Bung 24 — Hrilhlâwkna Dangte Tihlawhtling
GSAM 376.1“Tûnah hian ni 24-na, thla 9-na ni atanga chhuah chhuah zêlin, LALPA biak in lungphûm phûm ni atangin, ngaihtuah rawh. Buh chi chu buh inah a la awm em? Grêp hrui te, theipui te, pomegranate te, olive thing te pawh an la rah lo. Tûna ni atang hian ka malsâwm ang che.”1
GSAM 376.2Vântirhkoh pathumna thuchah a hmasa ber a chhuah tirh atanga a hma sawn zêlna nghet leh rinawm chu, Zerubbabel-in biak in lungphûm a phûm nî atanga a hmasawnna nêna tehkhin theih a ni.
GSAM 376Hmalam Harsat Zâwng
GSAM 376.3Juda mi-te chu sum nei lova an buh inte pawh a ruak chungin LALPA biak in sak tûra koh an ni a; mihring ngaihdanah chuan hna chu a harsa leh beidawnthlâk hle. An rinna avânga kohna an zâwm a, hna chu an duh taka an bei tan chuan, Pathian malsâwmna kut chu an chungah a lang. Vântirhkoh pathumna thuchah lo chhuah danah hian kan thil tawnte kan zui a, a kawng thlangtu-te nên Pathian kaihhruaina kut kan hmu. Hrehawmna chu an chan tûr ni mah se, Pathianin a mi leh a hna a ngaihsak zêl tih chu amah ringtu-te tân a chiang reng.
GSAM 376Thuhretna-in Nunphung A Tarlan
GSAM 376.4November ni 24, kum 1862-ah, Greenville, Mich. khuaa William Wilson inah, hun khat chhûngin inkhâwmna pahnih neih a ni. Chu chu chhehvelah Sabbath thutak pawmte tân kohhran pahnih inrelbâwlna tûra ruat a ni. Greenville kohhran inkhâwmna chu Elder White leh a nupuiin pindan khat-ah an kaihhruai a; Elder Byington leh kei chuan pindan dangah West Plains kohhran tân inkhâwmna kan enkawl. Pindan khatah hna bul kan tan laiin, pindan dangah Mrs. White-in a thuhretna a sawi kan hre thei. Kan hnaah harsatna thenkhat kan tawng a, hun remchang takah Mrs. White chuan kawngka a hawng a, “Unaupa Loughborough, he mîte hi ka en chuan, he hmuna awmte zînga thenkhat tân thuhretna ka nei tih ka hmu. In peih hunah chuan ka lo lut ang a, ka lo sawi ang,” a ti. Chumi hunah chuan kan mamawh taka tanpui tûr a ni a, a lo lut ta. Elder Byington leh kei bâkah pindan-a awmte zingah mi pathum chauh hming a hria. Mi dangte chu a hma a hmuh ngai loh mi hriat lohte an ni a, hmuhnaah hrilh a nih chauh lo chuan a hmu ngai lo.
GSAM 377Pu Pratt Nunzia Hrilhfiah
GSAM 377.1A dingin thu sawi tûrin a tho a, heti hian a ti: “Ka sawi tûr hi ka sawi dawnin, in pianhmang ka sawi a nih chuan min ngaihdam rawh u, in hming ka hre lo. In hmâ ka hmuh apiangah LALPA-in in chungchângah min hmuhtîrte chu ka hmâah an lo lang. Kila awm, mit khat nei mipa chu [mi pakhatin, ‘A hming Pratt a ni’ a ti] rinna chungchângah thu lian leh sawi tam tak a nei, mahse a la pianthar ngâi lo. A dinhmun tûnah hian kohhranah hruai luh suh, Kristian a ni lo. Hna thawk lovin dâwr hrang hrangah hun tam tak a hmang a, thutak thurin chungchâng a inhnial reng; chutih laiin inah a nupui chuan mei thing a tan a, huan a enkawl a, thil dangte a ti. A sumdâwnnaah thutiam a siam a, mahse a hlen lo. A chhehvel mite chuan a rinna sawi hi an rinawmh lo. Tûnah hian ama tân leh rinna hna tân, thil sawi lova awm hi a ṭha zawk ang.”
GSAM 378Unaupa Barr Lungawi Tih
GSAM 378.1A chhunzawm a, “He unaupa putar hi [a lamah a kawh a, mi pakhatin ‘Unaupa Barr’ a ti] mi dang nêna inang lo takin min hmuhtîr a ni. A nunah entawn tlak tak a ni, a thutiam zawng zawng a vên a, a chhûngte tân tha takin a ngaihtuah. A chhehvel mite hnênah thutak a sawi ngam lo, a hna tihchhiat leh thil tihsualna a hlauh avângin. LALPA-in a sualte a ngaidam thei ang tih a ring ngam lo a; kohhranah tel tûr pawh a tling lo nia a inngai.” A hnenah chuan, “Unaupa Barr, i sual hriat zawng zawng i puang tawh a, i ring mai chuan LALPA-in i sualte chu hun rei tak kal taah a ngaidam tawh tih i hnênah sawi tûrin min hrilh a. Chu chu i ring leh mai rawh,” a ti. Unaupa chu lungngai taka a awm chu a va ral thuai a. A nui chungin a en chho a, a mawl takin, “A ngaidam tawh em ni?” a ti. Mrs. White chuan, “A ngaidam e. ‘Lo kal rawh, kohhranah inpuih rawh; hun i neih apiangah thutak sawipui rawh, i chhehvel mite chuan i rinna an ring avângin a rah ṭha ang,’ tih ka sawi tûrin min hrilh,” a ti. A chhâng a, “Ka ti ang.”
GSAM 378.2Chutichuan, “Pu Pratt chuan hun rei lo tân pawh Unaupa Barr dinhmun ang hi a chelh thei se, a tân a ṭha ang,” a ti.
GSAM 378.3Chutiangin kan harsatna, kohhran inrelbâwlnaah kan neih chu a then khat tihdam a ni. A thuhretna a sawi hma chuan Pu Barr chu kohhranah tel tûrin kan phût a, a remti duh lo; chutih laiin Pu Pratt chu pawm duh lo tam tak kan hmu. Mahse, amah dodaltu zîngah khan tu mah chuan an dodal chhan chu an sawi ngam lo.
GSAM 378Chhûngkuaa Îtsikna Tihdam
GSAM 378.4Chutah chuan pindan pakhat lamah awm, hmai sen deuh nei mipa chu a bia a; chutah pindan thla lam berah awm, hmai cher nei hmeichhe chu a kawh a, an pahnih chu pasal leh nupui an ni tih a sawi. An pahnihin thutak an pawm hma, an nun hmasaah thil thleng thenkhat chu a tarlan. Hmeichhe rilruah hêng thilte hi Satanin a thil tak aia lianin a siam a, a tâwpah rilru a buai hial. Mrs. White chuan, “He hmeichhe hi kum khat chhûng mahni hriatna a hlohna inah a awm tawh tih ka hmu; a hriatna a rawn nei leh hnuah pawh, chutiang îtsikna rilru vêk chu a rilruah buaina tûr leh a pasal tân lungngaihna lian tak siamin a phal reng. A pasal chuan a nupui hnênah amah chu a rinawm tih leh, chutiang taka amah hnâwl tûrin chhan a awm lo tih hriattîr tûrin a theih zawng zawng a ti tawh,” a ti.
GSAM 379.1A rei loh hnuah nupui chu pindan laiah a tlan a, a ṭhingṭhingin a pasal hnênah ngaihdam a dîl. An pahnih chu ram chhûngah mi an inhre lo deuh a; an nun hmasa pawh mi dangin an hre lo. Mahse, an hnêna inhnaihtu-te chuan an inkâr a hla tih an hre a, eng vâng nge tih erawh an hre lo.
GSAM 379Elisa leh Hazael Tehkhin
GSAM 379.2Mrs. White-in a thuhretna a sawi zawh hnuah, kohhran inrelbâwlna hna chu a rang takin a zawh. Pu Barr chuan inrelbâwlnaah thinlung taka a tel a, Pu Pratt erawh chu pawnah dah a ni. Inkhâwmna chu a zawh veleh, Pu Pratt chuan thinrim taka, “He mîte nên hian kalin lemchan tûrin tum mah suh; chu chu i ti thei lo,” a ti.
GSAM 379.3A chunga thil thleng ang hian mi nun tarlan chu, hrilhlâwktu Elisa hunah thil thleng, thil inang deuh mai chu min hriat chhuahtîr:2 Syria lal Benhadad chuan a chhiahhlawh Hazael chu Elisa hnênah, a natna atanga a dam leh dâwn em tih zawt tûrin a tir. Elisa chuan Hazael chungchâng chu hrilhlâwknain a hmu tawh a; mipa chu a hmâah a lo lang a, a hmai a en chuan thil zawng zawng chu a rilruah chiang taka a lo lang.
GSAM 379Elder White Chu Zeng Natnain A Bawm
GSAM 379.4Wednesday, August ni 16, kum 1865-ah Elder White chuan hna tam lutuk leh mut hun tlâkchham avângin zeng natna a vei. Kan mîte zingah hrisêlna hmunte la din a nih loh avângin, Dansville, N.Y. khuaa hrisêlna in, “Our Home on the Hillside” an tihah hruai a ni. A nupui leh lehkha ziaktu chu September ni 14 atanga December ni 7 thlengin a hnênah kan awm. Hrisêlna inah enkawlna a dawna a hnem loh avângin, Rochester, N.Y., Lake View-a Bradley Lamson inah khualṭha taka min lo dawntûah kan kal a; chutah kar thum vêl kan awm. Chutah Elder J. N. Andrews kan hmuh hi kan lâwm hle; Maine-ah thla tam tak a awm hnuah, khawpuiah a rawn kir leh tawh a ni.
GSAM 380Elder White Tân Ṭawngṭaihna
GSAM 380.1Elder Andrews chhûngte leh Pu Orton chhûngte chuan chawhnu tin Elder White nên leh a tân ṭawngṭaiin kan inpui. Chu chu December ni 25 thlengin a kal. Khâwvel mi dangte chu Krismas ni-ah hlim leh ei inah an buai laiin, Rochester kohhran chuan ni chu Elder White tân chaw nghei leh ṭawngṭai nî atân a hmang. Elder Andrews in, New Main Kawng-ah chawhma leh chawhnuah inkhâwmna kan nei; zânah chuan Elder White tân hma a ṭawngṭaitu-te chu Pu Lamson inah an rawn kal leh.
GSAM 380Krismas Zân-a Hmuhna Pêk
GSAM 380.2Chumi zân inkhâwmna chu thiltihthei tak a ni. Elder White chu malsâwmna nasa tak a dawng a, Mrs. White pawhin thil tam tak a hmuhna mak tak a dawng. A zînga thenkhat chu Elder White hnênah hrilh tûr leh, Pathianah a rinna chu a taka a kalpui theih nân a tih tûrte an ni; Pathianin a dam leh theih nân a kut a thlâk chhuak tih chu a lang chiang hle.
GSAM 380Satan Rawn Beihna Hrilhlâwk
GSAM 380.3Elder White tân ṭawngṭaitu-te hnênah Mrs. White chuan heti hian a sawi:
GSAM 380.3“Satan thil tum chu ka pasal tihboral leh thlânah thluh luh a ni. Hêng ṭawngṭaihna taka neihte hian a thiltihtheihna chu a tichhia. Pathian rawngbâwltu tân kar thum chhûng ṭawngṭai taka awm he mîte hi Satanin a thin a; tunah hian beihna nasa takin a bei dâwn tih min hmuhtîr. ‘Pathian hnênah in hnai reng rawh u, in chungah eng mah thleng pawhin in lo inpeih theih nân,’ tih in hnênah sawi tûrin min hrilh.”
GSAM 381J. T. Orton Hriat Lawkna
GSAM 381.1January ni 1, kum 1866-ah Elder White leh a chhûngte chu rel-in Battle Creek, Mich. lamah an kal. Kei erawh chu thlasik la awm chhûng zawng New York thlang lam-ah ka awm. Hmuhna pêk zân atanga J. T. Orton chuan a nun chu hlauhawmnaah a awm tih rilrua a nei a, mahse khawiah nge a chhuah tih a hre lo. He rilru hi mi thenkhat hnênah a sawi. Pathianni zânah, March ni 4-ah Parma-a ni hnih inkhâwmna a tel hnuah, E. B. Sanders nên Rochester-ah a kir. (Tûn kum 1905-ah San Jose, Cal. khuaah a chêng.) Khawpui kawng êng ber zawnah kal tûrin a dîl a, “Mi pakhatin min that tûrin min zawn ang tih rilru ka nei reng,” a ti. Mahse, tu nge a nun lâk tûr tih a hre chuang lo.
GSAM 381.2March ni 7-ah Parma atangin Rochester-ah ka kir a, Pu Orton mâkpa Pu Lamson inah ka thleng. Ni 8-ah amah leh Pi Orton te chu min rawn tlawh a; zîngah rel-in Lancaster, Erie Co. lamah kal tûrin kan ruat, chutah a fapa neih chhun inneihna ka kaihhruai tûr a ni. Ni chu kan tân hlimawm takin a liam, mahse ni zahawm tak a ni.
GSAM 381J. T. Orton Thah
GSAM 381.3Anni chu Pu Lamson in atangin tlai dar 5-ah an chhuak a, zan dar 7:30-ah mi thuchah rawn thlenin Pu Orton chu mi hriat lohin a ran inah ran a enkawl laiin an va bei thut tih min hrilh. Hmunah kan va tlan a, thira tuam tawlailir sir hungna thing tiangin a lu an vuak nasat avângin hriatna nei lovin kan hmu. Zan dar 12:35-ah a thi. Tûn thlengin tu nge hna chhe tak chu tih tih hre lo. Sum avângin tih a ni lo tih a chiang; a darkar zep thil chu a kawr zepah a la awm a, a sum dahnaah $45 a awm pawh an la khawih lo. He thil thleng chu Pi Orton tân thlaphan thil nasa tak a ni a, a rah chu a dam leh tawh lo. A taksa hrisêlna a chak lo zêl thuai a, a pasal thih hnuah hun rei tak a dam lo.
GSAM 382Krismas-a Hrilhlâwkna Tihlawhtling
GSAM 382.1Chumi Krismas zân hriatrengawm tak atanga thla tê tê kal hnuah, ṭawngṭaihna kar thumah tel mi kua zînga mi paruk chu thlânah an awm tawh. Chutiangin hrilhlâwkna dang pawh mak takin a lo thleng ta.
GSAM 382Beidawngte Tân Hnemna
GSAM 382.2December ni 12, kum 1866 zîng zîng takah North Liberty, Ind. khuaa Elias Stiles chu ka inah a lo kal a, James Harvey, beiseina nei lo va, a chungchângah beiseina eng mah awm lo nia inngai chu tanpui theih chuan tanpui tûrin amah nên chuta kal tûrin min dîl. Hmuhna hnuhnûng Mrs. White-in a dawngah thil tam tak a hmuh a, hrilhlâwknain thil thleng thenkhat a hmuh tih ka hria a; chuvângin, “Unau White-in a chungchâng a hmuh thil eng emaw a awm a, chu chu a ziak chhuak thei se, ka sawi theih aia thiltihtheih zawk a ni ang,” ka ti.
GSAM 382.3Amah kan va tlawh nghâl a, Pu Harvey dinhmun chungchâng thu mah a hnênah sawi lovin, ka zawt, “Unau White, Unaupa James Harvey chungchângah in hmuhnaah êng eng emaw in nei em?” “Nei e,” a ti, “chu chu ziak chhuaka a hnênah thawn tûr niin ni tlêmte atang khân ka inhria.” Chutichuan a hmuhte chu min hrilh tan. Ka ti, “Zîngah amah hmu tûrin ka kal dâwn a; in hmuhte hi in ziak chhuak thei se, amah hnênah ka thlen ang.” Chutiang inremna nên chuan kan kalsan a, zânah kan rawn tlawh leh. A ziak zawh tawh a, ring takin min chhiar sak.
GSAM 383Beidawnga awm James Harvey tâna thurâwn thuhretna
GSAM 383.1Thurâwn thuhretna chuan Pu Harvey chu a taksa chak lo tak a lo ni dâwn a, Setana chuan beidawnnaah a hnawt lût tum ang a, amah tân khawngaihna rêng a awm tawh lo va, a chungchângah beiseina rêng a awm lo tih a ngaihtîr tum ang tih chiang takin a sawi a. Nimahsela, a nun kal taa a thil tihsualte siam ṭha tûrin a theih zawng zawng a ti tawh a, Pathianin a ngaidam tawh tih a hmu a; tin, amah leh amah intihhlum tûra thlêm a nih hunah chuan Pathian vântirhkohte a kiang vêlah an awm reng a, Pathian leh vân lam beisei tûrin an kawhhmuh tih pawh hmuhtîr a ni bawk. Chu thurâwn thuhretnaah chuan chutiang thlamuanna leh fuihna thu tam tak a awm a.
GSAM 383.2Chu ziak chu ka keng a, a tûk zîngah North Liberty-ah kan kal a. Kawngah chuan Pu Stiles-a chuan Pu Harvey-in min hmuh a duh thu min hrilh a; nimahsela, amah tâna beiseina thu rêng ka nei dâwn lo tih a sawi a. Amah ka hmuh hunah a dinhmun chu beisei tûr awm lo, amah chu boral tawh a ni tih a sawi ka pawm ang a; chutah, hmânlai Eli, Pathian bâwm an man thu a hriata a awm ang khân, hnung lamah a tlû a, a thi ang, a ti a.
GSAM 383.3Chawhnu dar 3 vêlah Pu Harvey-a in kan thleng a. Amah ka hmuh chuan, “Unaupa Harvey, i dam em?” ka ti a. Lungchhiatthlâk takin, “Ka boral ta! Ka boral ta!! KA BORAL TA!!!” tiin a chhâng a. “Aih! I boral lo. Nangmah tân beiseina a awm!” ka ti a. Chutianga ka chhân a hmuh chuan, aw nem deuhin, “Kâr thum chhûng ka tân beiseina rêng a awm lo va, ka boral tawh niin ka ngaihtuah a; vawiinah, lo aṭanga khua lama ka lo kalin, buhfâkna dîl chunga lei ka kân lai chuan, eng emaw chuan, ‘I boral ta! I tân beiseina a awm lo! Buhfâkna dîlah zuang lût la, tuiin inhlum rawh!’ tiin min hrilh ang a ni. Chutiang ka tih chuan Krista hna a tihmingchhiat dâwn niin ka ngaihtuah a, chuvângin intihhlum tûr chu ka lo insûm a ni,” a ti a.
GSAM 384Chhanchhuahna a lo thleng thuai
GSAM 384.1“Aw le, Unaupa Harvey, i boral lo!” ka ti a. “I boral lo tih sawi, vân aṭanga lo kal ngêi thurâwn thuhretna hi ka nei!” Ani chuan, “Chuti a nih chuan ka ngaithla ang,” a ti a. Thu pakhat mah ka kutah dah a la ni lo tih ka sawi hmasak hnuah, chu thurâwn thuhretna chu a hnênah ka chhiar a. Ka chhiar zawh chuan a nui var var a, “Chuti a nih chuan ka tân beiseina a awm. Lalpa chu ka ring ngêi a ni,” a ti a.
GSAM 384.2Kan chhiar zawh hnu chuan kan ṭawngṭai ho a, ṭawngṭaina aṭang chuan mi danglam leh hlim tak niin a tho a. Chu ziak chuan kâr thum kal ta chhûnga a rilru awm dân chu amahin a sawi theih âiin a sawi chiang zâwk tih min hrilh a. Chutiang chuan Pathian hmangaihna chu, he unaupa hi beidawnna aṭanga a chhanchhuahna hmang hian, lantîr a ni a.
GSAM 384Thawhna ram zauh a ni
GSAM 384.3Kum 1868 thleng khân Seventh-day Adventist-te thawhna ram chu United States-ah chauh a ni a; chu ramah pawh Missouri chhim lam ramri hmar lam leh Missouri lui chhak lamah chauh a ni. May ni 28-a Battle Creek, Michigan-a neih General Conference inkhâwmpui chhûng, thawhna ramte leh thawktute sem darh dân ngaihtuahna inkhâwmah, California-ah thawktu pahnih leh ft. 60-a sei puan in pakhat tirh tûrin thu an ti a. Elder D. T. Bourdeau leh he thu ziaktu hi chu mi kum July ni 18-ah San Francisco kan thleng a.
GSAM 384California-a rawngbâwlna hna ṭanna
GSAM 384.4California-a rawngbâwlna hna ṭanna chungchângah thil pakhat sawi ka duh a; chu chuan hrilhlâwkna thilpêk chu hna thawhnaah a ṭangkai takzet tih a lantîr ṭha hle. Paula chuan thlarau lam thilpêkte, hrilhlâwkna thilpêk pawh telin, a sawi laiin, chûng chu “mi thianghlimte tihfamkim nân, rawngbâwlna hna thawh nân, Krista taksa siam ṭhat nân” a ni a ti a.3 Mi thianghlimte tihfamkimna kawng ṭangkai ber chu an thil tihsualte kawhhmuh hi a ni ngei ang; chûng chu an bânsan a, kan Lalpa Isua Krista thisen hlu takah an sualte sil fai a nih theih nân. Chu chu thleng tûrin, hrilhlâwkna thilpêk hmanga rawngbâwlna hna thawhnaah ṭanpuina chu tûna thutak hmalakna nên a tîr aṭangin a lo lang reng tawh a, Lalpa chhiahhlawhte hnathawh dânah tlâkchhamna awmte leh kawng dang an zawha thlarau chhandamnaah an ṭangkai lehzual theih dân a kawhhmuh ṭhîn a ni.
GSAM 385California-a hna thawh dân chungchânga thurâwn thuhretna
GSAM 385.1California kan thlen hnu rei lo teah Mrs. White hnên aṭangin lehkha kan dawng a. Chutah chuan June ni 12, Zirtawpni tlâia Battle Creek-a a dawn hrilhlâwktuin hmuhna chungchâng a sawi a; chu ni chu California lam kan pan hmaa Lancaster, New York-a kan awm ni a ni. Ani chu California-ah a la kal ngai lo va, chuta mite nun dân pawh amahin a hre lo. A nihna takah chuan, chu hun thlengin Missouri lui thlang lamah a la kal ngai lo. Chuta thilte chungchânga a hriat apiang chu Lalpan a hnêna puan chhuah a remtih aṭanga a dawn a ni.
GSAM 385.2A lehkhaa zirtîrnaah chuan California mite thilphalzia a sawi chiang a, an zînga sum sêng duh lo tak leh “sum tlem te pawh hum tum” dân hmanga hna kan thawh chuan nghawng a neih tûr pawh a sawi a. California mite hnêna thu hrilh dawn chuan, an hnathawhna thilphalna rilru ang deuh nen an hnaih tûr a ni a, nimahsela, sum tihral mai mai dânin a ni chuang lo.
GSAM 385Hrilhlâwk tawh angin hlawhtlinna a lo thleng
GSAM 385.3Tûnah California-a hna ṭan a nih aṭanga kum 37 kal ta chu ka han thlîr kîr a, khatih laia dinhmun leh mite awm dân, leh thurâwn thuhretna kan dawng lo ni se kan hna kan thawh dân tûrte ka ngaihtuah a; zirtîrna pêk kan zawm avânga a rahte ka hmuhin, hrilhlâwkna thilpêk hmanga zirtîrna kan dawnin “rawngbâwlna hna thawhnaah” min ṭanpui lo ni se kum khata kan hmasawn theih tûr âiin thla thum chhûngin kan hmalakna a hmasawn zâwk tih ka sawi thei a ni. Kum 1871 ṭhal hun thlengin Sonoma County-a hmalaknate avângin Sabbath vawngtute kohhran panga din a ni tawh a.
GSAM 386San Francisco-a puan ina inkhâwm hmasa ber
GSAM 386.1Chu mi kum June thlaah chuan San Francisco-ah kan puan in chu a vawi khat nân kan phun a. Elder Bourdeau chu chhak lamah a kîr tawh avângin, a âiawh tûrin Michigan aṭangin thawktu dang tirh a ni a. June ni 17-ah a lo thleng a, khawpuia hna thawhnaah min rawn zawm nghâl a. Puan ina kâr eng emaw zât kan thawh hnu chuan, inkhâwmna in kan luah hawhteah kan inkhâwmna chu December ni 1, 1871 thleng kan chhunzawm a. He hna avâng hian San Francisco-ah mi 50 chuangin thuchah an pawm a.
GSAM 386California-a chhûng lam harsatnate
GSAM 386.2He hun thleng hian California-a kan harsatnate chu pâwn lam dodâlna avâng a ni deuh ber a; tûnah erawh chuan kan mite tân rinna fiahna beisei lâwk loh, a danglam tak a lo chhuak ta. Kan thawhpui pakhat chuan amah leh kan hmalakna tihmingchhiatna a thlen ngêi ang tih ka hriat thil tih dân chu a chhunzawm tlat a. Khawpuiah chuan hmêlma huatna nasa tak nei ṭhenkhat kan nei a, kan chetna tin rêng an thlîr reng a, fing lo taka kan thil tih eng pawh kan chhiat nân hman an inpeih reng a ni. Chuvângin tirhkohin “thil sual anga lang tin rêng pumpelh rawh u” tia a zilhna ngaih pawimawh a ṭûl hle ta a.
GSAM 386Mahni thua awmna hlauhawm
GSAM 386.3Chu unaupa chuan a thil tih dânah sual a ti ngêi a ni tih ka sawi lo va, nimahsela, sualna nei lo nia a chhal chu kan hmêlmate chuan min do nân an hmang ang tih ka sawi a. He thilah hian “a duh dân dânin tih” a dikna a ni tih dinhmun a chelh a, a bîkin a thil tihah sualna a awm lo tih pawm a nih avângin a ni. Chutiang chuan thil a kal zêl a, January ni 23, 1872-ah chuan, chuta thilte chu thunun tûra eng nge tih theih a nih en tûrin Sonoma County aṭangin San Francisco-ah ka kal a.
GSAM 387.1Hetih hunah hian, ka hlauh angin kan hmêlmate chuan a thil tih dân chu min do nân an hmang ta a. Ani erawh chuan chu chu “an lo inrawlh tûr a ni lo,” tih dinhmun a chelh a; amahin ngaihtuahna a nei tih a entîr ang a, an sawisêlna hnuaia awm lovin, a duh dân dânin, a duh apiang nên kawtthlêr zawh tûra zalên a nihzia a entîr ang a ti a. Amah chauh ka be a, chutiang thil tih dân chuan a tihlawhtling dâwn lo va, chutianga mahni thu chauh ngaih rilru chu thil sualah a tâwp ang tih ka hrilhfiah tum a. A lam ṭang nasa taka a tawmpuitute a nei a; an zînga ṭhenkhat chuan amah sawisêl lehzualna tûr dinhmun an chelh ṭan ta a. Kohhran mi tam zâwk chuan a luhlulna sualzia an hmu a, kan hmalakna chu zahthlâkna aṭanga chhan tûra ka beihna ṭanpui an inpeih a.
GSAM 387Endikna inkhâwm ruat a ni
GSAM 387.2Sabbath, January ni 27-ah chuan chutiang chu dinhmun a ni a; he thu hi endik a ngai a, he helna rilruin a thlen theih mingchhiatna aṭanga kohhran chhan tûrin kohhranin chiang taka thutlûkna a siam a ngai tih thu an ti a. Dinhmun leh chumi chungchânga kohhran anga kan mawhphurhna ngaihtuah tûrin Pathianni, January ni 28, zîng dar 9-ah ṭan tûra inkhâwm ruat a ni a. A lan dân tin rêngah chuan chu kohhran chu inṭhen a pumpelh theih loh ang a ni. Chu zan hun tam tak chu Pathian hnêna ṭawngṭaiin ka hmang a, kan tân hna thawk tûrin ka ngên a.
GSAM 387Ziak chhuaha inpuanna
GSAM 387.3Ni 28 zîngah chuan inkhâwm tûra ka chhuah lai, ka thlenna in bul kawng sîra kea kalnaah, ka thawhpui chu ṭap chungin ka hmu a. Ani chuan, “Unaupa Loughborough, vawiinah chuan inkhâwmah ka kal dâwn lo,” a ti a.
GSAM 387.4“Inkhâwmah i kal dâwn lo maw?” ka ti a; “inkhâwm chu i chungchâng ngaihtuah nân a ni si a.”
GSAM 388.1“Chu chu ka hria,” a ti a, “nimahsela, kei chu ka sual vek a ni. Ka chungchânga dinhmun i chelh chu a dik a ni. Hei hi kohhran hnêna ka sual inpuanna lehkha ka ziah chu a ni; keng la, an hnênah chhiar rawh. Chutah ka awm loh chuan nangmah tân leh ka lam ṭan duhte tân pawh a ṭha zâwk ang.”
GSAM 388.2“Nimin aṭang khân engin nge nangmahah he danglamna ropui hi thlentîr?” tiin ka zâwt a.
GSAM 388Hrilhlâwktuin hmuhna mak tak dawn a ni
GSAM 388.3Ani chuan, “Nizan Sabbath a ral hnuah dâk inah ka kal a, Battle Creek, Michigan aṭanga Unau White-i lehkha ka dawng a. Kei tâna a ziah thurâwn thuhretna a ni,” tiin a chhâng a. Ka hnêna pe chungin, “Chu chu chhiar la, Lalpan ka dinhmun a hmuh dân i hmu ang,” a ti a.
GSAM 388.4Unau White-i hnên aṭangin a nungchang zilhna thurâwn thuhretna a dawn thu leh, chu chu thutak a nih avânga a pawm thu kohhran hnênah sawi tûrin min ngên a.
GSAM 388Hrilhlâwktuin hmuhna chu rinawm a nihzia
GSAM 388.5Hei hi December ni 10, 1871-a Bordoville, Vermont-a Mrs. White hnêna pêk hrilhlâwktuin hmuhna ṭhenkhat a ni. He unaupa dinhmun chungchâng chu December ni 27, 1871-ah a ziak ṭan a, nimahsela, eng emaw avângin chu ziak chu January ni 18, 1872 thleng zawh a ni lo va; chu hunah chuan ziah zawh a ni a, Battle Creek aṭangin dâkah thawn a ni a. Khatih lai chuan Michigan aṭanga California thleng, lei lama lehkha thawn chu ni kua vêl a duh ṭhîn a.
GSAM 388.6Hrilhlâwktuin hmuhnaah chuan thil tam tak hrilhlâwkna angin hmuhtîr a ni ṭhîn a. He thilah pawh chutiang chu a ni. Hrilhlâwktuin hmuhna a dawn laiah chuan, thurâwn thuhretna San Francisco a thlen laia a taka lo lang chu a hlimthla chauh a la awm a. Ni leh thlate khaikhin chuan, San Francisco-a chu harsatna a zualpui ber chu thurâwn thuhretna ziak chuan a thawn chhuahna hmun a chhuahsan hnuah a lo thleng tih a hmuh theih a ni. San Francisco-a kan unaute chuan, he lehkha hi a ziah hman nân tu mahin Battle Creek-ah lehkha thawnin Mrs. White hnênah thuthang an hrilh hman thei lo tih an hre nghâl a; khatih laiah chuan chu thil dinhmun chu a la awm lo a ni.
GSAM 389.1He thu hi chuta unaute tân a pawimawh hle a, chu hrilhlâwktuin hmuhna nên chuan Pathian thiltihtheihna a awm tih a rintîr a ni. San Francisco-a thil dinhmun chungchângah Elder White emaw, a nupui emaw hnênah thu tlar khat mah ka la ziak lo va, ka thawhpui pawhin eng mah a ziah loh thu a sawi a; unaute chuan, “Lehkha ziak pawh ni se, amah chungchânga puan chhuah thilte hi a sawi dâwn lo,” an ti a.
GSAM 389Hrilhlâwktuin hmuhna ziah chhuah a nih dân
GSAM 389.2A hnua, lehkha thawn chhuahna lam aṭanga thurâwn thuhretna ziah chhuah leh dâka thawn chungchâng kan hriat chuan, hrilhlâwktuin hmuhna petu Lalpa chuan a ziah hun leh a thlenna tûra thawn a nih hun chu a enkawl tih a chiang lehzual a; a hun dik takah a thlen theih nân a ni.
GSAM 389.3January ni 18, 1872 zîng ṭan lam takah Mrs. White chu, a chunga thurâwn thuhretna sawi kha a rilrua chiang taka lûtin, a lo harh a. A rilrua lût chu, “California tâna thurâwn thuhretna chu ziak chhuak nghâl la, dâk thawn leh nghâlah dah rawh; an mamawh a ni,” tih awin hrilh a ni ang maia chiang a ni. Chu chu a vawi hnih nân a lo awm leh chuan a tho va, rang takin a inbel a, a ziak zo va. Zîng chaw ei hmain a fapa Willie hnênah a pe a, “He lehkha hi dâk inah keng la, nimahsela, lehkha thlâkna bâwmah i dah tûr a ni lo. Dâk in hotu hnênah pe la, vawiin zînga chhuak tûr dâk ipah a dah ngêi tûr tih chiang rawh,” a ti a. A hnuah chuan a thu pêk dân chu a danglam deuh niin a hriat thu a sawi a, nimahsela, zawhna eng mah a zâwt lo va, tih tûra hrilh angin a ti a, “lehkha chu dâk ipa dah a nih pawh a hmu” a ni.
GSAM 389Pathian kaihhruaina finfiahna
GSAM 389.4Khatih laia San Francisco-a kan dinhmun i hriat chuan, chu lehkha chu chu dâk ngêia dah a nih pawimawhzia i hre mai ang. Khatih lai chuan ni tin lei lama dâk thawn vawi khat chauh kan nei a. Inrinni zan, ni 27-ah ni lovin Pathianni zan, ni 28-ah lo thleng ni se, kohhranah chuan inṭhenna lungchhiatthlâk tak a lo awm ngei ang. Kâr eng emaw zât hmaah, hrilhlâwktuin hmuhna pêk a nih hnu lawkah pawh lo thleng ni se, kohhran chuan a thiltihtheihzia an hmu mai dâwn lo.
GSAM 390.1Hetah hian Lalpa kut chhinchhiahna chiang tak nei thurâwn thuhretna a awm a; thil dik lo awmte siam ṭhat hlawhtling tûra a hun dik taka a lo thlen avâng chauh a ni lo va, chu unaupa chuan inngaitlâwm takin a pawm a, a zawm avângin, chu kohhran la naupang tak chu inpumkhatna leh nghehnaah a hruai lût nasa tak a ni.
GSAM 390Hrilhlâwktuin hmuhnate ziah chhuah dân
GSAM 390.2He thil thleng hi a thil hmuhte ziah chhuah dân chungchânga ama sawi ngei entîrna pawh a ni. Chu chungchângah chuan heti hian a ti: “Hmana ka rilrua hmuhtîr tawh thute chu chiang taka ka hriatna nên ka mut aṭangin kaihthawh ka ni tawh a; zanlaiah lehkhate ka ziak tawh a, chûng chuan ram pum pui a kal tlang a, hun khirh takah an thleng a, kan hmalakna chu chhiatna nasa tak aṭangin an chhan a ni.”4