Sula 28 — Dhoot Ma Dhano Onge Teko mar Loro
GSAM 462.1“Aseketo e nyimi dhoot moyawore, ma onge ng’ato manyalo lore; nimar in gi teko matin, kendo iserito wachna, kendo ok isedagi nyinga.”1
GSAM 462.2Ma e weche ma owuoygo gi joma ni e chal mar Filadelfia e kanisa mar Injili. Kanisani e mane odongo kuom lando ni biro mar Kristo chiegni, kata joma nomako matek gima ne giwinjo kuom wachno; nimar owacho kuom kanisa mar Sardi (mane ni kapok Filadelfia ochopo) ni, “Omiyo par kaka ne iyudo kendo iwinjo, kendo makgi matek, kendo lokri iwe richo. Kuom mano, ka ok ibed ka irito, abiro biro kuomi kaka jakuo, kendo ok ibiro ng’eyo sa ma abiro biro kuomi.”2
GSAM 462.3Omiyo kanisa mar Sardi nowinjo puonj mar biro mar Ruoth mapiyo. Joma nomako matek gima ne giwinjo nomedo dhi nyime e adiera ka “rachung’ taya” ne ogol, kendo gin ema ne obedo kanisa mar Filadelfia, mane owachonegi ni, “Nikech iserito wach mar kindana, an bende abiro riti e sa mar tem mabiro e piny duto mondo otem joma odak e piny. Ne, abiro biro mapiyo: mak matek gima in-go, mondo kik ng’ato mayi osimbni.”3 Omiyo kanisa mar Filadelfiani ema owachone ni, “Aseketo e nyimi dhoot moyawore, ma onge ng’ato manyalo lore.”
GSAM 462.4Omiyo ka wan gi wach mar Ndiko Maler mowachore gi teko, ni joma Nyasaye, kuom telone, ooro mondo gisiem piny kuom biro mar Ruoth, kendo gikwa ji mondo giyikre romo gi Nyasaye, yudo ng’uono mar Nyasaye ma opogore e tichgi. Ji nyalo temo gikgi, ketho tich ma gitimo, kendo loro “dhoot mar lando wach,” to kata kamano duond Nyasaye winjore malo moloyo koko duto ni, “Aseketo e nyimi dhoot moyawore.”
GSAM 463Dongruok mar Higni Pier Abiriyo gi Ang’wen
GSAM 463.1E oboke mokadho mag bukni, wasewuoyo machiek kuom kinde mar higni pier abiriyo gi ang’wen, chakre 1831 nyaka 1905, ka waluwo chakruok gi dongruok mar weche mag biro mar Ruoth, to moloyo duto Wach mar Malaika Mar Adek. Wasenyiso kaka wachni, mane ochakore e chal ma ok ong’ere kendo e dhier, osemedo dhi nyime gi teko kod loch mamedore mapiyo higa ka higa, nyaka obedo gi kuonde tich mar lando wach molworo piny. Adier, ok odongo kamano nikech en wach mamoro chuny joma luwo gombogi mag ringruok; nimar otelo gi Sabato mar Ruoth, ma rito mare kelo musalaba mapek, nikech odwaro ni dhano we tiyo ohala gi piny e odiechieng’ ma ji tiyo tije mag piny ahinya moloyo e juma. Kendo ok osedhi nyime nikech ne onge ji ma dagi; nimar osebedo ka oromo gi dagi chakre e chakruok, kendo ne en dagi mager ahinya koa kuom joma oko, kaachiel gi chandruok mane ji ma ok ochiwore ne Nyasaye okelo, joma ne osedonjo e diergi kuom kinde moro. Kuom chal mane chenom jowasigu ma oko kod tembegi okelo, wanyalo wacho gi weche Daudi jawer Zaburi ni, “Ka ne ok en Ruoth mane ni e bathwa, koro Israel mondo owach ni: ka ne ok en Ruoth mane ni e bathwa, kane ji oting’ore mondo giked kodwa, to dine gimwonyowa kwangima, kane mirimbgi omok kuomwa; to pi ne opongwa, kendo aora ne okadho ewi chunywa; to pi madongo ne okadho ewi chunywa. Opak Ruoth, ma ok nochiwwa kaka gima gichamo gi lakgi. Chunywa otony kaka winyo ofur kuom obadho mar jomako winyo; obadho otur, kendo wasetony. Konywa ni e nying Ruoth, mane ochueyo polo gi piny.”4
GSAM 464Kony kuom Ruoth
GSAM 464.1Ruoth wacho ni oseketo e nyim joge “dhoot moyawore, ma onge ng’ato manyalo lore.” Omiyo ok en gima honi ni wach osemedo dhi nyime mos. En wach mar Nyasaye ne ji, kendo nyaka oloch. E Fweny 7:2, tich mar yiko ji mondo gichung’ ka odiechieng’ maduong’ mar mirima Nyasaye obiro onyis gi malaika “ma idho malo koa yo wuok chieng’,” kata, kaka jomoko loko, “mana ka chieng’ ma wuok.” Ne kaka piny ru—mokwongo, ler matin nenore yo wuok chieng’; lerni medo riwore kendo lerore nyaka chieng’ duto nenore maler. Ka “Ruodh Odiechieng’” idho malo nyaka ewi polo, lerne, lietne kod tekone medo nenore moloyo.
GSAM 464.2Adier, kamano e kaka Wach mar Malaika Mar Adek osedongo chakre 1848, kane adiera ma iye oler malong’o, kendo chakre kindeno wasenyiso dongruok maler kendo machalo gima honi. Onge gima dipo watigo mondo waler wachni makmana ni Ruoth timo wachne adier ne joma e kindeni, ka warruokne chiegni biro, “rito Sabato mondo kik gidwanye,”5 kendo giloko tiendgi gi oko mar timo gik ma gigiwegi gombo e odiechieng’ maler mar Nyasaye; kamano, kuom “yie mar Yesu,” kaka Wach mar Malaika Mar Adek e Fweny 14 lando, girito “chik mag Nyasaye” duto. Kuom joma kamago Ruoth nowacho gi dho janabi Isaya ni, “To ler mari nobiwuok kaka okinyi, kendo thieth mari nobiwuok mapiyo; kendo tim mari makare [‘Ruoth e timwa makare.’ Jeremia 23:6] nobitelo nyimi; kendo duong’ mar Ruoth nobed jaritni yo chien.”6 Gi singruok machalo kama, dipo wakuro ang’o makmana ni tich nobed gi loch? “Ka Nyasaye ni kodwa, ng’ano manyalo bedo jasikwa?”
GSAM 464Magi Nyalo Dongo Nade?
GSAM 464.3Ka waneno chal mane ni e 1846, kane Jatelo Joseph Bates ochako ndiko buk mokwongono, buk mokwongo mane Adventists mar Odiechieng’ mar Abiriyo ogolo kuom wach Sabato, ka ne en gi sente apar gariyo gi nus kende kaka pesa duto mane en-go e piny, kendo onego oti gi pesago kapok odiechienge mokwongo mar ndiko orumo; kendo ka waneno Jatelo James White ka goyo karatase matin mokwongo, Adiera mar Sani, gi pesa mane oyudo kuom keyo lum e puodho, kendo ka oro karatasno abonge chudo ne joma ne oyie somo duto, kendo ka owuoyo kuome kaka wach mane nyaka odhi nyaka e gik piny,—ka waneno chakruok matindo machalo kama, ng’ato ne nyalo penjo gi dhok ji mane odak e ndalo Amos ni, “Jakobo nobichung’ gi kony ng’ano? Nimar en matin.”7 Ka wapimo mano gi chal mar 1905, ka goyo buge mag adiera mag wach timore e Ute mag Goyo Buge pier ariyo, man e kuonde mopogore mag piny, ma kinde mang’eny tiyo gi tekogi duto mondo gichiw gik masomo ma ji dwaro, to adier wanyalo wacho ni, Ne, “dhoot moyawore” ma pod onge ng’ato moseloro.
GSAM 465.1Kuom joma e kinde mokadho ne paro ni tich ok nyal bedo gi loch, wanyalo wacho gi weche mane janabi Zekaria siemgo joma ne paro ni ginyalo gengo tich Nyasaye e gero Jerusalem kendo ni, “Ng’ano mosechayo odiechieng’ mar gik matindo?”8 Kuom gik mane nenore kaka gode mag chandruok e yor gi, Ruoth nowacho gi dho janabi ni,—
GSAM 465Got Olokore Piny Manono
GSAM 465.2“In ng’ano, yaye got maduong’? E nyim Zerubabel inibed piny manono; kendo en nokel kidi mar wi ot, ka ji goyo koko ka wacho ni, Ng’uono, ng’uono obed kuome.”9 Kamano e kaka osebedo e tich mar Wach mar Malaika Mar Adek, kendo kamano e kaka nobed nyaka “kidi mar wi ot” okel, kata, gi weche mamoko, nyaka tich otiek.
GSAM 465.3Ne ji manok mane ni e 1846, joma ne odhier e mwandu, kendo ne odhier e yo duto makmana kuom yie e Nyasaye gi kuom mwandu mar adiera, kendo ne kaka tichgi osedongo maduong’. Par gik tich ma koro ni e lwetwa, buge duto ma oseyik, ma oselok e dhoudi mopogore mag piny, kendo ma osegoy, gi Joma Uso Buge mia mang’eny ma kelo bugegi e miech ji, buge ma neng-gi romo $400,000 e higa ka higa. Ka gweth Nyasaye medo bedo e tich, wanyalo kuro loch. Gi gik tichgi kod joma tiyo e tich ma medore dwe ka dwe, ka wageno Kristo, onge gima onego wakur makmana gima Solomon nowero kuom kanisa mar Nyasaye kane owuok e chalne mar thim, “ka ojengore e bat Jaherane,” kane oketo en kaka maneno oko, “maber ka dwe, maler ka chieng’, kendo malich kaka oganda mar lweny ma ting’o bendere.”10
GSAM 466Konyruok kuom Mich mar Koro Wach
GSAM 466.1Ok mana ni waseneno kaka telo mar Ruoth oseyawo yo mondo adiera oland, kendo gwethne manenore maler oseluwo tembe mane otim mondo ji olu yor telone, to e chakruok gi dongruok mar Wach mar Malaika Mar Adek, osewuoyo gi joge kuom mich mar koro wach. Mano ok osebedo kaka fweny manyien makawo kar Muma, kata e yo maketho puonj mag Ndiko, to osebedo mondo onyis kama, e kindeni, nitie masira mar weyo Injili mar Kristo mayot, kama ji ni e masira mar luwo timbe mag kindeni, ka gimor mana gi kido mar luoro Nyasaye ma onge teko.
GSAM 466.2Ka waneno wachni kuom ranyisi11 mar jonabi machon, ma Ruoth osemiyowa kaka achiel kuom gik ma onego watimgo nonro kuom fweny machalo kama, wayudo ni gima omiyo fweny machalo kama dwarore sani en mana gima ne omiyo dwarore chon; en ni e kinde duto ji nyalo yudore ka puonj kod timbe mopogore ma nyamo kindeno ywogogi gi oko mar yo mar adiera. Jaote Paulo, ka owuoyo kuom fweny mar mich ma Ruoth oseketo e kanisa, wacho ni gin “mar miyo joma ler chopo kare, mar tich mar chiwo kony, mar gero ringre Kristo; nyaka wan duto wachop e bedo achiel e yie kod e ng’eyo Wuod Nyasaye, nyaka wabed dhano mochopo kare, nyaka wachop e rapim mar dongruok moromo chuth mar Kristo; mondo kik wamed bedo nyithindo, ma yamo mar puonj moro amora ting’o gi idho kendo ywogo koni gi koni, nikech wuondruok mar ji kod rieko mar miriambo ma giyikogo wuondo ji; to ka wawuoyo adiera e hera, wadong’ kuome e gik moko duto, en ma en wi ringruok, ma en Kristo. Kuome ringruok duto oriwo maber kendo omakore gi kony ma riwruok ka riwruok miyo, maluwore gi tich matek mar migawo ka migawo, miyo ringruok dongo mondo ogere owuon e hera.”12
GSAM 467.1Weche machalre mag dagi ma ji wacho kuom fweny mar mich mar koro wach e kindeni, ne bende inyalo wacho gi teko machalre e kinde machon; tiende ni, wan gi Ndiko, omiyo ok wadwar mich machalo kama. Kata kamano, Ndikogi gigiwacho ni Kristo oseketo michgi e kanisa mondo gitim tichgi nyaka “gima ochopo kare [chal mochopo kare] osechopo,” kendo ni kanisa onego “kik odong’ chien e mich moro amora, ka orito biro mar Ruodhwa Yesu Kristo.”13
GSAM 467Jonabi Dwarore Ne Wan kuom Ang’o?
GSAM 467.2Ji machon ne nyalo paro ni gin gi chik mar Nyasaye kuom ngima makare ma en owuon nondiko gi lith lwete e kite mopamore; ni gin gi buch chik, ng’ado bura kod puonj mane oa e dho Nyasaye owuon ka owachne Musa, kendo mane ondik gi luor; to ang’o ma pod dwarore? To kata ne gin gi adiera mabeyogo duto, Nyasaye nomor wuoyo kodgi “e kinde mopogore kendo e yore mopogore gi dho jonabine maler.”
GSAM 467.3Wayudo ni weche mag siem mane jonabi mopogore kaka Isaya, Jeremia, Ezekiel, Daniel, Hosea, kod jomamoko oland, nopuonjo e ndalo duto wach maduong’ machalre kuom luoro Nyasaye; to kata kamano, janabi ka janabi ne en gi siemne mopogore ne ji mag kindene, nikech timbegi mag yie ni timbe ma nyamo kinde mane koro wach ochiwie ywogogi gi oko mar puonj maler kendo makare mag tim maber.
GSAM 468Dwar mar Mich
GSAM 468.1Kata obedo ni ng’ato nyalo wacho ni ok mana ni wan gi puonj maber mar Ndiko mag Muma Machon, to bende wan gi weche Jawarwa owuon, kod mag joote, to ler machielo pod wadwaro nikech ang’o? Adiera pod en ni joote maler machalregi nonyiso ndalo mogik, ma “kinde malich nobi,” kendo ma ji “nobed gi kido mar luoro Nyasaye, to gidagi tekone,” kendo ka ginyisowa ni “jomoko nowek yie, ka gidhi luwo roho ma wuondo ji kod puonj mag jochiende.”
GSAM 468.2Ka wapar magi duto, jogi ma Paulo wuoyo kuomgi ka ondiko ne Jo-Thesalonika, ma ok nobed e mudho mondo odiechieng’ mar Kristo obwodhgi kaka jakuo, to ma nobed nyithind ler, osiem mondo “gitem gik moko duto” kuom “weche mokor,” kendo “gimak matek gima ber.”14 Mano chalo gi nyisogi ni joma nobed ka rito biro mar Ruoth Yesu Kristo, kendo ma e giko noyud ka oyikore ne odiechieng’no, nobed gi fweny “maber,” mar adier, mar mich mar koro wach e diergi.
GSAM 468Ranyisi mag Giko
GSAM 468.3Wan e kinde ma ranyisi mang’eny ni kuonde duto nyiso ni odiechieng’ mar Ruoth chiegni. Wan e kinde en owuon ma ne onego ji owuogie ma norit chik duto, kendo ma bende “nobed gi wach mar neno mar Yesu”15—ma en “Roho mar koro wach.”16 Ang’o ma wayudo? Wayudo ni e higni pier auchiel mogik ji machalo kama osewuok, ka giting’o wach machalo mano, kendo mich mar koro wach osenyisore e diergi. Ka watemo mich kaka ofwenyore kuom Mrs. E. G. White gi chik mag Muma, waseneno ni ok olal e tem moro amora. Chakre mokwongo nyaka mogik, e ndiko duto mag Mrs. White, onge wach kata achiel moseyudi ma yie kata matin mondo dhano otim richo, kata mayie ni ng’ato wek wach Nyasaye kata matin. Ndikogi pok oseketore malo moloyo Muma, to gimed siemo ji mondo gipuonjore wach Nyasaye gi kinda maduong’, ka ginyise kaka rapim maduong’ ma wechewa nopimgo e ng’ado bura mogik. E ndikone Kristo opaki e nyimwa kaka ranyisi kende ma onego walu. Owachi e yo maler ahinya ni en kende e genowa mar loch ka, en kende e kar pondowa e mirima mabiro, kendo en kende e nying kod yo ma wanyalo yudogo warruok.
GSAM 469Wach mar Pak moa kuom Ng’ato
GSAM 469.1Kuom Mrs. White kod kit tichne, wach maluwo ni ochiwi, mane ng’ato mane ong’eye kendo mane osenono tichne kuom higni mang’eny ondiko e 1877; kendo bang tem mar higni machiegni pier abich gi adek, higni mag nono gi luor, ayie chuth gi paro moro amora ma owachie:—
GSAM 469.2“Kuom kit nyaminwa White kaka Jakristo, akwayo mondo awach ni aparo ni ang’eyo gimoro kuome. Asebedo ka ang’eye kuom higni apar gaboro,—moloyo nus mar sigand jowa. Asebedo e odgi kinde ka kinde, kinde moko kuom jumbe mang’eny. Gin bende osebedo e odwa gi e dier joodwa kinde mang’eny. Asewuotho kodgi machiegni kuonde duto; asebedo kodgi kar kendgi kod e nyim ji, e chokruok kod oko mar chokruok, kendo aseyudo thuolo maber moloyo mar ng’eyo gimoro kuom ngima, kit kod chuny owadwa gi nyaminwa White. Kaka jatelo mar kanisa, asebedo ka atiyo gi ji mag kit duto, kod timbe mag kit duto, nyaka aparo ni anyalo pimo gimoro kuom kaka dhano chalo, to moloyo bang higni mag ng’eyruok machiegni.
GSAM 470.1“Ang’eyo nyaminwa White kaka dhako ma ok ochungre malo, mamuol, mang’won chunye, kendo ma chunye duong’. Timbe mabeyogi ok gin gik ma oseketo mana oko kendo otemo bedo kodgi, to giwuok mayot kendo maber koa e kite mar nyuol. Ok opong’ gi sunga, ok opakre ni en ja tim makare kendo ok oketore maduong’, kaka joma luwo yiegi abonge paro makare timo kinde duto. Aseromo gi ji machalo kamago kinde mang’eny, kendo kinde duto aseyudogi ka gipong’ gi wuondruok, ka gipong’ gi sunga, ka giyikore mar wacho parogi, ka gipakore kuom ler margi, kod mamoko, to nyaminwa White aseyudo ka en mopogore gi magi duto.
GSAM 470Osiep Joma Odhier
GSAM 470.2“Ng’ato ang’ata, kata ng’ama odhier moloyo kendo ma chalne piny moloyo, nyalo dhi ire gi thuolo mondo okwa paro gi hoyo chuny, abonge riembi. En kinde duto rito joma remogi, joma onge gigi, kod joma chandore, ka omiyogi gima gidwaro, kendo ka olwero wechegi.
GSAM 470.3“Pok ang’eyo ng’ato moro ma luoro Nyasaye ni e nyime kinde duto machalo kaka en. Onge gima ochaki abonge lamo Nyasaye gi chuny duto. Opuonjore wach Nyasaye gi luor kendo kinde duto. Asewinjo nyaminwa White ka wuoyo kinde mia mang’eny, asesomo weche mag siemne duto chakre mokwongo nyaka mogik, mang’eny kuomgi kinde mang’eny, kendo pok anyalo yudo kata wach achiel mar tim marach kuomgi duto, kata gimoro ma ok ler chuth kendo ma ok mar Kristo; onge gimoro ma golo ji gi e yo mar Muma kod Kristo; to ka ayudo kwayo maduong’ moloyo ni ji obed joma luoro Nyasaye, giher Yesu, giyie Ndiko, kendo gimed nonogi kinde duto. Aseyudo kony maduong’ e chunya, kinde ma ok nyal kwan, koa kuom weche mag siem. Adier, pok asomogi ma ok awinjo ka gisiema nikech yiena matin e Nyasaye, chiwruokna matin ire, kod kinda matin e tich mar waro chunje ji. Ka an gi teko moro mar ng’ado wach, kata ng’eyo weche mag chuny, to awacho ni weche mag siem gin gi chuny machalre kendo giluwo yo machalre gi Ndiko.
GSAM 470.4“Kuom higni pier adek [koro wanyalo wacho higni pier auchiel], weche mag siemgi oseyie kendo osesom e dier jowa. Gin gi kony mane kuomgi? Bende osewuodhogi oko mar chik Nyasaye? Bende osemiogi weyo yie e Kristo? Bende osemiogi riembo Muma oko? Bende osemiogi bedo ji mokethore, joma timbegi richo? Ang’eyo ni ka opimgi gi oganda mar Jokristo moro amora, noyudgi kaka jomaber.
GSAM 471.1“Gimoro achiel ma asenono en ni joma dagi neno mag janabi ma nyaminwa White oyudo, gi mirima maduong’ moloyo, yie ni en Jakristo. Kaka ginyalo yie wachno ok ang’eyo. Gitemo lose ka giwacho ni owuondi. Ok ginyal nyiso kata kido achiel mar richo e ngimane duto, kata wach achiel mar tim marach e ndikone duto. Nyaka giyie ni mang’eny kuom ndikone gin mabeyo ahinya, kendo ni ng’ato ang’ata ma notim gik moko duto ma owacho nobed Jakristo maber, ma adier nobiro donjo e polo. Ma en gima honi ahinya, ka en gitich mar jachien, ma Satan miye paro, kata ka ndikone gin maricho kata gin mana parone mayore koni gi koni.”
GSAM 471Jowendo Chiwo Wach mar Neno kuom Ndikogi
GSAM 471.2Ka gazetewa ma ni gi ndiko mag Mrs. White or oko, joma muol moloyo, maluoro Nyasaye, kendo mochiwore ire ema manyogi. Ka ginyiso gima gisomo, giwacho ni, “Ndiko mag Mrs. White morowa ahinya. Ginyiso timbe ma dhano onego tim, kendo gipong’ gi puonj mayiko ji mondo gichung’ machiegni moloyo gi Ruoth, kendo miyo ji bedo mamuol moloyo, maluoro Nyasaye, kendo mochiwore ire. Ndikogi chalo gi Ndiko ahinya ma ka wasomo nenore ni Mrs. White nyaka bed ka omiye paro mondo ondik kaka ondiko.” Ma e wach mar neno mag ji mang’eny ma oro ne jotichwa mag lando wach baruwa, joma bende ok ong’eyo kata matin ni paro mag Mrs. White oyudi e neno mar janabi maler.
GSAM 471Kar Chakruok mar Dagi
GSAM 471.3Ka neno kaka michni osekonyo ji ni e nyimwa, penjo wuok ni, Dagi kuom fweny mar michni owuok kanye kendo nikech ang’o? Kendo ang’o ma osechopo joma dagi? Nikech asenono wachni gi luor chakre 1852, aseyudo ni dagi kuom fwenyni osewuok, e kinde mang’eny, kuom joma osesiem nikech timbegi maricho, nikech gik maricho ma ginyamo timo, kata nikech yo marach moro e ngimagi. Mang’eny kuom joma osesiem ne dagi ka giwacho ni ok gichal maricho kaka wach mar siem onyisogi, kendo ne gidwaro nyiso ni ginyalo mako adiera kata ka gidagi siem ma omigi. Kinde osenyiso ka ji mang’eny moloyo kuomgi dagi yie margi kendo weyo jowa chuth. Jomoko oseneno kethogi, kendo osemako adiera matek moloyo. Penjo wuok ni, Ka joma dagi michni gin joma Ruoth telo, to ang’o momiyo teko margi mar chuny lal, kendo gidok chien oko mar Nyasaye? Chik Jawarwa en ni onego ng’e yath gi olembne. Owacho gi teko maduong’ ni “yath marach ok nyal nyago olemo maber.”
GSAM 472Remruok mar Joma Dagi
GSAM 472.1Waparo kinde mane jomoko oriwore mondo gidag weche mag siem mag Mrs. White, ka gilando ni tichgi nobed gi loch maduong’ bang’ ka gisegolo weche mag siem. To gin osedok e remruok chuth e chopo gima ne gigombo. Bang higni mag kedo, pok gisenyiso ni giseland adiera mar Sabato e nyim piny moloyo kaka joma kitgi notimo higni pier ang’wen gi ochiko mokadho. Ka tichgi e tich mar Ruoth mopogore, to ang’o momiyo wachgi pok odongo moloyo?
GSAM 472Loch Ni Kanye?
GSAM 472.2To ka waneno wach ma olando chik mag Nyasaye kod yie mar Yesu ne piny,—wach ma oriwore gi fweny mar mich mar koro wach, kaachiel gi paro mare mag kony, puonj kod siem,—waneno ni osebedo ka odhi nyime matek kendo mos chakre e chakruokne nyaka e kindeni. Ka oluwo paro mar Ruoth ma oyudi kuom michno, kendo ka odhi nyime gi teko mar Ruoth, wach, kaka wasenyiso, oselworo piny, kendo koro dhi mapiyo ir “oganda duto, kanywol duto, dhok duto, kod ji duto.”
GSAM 473.1Kuom dongruokne e kinde mokadho wanyalo wacho ni, wach Nyasaye osetimore adier e gima nowacho ni, “Onge gir lweny molos mondo oked kodi mabiro bedo gi loch.” Adier, lwet Nyasaye osenenore e loch mane oluwo chakruok gi dongruok mar Riwruok mar Biro maduong’ni nyaka sani, kendo kuom ndalo mabiro wageno timruok mar adier mar wachne ni, “Aseketo e nyimi dhoot moyawore, ma onge ng’ato manyalo lore.” E genoni wanyalo wer gi yie chuth ni:—