofita Daniele a ngiwa mwa pono ya mupolofita a li mwahalaa babusi ba Bakaldea. Ha ne ba inzi foo, ne ba ka kona ku mu bona mwa pono ya mupolofita, kono, mwa sibaka sa ku ina, “ba welwa ki ku tutuma ko kutuna, cwale ba saba ku yo ipata.”9

GSAM 457Lipono za Busihu za Mrs. White

GSAM 457.3Lipono za mupolofita ze filwe Mrs. White kwa makalelo kaufela ne li lipono ze bulehile. Ku zwa ka 1884, mukwa wa lipono za mupolofita u cincile mwa taba ye, kakuli cwale ki ze bizwa mwa Mañolo kuli “lipono za busihu.” Ha li litolo feela, kono mungelo yola ya benya u bonahala hape, a mu fa litaelo sina mwa lilimo za pili mwa lipono ze bulehile. Mitala ye miñata ya “lipono za busihu” i ñozwi mwa Bibele, sina mo ku kona ku bonahala hande ka ku bala Simuluho 46:2; Daniele 2:19; 7:13; Likezo 16:9; 18:9; 23:11; 27:23-25.

GSAM 458.1Mwa lipono ze za busihu za Mrs. White, bupolofita bo buñata bo butokwa bu filwe, mi bu talelelizwe ka ku nepahala hahulu, sina mo ku se ku bulezwi. Cwale ni ta bulela ze ñwi za lipono za mupolofita za nako ya hasamulaho.

GSAM 458Ku Sutelela kwa Washington

GSAM 458.2Ka 1893, Mrs. White a li:

GSAM 458.2“Misebezi ye miñata hahulu i nze i kopanywa mwa Battle Creek cwale. Ha misebezi yeo ne i ka kauhanywa ni ku beiwa mwa minzi ye miñwi, fo liseli ni zibo li ka fuya libaka ze ñwi, ne ku ka ba mwa ndongololo ya Mulimu. Mulena ha a bati Jerusalema ya bubeli mwa Battle Creek. Ku ta tokwahala ku lukisa ni ku cinca ko kutuna, ni ku sutisa lilukisezo ni libaka za musebezi, haiba tato ya Mulimu i eziwa.”

GSAM 458.3Fa Kopano ye Tuna mwa Oakland, California, mwa kweli ya 3, 1903, a li:

GSAM 458.3“Ka lilimo temuso i filwe batu ba luna ya kuli, Mu zwe mwa Battle Creek. Kono kabakala misebezi ye miñata ye tomilwe foo, ne ku le bunolo ku ina foo, mi batu ne ba sa koni ku bona libaka la ku suta.”

GSAM 458.4“Kwa ku alaba potso ye buzizwe ka za ku yo ina kusili, ni alaba kuli, Ee. Liofisi za Kopano ye Tuna ni musebezi wa ku hatisa li zwisiwe mwa Battle Creek. Ha ni zibi sibaka fo li ta ya, kamba fa Libopo la Atlantika kamba kusili. Kono ni ta bulela se, Mu si ke mwa beya licwe kamba sitena mwa Battle Creek ku yaha hape ofisi ya Review foo. Mulimu u na ni sibaka se sinde ku fita seo sa yona.”

GSAM 458.5Hasamulaho wa ku utwa taelo ye, kopano ya balumeli ya ketela kuli “liofisi za Kopano ye Tuna li zwisiwe mwa Battle Creek, Michigan, ku ya kwa sibaka se siñwi fa Libopo la Atlantika.”

GSAM 459.1Mwa kuta ya Kopano ye Tuna ye ezelizwe mwa Battle Creek, hasamulaho wa kopano ya Kopano ye Tuna, kwa ketelwa kuli “lu lumela ku beya sibaka se situna sa ofisi ya Kopano ye Tuna mwa matuko a Munzi wa New York.” Ka libaka leo, komiti ye tuna ya ketiwa ku bata sibaka se si ka swanela. Komiti ya zibisa Mrs. White mulelo wa yona, mi ya mu buza haiba u na ni liseli le liñwi la ku ba fa. Mwa kalabo a li:—

GSAM 459.2“Mulena a lu tuse ku suta ka kutwisiso ni ka tapelo. Ni na ni buikolwiso bwa kuli u lata kuli lu zibe, mi ku si kale hahulu, fo lu swanela ku beya ndu ya ku hatisa libuka ya luna. Ni kolwehile kuli nzila feela ye lu sileleza ki ku itukiseza ku suta ka nako ye leru li suta feela. A lu lapele kuli a lu etelele. U bonisize ka tokomelo ya hae kuli u bata kuli lu zwe mwa Battle Creek....

GSAM 459.3“New York i tokwa ku sebelezwa, kono ha ni koni ku bulela kamba ndu ya ku hatisa libuka ya luna i swanela ku tomiwa foo. Ha ni koni ku bona liseli le ni amuhezi ku ba le li tiile hahulu ku tusa ku suta kwo.”

GSAM 459.4Hasamulaho wa ku bata mwa Munzi wa New York ni mwa minzi ye u potolohile ka liviki ze batil'o ba ze peli, komiti ya palelwa ku fumana sibaka se si swanela ndu ya ku hatisa libuka. Ka nako yeo kwa taha liñolo le li ñozwi ka lizazi la 30 la kweli ya 5, fo Mrs. White a li:—

GSAM 459.5“Banabahesu ha ba bata sibaka sa ndu ya ku hatisa libuka ya Review and Herald, ba swanela ku bata Mulena ka ku tiisa. Ba swanela ku zamaya ka tokomelo ye tuna, ka ku fadimeha ni ka tapelo, ni ku ziba bufokoli bwa bona nako kaufela. Ha lu swaneli ku itinga fa katulo ya batu. Lu swanela ku bata butali bo Mulimu a fa....

GSAM 459.6“Ka za ku toma sibaka sa musebezi mwa New York, ni swanela ku bulela kuli, Mu itibele. Ha ni lumelelani ni kuli si be fakaufi ni New York. Ha ni koni ku bulela cwale mabaka a ka kaufela, kono ni na ni buikolwiso bwa kuli sibaka sifi ni sifi se si mwa mukunda wa limaele ze 30 ku zwa kwa munzi wo si ka ba fakaufi hahulu. Mu itute za matuko a libaka ze ñwi. Ni na ni buikolwiso bwa kuli ze nde za Washington, D.C., li swanela ku nyakisiswa hande.

GSAM 460.1“Ha lu swaneli ku toma sibaka se sa musebezi mwa munzi kamba mwa matuko a munzi. Si swanela ku tomiwa mwa sibaka sa mahae, fo si kona ku potolohwa ki mubu.”

GSAM 460Bupolofita bwa ku Fiwa Teko ye Nde

GSAM 460.2Ka zibo ye, komiti ya kala ku bata mwa matuko a Washington ka tapelo, mi kwa taha liñolo la bulalu le li na ni taelo ye:

GSAM 460.2“Lu nze lu lapela ku kupa liseli ka za sibaka sa musebezi wa luna kwa Upa, mi liseli li tile ku luna ka mukwa o tiile hahulu. Liseli le li tiile li filwe ku na kuli lu ta fiwa ku leka libaka fo mali a mañata a sebelisizwe ki batu ba ne ba na ni mali a ku sebelisa ka tukuluho. Beñi ba mandu a butuna ao ba shwa, kamba mihupulo ya bona i iswa kwa nto ye ñwi, mi mandu ni mubu li beiwa ku lekiswa ka teko ye nyinyani hahulu....

GSAM 460.3“Ka liseli le li filwe ku na, ni ziba kuli, ka nako ya cwale, sibaka se situna sa Review and Herald si swanela ku ba fakaufi ni Washington.”

GSAM 460Sibaka se si Polofitilwe sa Fumaneha

GSAM 460.4I sweli liñolo le, komiti ya kala ku bata sibaka mwa Mukunda wa Columbia, kono ne ku sa fumanehi mubu ka teko ye mwatasi a lidolara ze 1,000 fa ekele i li ye ñwi. Kwa mafelelezo ba zibiswa za Takoma Park. Ye latelela ki peho ya komiti:—

GSAM 460.5“Lu fumani mubu wa liekele ze batil'o ba ze 50 kwande feela a Mukunda, kono mwa mikano ya munzi wa Takoma Park, wo ne lu kona ku leka ka lidolara ze 6,000, kamba ka lidolara ze 120 fa ekele i li ye ñwi. Lu nyakisisize sibaka se ka ku tala. Lu fumani kuli mwa lilimo ze felile si ne si ketilwe ki dokota wa Boston ku ba sibaka sa ndu ya ku alafela. Ku bulelwa kuli u sebelisize lidolara ze batil'o ba ze 60,000 mwa ku si leka ni ku si kenisa ku zwisa lihlahla, lipa ni litakala kaufela. Makata a mali a mu sitisa ku peta milelo ya hae, mi mubu wa ngiwa ki munna yo muñwi, ya ne a mu alimile mali ka ku itama ka mubu wo, mi munna yo a u fumana ka teko ya lidolara ze 15,000.

GSAM 461.1“Baahi ba Takoma Park, ba ne ba yemelwe ki ramunzi ni ba bañwi ba baeteleli, ba lu amuhezi ka pilu ye nde hahulu mwa sibaka seo, ni ku lu tiiseza kuli ba ta sebelisana ni luna ka silikani ku taleleza milelo ya luna.

GSAM 461.2“Mwa maeto ni ku bata kwa luna kaufela, ha lu si ka fumana sibaka se siñwi se si taleleza ka ku tala cwalo ze bulezwi mwa bopaki sina se. Lu lumela kuli tokomelo ya Mulimu i lu etelezi kwa sibaka fo a bata kuli lu ine.”

GSAM 461.3Ka ku bona ku talelezwa ko kuñata kwa bopaki bo bu tahisizwe mwa kauhanyo ye ni mwa likauhanyo za pili, a lu “lumele ku Mulena Mulimu wa luna, cwale lu ta tiiswa; mi lu lumele mupolofita wa hae, cwale lu ta atleha,” kuli lu itukiseze lika ze sa li kwapili, mi li si ke za lu fumana lu sa zibi.

Notes

  1. 2 Makolonika 20:20. ↩
  2. Mañolo a kwa Makalelo, likepe 272. ↩
  3. Mwateñi, 282-283. ↩
  4. 2 Bakorinte 13:8. ↩
  5. Lipina 76:10. ↩
  6. Bopaki bwa Kereke, Buka ya 5, likepe la 451. ↩
  7. Bopaki bwa Kereke, Buka ya 5, likepe la 451. ↩
  8. Ezekiele 8:1. ↩
  9. Daniele 10:7. ↩

Note

Back