Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
18 / 31
18 / 31

Kauhanyo 15 — Liseli le Li Ekezile ni Limakazo ze Tuna

John Norton Loughborough

GSAM 235.1“Mu hupule mazazi a kale, ha ne mu bile mu bonesezwi, mwa tiyela ndwa ye tuna ya manyando; ka mukwa o muñwi ha ne mu bile sibonelo sa batu ka linyaziso ni manyando, mi ka mukwa o muñwi ha ne mu bile balikani ba ba ne ba ezizwe cwalo.”1

GSAM 235.2Nako ye ne li pakeng za maswabi a 1844 ni nako ye ne patululilwe liseli le li talezi la ku ziba za Sibaka se si kenile ni lushango lwa mungelo wa bulalu, ne li nako ya ku lemelwa ka mukwa o si wa liswana. Ba-Adventista ba ne ba sa tiisa kuli ne ba nepile mwa musebezi wa kale, luli ne ba li sibonelo se si talimwa ka linyaziso ki ba ne ba nahana kuli lushango ne lu palezwi ka ku tala; mi ka taba yeo ne ba nyaziwa hahulu. Ne ba kona ku tiyela taba ye ka tabo ha ne ba sa swalelela Mulena ka tumelo, mi ba arolelana ku ba teng kwa Moya wa hae o Kenile.

GSAM 235Mikwa ye Peli ye Ipitezi ya ku Lwanisa

GSAM 235.3Satani ne a na ni mikwa ye peli ye ipitezi ya ku lika sicaba sa ba-Adventista. Wa pili ne li ku zwisa ba ba ne ba tiile mwa tumelo ya kuli nako ya bupolofita ne i felile, ku lumela kuli ku taha ha bubeli kwa Kreste ne ku taha kwa moya, ni kuli ka mukwa o muñwi a ne a zwiseza ku taha hoo kwa mafelelezo a mazazi a 2300. Wa bubeli ne li ku susueza ba ba ne ba sa tianga mukwa wa bona wa kale, ku li tlogela kaufela. Cwale, ha niti ye amana ni Sibaka se si kenile ni lushango lwa mungelo wa bulalu ne i patululwa hanyinyani-hanyinyani kwa Mañolo, mi lushango lwa Moya wa Mulimu, ka mpo wa bupolofita, ne lu tiisize musebezi wa kale, lu li bita “liseli le li benya” le Mulimu a ne a beile kwa makalelo a nzila, ku bonesa nzila kaufela ku fitela kwa munzi, mi lu ne lu supile bopaki bwa Mañolo kuli ku taha ha bubeli kwa Kreste ku ta ba ka sibili, mi u ta taha Yena ka sibili, mi ka taba yeo ku si ka kona ku ba taba ye ezahala kwa mafelelezo a “mazazi.”

GSAM 236Lisupo ze Makaza

GSAM 236.1Ha Mulena a ne a ka bulela sicaba sa hae ka mapono a bapolofita mwa mazazi a mafelelezo ano, kana ne lu si ke lwa libelela kuli mwa ku bonahala kwa mapono ao ka sibili ku ka ba ni lisupo ze bonahala za Mulimu? Lisupo ze li bonahala mwa mapono a bapolofita a Mme E. G. White. Ku ezahala kwa mapono ao, sina mo ku bonisizwe mwa Kauhanyo 13, ki limakazo feela; kono ku na ni lika ze ñata ze makaza ze amana ni mapono a bapolofita a hae a pili, ze mu ka li bona ha mu zwelapili ku bala buka ye; mi kana ne lu ka libelela kuli ku be ka mukwa o muñwi mwa mpo wa mufuta o, o ne u lukisizwe ki Mulimu ku hohela ku talima kwa sicaba, ni ku si tahisa ku bulela, sina Moshe, “Ni ka fapohela kwa tuko, ni yo bona sibonelo se si tuna se.” Ku bulela fela kwa musizana ya fumanehile, ya kula-kula ni ya fokolile, yo ne a bonahala ku ba bukaufi ni ku shwa, kuli Mulena ne a mu file pono ya mupolofita, ne si ka ba ku lekana ku zwiseza taba ye. Lisupo ze makaza ze ne li amana ni mapono ao ne za tahisa kuli sicaba si tabele mapono ao hahulu, mi ku ne ku itisizwe kuli musizana a ye mwa libaka ze fapahana ni ku bulela ze Mulena a ne a mu laezi ku zibileza ba bañwi.

GSAM 236Lisupo ze Makaza mwa Pono ya Bulalu

GSAM 236.2Mona ni ka bulela litaba ze ñwi za pono ya hae ya bulalu, ye ne i filwe mwa ndu ya ndate hae, ye bulezwi mwa Kauhanyo 13, pahaji 212, sina mo ne ni bulelezwi ki bashemi ba Mme White, ki ausi wa hae Mme Sarah Belden, ni ba bañwi.

GSAM 236.3Mwa kamara ye ne beilwe pono ya mupolofita, ne ku li ni Buka ye tuna ya Mañolo a lapa ye ne li fa kabinete. Ne li ya kopanyo ye ne hatisizwe mwa Boston ki Joseph Teale, mwa silimo sa 1822. Buka ne li ni bupami bwa 18 ka 11 li-inchi, bukima bwa yona ne bu li li-inchi ze 4, mi ne i lila hanyinyani ku feta liponto ze 18. Ha ne a li mwa pono, a zuha, a ne a twaya Buka ye ye tuna fa lizoho la hae la nzohoto, buka i bulehile, mi a ne a i tisa ka ku yelana ni mubili wa hae; mi kwa nako ye fitelela mwaha wa hora, ka lizoho la hae la bulyo, a ne a fetola mwa sibaka se si muñwi ku ya kwa se si muñwi, mi a supa mañolo a fapahana a Mañolo, ao a ne a a bulela ha mahlo a hae a talimile kwa halimu, mi kwa thoko ye ne li ye fapahana ni buka. Ausi wa hae Sarah (ya na ba musal'a Stephen Belden hamulaho), kapa ka nako ye muñwi mutu yo muñwi ya ne a li fa, ne a talima liñolo ni liñolo le ne li supiwa ki munwana wa hae, mi a bona ka ku tiya kuli nako ni nako ne a bulela Mañolo ao munwana wa hae ne u lutile ku ona. Mme Harmon a ne a bulela kuli mwanaa hae wa musizana Ellen mwa muinelo wa hae wa nama “ne a si na maata, ka taba ya ku fokolwa, ku zwisa Buka ye ye tuna fa kabinete; kono mwa pono ya mupolofita ne a i swere ka bunolo, sina ha ne ku bonahala kuli li li feela Buka ye nyinyani ya Testamente.”

GSAM 237.1Mona, luli, ne ku li limakazo! Musizana ya mutala, ya lila liponto ze 70 feela, a swere Buka ye tuna ya Mañolo kwa nako ye fitelela mwaha wa hora mwa muinelo wo mutu ya maata ne a si ka kona ku i swara kwa miniti ye 2; mi hape a fetola kwa mañolo a Mañolo a ne a supa, ao nako ni nako ne li mañolo ao a ne a a bulela, ha mahlo a hae a talimile kwa halimu ni kwa thoko ye fapahana ni buka; mi kwa mafelelezo, linzwi le ne li zwa mwa mutu ya ne a si na ku nyakutisa kwa mapapo kapa moya mwa mubili, mi ne li bulela ka ku nepa mañolo a ne a supilwe—luli taba ye ne li fa halimu kwa ku buliwa kuli i ezizwe ki maata a mutu, kapa kuli ne li li litowo la malwazi. Ba ba ne ba i bona ne ba i lela kuli ne li li lisupo ka ku bonahala la Moya wa Yena ya ne a bulezi mwa sicacani se ne si tuka. Lisupo ze swana ni ze mwa pono ya mupolofita ya bulalu ya Mme Harmon, kwa ne li zibahalile teñi, ne za tisa bopaki bo bu tiile kuli maata a fitelela a mutu ne a li mwa mapono a bapolofita ao.

GSAM 237Pono ya Topsham

GSAM 237.2Ka nako ye nyinyani fela fa mafelelezo a taba ye, kopano ya ba-Adventista ba Topsham, ba ba ne ba li ku maele a 30 kwa mukalelo wa bupel'a kwa Portland, Maine, ha ne ba utwa za litaba za Mulena ni Mme Ellen G. Harmon, ne ba mu memile kwa sibaka seo. Memo ne i amuhezwi, mi ka mukwa wo a ne a etela Topsham la pili. Miinelo ya ba-Adventista ka nako yeo ne i ezwa mwa ndu ya Mna Curtiss. Mme Frances Lunt (ya ne li Frances Howland kale), wa Oakland, Cal., a ne a ni file taba ye e latela, ye ne i ñozwi ka Jan. 19, 1890:

GSAM 238.1“Nna, ni lapa la ndate, ne ni ya kwa miinelo ya Kaizeli Harmon mwa Topsham, mwa 1845, mi mwa miinelo yeo a ne a ba ni pono ya mupolofita. Ne li la pili la nako ye ne twa mu bona mwa pono ya mupolofita. Buka ye muñwi ya kale [Buka ye tuna ya lapa ya Teale, ya lila liponto ze 18] ne li ya Muzwale Curtiss. Buka ye ye tuna ne i zwisizwe fa kabinete ki Kaizeli Harmon ha li mwa pono ya mupolofita, mi a ne a supa mañolo a Mañolo ha a ne a fetola mahasi ka mahasi, ha mahlo a hae a talimile kwa halimu, mi a li fapahana ni buka. Mañolo ao a ne a a bulela ne li mañolo a ku laeza, a ku tiisa, kapa a ku sola. Sikwata se si muñwi sa lisupo ka nako yeo ne li muinelo wa buka. Ne i swarilwe fa lizoho la hae le li bulehile ka ku ekezwa kwa maangulo a 45, mi mutu yo muñwi ne a si ka kona ku swara buka ni ku ekezwa ku swana ni hoo, ku si na kuli i telele kapili kwa lizoho; kono Kaizeli Harmon a ne a swara Buka ye ka maangulo ao kwa miniti ye mmalwa, ka ku tiya sina ha ne i namelezwi fa lizoho la hae, ha a ne a fetela mwa mutu yo muñwi ni yo muñwi mwa kamara.”

GSAM 238Bopaki bwa Mme Truesdail

GSAM 238.2Taba ye muñwi ye amana ni pono ya mupolofita ye ye, ne i zwa kwa Mme M. C. Truesdail, wa Trenton, Mo., ye ne i ñozwi ka Jan. 27, 1891. A bulela kuli:

GSAM 238.3“Ne ni na ni silimo se 15 mwa 1845, mi ne ni li fa nako ya ku etela Topsham la pili kwa Kaizeli Harmon, ha a ne a ba ni pono ya mupolofita mwa ndu ya Muzwale Curtiss, kwa ne a zwile Buka ye tuna ya lapa ni ku i swara kwa muinelo wo ku si na mutu yo muñwi ya ne a kona ku swara buka fa mazoho a hae ku si na kuli i telele kapili.”

GSAM 238.4“Kaizeli Harmon ne li mwa pono ya mupolofita kwa nako ye fitelela lihora ze 2. Ne li lisupo le li makaza ku fita kaufela la maata a Mulimu le ne ni kile na bona, mi ne ni mu bone mwa pono ya mupolofita ku fitelela linako ze 12. Zeo ne li linako za sabo ye tuna ni za ku inyakisisa, kono ye ne li fitelela kaufela. O! ne twa zutumana ha Butuna bwa halimu ne bu re laela ka sisebeliso sa hae se si fokolile; ha a ne a re balela mañolo a ne a re komoteza ni ku ba a swanela muinelo wa luna wa liteko; sina Maheberu 2:2, 3; Jakobo 5:7, 8; Maheberu 10:35, 39; 1 Petrose 1:7; Luka 12:32-37, ni a mañata a mañwi, ha a ne a swere Buka ye tuna ya lapa kwa halimu ka ku swana kuli ne ni tokwa ku ema fa sipula ku bala fa ne a supa. Ha ni nahani kuli Kaizeli Harmon ne a ni fita ka butelele bo bu fita li-inchi ze 2.”

GSAM 239.1Lisupo zeo ne za tiisa ba ba sepahala kuli maata a fitelela a mutu ne a laola sisebeliso se si kokobele, mi memo ne i zwa mwa libaka ze fapahana za New England kuli a ye ku zwiseza bopaki bwa hae.

GSAM 239Ku Sebeza ka Mazoho ki Sibi

GSAM 239.2Ka nako ye nyinyani fa mafelelezo a taba ye, Mme Harmon ne a laelilwe mwa pono ya mupolofita ku etela Paris, Maine, kwa ne ku li ni batu ba ne ba lumela kuli ku eza misebezi ya mazoho ne li sibi. Mukulu Stephens, wa Woodstock, Maine, ne li yena muetelezi wa ku fosa ko, mi ne a na ni maata a tuna fa ba bañwi. Kale ne li mukutazi wa Mu-Methodisti, mi ne li talimelwa kuli ne li Mu-Kreste ya kokobele ni ya tiile. Ne a fumani tumelo ya ba bañata ka tukufalelo ya hae ya niti ni ka bupilo bwa hae bo ne bu bonahala ku ba bo bu kenile, mi zeo za zwiseza ba bañwi ku nahana kuli Mulimu ne a mu laola ka mukwa o ipitezi. Mulena ne a fa Mme Harmon lushango lwa ku kalimela Stephens. A bulela kuli ne a li lwa ni Linzwi la Mulimu ka ku ikela musebezi, ka ku susueza ba bañwi mwa liphoso za hae, ni ka ku sola kaufela ba ne ba si ka li amuhela. A hana bopaki kaufela bo Mulena ne a mu file ku mu bonisa ku fosa kwa hae, mi a hana ku lumela liphoso za hae. Ne a latelela mihupulo ya hae, mi a ya maeto a ku lapa, a sepela libaka ze telele, kwa ne a amuhelwa feela ka linyaziso, mi ne a nahana kuli mwa zeo kaufela ne a utwa butata ka taba ya Kreste. Maata a hae a ku nahana ni a ku ahlola ne a beilwe kwa thoko.

GSAM 239.3Mwa taba ya bopaki bwa Mme Harmon ni mafelelezo a taba ye, ni ka bonisa manzwi a liñolo le ne ni amuhezi ku Mme M. C. Truesdail, yo ka nako yeo ne a li mwa Paris, Maine. Ha a file litaba ze muñwi ze ne li amana ni ze li fa halimu, a bulela kuli:

GSAM 240.1“Ku ipulela liphoso ne ku zwa kwa kaufela, kwahule fela kwa muetelezi wa bona, Jesse Stephens. Kaizeli Harmon a mu laezi kuli ha a sa kokobele ka ku ipulela liphoso za hae, ne a ta fitelelwa ka potlako ku mafelelezo a bupilo bwa hae. Kaufela ne ba utwisisa kuli ye ne li bupolofita bwa kuli ne a ka ipulaya ka mukwa o muñwi.”

GSAM 240.2Se se latelela ne li mafelelezo a taba ya hae:

GSAM 240.3“Ha sitopa sa hae se si nyinyani se ne si mu tlogela, a ba ni butuku bwa mwa mutima, mi ka nako ye nyinyani fa mafelelezo a taba ye a lahlehelwa ki kutwisiso, a hana ku ja sico kaufela se ne si apeilwe ki ba ba maswe. Ne a si ka utwa kuli ni kutile ku zwa kwa Massachusetts ha ne ni mu isezi lico za hae za musihali. A buza, ha a ne a zwisa lizoho la hae la masapo mwa lukoba lo lutinyana lwa fensetera, kuli, ‘Na Mulimu ne a ku rumile ni se, Kaizeli Marion?’ Ha a lemuha kuli ni likalika ku alaba, a hana ku si lika. Muinelo wa hae o ne u utwisa butuku, ha a ne a kwalilwe mwa kamara ye nyinyani kwa mwanahabo (ya ne a si na tumelo), ne u ni hupulisize temuso ye ne i romilwe kwa hae ka bunolo ku zwa kwa halimu, ye a ne a i hani ka ku tiya. A isizwe kwa lapa la hae fa mazazi a 2 fa mafelelezo a ketelo ye ye swabile, kwa ne a fitelelize bupilo bwa hae ka ku ipulaya, ka ku eza muhala ka likubo za fa mumbeta.”2

GSAM 240Bupolofita bo bu Petahezi

GSAM 240.4Mwa nako ya mbumbi mwa silimo sa 1845, ka memo ya Otis Nichols, Mme Harmon a etela Massachusetts, ausi wa hae Sarah a mu feleza. Ba ne ba ika mwa lapa la Mna Nichols. Yena ni mosali wa hae ne ba ya ni koloi ya bona, mi ba ne ba ba isa mwa libaka ze fapahana ku ba ni miinelo, kwa Mme Harmon ne a zwiseza bopaki bwa hae. Ka mukwa wo ne a kona ku etela Boston, Roxbury, ni Carver. Ka nako ya ketelo ya bona ya bubeli kwa Boston, taba ye ne i swanela ku utwahala ne i ezahala.

GSAM 240.5Mwa Boston ni mwa libaka ze bukaufi ni yona, ne ku li ni sitopa sa batu ba ba latelela liphoso ba ne ba lumezi hape kuli ku sebeza ne li sibi, mi lushango lwa bona lwa butokwa ne li kuli, “Mu lekise ze mu na ni zona, mi mu fe ba ba fumanehile.” Ba ne ba bulela kuli ba li mwa nako ya jubile, kuli naha ne i swanela ku pumula, mi kuli ba ba fumanehile ne ba swanela ku tusiwa ku si na ku sebeza. Sargent, Robbins, ni ba bañwi ne ba li baetelezi. Ba ne ba sola mapono a bapolofita ka ku li a diabolosi, ka taba ya kuli liphoso za bona ne li bonisizwe. Ne ba li ba butata kwa kaufela ba ne ba si ka lumela ni bona.

GSAM 241.1Ha Mme Harmon ni ausi wa hae ne ba li ketelo mwa ndu ya Mna Nichols, Sargent ni Robbins ba ne ba zwa kwa Boston ku ka kopa sitabelo kwa hae, mi ba bulela kuli ba ne ba tlile ku mu etela ni ku lala kwa hae bosihu. Mna Nichols a bulela kuli ne a tabile kuli ba tlile, ka taba ya kuli Mme Sarah ni Mme Ellen Harmon ne ba li mwa ndu, mi ne a tabela kuli ba zibezi ba ba. Ba fetola maikuto a bona ka nako yeo, mi ne ba si ka kona ku susuezwa ku kena mwa ndu. Mna Nichols a buza ha Ellen ne a ka bulela lushango lwa hae mwa Boston, ni ha ne ba ka lu utwa, mi hamulaho ba ahlola. “E,” ba bulela, “mu tle mwa Boston Sabata ye eza [ba ne ba beya lizazi la pili la viki, ka taba ya kuli ne ba si ka amuhela Sabata]; ne twa tabela ku mu utwa.”

GSAM 241.2Mna Nichols a ni bulelela taba ye mwa ndu ya hae, mwa Dorchester, mwa 1858. A bulela kuli ne a beile maikuto a hae kaufela ku ya kwa Boston ka Sabata kakusasana ni koloi ya hae ku isa Mme Harmon mwa kopano ye ne i beile. Bosihu bo, mwa nako ya ku lapela kwa lapa, a ne a twaywa mwa pono ya mupolofita. Ha a zwa mwa yona, a bulela kuli, “Muzwale Nichols, ha ni na ku ya kwa Boston kamuso; Mulena u ni bonisize kuli ni tokwa ku ya kwa Randolph. U ni file musebezi wa ku eza kwao.” Mna Nichols ne a na ni tlotlo ye tuna kwa linzwi la hae. Ne a sepisize ku mu isa kwa Boston lizazi le li latelela, mi ka ku swabela a buza, “Ni eze cwani ka linzwi la ka kwa Sargent ni Robbins?” “Mu si ka talima kwa taba yeo,” Mme Harmon a bulela, “Mulena u ni laezi ku ya kwa nzila ye muñwi.” “Hantle,” Mna Nichols a bulela, “ha ni i zwisisi.” “Mulena u ni bonisize kuli twa ta i zwisisa ha twa fita kwao,” Mme Harmon a bulela. “Hantle,” Mna Nichols a bulela, “ha ku na nzila ye mu ka kona ku fita kwao ha ku si ka kuli twa ya ni ku mu isa, kono ha ni zibi kuli ni ta inolela cwani litaba kwa batedi ba mwa Boston.”

GSAM 241.2Mna Nichols hape a ni bulelela kuli “Kaizeli Harmon a boni buhata bwa bona mwa pono ya mupolofita, kuli ne ku si ka ba ni kopano mwa Boston ka Sabata, kuli Sargent, Robbins, ni ba bañwi ba ne ba lwa ne ba ta kopana ni sitopa se si tuna kwa Randolph (ku maele a 13 kwa Boston) ka Sabata; mi kuli twa tokwa ku kopana ni balwani kwa Randolph, kwa kopano ya bona ka Sabata, mi kwao ne a ta fiwa lushango lwa ku ba bulela, lo ne lu ta tiisa ba ba na ni niti, ba ba si na ketululo, ha mapono a bapolofita a hae ne a zwa kwa Mulena kapa kwa Satani.” Mwa sibaka sa ku ya kwa Boston mi hamulaho kwa Randolph, ku eza maele a 22, ba ya ka ku toba kwa Randolph, ba fita fa nako ya kopano. Kwao ba fumani bona batu bao ba ne ba ipile ku kopana ni bona mwa Boston. Mna Nichols a bulela cwale, “Cwale ni a i zwisisa.”

GSAM 242.1Musebezi wo Sargent ni Robbins ba ne ba ezize ku tila bopaki bwa Mme Harmon, ni mukwa wo a ne a etelelizwi ka ona kuli a kopane ni bona, ne u bile ni maata a tuna fa maikuto a ba bañwi ba ne ba li fa. Mwa taba ya kopano ka yona, ni ka bonisa manzwi a taba ye ne i filwe ki Mna Nichols:

GSAM 242Lisupo ze Makaza

GSAM 242.2“Kaizeli Ellen a kena mwa pono ya mupolofita, ku bonahala lisupo ze sa bonahalangi kamita, mi a zwelapili ku bulela mwa pono ya mupolofita ka linzwi le li utwahala hande ku batu kaufela ba ba ne ba li teñi, ku fitela fa lizazi li se li tuha li wela. Sargent, Robbins, ni French ba halefa hahulu mi ba ferekana ha ba utwa Kaizeli Ellen a bulela mwa pono ya mupolofita, ye ba ne ba bulela kuli i zwa ku Diabulosi; ba sebeza maata kaufela a bona a ku susueza batu ni a mibili ya bona ku felisa tusuezo ya pono ya mupolofita yeo. Ba ne ba kopana ku opela ka maata hahulu, mi hasamulaho ba cincana ku bulela ni ku bala Bibele ka manzwi a pahami, kuli Ellen a si ke a utwahala, ku fitela maata a bona a fela, mi mazoho a bona a tetemela hahulu kuli ba sa koni ku bala Bibele. Kono mwahalaa lubeta ni lilata kaufela zeo, linzwi la Ellen le li utwahala hande mi le li pahami, ha a nze a bulela mwa pono ya mupolofita, ne li utwahala hande ku batu kaufela ba ba ne ba li teñi. Baana bao ba zwelapili ku hanyetsa ha ba sa kona ku bulela ni ku opela, niha balikani ba bona ba bañwi ba ba kalimezi ni ku ba kupa kuli ba tuhele. Kono Robbins a li: ‘Mu kubamezi siswaniso sa mulimu wa buhata; mu lapela namana ya gauta.’

GSAM 243.1“Ndate Thayer, muñ'a ndu, na si ka kolwa ka ku tala kuli pono ya mupolofita ya hae ne i zwa ku Diabulosi, sina mo Robbins na bulelezi. Na bata kuli i likwe ka mukwa o muñwi. Na utwile kuli lipono za mupolofita ze zwa kwa maata a Satani ne li kona ku emiswe ka ku bula Bibele ni ku i beya fa mutu ya li mwa pono ya mupolofita, mi a buza Sargent haiba a ka i lika ka mukwa woo; kono Sargent a hana ku eza cwalo. Cwale Ndate Thayer a nga Bibele ya lubasi ye tuna, ye boima, ya mufuta o bizwa ‘quarto’, ye ne i beilwe fa tafole mi i sa sebeliswi hahulu, a i bula mi a i beya inze i bulehile fa sifuba sa Ellen ya na li mwa pono ya mupolofita, kakuli ka nako yeo na ikokotezi kwa mulaho kwa libota, kwa mukutulo wa sitombo. Hona fo Bibele i beilwe fa yena, a nanuha a yema ka mahutu, a zamaya ku ya mwahalaa sitombo, a sweli Bibele ye bulehile ka lizoho li li liñwi, a i yemiselize kwahalimu ku ya ka mo na konela ku fita, meeto a hae a sa tuheli ku talima kwahalimu, mi a bulela ka likute kuli: ‘Bopaki bo bu susumelizwe ki Mulimu,’ kamba manzwi a talusa cwalo. Mi hasamulaho, ha a nze a otololezi Bibele ka lizoho li li liñwi, meeto a hae a talimile kwahalimu, a sa talimi mwa Bibele, a zwelapili ka nako ye telele ku phetula matali ka lizoho le liñwi, ni ku supa litemana ze teñi ka munwana, mi a bulela manzwi a zona ka ku luka, ka linzwi le li na ni likute. Batu ba bañata ba ba ne ba li teñi ba talima litemana fo na supa ka munwana, ku bona haiba na li bulela ka ku luka, kakuli meeto a hae ne a talimile kwahalimu ka nako yeo. Litemana ze ñwi ze na bulezi ne li talusa likatulo ku ba ba maswe ni ba ba nyefula Mulimu; mi ze ñwi ne li li likelezo ni litaelo ze ama muinelo wa luna wa cwale.

GSAM 243Pono ya Hae ya Mupolofita ye Teletelele, ya Lihora ze Fita ze Silezi

GSAM 243.2“A zwelapili mwa muinelo wo musihali kaufela ku fitela lizazi li se li tuha li wela, cwale a zwa mwa pono ya mupolofita. Ha Ellen a nanuha a yema ka mahutu mwa pono ya mupolofita, a sweli Bibele ye boima ye bulehile mwa lizoho la hae, ni ku zamaya mwa sitombo, a bulela litemana za Mañolo, Sargent, Robbins, ni French ba homola. Mwa nako kaufela ye ne i se i siezi, ne ba ziyelehile, hamoho ni batu ba bañwi ba bañata; kono ba kwala meeto a bona, ba tiisa lipilu ba sa ipuleli ze ne ba ikutwa.”3

GSAM 244Nyalo ya Musizana Harmon

GSAM 244.1Ka lizazi la 30 la mwedi wa 8, 1846, Musizana E. G. Harmon ni Mukulu James White ba kopanywa mwa nyalo, mi ba sebeza hamoho ku zwelapilisa lushango. Mwa silimo sa 1847, misebezi ya bona ne i ezezwa hahuluhulu mwa Maine ni Massachusetts.

GSAM 244.2Ka Sabata ya pili ya mwedi wa 4, Mme White a fiwa pono ya mupolofita ye tabisa hahulu, kwa ndu ya Stockbridge Howland, kwa Topsham, ko likopano ne li ezwa hahulu ka nako yeo. Pono ya mupolofita ye ki yona ye bulezwi mwa Mañolo a Makalelo, mo na boni Sibaka se si kenile ni lipahlo za sona, nako ya manyando, bakena ba ba baleha ku zwa mwa mileneñi, ba ba maswe ba ba potapotile, ku lamulelwa kwa bona ha ku utwahala linzwi la Mulimu, Jubile, ku taha kwa Mulena mwa koloi ya lilu, ni ze ñwi. Ku ka ba hande ku lemuha ze ñwi za likezo za hae ha na li mwa pono ya mupolofita ye.

GSAM 244Libibele ze Ñata li Sebelisizwe mwa Pono ya Mupolofita

GSAM 244.3Mme Frances Lunt (morwazana wa S. Howland), ka lizazi la 19 la mwedi wa 1, 1890, a ni bulelela kuli:

GSAM 244.3“Kwa lubazu lwa sitombo mo likopano ne li ezwa, ne ku na ni tafole ye ne i na ni libuka ze ñata za mifuta-futa, mi mwahalaa zona ne ku na ni Libibele ze si kai za muelo wa kamita. Ha a li mwa pono ya mupolofita, Mme White a nanuha a yema, a ya kwa tafole, a nga Bibele a sa ami buka ye ñwi, mi a i swala inze i bulehile kwahalimu a toho ya hae ka lizoho la hae la nzohoto, munwana wa ku supa wa lizoho la bulyo u supile timana ya Mañolo ye na bulela ha a nze a yemile fa pilaa mutu ye ne i lumezwi ku yena. Hasamulaho a beya buka ye bulehile fa sifuba sa mutu ye na bulelezi mañolo ao. A kutela kwa tafole, a nga Bibele ye ñwi, mi ka mukwa o swana a bulela timana ye ñwi ya Mañolo ni ku beya Bibele ye bulehile fa sifuba sa mutu ye na bulelela. A eza cwalo ku batu ba ka eza ba 6; hasamulaho, ka mukwa o munde, a yo ina fa sipula, inze meeto a hae a talimile kwahalimu ka nako kaufela, a sa talimi mwa buka.”

GSAM 245.1Fa taba ye, Mme Truesdail u li:

GSAM 245.1“Ne ni li teñi [mwedi wa 4, 1847] ha Kaizeli White a ya kwa tafole ni ku nga Bibele ye ñwi hasamulaho ye ñwi mwahalaa libuka ze ne li li fa tafole, a beya Bibele fa sifuba sa mutu ye na na ni timana ya Mañolo ya hae. Taba ye ne i ezwa inze meeto a hae a talimile kwa lihalimu. Ka nako yeo a swala Bibele kwahalimu a toho ya hae ha a nze a ni bulelela; mi hasamulaho a i beya fa sifuba sa ka. Timana ye ni filwe ne li 2 Makorinte 6:17.”4

GSAM 245.2Mwa liñolo la Mme Frances Lunt, u fa mabizo a batu ba balalu ba ba ne ba li teñi ka nako yeo, ba Libibele ne li beilwe fa bona ha Mme White a nze a ba bulelela timana ye ne i li ya mutu ni mutu, mi mwahalaa mabizo ao ne ku na ni la Mme Truesdail.

GSAM 245Musebezi wa Pili ne U li Mwahalaa Balumeli ba Ku Taha

GSAM 245.3Musebezi wa Musizana Harmon, ka ketelelo ya mpo wa bupolofita, ku zwa mwa mwedi wa 1, 1845, ku isa mwa nako ya ku mela ha limela ya 1846, ili likweli ze bat'o eza 18, ne u li mwahalaa ‘balumeli’ ba ku taha kwa Kreste ko ku se ku li bukaufi, bao na kopanelanga ni bona kale. Hamulaho wa ku fela ha mazazi a 2300 (lizazi la 22 la mwedi wa 10, 1844), ku fitela sesosa sa maswabi a bona ni mufuta wa sikezahalo ye ne i ezahalile ka nako yeo li utwisiswa, ne ku ka ba ni kozi ya kuli balumeli ba ye mwa mihupulo ye fosahalile, kamba ku tuhela ka ku tala ze ne ba fitile ku zona mwa nako ye felile. Lushango lwa hae ku batu bao ne lu li kuli: ‘Musebezi wa ku taha wa nako ye felile ne u zwa ku Mulimu. Mu swalisise tumelo ya mina. Mulena u sa na ni musebezi wa batu ba hae. Mu itute Bibele. Mu nyakisise linzwi, mi mu ka fumana liseli.’

GSAM 245.4Tuto ye i lumelelana ni mulelo wa Mulena. Kamita mulelo wa hae ne li kuli mashango a hae a ketihehile ku batu ba hae a zwe mwa linzwi la hae ka nako ya ona, mi cwale mpo wa bupolofita u kena ‘sabubeli,’ ku tiisa ni ku yaha balumeli.

GSAM 246.1Mutala o bonisa hande taba ye u fumaneha mwa taba ya Kornele, sina mo i ñolezwi mwa Likezo za Baapositola. Mungelo wa Mulimu a bonahala ku yena mi a mu fa pono ya mupolofita mwa ndu ya hae. Mungelo yoo na ziba hande liniti za evangeli, mi na kona ku li luta Kornele, kono na lumilwe ku sebeleza mutu ya li mucalifa wa puluso, ka ku fa Kornele pono ya mupolofita. A mu kolwisa kuli litapelo za hae ni ku ineela kwa hae ne li amuheziwe ki Mulena. Na si ka mu kutaleza evangeli, kono a mu bulelela feela kuli a bize Pitrosi, ya na fitezi ku Simoni, musuhi wa matalo, kwa Jopa. Pitrosi a taha, mi ka ku sebelisa Mañolo a kutaleza Kornele evangeli ya Kreste.

GSAM 246Sibaka sa Mpo wa Bupolofita

GSAM 246.2Fa taba ye ku ka ba hande ku lemuha ndongololo ye limpo li hulela ka yona, sina mo Mulena a i boniselize mwa linzwi la hae. Paulusi u bulela taba ye mwa liñolo la hae ku Makorinte, mo a li: ‘Mulimu u beile ba bañwi mwa Kereke: pili baapositola, sabubeli bapolofita.’5

GSAM 246.3Ha lu talima manzwi a muapositola ka mo limpo ze li sebelisana mwa musebezi wa evangeli, lu bona hona fo libaka le ndongololo ye i latelwa ka lona. Ha Paulusi a bapanya limpo ze, u li: ‘Cwale, maleme ki sisupo, se si si sa ba ba lumela, kono sa ba ba sa lumeli; kono ku polofita ku sebeza, ku si ku ba ba sa lumeli, kono ku ba ba lumela.’6 Ndongololo ya Mulena ki kuli mashango a hae a ketihehile ku lifasi a zwe mwa linzwi la hae; mi ka ku ya ka seo u susumeza batu ku nyakisisa Mañolo ni ku ya sina baapositola, ba na ni buikalabelo bwa mashango a Mulena, ba a kutaza ka ku sebelisa Bibele, ye tiile mwa miliko ya linako ze telele. Ha ku eba ni balumeli, mpo wa bupolofita u kena ‘sabubeli,’ u taleleza kabelo ya ona ‘ku petahalisa bakena, ku eza musebezi wa bukombwa, ku yaha mubili wa Kreste.’7

Notes

  1. Maheberu 10:32, 33. ↩
  2. Kwa leta la Mme M. C. Truesdail, Jan. 27, 1891. ↩
  3. Limpo za Moya, Buka ya 2, pepa 79 ↩
  4. Liñolo la Mme M. C. Truesdail, lizazi la 27 la mwedi wa 1, 1891. ↩
  5. 1 Makorinte 12:28. ↩
  6. 1 Makorinte 14:22. ↩
  7. Maefese 4:12. ↩

Note

Back