Bung 28 — Mi Tumahin Khâr Theih Loh Kawngkhar
GSAM 462.1“I hmaah kawngkhar inhawng ka dah ta a, tumahin an khâr thei lo; chakna tlêm i nei a, ka thu i vawng a, ka hming pawh i phat lo va.”1
GSAM 462.2Chanchin ṭha kohhran dinhmun Filadelfiaa awmte hnêna thu sawi chu chutiang chu a ni. He kohhran hi Krista lo kalna a hnai tih puanna avânga lo ding chhuak a ni a, chumi chungchâng thu an lo hriat chu nghet taka chelh tlatute a ni. Filadelfia hmaa awm chiah Sardi kohhran chungchângah chuan heti hian a sawi si a: “Chutichuan, engtin nge i lo dawn a, i lo hriat tih kha hre reng la, chelh tlat la, sim rawh. I lo invêng loh chuan rûkru angin i chungah ka lo kal ang a, eng hunah nge i chungah ka lo kal dâwn tih i hre lo vang.”2
GSAM 462.3Chuti a nih chuan, Sardi kohhran chuan Lalpa a lo kal thuai dâwn tih zirtîrna a lo hre ta a ni. An lo hriat chu chelh tlatute chuan “khâwnvâr dahna” sawn a nih ang zêlin thutakah hma an sâwn a, Filadelfia kohhran an lo ni ta a ni. An hnênah chuan, “Ka chhelna thu i vawn avângin kei pawhin lei chunga awmte fiah tûra khawvêl zawng zawng chunga lo thleng tûr fiahna hun ata ka hum ang che. Ngai teh, ka lo kal thuai dâwn e; tumahin i lallukhum an lâk lohna tûrin i neih chu chelh tlat rawh.”3 a ti a. Chuti a nih chuan, he Filadelfia kohhran hnênah hian, “I hmaah kawngkhar inhawng ka dah ta a, tumahin an khâr thei lo.” a ti a ni.
GSAM 462.4Chutiin, Pathian kaihhruaina avânga Lalpa lo kalna chungchângah khawvêl vaulâwk tûr leh Pathian hmuak tûra inbuatsaih tûrin mite ngên tûra chhuakte chuan an hnathawhah Pathian duhsakna bîk an nei tih hi Pathian Lehkha Thianghlimin chiang takin a puang a ni. Mite chuan an hmalakna dang a, tihlawhchham a, “thu sawi chhuahna kawngkhar” khâr an tum thei; nimahsela, au râwl zawng zawng chungah Pathian aw chuan, “I hmaah kawngkhar inhawng ka dah ta.” a la ti zêl a ni.
GSAM 463Kum Sawmsarih leh Pali Chhûnga Hmasâwnna
GSAM 463.1He lehkhabu phêk hmasateah hian 1831 aṭanga 1905 thleng, kum sawmsarih leh pali chhûng thu chu tâwi têin kan thlîr tawh a; lo kal lehna thuchahte lo chhuah dân leh an hmasâwn dân, a bîkin vântirhkoh pathumna thuchah chu kan chhui tawh a ni. Hriat hlawh lohna leh retheihna aṭangin he thuchah hi kum tin chakna leh thiltihtheihna pung zêlin engtin nge a hmasâwn a, khawvêl huap rawngbâwlna hmunte a neih tâk dân kan târ lang tawh a ni. He thuchah hi tisa lama rilrute tilâwm thei a nih vângin hetiang hian a hlawhtling a ni lo tih a chiang. A hmâ ber lamah Lalpa Sabbath a keng a; chumi vawn chuan kraws rit tak a keng a, chawlhkâr khata khawvêl hnathawhna tam ber nîah khawvêl mite nêna sumdâwnna aṭanga inlâk hran a ngiat a ni. Duh lohna a awm loh vânga hmasâwn a ni hek lo; a tîr aṭangin pâwn lam aṭanga dodâlna nasa berte a tâwk tawh a, Pathian hnêna inhlân lo, hun eng emaw chhûng a zînga lo lûtte avânga buaina pawh a tâwk bawk a ni. Pâwn lama hmêlmate ruahmanna leh hmalaknate avânga thil thleng chungchângah chuan, Sam phuahtu Davida thuin heti hian kan sawi thei ang: “Lalpa chu kan lamah lo ṭang lo sela—Israelin tûnah hian ti rawh se—mite kanmahni do tûra an lo thawh khân Lalpa chu kan lamah lo ṭang lo sela, kanmahni chunga an thinur a alh khân min dawlh nung tawh ang; tuiin min chim pil tawh ang a, luiin kan nun a liam khum tawh ang; chutah chuan tui uang takin kan nun a liam khum tawh ang. An hâte tana sa tûra min pe lotu Lalpa chu fakin awm rawh se. Sava manṭute thang aṭanga sava a tlân chhuak angin kan nun a tlân chhuak ta; thang chu a chah ta a, keini chu kan tlân chhuak ta. Kan ṭanpuina chu lei leh vân Siamtu Lalpa hmingah a awm a ni.”4
GSAM 464Lalpaa Ṭanpuina
GSAM 464.1Lalpan a mite hmaah “kawngkhar inhawng, tumahin an khâr theih loh” a dah tih a puang a ni. Chuti a nih chuan, thuchah chu nghet taka a hmasâwn zêl hi thilmak a ni lo. Mite tâna Pathian thuchah a ni a, a hlawhtling ngei tûr a ni. Thupuan 7:2-ah chuan Pathian thinurna ni ropui a lo thlen hunah ding thei tûra mite buatsaihna hna chu vântirhkoh “chhak lam aṭanga lo chho,” emaw, mi ṭhenkhatin an lehlin dânin, “ni lo chhuak ang” tih hmangin entîr a ni. Zîng lo vâr chu en teh—chhak lamah êng zungte an lo lang hmasa a, chung chu an inpumkhat a, an êng zual zêl a, a tâwpah ni hlum lian tak chu chiang takin a lo lang ta a ni. “Chhûn Lal” chu lu chung zâwn a pan chhoh zêlin a êng leh a lum leh a chakna chu a pung zêl a ni.
GSAM 464.2A thutakte chu chiang taka duan an nihna kum 1848 aṭanga vântirhkoh pathumna thuchah hmasâwn dân chu chutiang chiah chu a ni. Chuta ṭang chuan a ṭhan dân langsâr leh nghet, mak tak chu kan târ lang tawh a ni. Hemi hrilhfiahna tûr dang kan nei lo; Lalpan a chhandamna a lo thlen mai dâwnna he hunah hian “Sabbath chu tibawlhhlawh lova vawng”5 a, Pathian ni thianghlimah mahni lâwm zâwng tih aṭanga an ke hawikîr tîrte hnêna a thu a tihlawhtlin vâng chauh a ni. Chutiin, Thupuan 14-a vântirhkoh pathumna thuchaha puan a nih angin, “Isua rinna” avângin “Pathian thupek” zawng zawng an vawng a ni. Chûng mite chungchângah chuan Lalpan zâwlnei Isaia hmangin, “Chutah chuan i êng chu zîng êng angin a lo chhuak ang a, i hrisêlna chu a lo thang chhuak thuai ang a; i felna [‘Lalpa kan felna.’ Jeremia 23:6] chu i hmaah a kal ang a; Lalpa ropuina chu i hnung lam vêngtu a ni ang.”6 a ti a ni. Hetiang thu tiam rin tlâkte kan neih chuan hna chu a hlawhtling ang tih bâk eng dang nge kan beisei ang? “Pathian chu kan lamah a ṭan chuan, tu nge min do thei ang?”
GSAM 464Hêng Hi Engtin Nge An Hlawhtlin Theih Ang?
GSAM 464.31846-a Upa Joseph Bates-in a lehkhabu hmasa ber, Seventh-day Adventist-te zînga Sabbath chungchâng ziaka chhuah hmasak ber a ziah ṭan lai kha thlîr ila. Khawvêla a sum neih zawng chu sent sawm leh pahnih leh a chanve chauh a ni a, a ziah ṭanna ni hmasa ber a ral hmain chu pawh chu a hman a ngai ta a ni. Upa James White-in ran chaw phûl hmunah hnim senga a hlawh chhuah sum hmanga a chanchinbu tê hmasa ber, Tûna Thutak, a chhut a, chhiar duh zawng zawng hnêna a thlâwnin a thawn a, chu chu khawvêl tâwp thlenga kal tûr thuchah a nih thu a sawi lai pawh thlîr leh ila. Hêng bulṭanna tênau takte hi enin, Amosa hun laia mite thu hmang chuan, “Jakoba hi tuin nge tiding ang? Mi tênau a ni si a.”7 tiin miin a zâwt thei ang. Chu chu 1905-a dinhmun nên khaikhin ila. He thuchah thutakte hi khawvêl hmun hrang hranga awm khawlchhutna in sawmhniha chhut chhuah a ni a, chhiar tûr mamawhna phuhrûk tûrin ṭum tam takah an thawh theih tâwpin an thawk a ni. Chuti chuan, ngai teh, tumahin an la khâr loh “kawngkhar inhawng” a ni, tiin kan sawi thei tak zet a ni.
GSAM 465.1Hman laia he hna hi a hlawhtling thei reng reng lo ang tia ngai ṭhînte chungchângah chuan, Jerusalem sak lehnaah Pathian hna dang tumtute hnêna zâwlnei Zakaria zilhna thu hmangin, “Thil tênau takte nî chu tuin nge hmuhsit?”8 kan ti thei ang. An kawnga harsatna tlâng ang maia langte chungchângah chuan, Lalpan zâwlnei hmangin heti hian a sawi a:—
GSAM 465Tlâng Chu Phaizâwl Tihchang A Ni
GSAM 465.2“Aw tlâng ropui, tu nge i nih? Zerubabela hmaah phaizâwl i lo ni ang; ani chuan a lung chhâwng tâwp ber chu a rawn chhuahpui ang a, mite chuan, Khawngaihna, khawngaihna a chungah awm rawh se, tiin an au ang.”9 Vântirhkoh pathumna thuchah hnaah pawh chutiang chu a ni tawh a, “lung chhâwng tâwp ber” rawn keng an nih thleng, a awmzia chu hna zawh a nih thlengin, chutiang chu a la ni zêl ang.
GSAM 465.31846-a mi tlêm tê, Pathian rinna leh thutak ngahna bâk engkimah rethei, sum leh pai pawh nei lote kha en ula, an hna chu engtiang taka lo lian tawh nge a nih tih hmu rawh u. Tûna hmanrua kan neihte ngaihtuah ula: lehkhabute chu buatsaih vek, khawvêl ṭawng hrang hranga lehlin leh chhut sa a ni tawh a, lehkhabu zuartu za tam takten kum tin $400,000 man huin hêng lehkhabute hi mite inah an thlen mêk a ni. He hna chungah Pathian malsâwmna a awm zêl chuan, hlawhtlinna kan beisei thei a ni. Hmanruate leh hnathawhna kawngte chu thla tin tihpun zêl a ni a; hêngte nêna Kristaa rinna kan nghah chuan, Pathian kohhran chu thlalêr dinhmun aṭanga “a Duh tak bân innghahna hmangin” a lo chhuah lai chungchânga Solomona hla sak ang bâk chu kan beisei a ngai lo. Chutah chuan ani chuan kohhran chu lo thlîr chhuakin, “thla anga mâwi, ni anga êng, leh sipaite puanzâr keng anga râpthlâk” tiin a entîr a ni.10
GSAM 466Hrilhlâwkna Thilpêkin A Ṭanpui
GSAM 466.1Lalpa kaihhruainain thutak darhna tûr kawng a hawnsak a, a kaihhruaina kawnga kal tûra hmalaknate chu a malsâwmna langsâr takin a zui tih chauh kan hmu a ni lo. Vântirhkoh pathumna thuchah lo chhuah leh hmasâwnnaah chuan hrilhlâwkna thilpêk hmangin a mite a biak pawh a ni. Hei hi Bible âiawh tûr inpuanna thar angin a lo thleng lo va, Pathian Lehkha Thianghlim zirtîrnate tihsual tûr ang pawhin a lo thleng hek lo. He hunah hian Krista chanchin ṭha awlsam tak aṭanga pên bo hlauhawmna a awm dân leh, mite chu he hun chîn dânin a hruai bo a, Pathian ngaihsakna hmel pu mai, a thiltihtheihna nei lova lungawi hlauhawmna an awm dân chu kawhhmuh tûr a ni zâwk.
GSAM 466.2Hetiang thil lo lan dânte fiahna dân pakhat atâna Lalpan min pêk, hmanlai zâwlneite entawn tûr11 aṭang chuan he thu hi thlîr ila. Hman lai ang bawkin tûnah pawh hetiang thil lo lan a ṭûlna chhan a la awm tih kan hmu a ni. Chu chu, hun tinah chumi hun zirtîrna leh tih dân lâr leh danglam bîkte avânga thutak kawng aṭanga hruai bo theih an nih vâng a ni. Tirhkoh Paula chuan Lalpan kohhrana a dah thilpêkte lo lan chungchâng a sawiin, chûng chu “mi thianghlimte tihfamkim nân, rawngbâwl hna thawh nân, Krista taksa tihchak nân a ni; kan zain rinna leh Pathian Fapa hriatnaah pumkhat kan lo nih a, mi puitling kan lo nih a, Krista famkimna len lam kan lo thlen hma loh zawng. Chutichuan, mite vervêkna leh bum tûra an lo thlîthlâi rûkna finzia avânga zirtîrna thli hrang hrangin a chhem vêl leh a chhem vak vak nausênte kan nih tawh loh nân; hmangaihna nêna thutak sawi zâwkin, lû a ni ngei Krista-ah chuan engkimah kan ṭhang lian zêl zâwk ang. Ani aṭang chuan taksa pum pui chu, chuktuah tinte ṭanpuina hmangin rem taka inzawm khâwmin, a pêng tinte mahni chan ṭheuh thawh chak dân ang zêlin a ṭhang lian a, hmangaihnaa mahni intihchakna tûrin a ṭhang zêl a ni.”12 a ti a ni.
GSAM 467.1Tûna hrilhlâwkna thilpêk lo lan dân an dodâlna ang hi hman laiah pawh chutiang bawka chakna neiin an sawi thei ang; a awmzia chu, Pathian Lehkha Thianghlim kan nei a, chuvângin chûng thilpêkte chu kan mamawh lo, tih hi a ni. Nimahsela, chûng Lehkha Thianghlim vêk chuan Kristan chûng thilpêkte chu “a famkim chu [dinhmun famkim chu] a lo thlen” hma loh zawng an hna thawk tûrin kohhranah a dah tih min hrilh a; kohhran chu “thilpêk engmaah tlachham lovin, kan Lalpa Isua Krista lo kalna nghâk” tûr a ni tih pawh min hrilh bawk a ni.13
GSAM 467Eng Atân Nge Zâwlneite Kan Mamawh?
GSAM 467.2Hmanlai mite chuan, Pathianin a kutzungṭang ngeia lungphêka a ziah nungchang dân chu an nei a; Pathian kâ aṭanga Mosia hnêna sawi, uluk taka ziak chhuah dânte leh rorêlnate leh zirtîrnate pawh an nei a; chuti chuan eng dang nge la ṭûl ang, tiin an ngaihtuah thei ang. Nimahsela, chutiang thutak ṭha tak tak an neih zawng zawng chu awm mah se, Pathian chuan “hun hrang hrangah leh kawng hrang hrangin a zâwlnei thianghlimte hmangin” anmahni biak a duh a ni.
GSAM 467.3Isaia, Jeremia, Ezekiela, Daniela, Hosea leh a dangte ang zâwlnei hrang hrangte thurâwn thuhretnate chuan Pathian thu âwihna chungchângah thu bulpui ropui tak thuhmun chu an zirtîr ṭheuh tih kan hmu a ni. Nimahsela, zâwlnei tinin anmahni hun laia mite zilhna bîk an nei ṭheuh a; hrilhlâwkna pêk a nihna hun laia tih dân lârte chuan mite chu dikna thu bulpui thianghlim takte aṭanga hruai bo a tum ṭhîn vâng a ni.
GSAM 468Thilpêkte Mamawhna
GSAM 468.1Thuthlung Hlui Lehkha Thianghlim zirtîrna ṭha takte chauh kan nei a ni lo va, kan Chhandamtu ngei leh tirhkohte thusawite pawh kan nei bawk si chuan, eng atân nge êng dang kan mamawh ang, tiin miin a sawi thei ang. Nimahsela, chûng tirhkoh thianghlimte vêk chuan ni hnuhnung lam chu an kawhhmuh a, chutih hunah chuan “hun khirh takte a lo thleng ang” a, mite chuan “Pathian ngaihsakna hmel an pu ang a, mahse a thiltihtheihna an phat ang” tih an sawi a ni. “Mi ṭhenkhat chu bumtu thlarau leh ramhuaite zirtîrna an ngaihthlâk avângin rinna aṭangin an pên bo ang” tih pawh min hrilh bawk a ni.
GSAM 468.2Hêng zawng zawng avâng hian, Paulan Thesalonika mite hnêna a lehkhathawnah a sawi, Krista nîin rûkru angin a man tûr thim zînga awm lo, êng fate ni zâwk tûr mite chu, “hrilhlâwknate” chungchângah “engkim fiah” tûr leh “a ṭha chu chelh tlat” tûrin fuih an ni a ni.14 Hei hi Lalpa Isua Krista lo kalna nghâka awm a, a tâwpa chu nî atâna inpeih saa hmuh tûr mite zîngah chuan, hrilhlâwkna thilpêk lo lan dân “ṭha,” dik tak chu a awm ang tih hrilh nên a inang a ni.
GSAM 468Tâwpna Chhinchhiahna Hmuh Theihte
GSAM 468.3Lalpa nî a hnai tawh tih chhinchhiahnate kawng tinrênga tam tak a awmna hunah kan awm mêk a ni. Thupek zawng zawng vawng a, “Isua thuhretna pawh nei”15—chu chu “hrilhlâwkna thlarau”16 a ni—tûr mite lo ding chhuahna hun ngeiah chuan kan awm a ni. Eng nge kan hmuh? Kum sawmruk kal ta chhûngin chutiang mite chu an lo ding chhuak a, chutiang thuchah chiah chu an pu a, an zîngah hrilhlâwkna thilpêk chu a lo lang a ni. Mrs. E. G. White hmanga thilpêk lo lang chu Bible dân hmanga kan fiah chuan, kawng tinrêngah fiahna a paltlang tih kan hmu a ni. A tîr aṭanga a tâwp thlengin Mrs. White thuziak zawng zawngah chuan, sual tih phalna tlêm tê pawh pe, emaw Pathian thu aṭanga pên bona eng emaw zât pawh remti, emaw thu tlar pakhat mah hmuh a ni lo. Hêng thuziakte hian Bible chungah anmahni an indah ngai lo va, Pathian thu ngun ber taka zir tûrin an fuih reng zâwk a ni. Rorêlna hnuhnung bera kan dinhmun endikna tehfung ropui ber chu Pathian thu a nih thu an kawhhmuh a ni. A thuziakteah chuan kan entawn tûr awm chhun atân Krista chu kan hmaah chawimawi a ni a. Heta hnehna kan neihna tûra kan beiseina awm chhun, thinurna lo la thleng tûr ata kan himna awm chhun, chhandam kan nih theihna tûra hming leh kawng awm chhun chu ani a ni tih chiang leh nung takin puan a ni.
GSAM 469A Hretu Pakhatin A Chawimawina
GSAM 469.1Mrs. White leh a hnathawh dân chungchângah chuan a hnuaia thu hi târ lan a ni. Ani hretu, a hna pawh kum tam tak lo zir tawh pakhatin 1877-ah a ziak a ni. Kum sawmnga leh pathum vêl fiahna, uluk taka thlîrna kumte hnua, heta ngaih dân târ lan tin hi eng khêkna mah nei lovin ka rawn ṭanpui a ni:—
GSAM 469.2“Unau White Kristian nungchang chungchângah chuan, chumi chungchâng thu eng emaw ka hria niin ka inhriat thu sawi phal ka dîl a ni. Kum sawm leh pariat chhûng ka hre tawh a—kan mite chanchin chhûng hun chanve aia rei a ni. An chhûngah ṭum tam tak ka awm tawh a, ṭhenkhat ṭum chuan chawlhkâr eng emaw zât chhûng pawh ka awm a ni. Keini in leh chhûngkuahah pawh ṭum tam tak an lo awm tawh a ni. Hmun tin deuh thawah anmahni nên ka zin tawh a; mi hmuh lohah leh mi hmuhah, inkhâwmah leh inkhâwm pâwnah anmahni nên ka awm tawh a, Unaupa White leh Unau White nun dân, nungchang leh rilru hriatna hun remchâng ṭha berte ka nei tawh a ni. Rawngbâwltu ka nihna angin mi chi hrang hrang leh nungchang chi hrang hrangte ka dâwr tawh a; mi pakhat a nih dân chu eng emaw zât ka hriat theihna tûrin ka ngaihtuah thiamin ka inhria, kum tam tak hnaih taka inhre tawh kan nih hnuah tal chuan.
GSAM 470.1“Unau White chu lâr tum lem lo, inngaitlâwm, zaidam leh rilru sâng tak nei hmeichhia a ni tih ka hria. A nungchanga hêng thil awmte hi a put chawp leh a chher chhuah ve mai a ni lo va, a pianpui rilru aṭanga mâwi leh awlsam taka lo chhuak a ni zâwk. Sâkhaw ngaih dân lûtuk nei mite an nih angin mahni inngaihthâwm, mahni infel ngai leh mahni inngaihlu a ni lo. Sâkhaw ngaih dân lûtuk nei mite chu ka dâwr fo tawh a, anmahni chu an inchhâlna a tam a, chapona an nei a, an ngaih dân sawi chhuah an peih reng a, an thianghlimna an chhuang a, a dangte pawh, tih hi ka hmu reng ṭhîn. Nimahsela, Unau White chu hêng zawng zawng letling chiah a ni tih ka hmu reng ṭhîn.
GSAM 470Miretheite Ṭhian
GSAM 470.2“Tu pawh, mi rethei ber leh inngaitlâwm ber pawhin, hnawh kîr hlauh ngai lovin thurâwn leh thlamuanna dîlin zalên takin a hnênah an kal thei. Ani chuan tlachhamte leh chhawmdâwl ngai berte leh hrehawm tuarte a ngaihsak reng a, an mamawh a pe a, an tâna a dîlsak ṭhîn.
GSAM 470.3“Pathian ṭihna a hmaa dah reng chutiang mi dang chu ka la hre ngai lo. Pathian hnêna ṭhahnemngai taka ṭawngṭai hmasa lovin eng mah a ti ṭan ngai lo. Pathian thu chu uluk tak leh ngun takin a zir reng a ni. Unau White thusawi chu ṭum za tam tak ka ngaithla tawh a, a thurâwn thuhretna zawng zawng pawh a bul aṭanga a tâwp thleng ka chhiar tawh a, a tam zâwk phei chu ṭum tam tak ka chhiar tawh a ni. Chûng zawng zawngah chuan nungchang ṭha lo thu pakhat mah, emaw thianghlim leh Kristian nun dân dik tak a nih lohna eng mah, emaw ka hmu ngai lo. Bible leh Krista aṭanga hruai bo thei eng mah a awm lo va; Pathian thu âwih tûr leh Isua hmangaih tûr leh Pathian Lehkha Thianghlim ring tûr leh ngun taka chhui reng tûra ngênna ṭhahnemngai berte ka hmu zâwk a ni. Thurâwn thuhretnate aṭang chuan chhiar sên loh thlarau lam hlâwkna ropui tak ka dawng tawh a ni. A nihna takah chuan, Pathian ka rinna tlêm avâng te, ka inhlanna tlêm avâng te, thlarau chhandam kawnga ka ṭhahnemngaihna tlêm avâng tein zilhna ka dawng tih inhriatna nei lovin ka chhiar ngai lo. Ngaihtuah thiamna eng emaw, thlarau lam hriat thiamna eng emaw ka nei a nih chuan, thurâwn thuhretnate chu Pathian Lehkha Thianghlim nêna thlarau thuhmun leh thu tum thuhmun pu a ni tih ka puang a ni.
GSAM 470.4“Kum sawmthum chhûng [tûnah chuan kum sawmruk kan ti thei tawh] hêng thurâwn thuhretnate hi kan mite zîngah rinna leh chhiarna a ni tawh a ni. An chungah eng angin nge a nghawng? Pathian dân aṭangin anmahni a hruai bo em? Kristaa rinna bânsan tûrin anmahni a hruai em? Bible paih bo tûrin anmahni a hruai em? Mi chhe leh nungchang ṭha lo ni tûrin anmahni a hruai em? Kristian pâwl dang eng pawh nêna khaikhin an nih chuan an ṭha tâwk ang tih ka hria.
GSAM 471.1“Thil pakhat ka lo chhinchhiah chu, Unau White hrilhlâwktuin hmuhna dodâltu khauh berte pawhin ani chu Kristian a ni tih an pawm tih hi a ni. Engtin nge hetiang hian an pawm theih ka hre lo. Bum a ni zâwk a ni an ti a, chutiin an siam ṭhat tum a ni. A nun zawng zawngah bawlhhlawhna pakhat mah an kawhhmuh thei lo va, a thuziak zawng zawngah pawh nungchang ṭha lo thu pakhat mah an kawhhmuh thei lo. A thuziak tam tak chu a ṭha hle a, a sawi zawng zawng anga nung chuan Kristian ṭha, vânram luh ngei tûr a ni ang tih an pawm ngei a ngai a ni. Ani hi Diabola hmanrua, Setana thâwk khum a ni a, emaw a thuziakte hi nungchang ṭha lo thute emaw a rilru ngaituahna mumal lo mai emaw a ni a nih chuan, hei hi mak êm êm a ni.”
GSAM 471A Hre Lo Ṭhînten A Thuziakte An Hriattîr
GSAM 471.2Mrs. White thuziakte awmna kan chanchinbute chu thawn chhuah an nih zêlin, mi inngaitlâwm ber, Pathian ṭih leh inpe berte chuan an zawng ṭhîn a ni. An thu chhiarte chungchâng an sawiin, “Mrs. White thuziakte hi kan ngaihven bîk a ni. Nunpui theih tak, Lalpa hnaih zual tûr leh inngaitlâwm zual, Pathian ṭih zual leh inpe zual tûra mi hruai thei zirtîrna a khat a ni. Hêng thuziakte hi Pathian Lehkha Thianghlim kalphung nên a inang êm avângin, kan chhiar lai hian Mrs. White chu a ziah dân anga ziak tûrin thâwk khum a ni ngei ang tih kan rilruah a lo awm a ni.” an ti ṭhîn. Kan chanchin ṭha rawngbâwltute nêna lehkha inthawn ṭhînte zîngah chutianga hriattîrtu chu sawm tam tak an awm a ni. Chûng mite chuan Mrs. White ngaih dânte chu hrilhlâwktuin hmuhna thianghlim hmanga dawn a nih thu pawh eng mah an hre lo bawk a ni.
GSAM 471Dodâlna Lo Chhuahna
GSAM 471.3He thilpêkin mite rilru a khawih dân kan thlîr hian zawhna a lo chhuak a: He thilpêk lo lan dân dodâlna hi khawi aṭang leh eng vângin nge a lo chhuah? Dodâltute chungah eng nge lo thleng ta? 1852 aṭanga he thu hi uluk taka ka thlîr tawhnaah chuan, he thil lo lang dodâlna hi a tam zâwk nungchang tlâkchhamna avâng te, chîn dân sual avâng te, nun dân kawng dik lo eng emaw avâng tea zilhna dawngte aṭanga lo chhuak a ni tih ka hmu a ni. Zilhna dawng tam tak chuan thurâwn thuhretnain an nih dân a sawi ang kha chuan an sual lo a ni tiin an hnial ṭhîn a; anmahni hnêna zilhna pêk chu an kalh pawhin thutak an chelh zêl thei tih lantîr an tum ṭhîn. Chutiang mite tam zâwk daih chuan an rinna an bânsan a, an pâwl chu an chhuahsan vek tâk dân chu hunin a lantîr tawh a ni. Mi ṭhenkhat erawh chuan an dik lohna an hmu a, thutak chu nghet zâwkin an chelh ta a ni. He thilpêk dodâltute hi Lalpa hruai an nih chuan, eng vângin nge an thlarau nun chu a chauh a, Pathian aṭanga an kîr leh tâk, tih zawhna a lo chhuak a ni. Kan Chhandamtu dân chu thing chu a rah aṭanga hriat tûr tih hi a ni. Ani chuan, “thing chhe chuan rah ṭha a chhuah thei lo” tih a sawi chiang êm êm a ni.
GSAM 472Dodâltute Hlawhchhamna
GSAM 472.1Mrs. White thurâwn thuhretnate do tûra pâwl insiamin dodâlna an chawh a, thurâwn thuhretnate chu an paih bo veleh an hnaah hlawhtlinna ropui tak a lo thleng ang tia an puan ṭumte kan hre reng a ni. Nimahsela, an beiseina chu a lo thlenna tûrah hlawhchhamna pumhlûm a ni ta a ni. Kum tam tak an bei hnuah pawh, kum sawmli leh pakua kal taa anmahni angte tih âiin khawvêl hmaa Sabbath thutak darhna an tih nasat zâwkna finfiahna eng mah an pe thei lo. An hna chu Lalpa hna bîk a nih chuan, eng vângin nge an thuchah chu a hlawhtlin zâwk loh?
GSAM 472Khawiah Nge Hlawhtlinna Chu A Awm?
GSAM 472.2Pathian thupek leh Isua rinna khawvêla puanna thuchah chu kan thlîr ve leh chuan—a thurâwnte, a zirtîrnate leh a zilhnate nên he hrilhlâwkna thilpêk lo lan dân inzawmna thuchah chu a ni—a bulṭan tirh aṭanga tûn thlengin nghet leh mumal taka a hmasâwn dân kan hmu a ni. Chu thilpêk hmanga Lalpa thurâwnte ngaithlaa Lalpa chaknaa hma a sâwnin, kan târ lan tawh ang khân, thuchah chuan khawvêl a huam tawh a, “hnam tin, chi tin, ṭawng tin leh mi tin” hnênah rang takin a thleng mêk a ni.
GSAM 473.1A hmasâwn tawh dân chungchângah chuan, Pathianin, “Nangmah do tûra siam râlthuam eng mah a hlawhtling lo vang.” a tih thu chu a lo thleng dik ta a ni, kan ti thei a ni. Tûn thlenga he lo kal lehna hmalakna ropui lo chhuah leh hmasâwnna nêna hlawhtlinna lo kalah hian Pathian kut a lang chiang tak zet a ni. Hun lo la awm tûr atân chuan, “I hmaah kawngkhar inhawng ka dah ta a, tumahin an khâr thei lo.” tih a thu chu a lo thleng ngei ang tihah kan innghat a ni. He rinngamna nên hian rinngam famkimin heti hian kan za thei a ni:—