Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
27 / 31

Sula 24 — Koro Moko Motimore

John Norton Loughborough

GSAM 376.1“Paruru sani koa e odiechieng’ni nyime, koa e odiechieng’ mar piero ariyo gang’wen mar dwe mar ochiko, koa e odiechieng’ mane mise mar hekalu mar Ruoth oketie, paruru. Bende kodhi pod ni e dero? Ee, nyaka sani mzabibu, yath mar fig, komamanga, kod yath mar zeituni, ok pod okelo olemo; koa e odiechieng’ni abiro gwethou.”1

GSAM 376.2Dongruok ma ok lokore kendo ma ber mar Wach mar Malaika Mar Adek koa e chakruokne nyalo pim gi gweth mane Zerubabel oyudo chak e odiechieng’ mane oketo kidi mokwongo mar hekalu.

GSAM 376Wach Mane Nenore Matek

GSAM 376.3Ka jo-Yahudi, ma ne onge gi pesa kendo dere mag cham ne nono, luongo mondo giger hekalu mar Ruoth, ne chalo ni e paro mar dhano duto wachno ne tek ahinya. Ka ne giyie gi yie, kendo giik e tich gi chuny maler, lwet Nyasaye mar gweth ne onenore negi. Ka waneno gik mane gitimo e dongruok mar Wach mar Malaika Mar Adek, waneno lwet Nyasaye matelo jogo ma giyiero yorene. Kata obedo ni sandruok en pokgi, to pod parruok mar Nyasaye ne joge gi tichne nyisore kinde duto ne joma giyie kuome.

GSAM 376Neno Monyiso Kido

GSAM 376.4E dwe mar 11, odiechieng’ 24, 1862, chokruok ariyo ne timore e saa achiel e ot mar William Wilson, mar Greenville, Mich., mondo gigur kanise ariyo ne jogo mane oyie gi adiera mar Sabato e alwora mano. Chokruok mar kanisa mar Greenville ne Jatelo White gi chiege otelo e od achiel, to Jatelo Byington kod an ne watelo chokruok machielo mar kanisa mar West Plains. Ka ne wan e tich mokwongo e od achiel, ne wawinjo dwond Mrs. White ka ochiwo neno e od machielo. Ne wayudo chandruok moko e tichwa, kendo e saa ma ne ochopo, Mrs. White ne oyawo dhorangach kendo owacho niya, “Owadwa Loughborough, aneno ka aloso wang’a e oganda ni an gi weche mag neno ne jomoko manie ka. Ka useikore, abiro donjo ka awach.” Nikech ne en saa ma ne wadwaro kony, ne obiro. Ka ok Jatelo Byington kod an, ne ong’eyo nying ji adek kende e odno. Jomoko ne gin joma ne ok ong’eyo, mane pok oneno, mak mana kaka ne ginimiywe e neno mar janabi.

GSAM 377Ngima mar Mr. Pratt Nyisore

GSAM 377.1Ka ne osichre mondo owach, ne owacho niya: “Un nyaka uwe mondo awach gima adwaro wacho, ka anyiso kitwu, nikech ok ang’eyo nyingu. Ka aneno wang’u, gima Ruoth osemiya mondo aneni kuomu biro e nyima. Ng’atno man e bath mar ot, ma gi wang’ achiel [ng’at moro ne owacho niya, “Nyingne Pratt”] wacho ahinya ni en ja-dini kendo nyiso ni en ja-lemo maduong’, to pok olokore. Kik ikelne e kanisa e kit ma enie sani, nikech ok en Jakristo. Ohero bayo kinde mang’eny e duke gi ute ohala, ka oliel wach mar adiera, to chiege e ot nyaka opas yien mar mach, kendo orit puoth, kod gik moko. Osingore e ohala mage to ok ochopo singruokgo. Jirani mage ok yie gi wachne mar lemo. Ne ber ne wach mar lemo, kendo ne en awuon, e kit ma enie sani, ka ok owach kuome.”

GSAM 378Owadwa Barr Osebedo gi Mor

GSAM 378.1Ne odhi nyime ka owacho niya, “Owadwa ma ng’ama osebedo gi higni mang’eny [ka onyise, ng’at moro ne owacho niya, “Owadwa Barr”] ne onyiso an e rwati gi ng’at machielo. En ng’at ma kitne ber ahinya, orito singo duto, kendo opogoga maber ne anyuolane. Ok ohero wacho wach mar adiera ne jirani mage, nikech oluoro ni onego tich kendo okelo rach. Ok neno kaka Ruoth nyalo weyone richone, kendo paro ni ok en ng’at makare mar bedo e kanisa.” Eka ne owachone niya, “Owadwa Barr, Ruoth ne omera awachni ni isehulo richo duto ma ing’eyo, kendo ne oseweyoni richoni chon, ka dine iyie kende.” Kit kuyo mane ni e wang’ owadwano norumo piyo. Ne oting’o wang’e ka onyiero, kendo owacho gi ler mar chuny, “En?” “Ee,” Mrs. White nodwoke, “kendo ne omiya wach mondo awachni, ‘Bi, iriwre gi kanisa; kendo ka iyudo thuolo, wach wach matin mar adiera; nobed gi teko maber, nikech jirendi ogeni.’” Nodwoko niya, “Abiro timo.”

GSAM 378.2Bang’e ne owacho niya, “Ka Mr. Pratt nyalo bedo kuom kinde matin e kit machal gi ma Owadwa Barr ne bedo, nobed kony ne en.”

GSAM 378.3Kamano achiel kuom gik mane okelonwa chandruok e riwruok mar kanisa ne ogol. Kane pok ochiwo neno mare, ne ok wanyal miyo Mr. Barr oyie mondo oriwre gi kanisa; to e bath machielo, ne waneno ni ji duto chiegni ne ok ohero mondo giyie gi Mr. Pratt; kata kamano, ne onge ng’ato ma neno thuolo mar wacho gimomiyo ok ohero.

GSAM 378Nyiego e Anyuola Ochango

GSAM 378.4Bang’e ne owacho ne dichuo moro ma wang’e ne rachar, ma ne obet e bath od, kendo bang’e onyiso gi lwete dhako ma ne odhero e bath machielo mar od, ka onyisogi ni gin dichuo gi chi. Ne onyisogi gik moko mane otimore e ngimagi mokwongo, kapok ng’ato kuomgi ochiwo nyingne ne adiera. Ne owacho ni Satan ne omedo wechego e paro mar dhakono nyaka odonjo e tuo mar paro. “Ne aneno,” Mrs. White nowacho, “ni dhakoni ne osetimo higa achiel e ot mar joma otho e paro; to bang’ ka osebedo kendo gi paro maber, oseweko nyiego machal gi mano mondo ochand paro mare, kendo okelo kuyo maduong’ ne chwore, ma oseotimo gimoro amora mane onyal mondo onyise ni en ja-adiera, kendo ni onge wach moro ma nyalo miyo dhako okwedhe kaka otimo.”

GSAM 379.1E saa matin, dhakono ne oringo e dier od, kendo ka ogoyo chonge piny ne okwayo chwore mondo ong’wonne. Ji ariyogo ne gin joma chiegni ok ng’eyore e bath pinygo, kendo ne onge ng’ato ma ong’eyo gima notimore e ngimagi mokwongo. To joma ne ong’eyogi maber ne ong’eyo ni ne gin gi chwokruok e kindgi, kata obedo ni ne ok ging’eyo gima ne okelo.

GSAM 379Machal gi Elisha gi Hazael

GSAM 379.2Bang’ ka Mrs. White osechiwo neno mare, tich mar riwruok mar kanisa ne osetieko piyo. Mr. Barr ne oriwore gi chuny duto e riwruokno, to Mr. Pratt ne osegol oko. Ka chokruok nosetieko, Mr. Pratt ne owacho gi mirima maduong’ niya, “Awachonu gimoro, onge pwodho mar temo dhi gi ogandani kendo timo ja-wuond; ok unyal timo kamano.”

GSAM 379.3Nyiso kido kaka e gima osenetimore, nyisowa gi teko wach machal ma ondiki e ndalo Elisha janabi:2 Benhadad, Ruoth mar Syria, ne ooro jatichne Hazael ne Elisha mondo openj ka nobed mangima oa e tuo mare. Elisha ne osetimo neno mar wach Hazael, kendo ka ng’atno obiro e nyime, ka odhi mondo onene wang’e, gik moko duto ne obiro e paro mare gi ler.

GSAM 379Jatelo White Omak gi Tuo mar Abach

GSAM 379.4E Tich Adek, dwe mar 8, odiechieng’ 16, 1865, Jatelo White, nikech tich mang’eny kod kweyo matin, ne oyudo tuo mar abach. Nikech kar thieth ne pod ok oket e kind jogewa, ne okelne Dansville, N.Y., e kar thieth ma iluongo ni “Otwa e wi gode.” Chiege kod an ne wan kode koa e dwe mar 9, odiechieng’ 14 nyaka dwe mar 12, odiechieng’ 7. Nikech ne ok oyudo kony mang’eny koa e thieth mane omiyoe e kar thiethno, ne wadhi e ot mar joma ohero welo mar Bradley Lamson, Lake View, Rochester, N.Y., kama ne wabedo kuom juma adek machiegni. Kuno ne wamorore gi Jatelo J. N. Andrews, mane oseduogo e dala kanono bang’ ka osetimo dwe mang’eny e Maine.

GSAM 380Lamo ne Jatelo White

GSAM 380.1Anyuola mar Jatelo Andrews kod Mr. Orton ne oriwore kodwa odhiambo ka odhiambo e saa mar lamo gi Jatelo White kendo nikech en. Mano ne odhi nyaka dwe mar 12, 25. Ka piny ma oko ne opong’ gi mor kod chiemo mang’eny e odiechieng’ mar Christmas, kanisa mar Rochester ne orito odiechieng’no kaka odiechieng’ mar weyo chiemo kod lamo ne Jatelo White. Ne wan gi chokruok gokinyi kod odhiambo e ot mar Jatelo Andrews, New Main St., kendo e odhiambo joma ne osebedo ka lemo gi Jatelo White ne ochokore kode kendo e ot mar Mr. Lamson.

GSAM 380Neno mar janabi ma Omiyoe e Otieno mar Christmas

GSAM 380.2Chokruok mar odhiambo no ne en gi teko ahinya. Jatelo White ne ogwedhi ahinya, kendo Mrs. White ne omiye neno mar janabi maber ahinya, kama gik mang’eny ne onyise. E kindgi ne nitie puonj ne Jatelo White kaka onego otim mondo oyud wach yie mare kuom Nyasaye, mane osechopo lwete piny gi ler mondo oti ne en, mondo oyud kendo ngima mare.

GSAM 380Ne Okor Monj mar Satan

GSAM 380.3Ne joma ne osebedo ka lemo ne Jatelo White, Mrs. White nowacho niya:

GSAM 380.3“Satan ne dwaro nego chwora, kendo orwakoe e bur. Kuom lamo ma ulamo gi chuny duto, teko mare osebedo motiek. Ne onyisa ni Satan iye owang’ gi ogandani ma osebedo kuom juma adek ka ulama gi chuny duto nikech jatich Nyasaye ma, kendo sani oseparo mondo omonjou gi teko maduong’. Ne onyisa mondo awachnu niya, ‘Beduru machiegni gi Nyasaye ahinya, mondo ubed moikore ne gima nyalo obironu.’”

GSAM 381Gik Mane J. T. Orton Oparo Mokwongo

GSAM 381.1E odiechieng’ mokwongo mar dwe mar 1, 1866, Jatelo White gi anyuolane ne ochako wuok gi treni mondo odhi Battle Creek, Mich. An ne abedo e piny mar yo podho chieng’ New York kuom ndalo modong’ mar chwiri. Chak e odhiambo ma neno ne omiyore, Mr. J. T. Orton ne owinjo e chunye ni ngimane ne ni e chandruok, kata obedo ni ne ok ong’eyo kama chandruokno ne biro koa. Ne onyiso ji moko wechego. E odiechieng’ mar Jumapil odhiambo, dwe mar 3, odiechieng’ 4, ne odog e Rochester koa Parma, kama ne osetieko chokruok mar odiechieng’ ariyo, ka en gi Mr. E. B. Sanders (sani, 1905, ma odak e San Jose, Cal.), kendo nokwaye mondo giwuoth e yo moler moloyo ka gikalo e dala maduong’, “nikech,” ne owacho, “chunyena duto chalo ni ng’at moro biro temo nega.” Kata kamano, ne ok neno ka ong’eyo ng’atno mane dwaro neke.

GSAM 381.2Ne adog e Rochester koa Parma, dwe mar 3, odiechieng’ 7, kendo ne abedo gi Mr. Lamson, ma ne en or Mr. Orton. E dwe mar 3, odiechieng’ 8, en kod Mrs. Orton ne olimowa, ka ne waket chenro mondo waad gi treni okinyi mar lor e Lancaster, Erie Co., kama ne adwaro timo nyombo ne wuode ma achiel kende. Ne wabedo maber e odiechieng’no, to kata kamano ne en odiechieng’ mar paro matut.

GSAM 381Nego J. T. Orton

GSAM 381.3Ne giwuok e ot mar Mr. Lamson saa 5 P.M., kendo saa 7:30 P.M. ng’at moro ne obiro, owachowa ni ng’at moro ma ok ng’eyore ne osego Mr. Orton marach e od mar farese mare, ka orito farese. Ne wasudo piyo e karno, kendo wayudo ni osegoe wiye gi luth mar gari motwe gi chuma, kendo ne onge gi paro. Ne otho saa 12:35 otieno no. Nyaka sani onge ng’ato ma ong’eyo ng’at mane timo timbe marachno. Ne ok otimore nikech pesa, nikech saa mane ni e ofuke ne ok ochwore, kendo sakwa mare bende ne ok ochwore, ma ne ni gi $45. Mano ne okelo kuyo maduong’ ne Mrs. Orton, kendo ne ok oyudo kony e kinde duto mar ngimane. Ngimane mar ringre ne olal piyo, kendo ne ok odong’ gi ngima kuom kinde mang’eny bang’ tho mar chwore.

GSAM 382Koro Mane Otimo E Christmas Osechopo

GSAM 382.1E dwe matin bang’ odhiambo mar Christmas ma ne ok nyal wiyi, ji auchiel kuom ji ochiko mane oriwore e lamo mar juma adek ne osedonjo e bur. Kamano koro machielo ne ochopo gi teko maduong’.

GSAM 382Kony ne Joma Osebedo E Kuyo

GSAM 382.2E okinyi mar dwe mar 12, odiechieng’ 12, 1866, Elias Stiles, mar North Liberty, Ind., ne obiro e oda, kendo okwayo mondo wadhi kode e ka, mondo wakony James Harvey ka nyalo, ma ne obedo e kuyo kendo owinjo ni onge geno e wachne. Ka ne ang’eyo ni Mrs. White ne oseyudo neno maduong’ ahinya e neno mar janabi mogik mane omiye, kendo ni ne onyise weche mang’eny kaka koro, ne awachone niya, “Nyalo bedo ni Nyaminwa White oseeneno gimoro kuom wachne, kendo ka en kamano, kendo ka onyalo ndikone, nobed gi teko moloyo gima anyalo wacho ne en.”

GSAM 382.3Ne wadhi mondo wane en piyo, kendo kapok ng’at moro owachone wach kuom kit Mr. Harvey, ne apenje niya, “Nyaminwa White, iseyudo ler kuom neno moro amora mane omiyoe, ma kwako wach mar Owadwa James Harvey?” Nodwoka niya, “Ee, aseyudo, kendo kuom ndalo moko asewinjo ni onego andike kendo achiwne.” Eka ne ochako onyisowa gima ne oneno. Ne awachone niya, “Abiro nene okinyi, kendo ka indiko gima osenyisi, abiro kelone.” Ka ne waket wach kamano, ne wawuok, kendo e odhiambo ne waduogo. Ne osetieko ndiko, kendo ne okonyowa ka osomo wachno matek ne wan.

GSAM 383Wach mar siem ne James Harvey mane oweyo geno

GSAM 383.1Wach mar siem nonyiso maler ni ngima mar Jaduong’ Harvey ne biro bedo matow, kendo ni Satan ne biro temo chweye mondo owe geno, kendo mondo opar ni onge kech moro amora ne en, kendo ni onge geno e wachne; to ne oneno ni osetimo gik moko duto mane onyalo timo mondo olos richo mag ngimane mokalo, kendo ni Nyasaye oseweyone; kendo bende, e kinde mane obiro teme mondo onegre, ne onyise ni malaike mag Nyasaye ne ni bute kendo nyise mondo ogen Nyasaye kod polo. Weche mang’eny machal gi magi mag hoyo chuny gi miyo ji teko ne ni e wach mar siemno.

GSAM 383.2Ka an gi ndiko ma e lweta, ne wadhi North Liberty gokinyi mokawore. E yo, Jaduong’ Stiles nonyisa ni Jaduong’ Harvey ne dwaro nena, to nowacho ni an ok anabed gi wach moro mar geno ne en; ni ka aromo kode, anabed mayie kode ni onge geno e wachne, kendo ni en ng’at molal; bang’ mano, mana kaka Eli machon, kane onyise ni Sandug Muma mar Nyasaye osemak, obiro podho kingeye kendo otho.

GSAM 383.3Ne wachopo e dala Jaduong’ Harvey kar saa 15:00. Kane aromo kode, ne awachone niya, “Owadwa Harvey, idhi nade?” Nodwoko gi dwol mopong’ gi kuyo niya, “Alal! Alal!! ALAL!!!” Ne awacho niya, “Ooyo! Ok ilal. Geno pod ni e wachni!” Kane oneno ni adwoke kamano, nowacho gi dwol mos niya, “Kuom jumbe adek aseparo ni onge geno ne an, kendo ni alal; kendo kawuono, ka ne aa e puodho abiro e dala, kendo akalo e daraja mar nam matin mar kar rego, ne chal ka gima moro wacho ne an niya, ‘Ilal! Onge geno ne in! Puodhi e nam matin mar kar rego kendo inyimri e pi!’ Ne aparo ni timo gima kamano biro kelo wichkuot kuom tich Kristo, kendo mano nomona negora.”

GSAM 384Warruok nobiro mapiyo

GSAM 384.1Ne awacho niya, “Kare, owadwa Harvey, ok ilal! An gi wach mar siem ka moa tir e polo, mawacho ni ok ilal!” Nodwoko niya, “To abiro winje.” Eka ne asomone wach mar siemno, bang’ nyiso mokwongo ni ne onge kata wach achiel mane oseket e lweta. Kane atieko somo, lela nonenore e wang’e ka nowacho niya, “Kare geno pod ni e wachna. Ayie kuom Ruoth adier.”

GSAM 384.2Bang’ somo, ne wabedo gi kinde mar lemo, kendo bang’e noa ka ng’at molokore kendo mopong’ gi mor. Nonyisowa ni ndikono nonyiso gik mane timore e chunye kuom jumbe adek mokalo e yo maler moloyo kaka en owuon ne onyalo nyisogi. Kamano hera mar Nyasaye nonenore e ting’o owadwa ma oko kuom weko geno, kuom yo ma.

GSAM 384Kar tich nomedore

GSAM 384.3Nyaka higa mar 1868, kar tich mar Adventists mar Odiechieng’ mar Abiriyo ne ni mana e United States, kendo e bute man yo nyandwat mar tong’ ma yo milambo mar Missouri kendo yo wuok chieng’ mar Aora Missouri. E chokruok mar paro kuonde tich gi pogo jotich, e kinde mar Chokruok Maduong’ mar Kanisa Duto mane otim e Battle Creek, Michigan, tarik 28 mar dwe mar abich, ne ong’ad ni nyaka or jotich ariyo gi hema ma borne ne tiende 60 e California. Jatelo D. T. Bourdeau gi an ma andiko wachni ne wachopo San Francisco tarik 18 mar dwe mar abiriyo e higano.

GSAM 384Chakruok mar tich mar lando Injili e California

GSAM 384.4An gi wach achiel madwaro nyiso kuom chakruok mar tich mar lando Injili e California, ma nyiso maber kony mar mich mar koro wach e tich. Paulo, ka wuoyo kuom mich mag Roho, kaachiel gi mich mar koro wach, wacho ni gin “mondo joma ler obed joma chuth, mondo tich mar lando wach Nyasaye otim, mondo ringre Kristo oger.”3 Adier, yo maber moloyo mar miyo joma ler bedo joma chuth en nyisogi richogi, mondo giwegi, kendo oluokgi kuom richogi gi rembe Ruodhwa Yesu Kristo man gi nengo maduong’. Kuom wachni, kony kuom mich mar koro wach “e tich mar lando wach Nyasaye” osesiko ka nenore e tich mar adiera mar sani, ka nyiso jotich Ruoth gik mochwere e kit tiyogi, kendo kaka ginyalo bedo jotich maber moloyo e loko chunje ji ka gitiye e yo mopogore.

GSAM 385Wach mar siem kuom kaka onego ti e California

GSAM 385.1Bang’ kinde matin ka ne wasechopo California, ne wayudo barua moa kuom Mrs. White, mane onyisoe neno mar janabi mane omiye e Battle Creek e otieno mar Tich Abich, tarik 12 mar dwe mar auchiel,—odiechieng’ mane wan wanitie Lancaster, New York, kapok wachako wuoth kadhi California. Ne pok odhie e California kata dichiel, kendo ne onge gi ng’eyo mar kit dak jo kuno kuom neno gi wang’e owuon. Adier, nyaka kindeno ne pok odhi yo podho chieng’ mar Aora Missouri. Ng’eyo moro amora mane en-go kuom gik man kuno noa kuom gik mane Ruoth oyie fwenyone.

GSAM 385.2E puonj mane ni e baruane, nonyiso kit chiwruok mar jo-California, kendo gima ne biro timore ka jotich otiyo e diergi gi chenro mar bedo joma oting’o pesa matek, ma “rit kata pesa matin ahinya.” E yalo ne jo-California, nyaka ne osud machiegni kodgi gi chuny mar chiwruok machal gi ma gitiye-go, to ok e yo mar ketho pesa.

GSAM 385Ber mar tich mane okor nobiro

GSAM 385.3Sani ka ang’iyo chien e higni piero adek gi abiriyo mokalo nyaka kane ochak tich e California, kendo aparo chal mar gik e kindeno, kod chal mar ji, gi kaka ne wanati tichwa ka dine ok wayud wach mar siemno, kendo ka aneno olemo mag luwo puonj mane omiwa, anyalo wacho ni tichwa nodhi nyime e dwe adek moloyo kaka ne ongedhi e higa achiel ka dine ok wakonyi “e tich mar lando wach Nyasaye” gi puonj mane wayudo kuom mich mar koro wach. Nyaka kinde mar chwiri e higa mar 1871, kuom tich mane otim e Sonoma County, ne oseyaw kanise abich mag jo-Sabato.

GSAM 386Chokruok e hema mokwongo e San Francisco

GSAM 386.1E dwe mar auchiel e higano, ne waguro hemawa e San Francisco kuom kinde mokwongo. Nikech Jatelo Bourdeau ne osedok yo wuok chieng’, ne oor jatich machielo moa Michigan mondo okaw kare. Nochopo tarik 17 mar dwe mar auchiel, kendo noriwore koda e tich e dala maduong’no sano. Bang’ tich kuom jumbe matin e hema, ne wamedo chokruogewa e ute mane wachulo pesa e tich kodgi nyaka tarik 1 mar dwe mar apar gariyo, 1871. Kuom tichni, ji moloyo piero abich noyie wach e San Francisco.

GSAM 386Tembe moa ei kanisa e California

GSAM 386.2Nyaka odiechieng’no, tembewa e California ne oa moloyo kuom kedo ma oa oko, to sani tem mar yie ma ok nigeno, ma kitne ne opogore, nochakore ne jogwa. Jatich wadwa nosiko e yo mar timo gik mane ang’eyo adier ni ne biro kelo wichkuot kuome owuon kendo kuom tich. Ne wan gi wasigu moko makecho e dala maduong’no, mane rito gik moko duto mane watimo, kendo mane oikore tiyo gi tim moro amora ma onge rieko mondo gikethwa. Omiyo ne dwarore ahinya luwo siem mar jaote ni “pogreuru gi gimoro amora man gi kit mar richo.”

GSAM 386Luwruok gi paro mar ng’ato owuon man gi hinyruok

GSAM 386.3Ne ok awacho ni owadwa notimo richo adier e kit tichne, to ne awuoyo kode ni wasikwa biro tiyo e yo marach gi gima en nowacho ni ne onge richo kuome. En nokawo paro ni en gi ratiro mar “timo kaka odwaro” e wachno, moloyo nikech ne ayie ni onge richo e gima notimo. Kamano gik nomedo dhi nyime nyaka tarik 23 mar dwe mar achiel, 1872, kane aa Sonoma County adhi San Francisco mondo anen gima ne inyalo timo mondo omon gik mane timore kuno.

GSAM 387.1E kindeni wasikwa ne osechako tiyo gi timne kaka ne aluoro, kendo en nokawo paro ni mano “ok en wachgi,” kendo ni obiro nyisogi ni en gi paro mare owuon, kendo onyalo wuotho e yore mag dala kaka odwaro, kendo gi ng’ama odwaro, ka ok ochikore gi wechegi. Ne atemo, kuom wuoyo kode e kar ling’ling’, nyise ni yo mar timo gik makamano ok bikonyo, kendo ni chuny mar luwo mana parone owuon ne biro giko e richo. Ne en gi osiepe mane okawo bathe ahinya, kendo moko kuomgi nochako kawo paro mane obiro miyo okwere moloyo. Ji mang’eny e kanisa noneno richo mar wichmatekne, kendo ne oikore konyo tich mane atimo mondo ares tich kuom wichkuot.

GSAM 387Chokruok mar nono wach noketi

GSAM 387.2Kamano e kaka gik ne chalo e Sabato, tarik 27 mar dwe mar achiel, kane ong’ad ni nyaka onon wachno, kendo kanisa nyaka okaw gima timo mogik, mondo oresgi kuom wichkuot mane chuny mar kwedo siemni ne nyalo kelo. Ne oket chokruok mondo ochak e Jumapil, tarik 28 mar dwe mar achiel, saa 09:00, mondo opar chalno, kod gima onego watim kaka kanisa kuom wachno. Gik moko duto ne nyiso ni pogruok mar kanisano ne ok nyal mondo onge. Ne akawo kinde mang’eny mar otienono e lemo ne Nyasaye, mondo oti ne wan.

GSAM 387Hulo richo mondiki

GSAM 387.3Gokinyi mar tarik 28, kane achako dhi e chokruok, ne aromo gi jatich wadwa e bath yo, machiegni gi ot mane adakie, ka oywak. Nowachona niya, “Owadwa Loughborough, ok abi dhi e chokruok kawuono.”

GSAM 387.4Ne awacho niya, “Ok idhi e chokruok? Chokruokno en kuom wachni.”

GSAM 388.1Nowacho niya, “Ang’eyo mano, to an an e rach duto. In in e adiera kuom paro misekawo kuoma. Ma en barua mar hulo richo masendiko ne kanisa; kawe kendo isomnegi. Obiro bedo maber ne in, kendo maber ne joma ne nyalo kawo buta, ka aonge kuno.”

GSAM 388.2Ne apenjo niya, “Ang’o ma osekelo lokruok maduong’ kama kuomi nyaka nyoro?”

GSAM 388Neno mar janabi mar honni noyudi

GSAM 388.3Nodwoko niya, “Ne adhi e kar oro barup nyoro otieno, bang’ Sabato, kendo ne ayudo barua moa kuom nyaminwa White, moa Battle Creek, Michigan. En wach mar siem ma osendikona.” Ka omiya, nowacho niya, “Som mano, kendo ibiro neno kaka Ruoth neno wachna.”

GSAM 388.4Nokwaya mondo anyis kanisa ni en oseyudo wach mar siem moa kuom nyaminwa White, ma kwere kuom timne, kendo ni oyie kode, nikech ne en adiera.

GSAM 388Kit mar neno mar janabi ma miyo ji yie

GSAM 388.5Ma ne en bath neno mar janabi mane omi Mrs. White e Bordoville, Vermont, tarik 10 mar dwe mar apar gariyo, 1871. Nochako ndiko bath mane wuoyo kuom wach owadwa ma tarik 27 mar dwe mar apar gariyo, 1871, to kuom wach moro, tieko ndikono ne orit nyaka tarik 18 mar dwe mar achiel, 1872, e kinde mane otieke kendo oore ka oa Battle Creek. E ndalogo ne kawo ndalo ochiko mondo barup odhi gi yo mar piny moa Michigan nyaka California.

GSAM 388.6E neno mar janabi onyise gik mang’eny e yo mar koro wach. Kamano e kaka ne en e wachni. E kinde mane omiye neno mar janabi, ne nitie mana tipo mar gik mane adier nochopo kane wach mar siem ochopo San Francisco. Ka opim tarikgi, obiro nenore ni wach e San Francisco nochopo e kar gikone bang’ ka wach mar siem mondiki ne osewuok e dalano machielo. Owetewa e San Francisco nong’eyo sano ni onge ng’ama ne onyalo ndiko ne Battle Creek kendo nyiso Mrs. White wechego e kinde manyalo miye ndiko baruani, nikech chalno ne pok nitie.

GSAM 389.1Wachni ne pek ahinya ne owete man kuno, kendo nomiyogi yie ni teko mar Nyasaye ne ni e neno mar janabino. Ne pok andiko kata msitari achiel ne Jatelo White kata chiege kuom chal mar gik e San Francisco, kendo jatich wadwa nowacho maler ni ne pok ondiko gimoro; kendo owete nowacho niya, “Kata ka dine ondiko, ne ok ongenyis gik mane ofweny kuome owuon.”

GSAM 389Kaka nondik neno mar janabi

GSAM 389.2Bang’e, kane wang’eyo moa e dalano machielo kuom ndiko gi oro wach mar siemno, ne omedo nenore maler ni Ruoth mane omiyo neno mar janabi ne rito kinde mar ndike kendo ore e kama odhie, mondo ochop kuno e kinde makare ahinya.

GSAM 389.3Chon ahinya gokinyi mar tarik 18 mar dwe mar achiel, 1872, Mrs. White nochier ka wach mar siem mosetasi ni e chunye maler ahinya. Gima ne onyise nonenore maler ne en mana ka gima owachi gi dwol mowinjore niya, “Ndik sani sani wach mar siemno ne California, kendo imiye odhi gi barup mabiro wuok machiegni ahinya; odwarore.” Ka wachni nowach kendo kuom kinde mar ariyo, noa malo, norwakore mapiyo, kendo notieko ndiko. Ka ne pod ok ocham chiemo mar gokinyi, nomiyo wuode Willie ndikono, kawacho niya, “Kaw baruani idhigo e kar oro barup, to kik ikete e sandug kar keto barup. Miye jatend kar oro barup gi lweti, kendo inyise mondo one adier ni okete e gunia mar barup madhi gokinyini.” Bang’e nowacho ni noparo ni chikne ne chalo mopogore matin, to ne ok openjo penjo moro amora, kendo notimo kaka nochike, kendo “noneno barua ka oket e gunia mar barup.”

GSAM 389Ranyisi mar telo mar Nyasaye

GSAM 389.4Ka ing’eyo chal mane wan-go e San Francisco e kindeno, ibiro neno mayot ber mar miyo baruano odhi gi barupgo machon. E ndalogo ne wan gi oro barup gi yo mar piny dichiel kende e odiechieng’. Ka dine baruano ochopo e otieno mar Jumapil, tarik 28, kar otieno mar Sabato, tarik 27, pogruok marach ne ongetimore e kanisa adier. Ka dine ochopo jumbe mang’eny motelo, kata mana bang’ kinde matin ka neno mar janabi ne osemiye, kanisa ne ok ongeneno tekone mayot kamano.

GSAM 390.1Mano ne en wach mar siem mane nyiso ranyisi maler mag lwet Ruoth, nikech nochopo e kinde makare mondo olos richo mane nitie gi teko, kendo bende, nikech owadwa noyie kode gi muolo kendo notimo kaka onyiso, nokonyo gi teko maduong’ e kelo achiel gi siko motegno e kanisa manyienno.

GSAM 390Kit ndiko neno mag janabi

GSAM 390.2Wachni bende nyiso weche mane en owuon owacho kuom kit ndiko gik ma oseneno. Kuom ma owacho niya: “Asechier kuom nindona ka weche mane osenyisa chon nenore e chunya maler ahinya; kendo asendiko, e chuny otieno, barup mosewuotho ng’ado piny maduong’, kendo kane gichopo e kinde matek, gisegeng’o masira maduong’ mondo kik hiny tich.”4

Notes

  1. Hagai 2:18, 19. ↩
  2. 2 Ruodhi 8:7-15. ↩
  3. Jo-Efeso 4:12. ↩
  4. Weche mag Siem ne Kanisa, Buk 5, otas 671. ↩

Note

Back