Bung 12 — Beiseina Hlohna—Lehkhabu Kha
GSAM 185.1“Vântirhkoh kut ata lehkhabu te chu ka la a, ka ei zo va; ka kaa chuan khawizu angin a thlum a; ka ei zawh veleh erawh chuan ka pum a kha ta a. Ani chuan ka hnênah, Mi tam takte, hnamte, tawng hrang hrang hmangtute leh lalte hmaah i hrilhlâwk leh tûr a ni, a ti a. Tin, tiang ang mai luang ka hnênah pêk a ni a; vântirhkoh chu a ding a, Tho la, Pathian biak in leh maichâm leh chutah chibai bûktute chu teh rawh, a ti a.”1
GSAM 185.2Pathian Lehkha Thu tawngkamah chuan lehkhabu “ei” tih hian mi dangte hnêna hrilh chhâwn tûra thutak pawm tih a entîr. Ezekiela lehkhabuah, hrilhlâwktuin “lehkha zial” a hmuhah chu chu kan hmu a; a hnênah, “He lehkha zial hi ei la, kal la, Israel chhûngte hnênah thu sawi rawh.” tih a ni a. Lehkha zial chu a ei hnuah, “Tichuan ka ei a; ka kaa chuan a thlumzia chu khawizu ang a ni.” a ti a.2
GSAM 185.3Hrilhlâwktu Jeremia pawhin he tehkhinna tho hi a hmang a: “I thute chu hmuh a ni a, ka ei a; i thu chu ka tân lâwmna leh ka thinlung hlimna a lo ni a.”3 He tawngkam ata hian, lehkhabu ei laia a “thlumna” chuan LALPA thu chutianga chaw atâna hmangtute lâwmna leh lungawina a entîr tih kan hria a.
GSAM 185Lehkhabu Thlum, Chumi Hnua Kha
GSAM 185.4Thupuan 10-a lehkhabu sawi, a eitu tân khawizu anga thlum, mahse ei zawh veleha “kha” ta (a thenin an lehlin dân chuan, “ka chaw pai zawh veleh, ka pumah chuan pikra a ni ta”4) chu, vân te, lei te, tuifinriat te siamtu thuneihna hmanga vântirhkohin, “Hun a awm tawh lo vang.” tia a puanna lehkhabu kha a ni. Chuvângin, he lehkhabu ei hian hun puanna lâwm taka pawm a entîr tûr a ni. A eitute tân a chaw chu thawklehkhata a lo kha tâkna chuan, lehkhabua hun sawi chu a ral hnu leh beiseina hlohna nasa tak an tawn tâkah, an thil tawn a danglam nasa ta tih a entîr tûr a ni.
GSAM 186Hun Puanna Chu Ei Tûr Thlum Tak A Ni
GSAM 186.11844-a hun puanna chu ringtute tân chuan chanchin lâwmawm tak a ni ngei a. Anni chuan he khawvêl sual tak natna te, manganna te leh lungngaihna zawng zawng ata chatuan chhanchhuahna an hmuh thuai tûr chu rinhlelhna rêng rêng nei lovin an beisei a. Kâr tlêm tê chhûngin tihropui leh thih theih lohva siam an ni ang a, an Lal nên Pathian khawpui rangkachakah an awm ang tih ngaihtuahna chuan an thlarau a chawk tho tak zet a ni. Chu chu lo tawng tawh pakhatin heti hian a sawi a: “Isua thinlung taka hmangaihtute chuan an Chhandamtu lo kalna chu phûr taka lo thlîrtute rilru an hre thiam thei ang.... He hun hi rilru thlamuang tak leh zahna nên kan lo thleng a. Ringtu dik takte chu Pathian nêna inpâwl hona thlum takah an châwl a, chu chu hma hun êng taka an neih tûr thlamuanna chu an lo chan lâwkna a ni. He beiseina leh rinna lo nei tawhte chuan chûng nghah hun hlu takte chu an theihnghilh thei ngai lo vang.”
GSAM 186.2Thla pasarihna ni sawm leh pakhatnaah, fiahna leh thlêmna khawvêl thim takah hian an la awm reng tih inhmu chhuakte dinhmun chu a khirh tak zet a ni. Darkâr tlêm tê kal taa an Lalpa hmu tûra inbuatsaih tûrin an lo fuih tâkte hmusitna, nuihsan leh nuihzatna chu an hmachhawn tûr a ni ta si a. An dinhmun chu Mariin “thlân pâwnah a ding a, a tap a” tih khân a entîr chiang a. Vântirhkohte chuan a hnênah, “Hmeichhia, engati nge i tah?” tiin an zâwt a; ani chuan, “Ka Lalpa an la bo va, an dahna hmun ka hre si lo va.” tiin a chhâng a.5
GSAM 187Beiseina Hlohna Tâwk Mahse Beidawng Lo
GSAM 187.1He thil khirh tak lo tawngtute chuan a chungchâng heti hian an sawi a:
GSAM 187.1“Kan rilru a buai a, beiseina hlohna kan tâwk a; mahse kan rinna chu kan phatsan lo. Kan tih tûr kan ti tawh tih kan inhria a; kan rinna hlu tak nêna inmil takin kan nung tawh a; beiseina hlohna kan tâwk a, mahse kan beidawng lo. Nuihzattute an tam avângin chhelna tâwp nei lo kan mamawh a. Kan beiseina hlohna hmasa chu hmusit taka sawiin min chibai an bûk fo va. ‘In la han chho lo reng a; eng hunah nge han chho in beisei?’ tih leh chutiang nuihzatna chu kan khawvêl thian te, Bible pawmtu, mahse a thutak ropui leh pawimawh takte zir chhuak lo, Kristiana inchhâl mi thenkhatte pawhin kan chungah an sawi fo va. Thih theihna chu kan chungah a la awm reng a; ânchhia rahte chu kan chhehvêlah a awm reng a. Chatuan atâna kan bansan ta nia kan ngaih, nun khawsak hrehawmna leh lungkhamnate chu lâk leh a harsa a ni.”
GSAM 187Beiseina Hlohna Tâwk Zirtîrte Nêna Khaikhinna
GSAM 187.2Darkâr tlêm tê liam taa an lâwmna leh hlimna nêna khaikhinin, chûng mite rilru chu pikra kha tak mai ang a ni ngei ang. An chhehvêla khawvêl mite chuan ringtute hian tûnah an rinna chu an phatsan ang a, anmahnin an âtthlâkna nia an ngaih chu mi dangte rualin an nuihzat tawh ang tiin an ring a. Krista khenbeh a nih hnu pawh khân mi tam takin chutiangin an ngai ngei ang. Mahse, Pathian hnêna anmahni inhlan tak zet tawhte thinlung ata Lalpa inlârna hmangaihna chu tihbo a awlsam lo tih an hriat thuai chuan mak an ti ta a.
GSAM 187“Nuihzattute Zîngah Ka Thu Lo”
GSAM 187.3Chûng mi tih tak takte kalphung leh an rilru chu hrilhlâwktu Jeremia thuin chiang takin a sawi a, heti hian a ti a,
GSAM 187.3“I thute chu hmuh a ni a, ka ei a; i thu chu ka tân lâwmna leh ka thinlung hlimna a lo ni a; Aw sipaihote LALPA Pathian, i hminga koh ka ni si a. Nuihzattute inkhâwmnaah ka thu lo va, ka hlim ve hek lo; i kut avângin ka mal chauhin ka thu a, thinrimnain min khat si a. Engati nge ka natna a reh ngai loh a, ka hliam a dam theih loh a, dam a duh loh ni? Ka tân dawt sawi ang leh tui kang chat ang mai i ni tawp dâwn em ni?”6
GSAM 188Beiseina Hlohna Chungchânga James White Thu
GSAM 188.1Beiseina hlohna tâwk, mahse la beisei reng chûng mi thenkhatte thu tâwi tê tê lâk chhuah hian an dinhmun chu a hriat thiamtîr ang. A hmasa ber chu 1843 leh 1844-a hlawhtling taka thawktu Elder James White hnên ata a ni. Heti hian a sawi a:—
GSAM 188.2“Hun a ral avânga beiseina hlohna chu a na tak zet a ni. Ringtu dik takte chuan Krista avângin engkim an kalsan tawh a, a hma zawnga an la tawn ngai loh angin a awmpuina an chang a. An ngaihdânin khawvêl hnêna an vaukhânna hnuhnung ber an puang tawh a, ring lo leh nuihzattu mipui tam takte lak ata a tam lam leh a tlêm lamin an inla hrang tawh a. Pathian malsâwmna an chungah a awm avângin, an kalsan tâkte âia an Hotu lo kal thuai tûr an beisei leh vântirhkoh thianghlimte nêna awm chu an duh zâwk a. Isua hmangaihna chuan an thlarau a khat a, mi tin hmaiah a êng chhuak a; sawi sên loh duhnain, ‘Lo kal rawh, Lalpa Isu, rang takin lo kal rawh,’ tiin an tawngtai a; mahse a lo kal ta lo.
GSAM 188.3“Mahse Pathianin a mite a kalsan lo.... Fiahna tuar, lo nghâk rengte rilru leh thinlungah chuan Hebrai mite hnêna lehkhathawna thu, a hnuaia mi angte hi thiltihtheihna leh thlamuanna bîk nên a lût a: ‘Chutichuan, in huaisenna chu paih bo suh u, lâwmman ropui tak a nei si a. Pathian duhzâwng in tih hnuah a thutiam chu in hmuh theih nân chhelna in mamawh si a. Hun rei lo tê chauh a la awm a, lo kal tûra chu a lo kal ngei ang a, a tlai lo vang. Tûnah chuan mi fel chu rinna avângin a nung ang; mahse mi tupawh a hnuk let chuan ka thlarauin amahah lâwmna a nei lo vang. Keini erawh chu boral tûra hnuk lette zînga mi kan ni lo va; thlarau chhandam tûra ringtute zînga mi kan ni zâwk.’7 He Pathian Lehkha Thu pêngah hian hêng hi thil chhinchhiah tlâkte chu an ni:—
GSAM 188.4“1. Thu hriattîrte chuan dik taka an lo tih tawha an rinna chu paih bo hlauhawm an nei a.
GSAM 189.1“2. Pathian duhzâwng an lo ti tawh a, chhelna an mamawhna fiahna dinhmunah hruai an ni ta a.
GSAM 189.2“3. He huna mi felte chu rinnaa nung tûr an ni a; Pathian duhzâwng an ti tawh em tih rinhlelhna hmanga nung tûr an ni lo va, Pathian duhzâwng an lo tih tawh kha ringa nung tûr an ni zâwk a.
GSAM 189.3“4. Rinna fiahna chu tuar chhuak lova, Pathian duhzâwng an tihna hnathawhah an rinna paih bo va hnuk lette chuan boralna kawng ngil chu an zawh dâwn a ni.”8
GSAM 189Zanlai Au Chhuah Buatsaihtu N. Southard Hnên Ata
GSAM 189.4Ni 2300 a tâwp hnu ni sawm vêla chhuak, 1844 kum, thla 10-na ni 31-a Zanlai Au-ah chuan a chhuah buatsaihtu ziah he thu hi tihchhuah a ni a:—
GSAM 189.5“He lo kal lehna hmalakna nêna inzawm thil awm dân zawng zawng te, Pathian fate rilrua rah lâwmawm tak a chhuah te, a hmêlmate huatna leh suahsualna an lantîr te hi kan ngaihtuah chuan, heihi ‘zanlai au’ dik takah kan ngai tûr a ni. Tin, kan rinna fiah nân ni tlêm tê kan neih chuan, nula thianghlim sâwmte tehkhin thu nên a la inrem reng a; an zain an tho va, an khâwnvartê an siamthat hnu pawhin, nula âte khâwnvar a lo mit tûr hun a la awm si a. Hei hi ni sawmna a ral hnuah chauh a thleng thei a; chu hun thleng chuan an khâwnvar a alh reng dâwn si a. Chuvângin, nula âte chuan an rinna an bânsan theih nân chu ni chu a ral ngei a ngai a, nghah hun a awm theih nâna 1843 a ral a ngaih ang khân. Chutichuan, tlai deuh hlek chu beiseina hlohna chhan tûr a ni lo va, Pathian chu a thu tihhlawhtlinnaah a dik chiahzia a entîr zâwk a ni. Chuvângin, kan rinna puanna chu nghet takin, nghîng lovin i chelh tlat ang u; thutiamtu chu a rinawm si a.”
GSAM 189Thutak Aw Chhuah Buatsaihtu Joseph Marsh Hnên Ata
GSAM 189.61844 kum, thla 11-na ni 7-a Thutak Aw-ah chuan heti hian kan chhiar a:—
GSAM 189.7“Thla pasarihna ni sawmnaa thleng tûra kan beisei thil nihphung chungchângah kan lo sual tih chu lungawi takin kan pawm e; mahse chu nîah chuan kan Puithiam Lalber ropuiin a lo entîrna hmangin beisei tûra kan nei zawng zawng a lo tihhlawhtlin lo tih erawh chu kan la pawm thei lo. Tûnah chuan a lo tihlawhtling ngei a ni tih kan ring.”
GSAM 190.1Adventist-te chuan 1844 kum, thla pasarihna ni sawmnaah ni 2300 a tâwp ang a, chu nîah chuan Kristan a puithiam hna a zo ang a, a mite malsâwm tûrin leiah a lo kal ang tiin an beisei a. A hnu zirlêtna chuan, chu nîa lo thleng chu vâna hmun thianghlim faihna hna a tan a ni a, puithiam anga a hna zawhna a ni lo tih a târ lang ta a.9 Hmun thianghlim faihna hna chu puithiam anga Krista hnathawh pêng eng emaw berah an ngai lo va, hmun thianghlim faihna chu Krista lo kalnaa lei meiin tihthianghlimna tûr a ni tiin an sawi zâwk a. Lei pum pui chu ni lo pawh ni se, chu hunah chuan Kanaan ram tal chu tihfai a ni ang an ti a.
GSAM 190Hmun Thianghlim Chu Lei A Ni Tih An Ring
GSAM 190.2He ngaihdân hi 1844 kum, thla 4-na ni 25-a Zanlai Au-a Geo. Storrs thuziakah chuan târ lan a ni. Heti hian a zâwt a: “Tihfai tûr hmun thianghlim chu eng nge ni? Ka ngaihdân hmasa chuan lei pum pui hi a ni. Lei pêng khat a ni tih chu ka la ring reng. Mahse eng pêng nge ni? tih zawhna hi chhân ka tum dâwn a ni.”
GSAM 190.3Abrahama hnêna thutiam te, Isaaka hnêna chu thutiam nemnghehna te, Jakoba hnêna a tihnawn lehna te chu a la chhuak a. Chumi hnuah chuan Tuipui Sen an kan hnu, Miriami phuah Mosia hla chu a la chhuak leh a, chutah chuan heti hian an zai a: “Anmahni chu i hruai lût ang a, i rochanna tlângah chuan i phun ang; Aw LALPA, nangmah chên nâna i siam hmunah chuan, Aw LALPA, i kutte din hmun thianghlimah chuan i phun ang.”10
GSAM 190.4Chhiartuin a chunga thu chu a lo thlen famkim dân sâm phuahtu ziah nên uluk taka a khaikhin chuan, chu thu chuan Palestina ram pawh hmun thianghlim a ni a ti lo tih a hmu ang. Davidan LALPAin Israel fate a hruai chungchâng a sawi lai chuan, “A hmun thianghlim ramri thlengin a hruai a, a kut dinglama a lei he tlâng ngei hi a thlentîr a.” a ti a.11 Tuipui Sena hlaah chuan Kanaan ram chungchângah, “hmun thianghlima chên nân” a siam hmun a ni tih a sawi a. Chuvângin sâm ata he thu lâk chhuahah pawh hian, hmun thianghlim an sakna Moria tlâng chu “a hmun thianghlim ramri” tih chauha koh a ni. Mahse he sâm vêkah hian, “Juda hnam, a hmangaih Zion tlâng chu a thlang a. Tin, a hmun thianghlim chu lal in sâng takte angin a sa a, chatuana a din lei angin a sa a.” tih a ni.12
GSAM 191Hmun Thianghlim Faihna Chu Leilung Tihthianghlimna Anga Ngaih A Ni
GSAM 191.1A chunga kan sawi tawh thuziakah chuan, leilung, a nih loh leh Palestine ram tal chu hmun thianghlim a ni tih finfiahna an ngaih chu a la chhuak a; chumi hnuah Elder chuan, “Hmun thianghlim chu engtin nge tihfai a nih ang?” tiin a zâwt zui a. Zâwlnei Mika thu hmangin, “Ngai teh u, Lalpa chu a awmna hmun ata a lo chhuak a, a lo chhuk ang a, leilung hmun sângte chu a rah ang. Tlângte chu a hnuaiah an tui ang a, ruamte chu an khi ang, mei hmaa khuaihnang a tui ang leh hmun âwih taka tui an leih thla angin.”13 tiin a chhâng a.
GSAM 191.2Khatih laia mi tam takin an pawm, leilung chu hmun thianghlim a ni tih ngaihdan chu hre rengin, ni 2300 a tâwpah Lalpa a lo kal ang a, Mika sawi angin leilung a tithianghlim ang tih an rinhlelh miah loh chhan chu chhiartuin awlsam takin a hmu thei ang. Adventist-te dodâlna tinrêng an chawh chhuahah chuan, ni 2300 a tâwpa hmun thianghlim faihna tûr chu leilung mei hmanga tihfai a ni lo tih chu dodâltu tumahin an sawi chhuak hial lo.
GSAM 191Tirhkohte Chuan Beiseina An Hloh Nâin Pathian Lehkha Thu An Tihlawhtling
GSAM 191.3Miin Lalpa duh zâwng an tih a, Pathian Lehkha Thu an tihlawhtlin si a, thil lo thleng tûr nihphung an hriat thiam loh avâng chauha an beiseina an hloh hi hei chauh a ni lo. Krista tirhkohte chungah pawh chutiang chu a lo thleng tawh a ni. Sabengtung note chunga ṭhu a, Jerusalem khuaa a luh lai khân zâwlnei thu an hre chhuak a, an au a:14 “Aw Jerusalem fanu, au rawh; ngai teh, i Lal chu i hnênah a lo kal; mi fel leh chhandamna keng a ni; mi inngaitlâwm, sabengtung chunga chuang, sabengtung note, sabengtung fa chunga chuang a ni.”15 Chu hunah chuan au a pawimawh êm avângin, lo ngâwi reng ta se, lungte ngei pawh an au chhuak dâwn a ni.16 Zirtîrte chuan Krista chu chutih hun leh chu hmun ngeiah chuan khawvêl lal angin Davida lalṭhutthlêngah a ṭhu dâwn niin an ring a (“Israel tlan tûra chu amah ngei chu a ni kan beisei si a”17), chuvângin, “Lalpa hminga lo thleng, kan pa Davida ram chu malsâwm ni rawh se.”18 tiin an au a. Kâr khat chhûngin Krista chu Josefa thlânah a thi ang a, Rom sipaiin an hual ang tih hre ta se, khami ṭumah khân eng ang taka au nge an nih ang? Hrilhlâwkna hun zawng zawng a tâwpa hmun thianghlim faihna chuan Lalpa a lo kal hmain kum tam tak a awh dâwn tih Adventist-ten 1844 khân hre ta se, Pathian hnêna “ropuina” an pêk leh an inhlanna chu eng ang tak nge ni ang?
GSAM 192Ni 2300 Chhûtnaah Tihsual A Awm Lo
GSAM 192.1Hêng mite hian hun chhûng an chhût dan chu ngun takin an en leh a, dik lohna engmah an hmu lo; mahse Lalpa a lo kal lo va, leilung pawh meiin tihfai a ni hek lo. Chu chuan eng nge a awmzia? Hmalakna ropui takah khân Lalpa an hnênah a awm tih an chiang a; mahse tûnah chuan eng nge thleng ang tih hre lovin an awm a. Lalpa an rinchhan chu a nghîng lo. Ani chuan a kalsan dâwn lo tih an hre a. Hmun eng emaw aṭangin êng a lo la chhuak ang. An hmaa zawhna harsa tak chu Jeremia thu kan sawi tawh kha a ni: “Ka tân mi bumhmang ang leh tui kang chhe ṭhîn ang i ni dâwn em ni?” Rinna chuan chu rinhlelhna chu a châwm lo; a chhan chu hrilhlâwktuin hmuhna chungchângah zâwlnei Habakuka hmanga Lalpa thu sawi chu an rilruah a lo lang leh a: “A tâwpah chuan a la ṭawng ang a, a dâwt lo vang.”19 Thutak Aw chanchinbu buatsaihtu thu kan la chhuah tawh khân an dinhmun a târ lang chiang hle: “Kan Puithiam Lal ropui chuan entîrna khân beisei tûra a min phalsak zawng zawng kha chumi ni ngeiah chuan a tihlawhtling lo tih kan la pawm thei lo.”
GSAM 193Hmun Thianghlim Chungchâng Êng An Hmu Chhuak
GSAM 193.1Port Gibson, N.Y. khuaa Hiram Edson chuan heti hian min hrilh a: 1844-a hun an ruat a liam hnu a tûkah chuan, lova vaimim kung hlawm khâwmte hnung lama a ṭawngṭai laiin, Pathian Thlarau chu thiltihtheihna nasa tak nên a chungah a lo thleng a, lei lama tihṭulh a nih dâwn hial a; chutih rual chuan, “Hmun thianghlim tihfai tûr chu vânah a awm,” tih hriatna a rilruah a lo awm a ni. He ngaihtuahna hi O. R. L. Crosier hnênah a hrilh a, an pahnih chuan chu thu chu ngun takin an zir ho a. Kum 1846 ṭan tirh lamah chuan, Pu Crosier ziah, Bible aṭanga hmun thianghlim chungchâng sawifiahna chipchiar tak chu Cincinnati, Ohio-a chutih laia an chhuah chanchinbu, Zîng Arsiah chuan chhut chhuah a ni a. Chu thuziak sei takah chuan hmun thianghlim faihna hna chu kan Puithiam Lal a nih anga Krista hna tâwpna a ni tih a târ lang a; 1844-a ṭan a ni a, lalte Lal leh lalpate Lalpa anga vân chhûm zînga a lo kal leh tak tak hma lawkah a tâwp dâwn a ni.
GSAM 193Kohhrante Chuan An Kohhran Mi Hloh Tâte An Zawng
GSAM 193.2Thla pasarihna ni sawmna chu a liam ta a, “zanlai au” leh vântirhkoh pahnihna thuchah avânga anmahni aṭanga inṭhen, an kohhran mi hloh tâte chu awlsam takin an hmu leh thei dâwn niin kohhrante chuan an ngai a; mahse chumi chungchângah chuan an beiseina a hlawhchham nasa hle. An pâwl hmasa lama kîr leh tûra ngênnate chhânna, December 26, 1844-a Zanlai Au chanchinbua chhuak, a hnuaia mi hian chu chu a târ lang ang:—
GSAM 193.3“Nimahsela, thil awm tak tak chu engte nge ni? Hêng kohhran tam zâwkah hian thupui langsârte chu Chhandamtu ngei a lo kal hmaa ‘Khawvêl pianthar vekna,’ ‘kum sâng khat hun,’ leh ‘Judate Palestine rama kîr lehna’ a ni tih an hre chiang a. Chutiang Pathian Lehkha Thu mila ni lo leh âwm tak pawh ni lo zirtîrna awm nuam taka muthilhna hlâte hnuaiah ṭhu leh tûra kîrte chuan hriat reng chungin an ti a ni; an chutiang thiltih chu ‘hnung lama kîr’ ngei a ni ang.
GSAM 194.1“Pathian Lehkha Thu sawi anga ‘zalen’ an lo nih tawh avângin, ‘kîr leh’ emaw ‘hnungtawlh’ emaw âiin ‘hmalam pan zêl’ a him zâwk nasa a; a bîkin tûna Krista Isuaa mi rinawmte hnêna ropuina lallukhum pêk a nih thuai dâwn laiin a ni.”
GSAM 194.2A chunga kan sawi, Pathian Lehkha Thu mila ni lo zirtîrnate an ṭanpui a, Lalpa lo kalna hun an sawn hlatna chuan Adventist-te rilruah zâwlnei Ezekiela thu hi a hriat chhuahtîr a: “Mihring fapa, ngai teh, Israel chhûngte chuan, Hrilhlâwktuin a hmuhna chu ni tam tak hnu atân a ni a, hun la hla tak chungchâng a hrilhlâwk a ni, an ti.” Chu thu zawm chiahah chuan Adventist-ten an hman chhânna hi a awm a: “Chuvângin an hnênah, Lalpa Pathianin heti hian a ti: Ka thu engmah tihkhawtlai zui a ni tawh lo vang a, thu ka sawi chu a lo thleng ang, Lalpa Pathianin a ti, tiin sawi rawh.”20
GSAM 194“I Hrilhlâwk Leh Tûr A Ni”
GSAM 194.3Lehkhabu “ei” a, “hun” puanna pe chhuaktute chuan khawvêl tâna an thawh tûr chu an zo tawh niin an ngai a; chuvângin hnamte, ṭawng hrang hrang hmangtute leh lalte an zirtîr leh tûr a ni tih hrilh an ni a. Hna pêng dang, tûn hmaa an la hmuh loh chu tûnah an thawh zawh a ngai ta,—chu chu vâna Pathian biak in nihphung dik tak leh a maichâma rawngbâwlna chu mite hnêna hrilhfiah a ni. Biak in teh tûra thupek chu21 hrilhlâwkna hun a tâwpa thil lo thleng tûr nihphung hriat nân a ṭûl a, chutiang chuan, “Chutah hmun thianghlim chu tihfai a ni ang.” tih thu chu sawifiah a ni ang.
GSAM 194.4He hun puanna vântirhkoh hi vân aṭanga lo kal a ni a, a hna a zawh hmain mite zirtîr leh tûra thu a pe tih hi chhinchhiah rawh. Chuvângin, hmun thianghlim chungchâng sawifiah tûr, beiseina hloh tâte rinngamna pe tûr, chutih rualin Pathian mite chu ama hmaa an nun leh an nungchang dinhmun an enfiah theihna tûr “hnim kung,” emaw “tiang,” emaw tehna dân pe tûr thuchah chuan, mihring aṭanga lo chhuak ni lovin vân aṭanga lo chhuak a ni tih chhinchhiahna chiang tak a nei ngei tûr a ni.
GSAM 195Thlîrna Dik Loh Chuan Mite Hnên Thlenna A Dâl
GSAM 195.1Krista lo kal lehna zirtîrna chunga thlîrna dik lo awm sa chu mite hnên thlenna kawnga dâltu, paltlang theih loh deuh a ni a; beiseina hlohna chhan chungchânga êng chiang leh rin tlâk tak nei lova anmahni zirtîr leh tum chu a ṭangkai lo vang. Mite dik taka zirtîr an nih theih hmain, Adventist ringtute ngei pawh an thlarau chu vân lam thupek hmanga tihphûr thar leh an nih a ngai a; chu chu engtin nge tih theih a nih ang? Mihring finna chauhin tih theih a ni ang em? A nih loh leh, hmalakna lo awm taah khân Pathian Thlarau hnathawh thûk tak tawn tawhtute chu mihring ngaihtuahna chauhvin an lungawi thei ang em? “Vântirhkoh pathumna thuchah”22 ang hna chauh lo chuan an buaina aṭangin a chhan chhuak thei lo; chu hna chu an pawm theih ang zêlin, hma deuh deuhin, a hun takah ṭan a ni a, vân aṭanga lo chhuak a nihzia finfiahna chiang berte a keng tel a ni.
GSAM 195Vêngtu Nei Lo Berâmte Angin
GSAM 195.2Heta hian lo kal lehna ringtu pâwl lian tak chu, kawng khatah chuan, vêngtu nei lo berâmte ang an ni a; an zînga sâng tam tak chu kâr tlêm tê liam ta chauhah khân kohhran leh rinna thu puan chhuah zawng zawng aṭangin an inṭhen tawh a, mihring pâwl engmah chuan an thlarau ṭhatna tûr a enkawl lo. Leiah hian rinchhan tûr thurâwn petu an nei lo; Pathian chauh chu an rinchhan a ni.
GSAM 195.3Nimahsela, thil pakhat chu an chiang a, chu chu an tân lawng nghahna thîr ang a ni,—hun puanna chu a dik a ni.23 Mahse mipui pâwl an nih angin, Pathianin a kaihruai a, a vên loh chuan, sawifiahna dik lo pawm emaw, “chhelna” hloh a an thil tawn tawh rinchhan bânsan emaw mai theih dinhmunah an ding a ni. Ṭhenkhat chuan chutiang chu an ti a; a dangte erawh chuan an thlarauin a hmangaih chu rinna mitin an en tlat a, “Vêngtu, zan chu eng nge a thlen tawh? Vêngtu, zan chu eng nge a thlen tawh? Vêngtu chuan, Zîng a lo thleng a, zan pawh a lo thleng bawk; zawh in duh chuan zâwt rawh u; kîr leh ula, lo kal rawh u, a ti a.”24 tiin ṭhahnemngai takin an zâwt a.
GSAM 196Beiseina Hlohna Chungchâng J. N. Andrews Sawi
GSAM 196.1Elder J. N. Andrews, 1844-a he thil tawn ve ngei chuan, beiseina hlohna chungchâng heti hian a sawi a:—
GSAM 196.2“1843 leh 1844-a Lalpa lo kal beiseitute chuan beiseina an hloh a ni. Mi tam tak tân chuan he thil thleng hi he thu chungchânga thuhretna zawng zawng hnâwlna chhan tling a ni. Beiseina hlohna chu kan pawm a, mahse he hnathawhnaah hian Pathian kut a awm tih hnialna chhan dik a ni tih chu kan pawm thei lo. Baptistu Johana hna a tâwpa Isua chu Messia tiam a nih angin a inlan khân Juda kohhran chuan beiseina an hloh a. Israel chhan chhuak tûra an beisei kha mi sualte kutin an man a, an tihhlum khân, zirtîr rinchhan takte chuan lungchhe takin beiseina an hloh a. A thawhleh hnuah pawh, Israel hnêna ram a din thar leh an beisei laiin, a Pa hnênah a kîr dâwn a, anni chu hun rei tak chhûng hrehawm leh lungngaihna tuar tûra hnutchhiah an ni dâwn tih an hriat thiam khân, beiseina an hloh lo thei lo. Nimahsela, beiseina hloh chuan a mite kaihhruainaah Pathian kut a awm lo tih a finfiah lo. An tihsualte siamṭha tûrin a hruai tûr a ni a, mahse Pathian an rinchhan chu paih bo tûrin a hruai tûr a ni lo. Israel thlahte chuan thlalêra beiseina an hloh avângin Pathian kaihhruaina an hnial fo a ni. An rinna tlin loh entawnin kan tlûk ve loh nân, anni chu kan tâna zilhna atâna târ lan an ni.”25
GSAM 196Thutak Chu Mipui Duh Lohnaah Baptisma A Chang
GSAM 196.3Lalpa ruahmanna chu thutak pawimawhte mipui duh lohna kawngah dah a, an pawm leh an zawm chu kraws put26 a nih tûr hi niin a lang. Hei hi hêng ni hnuhnungah chuan a dik lehzual a ni. Petera chuan engkim tâwpna “a lo hnaih” hun, “rorelna” chu “Pathian chhûngkuaah a ṭan” hun chungchâng a sawiin, “Duh takte u, inmahni fiah tûra mei ang fiahna in chunga lo thleng chu, thil mak tak in chunga lo thleng angin ngai suh u; Krista hrehawm tuarna in ṭâwmpui ang zêlin lâwm zâwk rawh u, a ropuina a lo lan hunah pawh lâwmna nasa tak nên in lâwm theih nân. Krista hming avânga sawichhiat in nih chuan in eng a thâwl e; Thlarau ropui tak, Pathian Thlarau chu in chungah a awm si a; an lamah chuan amah chu sawichhiat a ni a, in lamah erawh chuan chawimawi a ni.”27 a ti a.
GSAM 197.1Thutak chuan mipui duh lohnaah baptisma a chan hnu chuan, a pawm tûr hian mipui tam tak rinna zui mai âiin khawngaihna a ngai tam zâwk a ni. Verther taka ṭha nia inlantîrtute chuan, tui luanna kalh zâwnga, “thli leh tui luang dodâla” lawng khalh ang maia hnathawh ngiat thutak pawmnaah chuan hipna ropui engmah an hmu lo. Chutiang chuan thutak chu mi rinawm, thinlung dik, mi takreng leh an chhia leh ṭha hriatna zâwmtute fiahna a lo ni a.
GSAM 197.2Lo kal lehna hmalakna chungchânga hrilhlâwkna chuan beiseina hlohna a thlen a ngai tih kan târ lang tawh a. Chu chu a lo thleng a; chutiang chuan Pathian ruahmannaah, chu thuchah pawmna chuan a kraws put tûr a nei a ni.
Notes
- Thupuan 10:10, 11; 11:1. ↩
- Ezekiela 3:1-3. ↩
- Jeremia 15:16. ↩
- Pikra—zu, aloe leh murra hnai chawhpawlha siam damdawi, kha tak leh ei nuam lo tak. ↩
- Johana 20:13. ↩
- Jeremia 15:16-18. ↩
- Hebrai 10:35-39. ↩
- Ellen G. White Nun Chanchin Tlangpui, phêk 107-109. ↩
- Chu hun lai chuan vâna hmun thianghlim a awm tih tu mahin an ngaihtuah lo. ↩
- Exodus 15:17. ↩
- Sâm 78:54. ↩
- Sâm 78:68, 69. ↩
- Mika 1:3, 4, ↩
- Johana 12:16. ↩
- Zakaria 9:9. ↩
- Luka 19:40. ↩
- Luka 24:21. ↩
- Marka 11:10, ↩
- Habakuka 2:3. ↩
- Ezekiela 12:27, 28. ↩
- Tehnaa a rah chhuah tehna chhiar tûr engmah an pêk loh chuan, a len leh a san lam ni lovin, a nihphung a kâwk a ni. ↩
- Thupuan 14:9-12. ↩
- Ni 2300 an chhût dan chu fimkhur theih tâwpin an en nawn a, tihsualna an hmu thei lo va, tûnah pawh hmuh theih a la ni lo. ↩
- Isaia 21:11, 12, ↩
- Thupuan 14:6-12-a Thuchah Pathumte, phek 33. ↩
- Matthaia 16:24. ↩
- 1 Petera 4:7, 17, 12-14, ↩