Bung 20 — Hna Hmasaa Inhlanna
GSAM 311.1“Ka mi thianghlimte ka hnênah rawn khâwm rawh u; inthawina hmanga ka hnêna thuthlung siamte chu. Vânte chuan a felna an puang ang; Pathian amah ngei chu rorêltu a ni si a.”1
GSAM 311.21902 kum, thla 6 ni 3-a Enfiahna leh Thuthang Puangtu-ah chuan heti hian kan chhiar:
GSAM 311.2“Tûna hnathawh rawn zawmte chuan, a bul tannaah Lalpan a hnathawh phurrit a nghahna mite mahni hrehawm pawisa lohna leh inhlanna chu an hre tlêm hlê a ni. Hun kal taa an thil tawnte chu an hnênah sawi nawn fo tûr a ni; hun kal taa hnathawktu dik takte an inngaihtlâwmna leh an inhlanna ang bawka hna chu an chhunzawm zêl a ngai si a.”
GSAM 311.3Kohhran tana Thuhretnate, bu 7-ah pawh hêng thute hi a awm:
GSAM 311.3“He leia thil thleng chanchin tawpna chu kan hnaih ta a; Pathian hnathawh chi hrang hrangte pawh tûna kan la lantîr tawh âia inhlanna nasa zâwkin chhunzawm zêl tûr a ni.”2
GSAM 311.41846 kuma Elder Bates-in Sabbath chungchâng a lehkhabu hmasa ber ziaka a chhuah tûra fuih a nih lai dinhmun chu kan sawi tawh a. 1849 kuma Elder James White-in Tûna Thutak tih chanchinbu chhuah a tan lai a dinhmun khirh tak chungchâng pawh kan sawi tawh bawk.
GSAM 311Vânte Inhawng Chungchâng Lehkhabu Tê
GSAM 311.51846 kum favang, Topsham, Maine-a Mrs. White hnêna hrilhlâwktuin hmuhna pêk a nih a, lei ang vâna vak vêl thenkhatte entîr a nih hnuah, Elder Bates chuan Vânte Inhawng tih lehkhabu tê atân thuziak a buatsaih a. Nimahsela, chhuah nân pawisa hman mai theih an mamawh êm êm a. Chu mamawh phuhrûk nân chuan Massachusetts-a chêng unau pakhat, puan them chhuah belhkhâwma siam chhuatphah thar siama a phah zawh chauh chuan, a phah chu a la chhuak leh a, a hralh a, a hralhna pawisa chu Elder Bates hnênah a pe a. Chu chuan a lehkhabu pahnihna a chhuah theihtîr ta a ni.
GSAM 312Chhinchhiahna Chhut Hna Chungchâng Lehkhabu Tê
GSAM 312.11848 kum, thla 11 ni 18-a Dorchester, Mass.-a chhinchhiahna chhut hna chungchâng hmuhna pêk a nih hnuah, Elder Bates chuan Pathian Nung Chhinchhiahna tih lehkhabu tê pathumna a ziak a. Hetah hian chhutna tûr pawisa neih loh harsatna a tâwk leh a. Hmeithai la naupang pakhat chuan a dinhmun chu a lo hriatin, thingtlânga in tê a neih chu a hralh a, a hralhna pawisa chanve chu Elder Bates hnênah a pe a. Chutiang chuan lehkhabu chhut man a pe thei leh ta a ni.
GSAM 312Lehkha Chhuah Hnain A Mamawhte
GSAM 312.21851–52-ah Lo Kal Lehna Enfiahna leh Sabbath Thuthang Puangtu chu Saratoga Springs, N.Y.-ah chhut a ni a. Hetah hian Pu Thompson chuan Elder White leh a nupui chu man chawitîr lovin chênna tûr a pe a; in chhûng bungrua hawhte hmangin an chhûngkua an din leh thei ta a ni.
GSAM 312.3Hetih lai hian tûna thutak ringtute an pung zêl a; an pun zêl avâng hian Elder leh Mrs. White ngei hnathawhna an mamawh ta a. Chu leh thu siamthat hna chuan pisa lama tanpuitu mamawhna a thlen a. Chutih hun takah chuan mi dangte pawhin lehkha ziak hna tanpui tûrin fuihna an nei a. Lalpan a mite rinna a chhân a, mamawh hunah hnathawktute a dinchhuahsak dân entîrna atân, West Wilton, N.H.-a unau inpe tak, Pi Rebecca Smith thil tawn chu kan târ lang ang:—
GSAM 312.4Hun ruat a ral hnuah, a fapa Uriah leh a fanu Annie R. chuan zirtîr hna thawh thei tûra an inbuatsaih nân sikul kal an duh êm êm a. Nu chuan a fate chu khawvêl lamah an pên bo zêl ang tih a hlau a; a hlauhna pawh chu a chhan nei lo rêng a ni lo. An nuin a fate a hmangaihna chu a fate pawhin an chhâng lêt vê a ni.
GSAM 313Phillips Zirna Ina Uriah Smith
GSAM 313.11848 aṭanga 1851 thlengin a fapa chu Exeter, N.H.-a Phillips zirna inah a kal a. Chutah chuan zirlaiten zirna sang kum khatna zirlai an zir a; tichuan zirna in sang an luh hunah kum khat an hma thei dâwn a ni. Chu zirlai chu a zir zo a. 1851-ah zirna in sang kalna tûr pawisa hlawh chhuak tûrin hna a thawk a; nimahsela, a chhawrtu sumdâwnna a tlâwm avângin a pawisa chu a hloh a. Chuvângin hun rei tak aṭanga a lo tum zirna sang zir chhunzawmna chu a bânsan ta a ni.
GSAM 313Hmeichhe Zirna Ina Nula Smith
GSAM 313.2Uriah zirna ina a awm lai chuan, a unau nu chu Charlestown, Mass.-a nulate zirna inah a kal a. Chuta a zirlai chu a zo tep tawh a; sikul a chhuah mai dâwn avângin, amah leh a unaupa chu Mt. Vernon, N.H.-a zirna inah kum thum chhûng zirtîr hna thawk tûra sâwm an ni a. An ei leh in leh chênna bâkah kum khatah $1,000 pêk an ni dâwn a ni.
GSAM 313.3Hetih vêl hian an nu chuan “tûna thutak” a pawm a. A fate tâna a tawngṭaina chu hma âi pawha thinlung tak leh ṭhahnemngai taka a neih theih chuan, chutiang chu a lo ni ta a. Elder Bates chuan West Wilton a tlawh a; a hmâah Pi Smith chuan a fate dinhmun a sawi a, an pianthar theihna tûr chu tawngṭai thupui a ni ta a. Elder Bates chuan ni rei lo te hnuah Somerville, Mass.-a Paul Folsom inah inkhâwm neih a tum a. Pi Smith chuan a fanu hnênah lehkha thawnin inkhâwm kal tûrin a sâwm dâwn a. Chutih chhûng chuan Elder Bates leh a nu chuan inkhâwm kal tûra Pathianin a thinlung a chawk thawh nân an ṭawngṭai dâwn a ni.
GSAM 313Mumang Pahnih A Lo Thleng Dik
GSAM 313.4Elder Bates chu inkhâwmna tûr pindanah a la lût ngai lo a; chuvângin a awm dân pawh a hre lo rêng a. Inkhâwm hma zân chuan chu pindan chhûnga awm angin a mumang a; kawngkhar bul chiah ṭhutna pakhat chauh tih loh chu ṭhutna zawng zawng chu mite ṭhutna a ni vek a. A sawi tum thupui chu a thlâk a, hmun thianghlim chungchâng a sawi angin a mumang bawk a. Hla hmasa an sa a, an ṭawngṭai a, hla pahnihna an sa a; a Bible a hawng chiah a, hrilhlâwkna chart-a hmun thianghlim lem chu kawh pahin, “Ni sanghnih leh zathum a nih hnuah, chutichuan hmun thianghlim chu tihfai a ni ang,” tih a chhiar lai chuan kawngkhar a inhawng a, nula pakhat a lo lût a, ṭhutphah âwlah chuan a ṭhu a. Chu mi chu Annie R. Smith a ni a; a thinlung a lo lût nghâl a, thutak a pawm angin a mumang bawk a ni.
GSAM 314.1Elder Bates inkhâwm chu Sabbath (Inrinni) a ni a; chu niah chuan sikul a awm loh avângin Annie chuan, “Ka nu tihlungawi nân chauh ka kal ang,” a ti a. Chu Sabbath hma zân chuan inkhâwm a kal a, a tlai angin a mumang a. Kawngkhar bula a thlen chuan hla hmasa chu sak zawh a ni tawh a, tawngṭai pawh zawh a ni tawh a, hla pahnihna an sa zo tep a. A luh chuan kawngkhar bul ṭhutphah tih loh chu ṭhutphah zawng zawngah mi an ṭhu vek a ni tih a hmu a. Thu sawitu sâng, zahawm leh duhawm tak pakhat chuan a la hmuh ngai loh hrilhlâwkna chart ang chu kawhin, “Ni sanghnih leh zathum a nih hnuah, chutichuan hmun thianghlim chu tihfai a ni ang.” tih a sawi nawn a. A sawi chuan a thinlung a hneh êm êm a, chu chu thutak a nih angin a mumang a ni.
GSAM 314.2Inkhâwm tûr chuan hun hma ṭha takah a chhuak a; nimahsela kawng a hloh a, hla pahnihna an sa zo tep thlengin a thleng thei ta lo a. A luh chuan engkim mai chu a mumanga a hmuh ang chiah a ni a; a mumanga a hmuh mipa tho chuan Daniela 8:14 thu chu a lo hmuh dân ang chiah khân a sawi nawn a. Chu chuan a thinlungah rinna nghet tak a thlen nghâl a ni.
GSAM 314.3Annie kawngkhar rawn lûta a ṭhut hma chuan Elder Bates chuan a mumang chu a ngaihtuah lo a. Thupui dang sawi tûrin a inbuatsaih a; nimahsela a rilru chu hmun thianghlim chungchângah a awm tlat a. Bible thu chu a sawi nawn lai chuan a mumang chu a rilruah a lo lang phut a; a ngaithlatute thinlung hneh tûra thu a sawi theih nân, ngâwi rengin ṭanpuina dîlin a ṭawngṭai a. Annie-in a lo hriat tawh, hun ruat a ral tâk dân chu a hrilhfiah ṭha takin a sawi thei a. Chumi hnuah chuan vântirhkoh pathumna thuchah leh Sabbath thutak chu a hrilh ta a ni.
GSAM 315Annie Smith-in Thutak A Pawm
GSAM 315.1Inkhâwm a khâr chuan Annie hnênah a va kal a, “Hei hi West Wilton-a Unau Smith fanu a ni ang tih ka ring. Hmâin ka la hmu ngai che lo va, nimahsela i hmêl hi ka hre hmel a. Nizan khân ka hmuh che ka mumang,” a ti a. Tichuan Annie pawhin a mumang a sawi a. Chuta ṭang chuan a thinlung leh a duhthusâmte a danglam vekin a haw a; chuta a awm lai ngei chuan Sabbath thutak a pawm ta a ni.
GSAM 315.2A zirna inah a kîr a, a thil dahna bâwm a fun a, a inah a haw a. Elder White-in lehkha chhuah chungchânga a ngaihtuahna rit tak leh thuhril hnaa a thawhrim dân a hriat chuan, a pisa hnaa va ṭanpui tûrin Pathianin a ko niin a hria a. 1851 kum, thla 8-a chanchinbu chu Paris aṭanga Saratoga Springs, N.Y.-a sawn a nih chuan, Nula Smith chu hnathawktu pakhat niin chutah a kal ta a ni.
GSAM 315Inhlanna leh Inpêkna
GSAM 315.3Enfiahna, bu 2, chhuah 7-naah, a hnathawh hnuaihnung leh inrawnchhuahna tel lo atâna a tum hmasate a bânsan hnu a thinlung awm dân târ lanna thu tlar tlêm, a ziak aṭangin, a awm a. Heti hian a ti:
GSAM 315.3“Berâmnoin a hruaina apianga zui tûrin engkim ka bânsan tawh niin ka ring. Khawvêl chuan a hipna zawng zawng a hloh ta. Ka beiseinate, ka hlimnate leh ka hmangaihnate chu tûnah chuan chung lam leh Pathian thilah a innghat vek ta a ni. Isua ke bula ṭhua a hnêna zir tih loh hmun dang ka duh lo; ka Pa vâna mi rawngbâwl tih loh hnathawh dang ka duh lo; rilruin a hriat phâk zawng zawng khûm Pathian thlamuanna tih loh hlimna dang ka duh lo.”
GSAM 315.4Unau Annie-in pisaah thu chhut endiktu leh hna dangte thawka a tanpuina chu a hun takah a lo thleng a. Kum thum chhûng chuan rinawm tak leh ṭangkai takin hna a thawk a, chaw leh silhfen chauh a dawng a. Chu hun tawp lamah chuan chuap ṭawih natnain a man ta a. He natna rei tak leh thihpui theih takin a tihrehawm lai chuan, hla thu mawi tak tak a ziak a; a mawi ber chu “Heta In leh Vâna In” tih a ni. Chumi thuhmahruai, 1855 kum, thla 7 ni 26-a a thih hma nia a ziak chuan a nungchangah ṭhang lian tak mai, inlantîr duh lohna leh inngaihtlâwmna mawi chu a târ lang ṭha êm êm a, a pum puia târ lan loh theih kan nei lo:
GSAM 316Harsatna Kâra Chhûngkua Khawsak
GSAM 316.31852 kum, thla 4-ah Elder White chu Saratoga Springs aṭangin Rochester, N.Y.-ah a insawn a. He khua, 124 Mt. Hope Avenue-ah hian a vawi khat nân, bungrua hawh hmang lovin anmahni lei hmangin chhûngkua an din a. Nimahsela, chanchinbu chu hunbi neia chhuah zêl a nih a, chutianga thutak a darh zêl theih nâna lehkha chhuah hna hlawhtlinna an ngaihtuah êm avângin, nunna nuam zâwkna thil pangngai tam tak chu mahni tâna hmang lovin an inhrêng a ni.
GSAM 316.4Hetih laia chhûngkua an din ṭan dân chu, 1852 kum, thla 4 ni 16-a Mrs. White-in S. Howland chhûngte hnêna a thawn mimal lehkha, a hnuaia mi hi chhiarin in hria ang:—
GSAM 316.5“Rochester-ah hian kan inbêngbel ṭan chauh a ni. In hlui pakhat kum khatah $175-in kan luah a. Chhut khâwl chu in chhûngah kan dah a. Hei hi ni lo se, pisa pindan atân kum khatah $50 kan chawi a ngai ang. Kan hnênah rawn en lûta kan in chhûng bungrua in hmu thei se, in nuih hmêl a ni ang. Khum hlui pahnih, pakhat zêl chu cent sawmhnih leh panga zêlin kan lei a. Ka pasalin ṭhutthlêng hlui paruk, a pahnih pawh inang awm lova, dollar khat a pêk chu min rawn ken a; rei lo teah ṭhutthlêng hlui dang pali, ṭhutna chhuat nei lo, a vaiin cent sawmruk leh pahnih a pêk chu min pe leh a. A ruhte chu a la nghet ṭha a, puan chhah ṭha takin a ṭhutna ka phah zêl a. Bawnghnute hriak a man a sâng êm avângin kan lei lo va, alu pawh kan lei thei lo a. Bawnghnute hriak âiah thei chhum sawp kan ei a, alu âiah bul ṭhi kan ei a. Kan chaw ei hmasate chu chhangphut bâwm ruak pahnih chunga rawhtuah khârna thingpêk dahah kan ei a. Pathian hna a hmasawn theih chuan tlâkchhamna tuar kan inhuam a ni. He hmun kan lo thlen hi Lalpa kut kaihhruaina a nih kan ring. Thawh tûr a zau a, hnathawktu erawh an tlêm a. Sabbath kal taa kan inkhâwm chu a ṭha êm êm a. Lalpan a awmpuina hmangin min tiharh thar a ni.”
GSAM 317Ringtute Thilphalna
GSAM 317.11852 kum, thla 5 ni 6-a Rochester-a chhut Enfiahna chhuah hmasa berah chuan, Saratoga aṭanga Rochester-a an insawn chungchâng sawiin Elder White chuan heti hian a ti:
GSAM 317.2“Unaute chuan kan beisei phâk bâka tam, chanchinbu chhuah chhunzawmna tûr pawisa an pe a. Saratoga Springs aṭanga kan insawnna leh he khuaa chanchinbu chhuah kan ṭanna senso chu tam tak ni mah se, leiba kan nei lo a ni.”
GSAM 317Hnathawktute Inhlanna
GSAM 317.3Thla 10 ni 14-a chhuah 12-naa hna chungchâng hriattîrnaah chuan heti hian kan chhiar:
GSAM 317.3“Nimahsela, chhutna pisa chuan leiba a nei lo, a chhan chu hei hi a ni: Thla ruk kal ta chhûnga pisa hnathawktu Unaupa Belden leh Unaupa Stowell-te chuan an chaw man bâk tlêm te chauh an dawng a. Hna thuhmun thawktu dangte pawhin anni âiin an dawng tam chuang lo. Kan awm loh lai ber phei chuan, natna kârah Enfiahna leh Thuthang Puangtu chhuah tûra thawkrim tak takte chu an mamawh tling tâwk an neih theih nân, pawisa lut tlâkchhamna phuhrûk tûra tanpui hi tûna thutak ṭhian zawng zawng tân chuan thil lâwmawm a ni ngei ang.”
GSAM 317Rochester, N.Y.-a Rawn Zawm Tharte
GSAM 317.41852 kum nipui, Rochester-a lehkha chhuah hna a ṭan ṭhat tâkah chuan, Elder White leh a nupui chu sakawr leh sakawr tawlailîr hmangin thla thum chhûng an zin a; chhak lam Bangor, Maine thlengin an kal a, kawng zêlah inkhâwm an nei a, Sabbath vawngtu darh vêlte an tlawh a. An haw hma, thla 9 ni 26 aṭangin Elder J. N. Andrews chuan 124 Mt. Hope Avenue-ah thuhril chhunzawm a nei a. Hetih lai hian ni hmasa vawng Adventist pariatin tûna thutak an pawm a; ziaktu hi chûng zînga mi pakhat ka ni.
GSAM 318Oswald Stowell Tihdam A Ni
GSAM 318.1Thla 10 chhûnga Zirtawpni tlai pakhat chuan, Elder White leh a nupui chu chhak lama an zin aṭangin an inah an lo haw a. A tûk (Sabbath) chuan Sabbath inkhâwmah a vawi khat nân kan hmu a. Chu inkhâwm lai chuan, khâwl chhûttu Oswald Stowell chuan chuap tuamtu puar natna na tak a vei a; a enkawltu daktawr pawhin thi tûrin a ngai tawh a. Daktawr chuan “a tân engmah ka ti thei tawh lo,” a ti a. Inkhâwm lai chuan Oswald chu a bula pindanah a awm a, a taksa a na êm êm a. Inkhâwm tâwpah chuan a tâna ṭawngṭaisak tûra ngenna a rawn thawn a. Mi dangte nên hun eng emaw chhûng ṭawngṭai tûrin min sâwm a. A khum bulah kan kun a, tawngṭai neih lai chuan Elder White-in “Lalpa hmingin” hriak a hnawih a. Pathian Thlarau awmpuina chu hriat theih khawpin a awm a, a dam nghâl ta a ni. Tawngṭai aṭanga kan thawh chuan a khumah a lo ṭhu a, hma lama na êm êm a nakte chu bengin, “Ka dam ṭha famkim ta. Naktûkah kut hmanga chhuttîr khâwl chu ka khawih thei ang,” a ti a. Chumi hnu ni hnihah chuan a khawih ngei ta a ni.
GSAM 318Rochester Mite Hmâa Mrs. White Hrilhlâwktuin Hmuhna
GSAM 318.2Unaupa Stowell tidamtu malsâwmna tho chu Mrs. White chungah nasa zâwkin a lo thleng a. Elder White-in a lam a hawi chuan, “Ellen chu hrilhlâwktuin hmuhnaah a awm a; he dinhmuna a awm lai chuan a thâwk lo. In zînga tû pawhin he thu hi chiang taka hriat in duh chuan, in endik thei a ni,” a ti a. Chutiang chuan dârkâr khat leh minute sawmhnih vêl hrilhlâwktuin hmuhnaah a awm a. Chu dinhmuna a awm lai chuan thu a sawi a, a châng phei chuan thu tluan chiang tak tak a sawi a; mahse ngun thei ang bera an endik pawhin a taksaah thâwkna engmah an hmu thei lo a ni.
GSAM 319Kohhran Mi Lo Tel Lo Awm Dân Chungchâng Hrilhlâwktuin Hmuhna
GSAM 319.1Mrs. White chu he hrilhlâwktuin hmuhna aṭanga a harh chhuah hnuah, a thil hmuhte chu a sawi a. Elder White leh a nupui chhak lama an zin aṭanga an haw hma chuan, kan zînga mi pakhat chu khua aṭangin a chhuak a, Michigan ramchhûngah sumdâwnna chungchângin a zin a. Chuvângin he inkhâwmah hian a tel lo va, Elder White emaw a nupui emaw a la hmu ngai lo bawk a. A hrilhlâwktuin hmuhna a sawi lai chuan, Mrs. White-in thil dangte bâkah, mipa pakhat chungchâng a hmuh chu min hrilh a: chu mipa chu a in aṭanga hlâ taka a zin laiin Pathian dân leh Sabbath chungchâng tam tak a sawi a, nimahsela chutih lai vêk chuan thupek pakhat a bawhchhe reng a ni. Chu mi chu a la hmuh ngai loh mi a ni a; mahse a chungchâng entîr a nih avângin, eng tik niah emaw chuan a la hmu ang tih a ring a ni, a ti a. Nimahsela, kan zînga tumahin chu mipa chu kan hriat mi zînga mi a ni ang tih kan ring lo.
GSAM 319.2A chunga hrilhlâwktuin hmuhna pêk a nih aṭanga chawlhkâr ruk vêlah chuan, a hmaa kan sawi tawh unaupa chu Michigan aṭangin a lo haw a. Mrs. White-in a hmêl a hmuh vêleh unaute zînga pakhat hnênah, “Kha mi kha a ni, hrilhlâwktuin hmuhnaa ka hmuh, in hnêna ka sawi kha,” a ti a. A nupui leh mi dang eng emaw zât awm laiin he unaupa hnênah hrilhlâwktuin hmuhna chu sawi a nih chuan, Mrs. White-in a hnênah, “Nathana-in Davida hnêna a sawi ang khân, ‘Chu mi chu nang i ni,’” a ti a. Tichuan hrilhlâwkna thilpêk hmanga an sual zilhhau an nih huna mi ṭhenkhatin an tih tûr Paula sawi chiah chu a ti ta a: “Nimahsela, in zain thu in hrilhlâwk a, ring lo mi emaw, thil hre lo mi emaw a lo luh chuan, in zain a sualna in hriattîr a, in zain a chungah ro in rêlsak a; chutiang chuan a thinlunga thurûkte chu tihlanin a awm a; tichuan bawkkhupin Pathian a bia ang a, Pathian chu in zîngah a awm ngei a ni tih a puang ang.”3 Mrs. White-in a thiltih sualte a sawi a ngaithlâk hnuah, he unaupa chu a nupui hmâah ṭhingṭhi a bil a, mittui nên a nupui leh chuta awm mi tlêmte hnênah, “Pathian chu in hnênah a awm ngei a ni,” a ti a. Tichuan Michigan-a a awm lai a awm dân, thupek pasarihna a bawhchhiat chu a pum puiin a puang ta a. Chu thil chu mail zangnga aia hlâa thleng ni mah se, a thlen lai ngeiah hmuhnaa târ lan a lo ni tawh a ni.
GSAM 320.1Chutiang chuan chawlhkâr tlêm te chhûngin thurâwn thuhretnate a dikzia nemnghehna chak tak kan hmu a. Mihring theihna piah lama thiltihtheihna eng emaw hmanga chhuak a ni tih chauh kan sawi ta a ni lo va; mite sual chu thu chiang takin zilhhau ṭhîntu hnên aṭanga lo chhuak a nihzia pawh kan sawi thei ta a ni.
GSAM 320Uriah Smith-in Enfiahna Pisa A Zawm
GSAM 320.2Enfiahna bu 3 chhuah lai hian Uriah Smith chuan Sabbath vawn a ṭan a, Enfiahna pisa a zawm a. Chutah chuan kum rei tak chhûng ziaktu leh thu siamthat hna enkawltu a ni a. Chanchinbua chhuah a thuziak hmasa ber chu “Hun leh Hrilhlâwkna Vaukhân Aw” tih hla thu a ni a; 1853 kum, thla 3 ni 17-ah a lo chhuak a ni.
GSAM 320.31852 kum, thla 9 ni 10 aṭanga ni 12 thlenga Washington, N.H.-a inkhâwmpui neihah Elder Smith chuan vântirhkoh pathumna thuchah a vawi khat nân a hre a. West Wilton-a a in lam a haw chuan, a thil hriat chu ngun takin a zir a, 1852 kum, thla 12 Sabbath hmasa berah ni sarihna vawn a ṭan a. 1853 kum, thla 5 ni 3-ah Rochester, N.Y.-a Enfiahna pisa a zawm a. Chutah chuan amah leh a unau nu Annie-in kum khata $1,000 leh chaw dawnga zirna ina zirtîr hna thawh âiin, an chaw leh silhfen man chauh hlawhin hna an thawk a. Hêng ang hi a ni, a bul ṭan laia vântirhkoh pathumna thuchah hna din ngheh nâna inhlanna ṭhenkhat chu.
GSAM 320Rawngbâwltuah Nemngheh A Ni
GSAM 320.41863 kum vêlah Elder Smith chuan mipui hmâa thu sawi theihna a thilpêk chu a hmang ṭan a. 1866-ah chanchin ṭha rawngbâwltuah nemngheh a ni a. Chumi hnuah chuan Atlantic aṭanga Pacific thlenga ram hrang hranga camp-meeting leh Conference-ah nasa takin a thawk a; a mahni kohhran, Battle Creek kohhranah pawh kohhran enkawl hna a thawk bawk a. Battle Creek zirna in sang hawn a nih hnuah, chu zirna hmun Bible zirtîrna lamah a remchân ang zêlin a zirtîr a. Enfiahna leh Thuthang Puangtu ṭhatna tûrin 1894 kumah Atlantic Tuipui a kân a, Europe rama ram hrang hrangte a tlawh a. Syria-a a awm lai chuan khawsik a vei a; chu natna hnuhma aṭang chuan a dam ṭha famkim leh ta ngai lo a ni.
GSAM 321Châwl Lovin Kum Sawmnga Hnathawh
GSAM 321.11853 aṭanga 1903 thleng, kum za chanve chhûng chuan, Elder Smith chu Lo Kal Lehna Enfiahna leh Sabbath Thuthang Puangtu thu siamthat hnaah a tel deuh reng a; chu hun tam zâwkah chuan chanchinbu thu siamthat hna zawng zawng enkawltu a ni a. A thih niah pawh, zeng natna vuan thut avânga a tlûk lai chuan, chhut tûra a buatsaih thuziak kengin pisa lam a pan mêk a ni. Kohhran lehkhabute zîngah lehkhabu pawimawh eng emaw zât a thawh bawk a. Chûng lehkhabute zîngah chuan Daniela leh Thupuan Chungchâng Ngaihtuahnate, Mihring Nihphung leh A Chan Tûr, Hmun Thianghlim leh Ni 2300 chungchâng lehkhabu tihzauh, Hnamte Thilmak, Tûn Lai Thlarau Biakna tihte hi a tel a. Hêng lehkhabute zînga a hmasa ber chu, ni khata thu siamthat leh pisa hna zawh hnu, zân dâr kua leh zanlai inkâr hunah a tam ber ziak a ni.
GSAM 321Elder Smith Thihna
GSAM 321.2A nun chu ṭangkai tak leh hman ṭhat a ni. 1903 kum, thla 3 ni 6-ah Isuaah a muhil ta a, a thawhrimna aṭangin a châwl ta a ni. Nimahsela a chungchângah chuan, “A thil tihte chuan amah an zui,” tih hi dik takin sawi theih a ni a; a thi tawh chung pawhin thu a la sawi reng a ni.