Adventist Pioneer
Library
aplib.orgBu In
11 / 31

Bung 8 — Berâmno Inneihna Zanriah

John Norton Loughborough

GSAM 134.1“Mi pakhat chuan zanriah ropui tak a siam a, mi tam tak a sawm a; zanriah hunah chuan a sawm tawhte hnênah, ‘Lo kal rawh u; tûnah engkim a inpeih tawh e,’ ti tûrin a chhiahhlawh a tîr a.”1

GSAM 134.2“Berâmno inneihna zanriah kîl tûra sawmte chu an eng a thâwl e.”2

GSAM 134.3Zanriah chu ni khata chaw ei hnuhnung ber a ni. He tehkhin thua hian zanriah kîl tûra sâwmna vawi thum a awm. He tehkhin thu hi Matthaia 22:1-7-a “chhunchaw” kîl tûra sâwmna sawi nên khân ngaih pawlh tûr a ni lo. “Chhunchaw” chu chhûn laia chaw ei a ni. Chhunchaw kîl tûra sâwmna chungchâng tehkhin thuah chuan sâwmna puangtute chu “an sawisa” a, an that a, lal fapa ngei pawh an tihhlum thu kan hmu. Sâwmna puang tûra mi tîrtu lal chuan “chûng tualthatte chu a tihboral a, an khawpui chu a hâl zo ta a.”

GSAM 134.4“Chhunchaw” kîl tûra sâwmna chungchâng he tehkhin thu hian, sâwmna hnar hmasatute chungchâng tâwp dân a târ lang a; Krista chanchin tha hnartu, amah leh a tirhkohte thattute chunga thil lo thleng tak chu a entîr chiang hle. Lalpan chûng hnam chu do tûrin sipaite a tîr a, anni chuan “chûng tualthatte chu an tihboral a, an khawpui chu an hâl zo ta a”—an khawpui chu Jerusalem a ni.

GSAM 134Zanriah Kîl Tûra Sâwmna

GSAM 134.5Tehkhin thua zanriah kîl tûra he sâwmna hian “Berâmno inneihna zanriah” a kâwk tih chu rinhlelh rual a ni lo. Chû “inneihna zanriah” kîl tûra sawmte chungah malsâwmna a puang a. Inneihna zanriah chu inneih zawhah a awm thîn. Berâmno inneihna chu a lo kal hmain a thleng; kan hmuh tawh angin, Krista a lo kal hun hnuhnung berah chuan “inneihna atangin a lo kîr leh ang.”3

GSAM 135.1Chuti a nih chuan, inneihna zanriah kîl tûra he sâwmna hi kan sawi tawh Thupuan 14-a vântirhkoh hmasa thuchah leh bung sawmnaa hun puanna nên khân a thuhmun ngei tûr a ni. Luka ziak angin, zanriah kîl tûra sâwmna hmasa hi “sawm tawhte hnênah” a kal a. Sawm tawhte chu tu nge ni?—Krista chanchin tha hria a, lo pawm tawhte an ni. Krista an hmangaih a, an beiseina a famkima a lo thlenna tûr, a inlâr lehna pawh an hmangaih thu an insawi a. Eng vângin nge sâwmna chu anmahni hnênah a kal hmasak loh ang? Pathian Lehkha Thu nei a, Messia lo kal tûr lo nghâk anga inchhâlte, Judate hnênah chanchin tha hrilh hmasak a ngaih ang bawkin,4 Krista lo kal lehna thuchah pawh a hnungzuitu ni a, a inlârna hmangaih anga inchhâlte hnênah hlan hmasak a ni.

GSAM 135Sawm Tawhte Hnêna Sâwmna

GSAM 135.2Zanriah kîl tûra sâwmna hmasa chu sawm tawhte hnêna kal tûr a nih avângin, kohhrante hnênah a kal tûr a ni. A takah pawh, kum 1833 atanga kum 1844 thal thlengin, Krista lo kal hun a hnai tawh tih puanna chu kohhrante zîngah neih a ni a, chûng kohhrana rawngbawltute pawhin nasa takin an thlawp a ni. Krista lo kal hun hnai tawh chungchânga William Miller ngaih dân chhuah hmasak ber chu Brandon, Vt. khuaa Baptist chanchinbuah a ni. Amah leh a thawhpuite hna chu April, 1844 thlengin, a tam ber chu kohhran inteah emaw, chûng hun laia kohhrante remruat inkhâwmna hmunah emaw thawh a ni.

GSAM 135.3Elder Himes chuan kum 1844 thal thlenga Elder Miller hnathawh chungchâng chu heti hian a sawi:

GSAM 135.3“Pâwl tin leh kohhran tin zîngah hna a thawk a, an inrelbâwlna leh an thunun dân chu a rawn chelh lo; kohhran hrang hranga mi malte chuan an dinhmun an vawng zui chungin an Lal lo kalna atân an inbuatsaih thei tih a ring a ni.”

GSAM 135.4Elder Himes chuan amah leh Elder Miller thawh hona chungchâng a sawi zêlin: “Keini leh lo kal lehna zirtîrna puangtu kan unaute tân kawngkhar min hawnsaktu rawngbawltute leh kohhrante zînga a tam zâwk chuan kum hnuhnung ber thlengin min thawhpui a ni,” a ti—chû kum chu 1844 a ni.

GSAM 136Thuchah Tâna Kawngkhar Inhawngte

GSAM 136.1A hnathawh leh a nihphung chungchângah Wm. Miller chuan heti hian a sawi:

GSAM 136.1“Kohhran pâwl zawng zawng deuhthawa Krista lo kal lehna zirtîrna hi ka puan theih nân kawngkhar min hawn a ni a; chuvângin sâwmna lo thleng zînga a tlêm tê chauh ka chhâng thei a ni.... Ka kal tawhna hmun tinah, kohhrante zînga Pathian ngaihsak ber, amah intulût ber leh thlarau lama nung berte chuan hetia puan ngaih dân hi phûr takin an pawm thîn; khawvêl mi ni si a ringtu anga insawi, Pharisai, mahni ngaih dân chauh nghet taka vuan, chapopui, inngaihlu leh mahni hmasialte erawh chuan Krista lo kal lehna zirtîrna hi an el a, an nuihzat thîn.”

GSAM 136.2Lo kal lehna thuchah nihphung chungchângah hian, D’Aubigné-in Kohhran Siamthatna chungchâng a sawi chu a sawi theih ve bawk a,—Chu chu “thlarau lam thu bulpui pakhat hminga tihhlawhtlin a ni. A zirtîrtu atân Pathian thu, chhandamna atân rinna, râlthuam atân Thlarau Thianghlim a puang a; hêng hmang hian khawvêl lam thil zawng zawng a hnâwl a ni.”

GSAM 136Harhtharna Ropui Tak Lo Thleng

GSAM 136.3Lo kal lehna thuchah puanna zâra harhtharna lo thlengte nihphung chu Portland, Maine-a Casco kawnga Kristian kohhran pastor L. D. Fleming chuan heti hian a sawi:—

GSAM 136.4“A [Wm. Miller] zirtîrna thu sawi avânga mi rilrua ngaihvenna lo chhuak hi ngun taka ngaihtuahna leh rilru hahdamna nêna awm a ni a; ka hmuh tawh zînga harhtharna ropui ber a nih lai pawhin, rilru châkna avânga phûrna erawh a tlêm ber a ni. Mipuite zînga mipate rilru a luah nasa ber niin a lang. Hetiang taka nghawng a neihna chhan chu hei hi a ni: Unaupa Miller chuan Thlarau khandaih, a bâwm atanga phawi chhuah sa leh inthuam lo chu a la mai a, a hriam chu inthupna nei lo thinlung chungah a nghat a, a zai ta mai a ni! Chû chu a ni mai. He râlthuam chak tak hriam hmaah hian rin lohna a tlâwm a, mi zawng zawng an la chhandam vek dâwn tih zirtîrna pawh a vuai a. Lungphûm dik lote chu a bo va, Babel sumdawngte chu an mak ti hle a ni. Tûnlai huna thil hmuh tawh zawng zawng zîngah, hei hi tirhkohte hun laia harhtharna nên a inang hnai ber âwm mang e, ka ti.”

GSAM 137Richmond, Me.-a Thil Tawn

GSAM 137.1Lo kal lehna zirtîrna hrilh ruala harhtharna hna lo awm dân entîrna atân, he hmalaknaa nasa taka tel ve mi pakhat thusawi kan la chhuak ang. Richmond, Me.-a Freewill Baptist kohhran sawmthum aiawha neih kum khata vawi li inkhâwm chungchâng a sawiin, heti hian a ti:—

GSAM 137.2“Biak in ka luh khân, in chhûng tawp lama thusawina dâwhkân bula thu Elder Rollins chu a ding a, ‘Unaupa White, hetah ka bulah i thutna tûr a awm e,’ a ti a. Thusawi zawhah, thusawi duh tan hun hawn a ni a, Kristian nun leh Krista lo kal lehnaa mi felte hnehna chungchâng chu zalên takin ka sawi a. Mi tam takin, ‘Amen! Amen!’ tiin an au a, mipui tam tak inkhâwm zînga a tam zâwk chu an mittui a tla a ni.... Chû inkhâwm a tâwp dâwn hnaih chuan, ka remtihna a hmuh hnuin, Elder Rollins a ding a, heti hian a ti a: ‘Ka ding lama thu Unaupa White hian vawiin tlai hian Reed inkhâwmna inah kan Lalpa Isua Krista lo kal lehna chungchâng a sawi dâwn a ni. Unaute u, lo kal ula, nangmahni ngeiin lo ngaithla rawh u. In zavaia mi thlenna tûr hmun kan nei tâwk a ni. Unaute u, lo kal rawh u; he thu chungchâng in ngaihthlâk avâng hian in zînga tumah a tihnat dâwn lo a ni....’ A unaute zînga a tam zâwkin khuaa an inkhâwmna kalsanin, ka thusawi ngaithla tûrin mel thum an kal dâwn a, an hnathawh chungchâng rêl tûra hun an ruat chu a thlâwn dâwn tih a hria chiang hle a ni. Tin, chutiang chu a ni ta reng a. Rawngbawltute hmun lia thena hmun thum leh aiawh zawng zawng deuhthaw an chhuak a, Reed inkhâwmna in chu hun hma takah a khat ta a. Ka thupui chu Matthaia 24 a ni. Pathian Thlarau chuan thu sawi tûrin zalênna nasa tak min pe a. Mi ngaihvenna chu a mak hle a ni.

GSAM 137.3“Kristiante chu an pum puia inhlân a, inpeih tûrin, mi sualte pawh Mihring Fapa lo kalna atân Krista zawng a, inpeih tûrin fuih chungin ka thu ka khâr a; chumi lai chuan Pathian thiltihtheihna chuan nasa taka min tuam avângin, ding tûr chuan ka kut pahnihin thusawina dâwhkân ka chelh a ngai a. Hun zahawm tak a ni. Krista tel lova boral mêk mi sualte dinhmun ka thlîr chuan, tap chungin, ‘Mi sual, Krista hnênah lo kal la, a ropuina nêna a lo inlâr hunah chhandam i ni ang. Mi sual khawngaihthlâk, tlai lutuk a nih hmain lo kal rawh. Mi sual, lo kal rawh; mi sual khawngaihthlâk, lo kal rawh,’ tiin vawi eng emaw zât ka sâwm nawn a ni.”

GSAM 138.1“Chû hmun chu a zahawm êm êm a. Rawngbawltute leh mipuite an tap a, thenkhat chu ring takin an tap a. Mi sualte hnêna sâwmna ka siam zawh apiangin, inkhâwm zawng zawng zîngah rûm rî a lo chhuak thîn. Chû bung chu ka hrilhfiah a, ka fuih hi dinga ka awm hun dârkâr hnih aia tam a ni tawh a, ka âw a lo chhe tan tawh a. Thu sawi ka bânsan a, Pathianin mi sualte hnêna a thutak hrilh tûra a koh mi chauhin a hriat theih khawpa rilru nain, chûng mi duh takte avâng chuan ring takin ka tap a. Dâr kua a ni tawh a, mi dangte thu sawi tûra zalênna pêk chuan inkhâwm chu zanlai thleng a awh dâwn a ni. Chumi laia rilrua thil tih takna sâu tak chu a la awm laiin khâr a tha ber a; mahse, mi zawng zawngin Lalpa lama an tan thu lantîr theihna hun an neih hnuah chauh khâr tûr a ni. Chuvângin, inkhâwm zînga tawngtai lama mi thawhpui duh zawng zawngte leh, Chhandamtu a lo kal leh hunah hlim taka amah hmuak tûra an inpeih theih nân, khawngaihna lalṭhutthlêng hmaa an tân dîlsak ni duh zawng zawngte chu ding tûrin ka sâwm a. A hnua in chhûng hmun hrang hranga mite min hrilh angin, chû in lian taka mi tin chu an ding vek a ni. Rei lo tê kan tawngtai hnuin, inkhâwm chu kan khâr ta a.

GSAM 138.2“A tûk zîngah khaw lamah ka kîr a, chû Freewill Baptist kum khata vawi li inkhâwma telte zînga hmun riata thena hmun sarih tal chuan min zui a. Mi tin chuan a hma zâna inkhâwm ropui taka an tel thu an sawi theuh a ni.

GSAM 138Hmun Dangtea Thuchah Hrilh Tûra Sâwmna

GSAM 138.3“Chawl lâwk hunah chuan, inkhâwmna in zau tha tak nei, chû kum khata vawi li inkhâwma tel kohhran hrang hrangte hnênah eng hunah nge zirtîrna thu ka sawi theih ang tih ruahmanpui tûrin aiawhte leh rawngbawltute chuan min sâwm a. Chumi chu February thla lai a ni a, vur chunga tawlh lirtheia kal theih hun tha chu kâr ruk aia tam a la awm lo tih ngaih dân an nei ta a; chû chuan mipuite inkhâwm kal nân remchânna tha tak a pe a ni. Kâr ruka ka hnathawh nân hmun pawimawh ber sâwmpahnih an thlang a. Zirtîrna thu sawm ka sawi tûr a ni a, chû chuan kâr khatah vawi sawmhnih ka thu sawi a ngiat ang. Chuvângin kâr khatah ni chanve chauh ka âwl a, chû hun pawh chu inkhâwmna hmun dawt leh mel sawmpanga emaw sawmhnih emaw zeta kal nân ka mamawh fo a ni.”5

GSAM 139Mi Za Tam Tak An Piangthar

GSAM 139.1Lo kal lehna zirtîrna hrilhna hmun tinah harhtharna a lo thleng a, mi za tam tak an piangthar a; Juda kum 1843 tâwpna (March 21, 1844) an hnaih zêl lai khân chutiang chu a ni zual a ni. Chû thlasik chhûng chuan he lehkhabu ziaktu hian a pianpui khua—Victor, N.Y.—ah he thu chungchâng hi a hre hmasa ber a; kum sâwmpahnih chauh ni mah se, a hriatthiam ang zêlin Krista lo kal lehna rinna a pawm a ni. Inkhâwmnaah chauh pawh ni lovin, hmun tinah mipuite rilru an khawih nasat dân chu a zahawm takzet a ni. Victor chu chumi lai chuan mi zahnih vêl awmna khaw tê chauh a ni a, a chhehvêl erawh chu mi awm tamna a ni. Chû khaw têa inkhâwm zawm zêl neih rah chhuah chu, mi zanga an piangthar thu tarlan a ni.

GSAM 139Methodist Kum Tin Lehkhabu Thuhretna

GSAM 139.2Lo kal lehna puanna zui zêla harhtharna ropui tak lo thleng chungchângah, Methodist Kum Tin Lehkhabuah hian “1840 atanga 1844 thlenga kum li chhûngin, Amerika-ah mi 256,000 an piangthar” tih kan hmu. Amerika-a thil thleng chu sâwmna puanna ram dangteah pawh a thleng ve tho a ni. “Thu hrilhna chu thiltihtheihna ropui takin a zui a, hmun tinah mite an piangthar a ni.” Inneihna zanriah kîl tûra sâwmna hmasa chu kohhrante—“sawm tawhte”—hnênah a kal a; anmahni kaltlangin Pathian mite tâna chhandamna lo nghâk chu chang ve tûra lo kal duh zawng zawng hnênah sâwmna a thleng ta a ni. Thuchah chu thu hrilhnaah emaw, tawngtainaah emaw, “lo kal lehna hlate” saknaah emaw puan a nih pawhin, Pathian Thlarau hnathawh ropui tak chuan chû hna chu a zui zêl a ni.

GSAM 140Sweden-a Naupangten Thu An Hrilh

GSAM 140.1Hemi chungchângah hian, “sawrkâr pawm kohhran” zirtîrna kalh eng pawh hrilh khapna dân awmna ramteah Lalpan he puanna a luh theih nâna hna a thawh dân kan en ang. Sweden chu chûng ram zînga pakhat a ni. Chutah chuan Lalpan he hna bul tan nân naupang tê takte a hmang a ni. Hei a lo lan hmasak berna chu kum 1843 nipuiah, Sweden chhim lama Eksjö khuaah a ni. Naupang hmeichhe tê pakhat, kum nga chauh mi, lehkha chhiar emaw hla sak emaw la zir ngai lo chuan ni khat chu, zahawm takin Lutheran hla sei tak chu dik takin a sa a; chumi hnuah chuan thiltihtheihna nasa tak nên “a rorêl hun chu a lo thleng ta” tih a puang a, Lalpa chu a lo kal thuai dâwn avângin, chhûngkaw chu amah hmuak tûra inpeih tûrin a fuih a. Chhûngkaw zînga la piangthar lote chuan khawngaih an nih nân Pathian an au va, ngaihdamna an hmu a ni. He hmalakna hi khaw pakhat atanga khaw dangah a darh a, naupang dangte pawhin thuchah chu an puang a ni. Naupangte zînga chutiang hmalakna chu Norway leh Germany-ah pawh eng emaw chen hmuh a ni.

GSAM 140“Aw! Thu Ka Hril Ngei Ngei A Ngai”

GSAM 140.21896-ah, Sweden rama hmun hrang 17-ah inkhâwmna ka neih lai khân, 1843-a naupangten thu an hrilhna hmun eng emaw zat ka kal tlang a. Thu hril an lo ngaithlatute leh naupang an nih laia thu lo hril tawh mite nên inbiakna remchâng ka nei a. An zînga pakhat hnênah, “Naupang i nih lai khân Krista lo kal lehna thuchah i hril a ni maw?” ka ti a. Ani chuan, “Thu hril maw! Aw, thu ka hril ngei ngei a ngai a ni. Hei hi keima ruahman chhuah a ni lo. Thiltihtheihna pakhat ka chungah a lo thleng a, chu thiltihtheihnain sawi tûra min nawr chu ka sawi a ni,” tiin a chhâng a.

GSAM 140Sweden Rama Örebro-a Boquist leh Walbom

GSAM 140.3Örebro Län (bial)-ah he hna hi a darh zêl a, puitlingte pawh thuchah puang tûra chawhphûr an ni ta hial a. Chutah “sawrkârin a pawm kohhran” puithiamte fuihpawrhin sawrkâr thuneitute chuan tlangvâl pahnih, kum 18 mi Walbom leh kum 15 mi Ole Boquist, chu an man a, mi zawng zawng hmaah anmahni chu vaukhânna entîrna atân an hrem dâwn tih an sawi a. An hnungzâng ruak chu birch thingtiangin an vuak a, an hliam thisen chhuak chung chuan Örebro tân inah an dah a. Chûng hliamte a dam hnuah anmahni chu tân in ata an hruai chhuak a, “He zirtîrna hi in hril tawh lo dâwn em?” tiin an zâwt a. A vawi hnihna atân tiangin an vuak leh a, an hliamte pawh a keh leh nâin, an chhânna hmuh theih awmchhun chu, “Lalpan hril tûra min hrilh thu chu kan hril ang,” tih a ni a. Örebro-a kohhran mi hmeichhia zahawm tak pakhatin a dîlsak avângin Lal Oscar I. chuan thuneitute hnênah chûng naupangte chu tân in ata chhuah tûrin leh chûng mite chu tibuai tawh lo tûrin thu a pe a. Chutiang chuan Sweden ramah thutak tâna hnehna chu neih a ni ta a.

GSAM 141Boquist-a Thuhretna

GSAM 141.1October 7, 1890-a Review and Herald-ah naupangte thu hril chungchâng thawnthu ngaihnawm tak, O. Boquist-a ngeiin a ziah, a chuang a. Hetiang hian a sawi:—

GSAM 141.2“Kum 1843-ah Örebro Län-a Karlskoga kohhran bial mipuite zîngah sakhaw hmalakna pakhat a lo chhuak a. He hmalaknaa hruaitute chu naupangte leh tlangvâlte, ‘rapare’ tia kohte an ni a. Hêng mite hian Pathian thiltihtheihnain thu an hril a, mipuite hmaah ngaihngam takin Pathian rorel hun a lo thleng ta tih an puang a.

GSAM 141.3“Chumi kum tho favangah chuan kei, O. Boquist, chumi laia kum 15 mi leh tlangvâl dang, kum 18 mi Erik Walbom, chu he hmuh theih loh thiltihtheihnain min hneh êm êm a, engtin mah kan do zo lo a. Vân lam thiltihtheihnain min chelh veleh, mipuite hnênah thu kan sawi ṭan a, Joela 2:28-32 leh Thupuan 14:6, 7 kan kawhhmuh chungin, rorel hun a lo thleng ta tih aw ring takin kan puang a.”

GSAM 141Hrilhlâwktuin Hmuhna Hmu Naupangte

GSAM 141.4Mipuiten min hrilh dânin, vân lam thiltihtheihnain chutiang taka a hnehte chuan an chhehvêla thil eng mah an hre lo a. Pathian hnên ata hrilhlâwktuin hmuhna an hmu ngei a, mi thinlung hneh taka an sualte inhriattîr thei thiltihtheihna nên thu an sawi a. Chutiang taka hneh an nih lai chuan hêng naupang tê têten mipa leh hmeichhia puitling angin thu an sawi a, an thusawi pawh a chak a, a zahawm bawk tih an sawi a. Chuvângin, chû thil hmutute chuan hêng thu pawimawh takte sawi chhuak tûra Lalpan anmahni chu hrilhlâwktute anga a hman a ni tih an ring ta a. Ziaktu chuan heti hian a sawi chhunzawm a:—

GSAM 142.1“Kan thu ngaithla tûrin mi tam tak an lo pung khâwm a, chhûn leh zânin kan inkhâwm zêl a, chumi avâng chuan sakhaw lam harhchhuahna ropui tak a lo awm a. Mi naupang leh upate chu Pathian Thlarauin a khawih a, Pathian leh mihring hmaah an sualte puangin, khawngaihna dîlin Lalpa hnênah an au a.

GSAM 142.2“Mahse, kohhrana puithiam chuan hei hi a hriat chuan, min ngâwihtîr tûr leh chutianga sakhaw lam phûrna darh mêk chu titâwp tûrin nasa takin an bei a; mahse an beihna zawng zawng chu a hlawhchham a. Chutah min mantîr tûrin dân kenkawhtu hotu chu an ngên a, himna zawnga kan tlânna ramngawah chuan chawlhkâr 6 chhûng min zawng a, mahse min hmu lo a.

GSAM 142.3“A tâwpah erawh chuan, kohhran enkawltu hmaah inlan tûrin min ko ta a. Kan tam zêl a, tlangvâl leh nula 40 chu kohhran enkawltu inah chuan kan inlan a, chutah rei tak min zawhna leh endikna an nei a. Kei leh Walbom tih loh zawng zawng chu an in lama kîr phal an ni a; keini erawh chu min man a, a tûkah Örebro tân inah min khung a, thil sual râpthlâk tak kan ti tawh ang maiin pindan 14-naah rûkte zîngah min dah a.”

GSAM 142Boquist-a Farnu Thuhretna

GSAM 142.4September 22, 1896-ah Boquist-a farnu, kum 72 mi chu Örebro-a kan inkhâwmnaah a lo tel a, a farpa thiltawnte min hrilh a; an vuak te, tân ina an khung te, an chhuah leh te chu a lo hmu vek a ni. Kum zabi 16-na kulh, 1843-a tân in atâna an hman, chu a chhehvêlah tuikhuar a awm a; tân in ata an chhuaha chumi chung lei an zawh laia Boquist leh Walbom-ten an sak hla chu kan tân a sa a. A thuhretna leh a hla sakah chuan 1843 hmalakna thiltihtheihna chu a tel a. Sapṭawnga lehlinin, chu hla chu hetiang hi a ni:—

GSAM 143Boquist leh Walbom-ten An Sak Hla

GSAM 143.1“Chatuan chawlhna chu mi tumahin an thleng thei lo, chak takin hma an pan loh chuan; chû tâwpna êng tak chu mi tumahin an thleng thei lo, thinlung leh thlarau zawng zawnga hma an pan loh chuan. Nasa taka an beihna chu a tâwp thlengin a awm reng tûr a ni; hei chauh hi kan beiseina zawng zawng innghahna a ni tûr. Kawngkhar chu chêp tak tih a ni a, kawng chu te tak tih a ni; mahse khawngaihna leh thlan theihna chu mi zawng zawng tân a thlâwn a ni; nimahsela engkim chu hma pan zêl, pan zêlah a innghat a; chu chauh chuan chawlhna hmun chu neih theih a ni.
GSAM 143.2“Aw ka thlarau, nang leh i thlen tumna inkâra lo dâl zawng zawng chu chak tak, aw, chak takin lo do rawh. Dâltu tinrêng chu bei rawh. Ding nghet rawh! Nghet takin awm rawh! Hma pan zêltute tân lallukhum chu peih sa a ni. Vân hlimna chu i tem duh chuan, dâltu zawng zawng chu pelin hma pan rawh. Hmanhmawh rawh; khawvêl bumna zawng zawng chu kalsan, kalsan, aw, kalsan rawh, i dodâlna puanzâr chu zâr reng chungin!
GSAM 143.3“Khawvêlin, ‘Lo kal la, kan rualin kal ang che,’ tia a koh che chuan, zâwm suh; chu kawng chuan lungngaihnaah a hruai a ni. Eng pawh tuar dâwn la, khawvêl dîl chu hnâwl rawh; i zâwm chuan, duat tak thlarau, i boral ang. Krista ka hmangaih avângin he thu hi ka rawn che a ni: Pathian chaknaah bei rawh; hei hi lallukhum man chu a ni. Dâltu tinrêng chu chak takin lo do rawh; engti chen pawh rei se, lallukhum chu chumi atâna beih man a tling a ni.
GSAM 143.4“Ropuina vânram chu i nunna zawng zawng pêk man a tling, i ṭawngṭaina zawng zawng te, i nghâkhlelna te, i beihna zawng zawng te pêk man a tling a ni. Chu ramah chuan beiseina hlohna a awm thei lo; lallukhum chu i nghâkhlel theihna zawng zawng man a tling. Chuvângin harh la, fîmkhur takin i chhehvêl en rawh; rorelna tawtawrâwt ri atân inpeih rawh; khawpui mawi tak chhûnga lût duh dîltu thlarau tinrêng chuan inneihna puan thianghlim, vâr leh famkim chu an hâk a ngai dâwn si a; chuvângin harh la, inpeih rawh.
GSAM 144.1“I hnêna hlan rinna nun chu i neih loh chuan, vân ram tuikamah chuan lawng thîrthlâwn i thlâk thei lo vang a, ‘hmâa buatsaih’ ramah chuan i lût thei bawk lo vang; Pathian Lehkhabuin hei hi chiang takin a sawi si a. Rinna chauh chuan mi sual a chhandam thei a, thlân nunrâwng tak ata a tlan chhuak thei che a ni.
GSAM 144.2“Chutichuan duat tak, ngaithla la, i tlûkna lungngaihthlâk tak ata tho rawh; Pathian khawngaihna chu a tam a, mi zawng zawng tân a thlâwn a ni. Ring la, sim la, Chhandamtuin thu mawi takin, ‘Hei, hei hi kawng chu a ni,’ a tih ngaithla rawh. Khawvêl zawng zawng sâwm an ni, mi zawng zawng lo kal rawh se, chû in chhûnga lallukhum chu chak takin beiin la rawh se.
GSAM 144.3“Lalpa chuan a kawnga kal duh zawng zawng hnênah he thilpêk hi pêk a duh a, pe tûrin a nghâkhlel a ni. Inkhawngaih avângin beihna pumpelh suh la, hma pan zêl rawh; tichuan a rangin, a rang takin hnehna chu neih a ni ang. Pathian kut chuan i thlarau a zawng a; chawlhna a pe ang che; Isua chuan kawngkhar a kik a, i ṭhatna tûr a zawng a ni. Harh rawh! I mut min tibuaitu chu Pathian Thlarau a ni; harh renga awmte chauh chu chhandam an ni ang.”

GSAM 144Karlskoga-a Naupang Thu Hriltu

GSAM 144.4Örebro-a mi pakhat chuan 1843-a a chênna Karlskoga-a thil thleng pakhat min hrilh a. Heti hian a sawi a:—

GSAM 144.5“Naupang kum 8 mi, hawrawp chhiar pawh la zir ngâi lo chuan thuchah a hril ṭan a, Pathian Lehkha thu tam tak a sawi chhuak a. Mipuiten, ‘Chû naupang chu Bible thuin a khat ngawt a ni,’ an ti a. He thil hi tihduhdah tuarte ṭanpui zâwnga Lal Oscara a sawi hnuah a thleng a, chuvângin chû hmun puithiam chuan hna chu titâwp tûrin naupang chu rorêltute hmaah a hruaitîr thei lo a; mahse mipuite chu naupang chu a hnêna hruai tûrin a hrilh a, a nihna dik a tilang ang a, Bible a hriat lohzia a entîr ang tih a sawi a.

GSAM 144.6“Mipui tam tak hmaah chuan puithiamin a hla bu a hawng a, a tâna chhiar tûrin naupang chu a ti a. Naupang chuan, ‘Lehkha ka chhiar thiam lo,’ tiin a chhâng a; mahse puithiam chu a hnung a pe a, hla chu a tîr aṭanga a tâwp thlengin dik takin a sa a, chumi lai chuan puithiamin mak ti takin lehkhabu chu a en reng a. Puithiam chuan naupang hnênah, ‘Engkim i hre vek niin i lang,’ a ti a. Naupang chuan, ‘Aih. Kan hriat zawng zawng sawi hi min phalsak fo lo,’ tiin a chhâng a.

GSAM 145.1“Chutah puithiam chuan Thuthlung Thar chu a hawng a, naupang hnênah, ‘Hei hi ka tân chhiar rawh,’ a ti a. Naupang chuan, ‘Lehkha ka chhiar thiam lo,’ tiin a chhâng a. Puithiam chuan, ‘Chuti a nih chuan Bible chungchâng eng nge i hriat le?’ tiin a zâwt a. A chhânna chu, ‘Châng pakhat, “leh” tih vawi 14 chuanna a awmna ka hria,’ tih a ni a. Puithiam chuan, ‘Aih! Bible-ah chutiang châng rêng rêng a awm lo,’ a ti a. Naupang chuan, ‘Ka tân Thupuan 18:13 i chhiar duh ang em?’ a ti a. Puithiam chuan, ‘Aw,’ a ti a. A chhiar lai chuan mipuiten an chhiar a, a sawi ang ngeiin “leh” tih chu vawi 14 chiah a awm a, chûng vawi 14 zîngah chuan ‘mihringte thlarau phuarna’ a tel a. Mipuite chuan, ‘Kha! Kha! Naupang hian puithiam âiin Bible thu a hre zâwk!’ tiin an au a. Puithiam chu a zak êm êm a, chu thu chu a sawi zui ta lo va, chumi hnuah mipuite chu a tibuai tawh lo a.”

GSAM 145.2Chutiang chuan naupangte kâ aṭangin Lalpan a thu a nemnghet a, “sawrkârin a pawm sakhaw” zirtîrna tih loh zirtîrna dang hril chu an ram dânin a khapna ram mipuite beng thlengin, he dân mak tak hian a thutak chu a hriattîr a.

GSAM 145Thuchah Nêna Inzawm Thlarau Thilpêkte

GSAM 145.3Lo kal lehna hmalakna nên inzawmin, Lalpan a Thlarau thilpêkte hmanga a mite hnêna thu a sawi chu Sweden ramah chauh a ni lo. Scotland-ah te, England-ah te, America-ah pawh Lalpan inpuanna bîkte hmangin a mite a zirtîr tawh a ni.

GSAM 145William Foy-a Hrilhlâwktuin Hmuhnate

GSAM 145.4Kum 1842-ah Boston, Mass.-ah William Foy-a an tih mi, lehkha thiam ṭha tak, thusawi thiam tak a chêng a. Ani chu Baptist a ni a, mahse Episcopal kohhrana nemngheh rawngbawltu ni tûrin a inbuatsaih mêk a. Lalpan khawngaih takin kum 1842-ah hrilhlâwktuin hmuhna pahnih a pe a, pakhat chu January 18-ah, a dang chu February 4-ah a ni a. Hêng hrilhlâwktuin hmuhnate hian Pathian Thlarau inpuanna dik tak an nihzia chiang takin an tilang a. Kohhrana thu hrilna hmunah thu sawi tûrin hmun hrang hrang aṭangin sâwm a ni a; Episcopal mite chauh ni lovin, Baptist-te leh kohhran pâwl dangte pawhin an sâwm a. Thu a sawi lai chuan rawngbawltu kawrfual, chu kohhran rawngbawltuten an inkhâwmnaa an hâk ang chu a ha reng ṭhîn a.

GSAM 146.1Foy-a hrilhlâwktuin hmuhnate chuan Krista lo kal hun a hnaih tâk thu te, Pathian mite vân khawpui lam an zin thu te, lei thar thu te, tlante dinhmun ropuizia te an huam a. Ṭawng a thiam êm êm a, thil sawifiah chhuah a thiam bawk avângin a kalna apiangah mipuite a tiphûr êm êm a. An sâwm angin khawpui pakhat aṭanga khawpui dangah a kal a, a thilmak hmuhte chu a hrilh a; a thu ngaithla tûra lo pungkhâwm mipui tam takte an len theih nân inkhâwmna in lian takte an la a. Chûng hmunah chuan mi sâng tam tak hnênah vânram chungchânga a hnêna entîr a nih tawh te, Jerusalem Thar mawi thu te, vântirhkoh rualte thu te a hrilh a. Mi sual rethei takte chunga Krista hmangaihna duhawm leh khawngaihnaa khat thu a sawi zau lai chuan, la pianthar lo mite chu Pathian zawng tûrin a fuih a, a ngênna duhawm tak chu mi tam takin an lo chhâng a.

GSAM 146Chhâwng Pathum Hrilhlâwktuin Hmuhna

GSAM 146.2A hna chu kum 1844, ni 2300 a tâwp dâwn hnaih thlengin a kal zêl a. Chutah Thlarau Thianghlim inpuanna dang, hrilhlâwktuin hmuhna vawi thumna, amah pawhin a hriatthiam loh chu pêk a ni a. Hei hi a hmuhnaah chuan Pathian mite vân khawpui thleng an zawhna kawng chu entîr a ni a. Dinchhanna lian tak, chhâwng ang, mipui tam tak an pungkhâwmna chu a hmu a. A châng chuan mi pakhat chu chumi dinchhanna chu tlangin a tlâ a, hmuh zui theih a ni ta lo ṭhîn a; chutiang mi chungchâng chu a hnênah, “Rinna a phatsan ta,” tih a ni a. Chutah mipuite chu chhâwng pahnihna, dinchhanna dangah an kai a, chutah pawh mi ṭhenkhat chu dinchhanna chu tlangin an tlâ a, hmuh zui theih an ni ta lo a. A tâwpah chhâwng pathumna a lo lang a, chu chu khawpui thianghlim kawngkharte thlengin a inzar a. He dinchhanna thleng tawhte hnênah chuan mipui tam tak an lo pung khâwm a. Lalpa Isua chu hun tawi têah a lo kal a rin avângin, Thupuan 14-a thuchah hmasa leh pahnihna hnuah thuchah pathumna a lo zui tûr a ni tih a hre thiam lo va. Chuvângin chû hrilhlâwktuin hmuhna chu a tân hrilhfiah theih loh a ni a, mipui hmaa thu sawi a bânsan ta a. Hrilhlâwknaa hun ruat a tâwp hnu, kum 1845-ah chuan, mi dangin chû hrilhlâwktuin hmuhna tho a sawi a hria a, a hrilhfiahna chu “thuchah hmasa leh pahnihna chu pêk a ni tawh a, pathumna a lo zui dâwn a ni,” tih a ni a. Chumi hnu rei lo têah Foy-a chu a dam lo va, a thi ta a.

GSAM 147.1A lo kalna chu “kawngkhar bulah” a lo awm ta tih thu an hrilh nên inzawma Pathian thiltihtheihna chutiang taka a lo lan te, sual sima Lalpa rawngbâwl tûr leh a lo kalna nghâk tûra lo kîr mi sâng tam takte lâwmna te avângin, mipuite chuan hei hi khawvêl hnêna Lalpa thuchah a ni ngei tih an chiang lehzual ta a.

GSAM 147.2Mahse March 21, 1844 chu a lo thleng a, a liam leh a, Lalpa chu a lo kal lo. Nimahsela, amaha inhlan leh ngaihtuah ngun mite chuan Lalpa ngaihtuahna nên inrem takin hma an la tawh a, a hun takah engkim hriatthiam theih tûrin a lo lang ang tih an ring nghet a.

Notes

  1. Luka 14:16, 17. ↩
  2. Thupuan 19:9. ↩
  3. Luka 12:36. ↩
  4. Tirhkohte 13:45. ↩
  5. James leh Ellen G. White Nun Chanchin Tlangpui, phêk 61-64. ↩

Note

Back