Bung 15 — Êng Pung Zêl leh Thilmak Lian Zâwkte
GSAM 235.1“Ni hmasa, êng in hmuh hnuva hrehawm tawrhna indona nasa tak in tuar chhuah hun kha hre reng rawh u; a chângin hau leh tihduhdahna avângin mipui en tûra phochhuahin in awm a, a chângin chutianga tihte tawrhpuituah in lo chang bawk a ni.”1
GSAM 235.21844 beiseina hlohna aṭanga hmun thianghlim leh vântirhkoh pathumna thuchah chungchânga êng chiang tak a lo lan chhuah thleng khân, fiahna danglam tak a awm a ni. Hmalakna kal taa an dikzia la vawn tlat Adventist-te chu, thuchah chu a hlawhchham vek niin ringtute tâna ‘mipui en tûra phochhuah’ an ni tak zet a; chu mi avâng chuan nasa takin an sawichhiat an tuar a ni. Rinnaa Lalpa an vawn tlat a, a Thlarau Thianghlim awmpuina an chan lai chuan, chu chu hlim takin an tuar thei a ni.
GSAM 235Beihna Tûr Pahnih Bîk
GSAM 235.3Setana chuan Adventist mite thlêmna tûr pahnih bîk a nei a. A hmasa zâwk chu, hrilhlâwkna hun a tâwp tawh tih ring nghet takte chu, Krista lo kal lehna chu thlarau lama lo kalna a ni a, engtin emaw ni 2300 a tâwp khân a lo kal tawh a ni tih rintîr a ni. A pahnihna chu, an nuntawng kal ta chungchânga rinhlelhna neite chu chu zawng zawng bânsan tûra hruai a ni. Chuvângin, hmun thianghlim leh vântirhkoh pathumna thuchah chungchânga thutak chu Pathian Lehkha Thu aṭanga zawi zawiin hriattîr a nih lai chuan, hrilhlâwkna thilpêk hmanga Pathian Thlarau thuchahte chuan hmalakna kal ta chu a nemnghet a. Chu chu ‘êng nasa tak,’ khawpui thlenga kawng zawng zawng tihêng tûra Pathianin kawng bulah a dah, tiin a sawi a. Tin, Krista lo kal lehna chu a tak ngeia leh amah ngeia lo kalna a ni dâwn avângin, ‘nite’ tâwpa thil thleng chu a ni thei lo tih Pathian Lehkha Thu finfiahna pawh a kawhhmuh a ni.
GSAM 236Thilmak Inlâr Chhuahte
GSAM 236.1Hêng ni hnuhnûngah hian Lalpan hrilhlâwktuin hmuhna hmangin a mite hnênah thu sawi ta se, chu inlâr chhuahna ngeiah chuan Pathian hnên aṭanga lo kal a nihzia chhinchhiahna chiang takte awm kan beisei lâwm ni? Chûng chhinchhiahna chu Mrs. E. G. White hrilhlâwktuin hmuhnateah a lang a ni. Bung 13-a târ lan ang khân, hrilhlâwktuin hmuhnate a thlen dân ngei pawh chu thilmak a ni hrim hrim a; nimahsela, a hmuhna hmasate nêna inzawm thil mak tak tak tam tak a awm a, he lehkhabu hi in chhiar zêl chuan in lo hmu ang. Mite rilru la a, Mosia angin, ‘Ka han pêng ang a, he thil hmuh mak tak hi ka han en teh ang’ ti tûra hruai nân Pathianin a ruahman thilpêk hetiang hi chu, thil dang kan beisei thei ang em ni? Nula rethei, damlo leh chak lo, thihna hnaih taka awm anga lang pakhatin, Lalpan hrilhlâwktuin hmuhna a pe a ni tia a sawi mai chu, chutiang tihtheih nân a tâwk lo tûr a ni. Hrilhlâwktuin hmuhnate nêna inzawm thilmak inlâr chhuahte chuan chûng hmuhnate hriat châkna a siam a; tichuan, Lalpan mi dangte hnêna hriattîr tûra a hrilhte chu sawi tûrin, chu nula chu hmun hrang hranga kal tûra sâwm a ni ta a ni.
GSAM 236Hrilhlâwktuin Hmuhna Pathumnaa Thilmak Lantîrnate
GSAM 236.2Bung 13, phêk 212-a kan sawi tawh, a pa ina a dawn hrilhlâwktuin hmuhna pathumna chungchâng thil ṭhenkhat hi, Mrs. White nu leh pa te, a unau Pi Sarah Belden leh mi dangten min hrilh angin, hetah hian ka sawi ang.
GSAM 236.3Hrilhlâwktuin hmuhna a dawnna pindan chhûng chuan, thawmhnaw dahna bâwm chungah chhûngkaw Bible lian tak a awm a. Chu chu 1822 kuma Boston-a Joseph Teale chhut Bible zînga pakhat a ni. Lehkhabu chu a sei zâwng inchi 18, a zau zâwng inchi 11, a chhah zâwng inchi 4 a ni a, a rih zâwng paund 18 aia rit deuh a ni. Hrilhlâwktuin hmuhna a dawn lai chuan a ding chhuak a, he Bible rit tak hi a kut vei lamah a la a, a keu chungin a taksa aṭanga kil ding takin a phar chhuak a. Tichuan, dârkâr chanve aia rei chhûng, a kut ding lamin phêk hrang hrang a hawng a, Pathian Lehkha Thu châng hrang hrang a kawhhmuh a, a mitin chung lam, lehkhabu awmna lam letling a en chungin chûng chângte chu a sawi chhuak a ni. A unau Sarah (a hnûa Stephen Belden nupui lo ni ta), emaw, a chângin chutah a awm mi dang tu emaw chuan, a kutzungṭang kawhhmuh châng tin chu an en a; eng châng pawh ni se, a kutzungṭang innghahna thu chu a sawi chhuak ngei a ni tih an hmu chiang a ni. A nu Harmon-i chuan a fanu Ellen chu a nih dân pangngaiah chuan ‘a chak loh avângin, thawmhnaw dahna bâwm chung aṭang khân chu Bible rit tak chu a la chhuak thei lo; nimahsela, hrilhlâwktuin hmuhna a dawn lai chuan, ipte-a dah theih Thuthlung Thar te chauh a ni ang maiin awlsam takin a keng a ni’ a ti a.
GSAM 237.1Hei hi thilmak a ni tak zet!—Nula chak lo te, paund 70 chauh ritin, mipa chak tak pawhin minit 2 chhûng a ken theih loh dânin Bible rit tak chu dârkâr chanve aia rei a keng a; tin, a mitin chung lam, lehkhabu awmna lam letling a en chungin, Pathian Lehkha Thu châng hrang hrang a kawhhmuh a, a kawhhmuh apiang chu a sawi chhuah châng a ni zêl a. A tâwp berah chuan, a chuap a che lo va, a taksa chhûngah thaw a awm lo chungin, a hnên aṭangin aw a chhuak a, Pathian Lehkha Thu châng a kawhhmuhte chu dik takin a sawi chhuak a ni. Hei hi mihring tihchhuah emaw, natna avânga thil thleng emaw tia sawisêlna pêl a ni ngei mai. A hmutute chuan hlingbûk alh zînga thu sawitu Thlarau inlâr chhuahna chiang ber a ni tiin an ngai a. Nula Harmon hrilhlâwktuin hmuhna pathumnaa hetiang thilmak inlâr chhuahte chu hriat a nihna apiangah, hêng hmuhnate chhûngah hriatna leh thiltihtheihna tâwp chin nei mihringte aia ropui zâwk thiltihtheihna a awm tih finfiahna rinawm tak a tling a ni.
GSAM 237Topsham-a Hrilhlâwktuin Hmuhna
GSAM 237.2He thil a thlen hnu rei lo teah, Portland, Maine aṭanga hmârchhak lam mail 30 vêla Topsham-a Adventist pâwlte chuan, Nula Ellen G. Harmon chunga Lalpa hnathawh an hriatin, chu hmunah chuan an sâwm a. Sâwmna chu a pawm a, tichuan Topsham a vawi khatna tlawh chu a lo ni ta a ni. Chu hun laia Adventist inkhâwmte chu Pu Curtiss inah neih ṭhin a ni. Oakland, California-a Pi Frances Lunt (hmâa Nula Frances Howland) chuan, 1890 kum, thla 1, ni 19 ziah he thu hi min pe a:—
GSAM 238.1“Kei leh ka pa chhûngte chu 1845 kum khân Topsham-a Unau Harmon inkhâwmteah kan tel a, hêng inkhâwm lai hian hrilhlâwktuin hmuhna a dawng a ni. Chu chu hrilhlâwktuin hmuhna a dawn lai kan hmuh vawi khatna a ni. Unaupa Curtiss chuan hmân lai Bible zînga pakhat [Teale Chhûngkaw Bible, paund 18 rit] a nei a. Hrilhlâwktuin hmuhna a dawn lai chuan Unau Harmon-in he Bible lian tak hi thawmhnaw dahna bâwm chung aṭangin a la a. A mitin chung lam, lehkhabu lam hawi lovin a en chungin, a phêk aṭanga a phêk dang a hawng a, Pathian Lehkha Thu chângte a kawhhmuh a ni. A sawi chhuah chângte chu zirtîrna te, fuihna te, emaw zilhna thu te a ni. Chu hun laia inlâr chhuahna danglamna pakhat chu lehkhabu awm dân a ni. A kutphah phar chungah digrî 45-a awiin a keng a; mi dang tumahin chutiang awi zâwng chuan lehkhabu eng pawh kut aṭanga a tla nghâl lovin an keng thei lo. Nimahsela, Unau Harmon chuan he Bible hi a kutah belh nghet ang maiin, chu awi zâwng chuan minit eng emaw zât a keng a, chuti chungin pindan chhûnga mi pakhat hnên aṭangin mi dang hnênah a kal kual a ni.”
GSAM 238Pi Truesdail Thuhretna
GSAM 238.2He hrilhlâwktuin hmuhna vêk chungchâng thu dang chu, Trenton, Missouri-a Pi M. C. Truesdail hnên aṭanga lo kal, 1891 kum, thla 1, ni 27 ziah a ni. Ani chuan heti hian a sawi:—
GSAM 238.3“1845 kum khân kum 15 mi ka ni a, Unau Harmon-in Topsham a tlawh vawi khatna khân ka awm a ni. Chu tum chuan Unaupa Curtiss inah hrilhlâwktuin hmuhna a dawng a, chutah chuan chhûngkaw Bible lian tak chu a la a, a kut chungah a kâi a. A ken dân chutiang chuan, mi dangte zîngah tumahin lehkhabu chu a kut aṭanga a tla nghâl lovin an keng thei lo.
GSAM 238.4“Unau Harmon chuan dârkâr 2 aia rei hrilhlâwktuin hmuhna a dawng a. Ka la hmuh tawh zînga Pathian thiltihtheihna inlâr chhuah mak ber a ni a; hrilhlâwktuin hmuhna a dawn lai vawi 12 aia tam ka hmu tawh a ni. Chûng hunte chu rilru tak taka awmna leh mahni inenfiahna hun an ni zêl a, nimahsela hei hi chûng zawng zawng aiin a ropui a ni. Aw, vân Lal ropui chuan a hmanrua chak lo tak hmanga min zirtîr lai chuan kan khur êm êm a! Kan dinhmun khirh taka min thlamuan a, kan tân ṭangkai tak thu, Hebrai 2:2, 3; Jakoba 5:7, 8; Hebrai 10:35, 39; 1 Petera 1:7; Luka 12:32-37 leh a dang tam takte Unau Harmon-in min chhiarsak lai chuan kan khur a ni. Chhûngkaw Bible lian tak chu a kâi sâng êm avângin, a kawhhmuhna châng chhiar tûr chuan ṭhutthlêng chungah ka ding a ngai a ni. Unau Harmon chu keimah aia inchi 2 aia sâng a ni ka ring lo.”
GSAM 239.1Hetiang thilmak inlâr chhuahte chuan rilru hawngte chu, mihring thiltihtheihna aia ropui zâwkin chu hmanrua inngaitlâwm tak chu a thunun a ni tih a hriat chiantîr a. Tichuan, a thurâwn thuhretna sawi tûra lo kal tûrin New England hmun hrang hrang aṭangin sâwmna a lo kal a ni.
GSAM 239Kut Hnathawh Chu Sual A Ni Tih
GSAM 239.2Chu hnu rei lo teah chuan Nula Harmon chu hrilhlâwktuin hmuhnaah, kut hnathawh chu sual a ni tiin ringtu ṭhenkhat awmna Paris, Maine tlawh tûra hrilh a ni a. Woodstock, Maine-a Elder Stephens chu he ngaihdân dik lo hruaitu a ni a, mi dangte chungah thu a nei nasa hle a ni. Hmânah Methodist thuhriltu a ni tawh a, Kristian inngaitlâwm leh rinawm tak niin ngaih a ni. Thutak atâna a ṭhahnemngaihna leh thianghlima a nung anga a lan avângin mi tam tak rin a hlawh a, chu chuan mi ṭhenkhat chu Pathian kaihhruaina bîk dawng a ni tih a rintîr a ni. Lalpan Nula Harmon hnênah amah zilhna tûr thu a pe a. Ani chuan, hnathawh a bânsan a, a ngaihdân dik lote mi dangte pawm tûra a nawr a, a pawmtu ni lo zawng zawng a dem avângin, Pathian thu kalhin a awm a ni tih a sawi a. A dik lohna hriat chiantîr tûra Lalpan finfiahna a pêk zawng zawng a hnar a, a tihsualte a pawm duh lo. A rilrua lo lang a zui a, hmun hlata ṭawngkam chhe takin an lo chhânna tûrah kea kalin, khualzin hahthlâk tak a nei ṭhîn a. Hêng zawng zawngah hian Krista avângin hrehawm a tuar a ni tiin a ngai a. A ngaihtuahna leh a thliar hranna chu a hnâwl bo a ni.
GSAM 239.3Nula Harmon thurâwn thuhretna leh chu thil a tâwp dân chungchângah chuan, chutih laia Paris, Maine-a chêng Pi M. C. Truesdail lehkha ka dawn aṭangin ka la chhuak ang. A chunga thu kan sawi nêna inmil thil ṭhenkhat a sawi hnu chuan, heti hian a sawi a:—
GSAM 240.1“An hruaitu Jesse Stephens chauh lo chu an vaiin an dik lohnate an puang a. Unau Harmon chuan, a dik lohnate puanga a inngaitlâwm loh chuan, a nun kawng chu rei lo teah a tâwp thuai dâwn a ni tiin a vaukhân a. Hei hi engtin emaw mahni a intihhlum dâwn tih hrilhlâwkna niin an vaiin an hre thiam a ni.”
GSAM 240.2A chungchânga a hnu lama thil thleng chu hetiang hi a ni:—
GSAM 240.3“A pâwl tê-in a kalsan hnu chuan lungngaihna a nei ta a, rei lo teah a rilru a buai ta a, mi sualte chaw chhum a ei duh ta lo. A chhûn chaw ka thlen lai khân Massachusetts aṭanga ka lo haw leh tih a la hre lo. Tukverh kua têah a kut ruh lawng ang mai chu a lo phar chhuak a, ‘Unau Marion, hei keng tûr hian Pathianin a rawn tîr che a ni em?’ tiin a zâwt a. Ka chhânna rinhlelh deuh chu a hriatin, a tem duh ta lo. A unaupa (ringlo mi) ina pindan tê chhûnga khung a awm a, a dinhmun khawngaihthlâk tak chuan, vân aṭanga ngilnei taka vaukhânna lo thawn, a luhlul taka a hnâwl kha min hriat chhuahtîr a ni. He lungchhiatthlâk taka ka tlawh aṭanga ni 2 hnuah hian a chhûngte hnênah an hruai a; chutah chuan rei lo teah a mutna puante hrui atâna siamin mahni a intihhlum ta a ni.”2
GSAM 240Hrilhlâwkna Lo Thleng Famkim
GSAM 240.41845 nipui lai khân, Otis Nichols sâwmna angin Nula Harmon-in Massachusetts a tlawh a, a unau Sarah a kalpui a ni. Pu Nichols chhûngte hnênah an thleng a. Ani leh a nupui chuan an sakawr lirthei nên an kal a, inkhâwm neih tûrin hmun hrang hrangah an hruai a; chûng hmunah chuan Nula Harmon-in a thurâwn thuhretnate a sawi a ni. Chutiang chuan Boston, Roxbury leh Carver a tlawh thei ta a. Boston, Massachusetts an tlawh vawi hnihna lai chuan thil ngaihnawm tak a thleng a ni.
GSAM 240.5Boston leh a chhehvêlah chuan, ngaihdân dik lo vawng tlat, hnathawh chu sual a ni tih pawh ringtu pâwl an awm a. An thuchah ber chu, ‘In thil neihte hralh ula, mi retheite hnênah pe rawh u’ tih a ni. Jubili hunah an awm a, ram chu a chawlh tûr a ni a, mi retheite chu an thawk lovin enkawl an nih tûr a ni an ti a. Sargent, Robbins leh mi dang ṭhenkhat chu an hruaitute an ni. Anmahni dik lohnate târ lan a nih avângin, hrilhlâwktuin hmuhnate chu Diabola hnên aṭanga lo chhuak niin an puh a. Anmahni ang rinna nei lo zawng zawng chungah an khauh êm êm a ni.
GSAM 241.1Nula Harmon leh a unau chu Pu Nichols ina an tlawh lai chuan, Sargent leh Robbins chu a hnên aṭanga ṭanpuina dîl tûrin Boston aṭangin an lo kal a. Amah tlawh a, a hnêna zan riak tûra lo kal an nih thu an sawi a. Pu Nichols chuan, Nula Sarah leh Ellen Harmon-te in chhûngah an awm a, anmahni nêna an inhriat a duh avângin, an lo kal chu a lâwm thu a hrilh a. An rilru an thlâk nghâl a, in chhûnga lût tûrin thlêm an theih ta lo. Pu Nichols chuan Ellen-in Boston-ah a thuchah a sawi theih leh, an ngaithla hnuah a dik leh dik lo an ngaihtuah dâwn em tih a zâwt a. ‘Aw,’ an ti a, ‘Sabbath lo awm leh tûrah Boston-ah lo kal rawh u [ni hmasa an sawina a ni, Sabbath hi an la pawm loh avângin]; a thu ngaithlâk theihna hun ṭha kan nei duh a ni.’
GSAM 241.2Pu Nichols chuan 1858 kum khân Dorchester-a a inah hei hi min hrilh a ni. Sabbath zîngah a sakawr lirtheia Nula Harmon hruai a, inkhâwm ruahmanah chuan Boston-a kal tûrin a ruahman fel vek tawh thu a sawi a. Chu tlai chuan chhûngkaw ṭawngṭai lai chuan hrilhlâwktuin hmuhna a dawng ta a. Chu a dawn zawh hnu chuan, ‘Unaupa Nichols, naktûkah Boston-ah ka kal dâwn lo; Lalpan Randolph-a ka kal a ṭûl tih min entîr a ni. Chutah chuan ka thawh tûr hna a nei a ni,’ a ti a. Pu Nichols chuan a thu tiam chu a ngai pawimawh êm êm a. A tûk nia Boston-a hruai a tiam tawh avângin, lungkham takin, ‘Sargent leh Robbins hnêna ka thu tiam kha engtin nge ka tih ang?’ tiin a zâwt a. Nula Harmon chuan, ‘Chu chu ngaih pawimawh suh; Lalpan kawng dang lama kal tûrin min ti a ni,’ a ti a. Pu Nichols chuan, ‘A nih leh, hei hi ka hre thiam lo,’ a ti a. Nula Harmon chuan, ‘Kan thlen hunah kan hre thiam dâwn a ni tih Lalpan min entîr a ni,’ a ti a. Pu Nichols chuan, ‘A nih leh, keiniin kan kal a, kan hruai che a nih loh chuan i kalna tûr a awm lo; nimahsela, Boston-a unaute hnênah he thu hi engtin nge ka hrilhfiah ang tih ka hre lo,’ a ti a.
GSAM 241.2Pu Nichols chuan heti hian min hrilh belh a: ‘Unau Harmon chuan hrilhlâwktuin hmuhnaah an vervêkzia a hmu a. Sabbath-ah Boston-ah inkhâwm a awm dâwn lo va, Sargent, Robbins leh dotu dangte chu Sabbath-ah Randolph-a mipui tam takte nên an inkhâwm dâwn a ni tih a hmu a (Randolph chu Boston aṭanga mail 13 a ni). Keini pawhin Sabbath-a Randolph-a an inkhâwmnaah dotute chu kan hmu tûr a ni a; chutah chuan an tâna thuchah pêk a ni ang a, chu chuan rilru dik leh thliar lâwkna nei lote chu, a hrilhlâwktuin hmuhnate Lalpa hnên aṭang nge, Setana hnên aṭanga lo kal a nih tih a hriat chiantîr dâwn a ni.’ Boston-a kal hnuah Randolph-a kal leh, mail 22 zinna tûr chu tih lovin, Randolph-ah an kal nghâl a, inkhâwm hun vêlah an thleng a ni. Chutah chuan Boston-a inhmu tûra thu tiamtute ngei kha an hmu ta a. Tichuan Pu Nichols chuan, ‘Tûnah chuan ka hre thiam ta,’ a ti a.
GSAM 242.1Nula Harmon thurâwn thuhretna tlânsan tûra Sargent leh Robbins an beihna leh, anmahni hmu tûra Nula Harmon kaihhruai a nih dân hian, chutah a awm mi ṭhenkhat rilruah nghawng lian tak a nei a ni. Inkhâwm ngei chungchâng chu Pu Nichols sawi dân angin ka la chhuak ang:—
GSAM 242Thilmak Tak Tak Tihlan
GSAM 242.2“Unau Ellen chu thilmak tak tak nên hrilhlâwktuin hmuhnaah hruai a ni a, hrilhlâwktuin hmuhna a hmuh lai chuan aw fiah takin a lo kal zawng zawngin chiang taka an hriat theih tûrin ni tlâk dâwn thlengin a thu sawi reng a. Sargent, Robbins leh French-te chuan Unau Ellen-in hrilhlâwktuin hmuhna a hmuh laia thu a sawi chu an hriatin an thinur êm êm a, an phûr buai bawk a; chu chu Diabola laka chhuak niin an sawi. Chu hrilhlâwktuin hmuhnain mi a khawihna tihbo tûr chuan an thu neihna zawng zawng leh an taksa chakna zawng zawng an hmang zo va. Ellen thu sawi an hriat loh nân an zavaiin ring takin hla an sa a, chutah chuan inchhâwkin aw ring takin thu an sawi a, Bible an chhiar bawk a. An chakna a zâm zo va, an kut a khûr avângin Bible an chhiar thei ta lo hial a. Nimahsela, chu buaina leh thâwm zawng zawng kârah chuan Ellen-in hrilhlâwktuin hmuhna a hmuh laia a thu sawi aw fiah leh hriam tak chu a lo kal zawng zawngin chiang takin an la hre tho va. Anmahni ṭhiante zînga ṭhenkhatin an zilh a, tihtawp tûrin an ngen chung pawhin, hêng mite hian thu an la sawi theih leh hla an la sak theih chhûng zawng chu an dodâl reng a. Nimahsela Robbins chuan, ‘Milim hmâah in kun a ni; rangkachak bawngno chibai in bûk a ni,’ a ti a.
GSAM 243.1“In neitu Pu Thayer chuan, Robbins-in a sawi angin, a hrilhlâwktuin hmuhna chu Diabola laka chhuak a ni tih a ring famkim lo va. Eng emaw ti kawng zâwngin fiah a duh a. Setana thiltihtheihnaa hrilhlâwktuin hmuhna hmuh chu Bible hawnga, a hmuh lai mi chunga dahin a titâwp thei tih a lo hria a. Chutiang chuan fiah tûrin Sargent a sâwm a, ani chuan a ti duh lo va. Tichuan Pu Thayer chuan dawha Bible dah, an hman khât êm êm, chhungkaw hman tûr Bible lian leh rit tak, lehkha hmun li-a thlêpa siam chu a la a, a hawng a. Ellen chu pindan kilah bang hnung innghatin a awn a, hrilhlâwktuin hmuhna a hmuh lai chuan a âwm chungah a hawngin a dah a. Bible a chungah a dah vêleh a ding chhuak a, Bible hawng chu kut khatah kengin pindan laiah a kal a. A ban a phâk sâng theih tâwpah Bible chu a khai a, chung lam a en reng chungin zahawm takin, ‘Pathian hnên aṭanga thâwk khum thuhretna,’ tih emaw, chu mi awmzia keng thu emaw chu a sawi a. Tichuan Bible chu kut khatah a phar chhuak a, Bible lam en lovin chung lam a en reng chungin hun rei tak chhûng a kut lehlam chuan a phek a let zêl a, thu ṭhenkhat chungah a kut zung a kawhhmuh a, aw zahawm takin chûng thute chu dik takin a sawi chhuak a. A mit chuan chung lam a en reng avângin, a lo kal tam tak chuan a sawi chu a dik nge dik lo en tûrin a kut zungin a kawhhmuhna thute chu an en a. A kawhhmuh thute zînga ṭhenkhat chu mi suaksualte leh Pathian sawichhiatute chunga rorêlna thute an ni a; a dangte chu kan tûn dinhmun chungchânga fuihna leh zirtîrna thute an ni.
GSAM 243A Hrilhlâwktuin Hmuhna Rei Ber, Dârkâr Ruk Aia Rei
GSAM 243.2“Chutiang chuan chhûn hnu zawng zawng a awm a, ni a tlâk dâwn hnaihah hrilhlâwktuin hmuhna a hmuh chu a tâwp ta a. Ellen chu hrilhlâwktuin hmuhna a hmuh lai chuan a ding chhuak a, a kutah Bible hawng rit tak chu kengin pindan chhûngah a kal a, Pathian Lehkha Thu chângte a sawi chhuak a. Chutih chuan Sargent, Robbins leh French-te chu an ngawi ta a. A hun la bâng chhûng chuan mi dang tam takte ang bawkin an rilru a buai a; mahse an mit an chhing a, an rilru hriatna chu eng mah puang chhuak lovin an tuar chhuak lui ta a.”3
GSAM 244Nula Harmon Inneihna
GSAM 244.1August ni 30, 1846-ah Nula E. G. Harmon leh Elder James White chu an innei a, thuchah hmasawnna tûrin an thawh ho ta a. Kum 1847 chhûng chuan an hna an thawhna chu Maine leh Massachusetts-ah a ni deuh ber.
GSAM 244.2April thla Sabbath hmasa berah chuan, chutih laia inkhâwmna hmun an hman ṭhin, Topsham-a Stockbridge Howland inah Mrs. White hnênah hrilhlâwktuin hmuhna ngaihnawm êm êm a pêk a ni a. Hê hrilhlâwktuin hmuhna hi Thuziak Hmasate-a sawi chu a ni a; chutah chuan hmun thianghlim leh a chhûnga bungrawte, manganna hun, mi thianghlimte khawpuite aṭanga an tlân chhuahna, mi suaksualten an hualna, Pathian aw avânga an chhanchhuahna, zalênna kûm, chhûm tawlailîra Lalpa lo kalna leh a dangte a hmu a. Hê hrilhlâwktuin hmuhna a hmuh laia a chetzia ṭhenkhat hi lo chhinchhiah tlak a ni.
GSAM 244Hrilhlâwktuin Hmuhna Pakhat Hmuh Laia Bible Tam Tak Hman
GSAM 244.3January ni 19, 1890-ah Pi Frances Lunt (S. Howland fanu) chuan heti hian min hrilh a:
GSAM 244.3“Inkhâwmna pindan sirah dawhkan pakhat a awm a, a chungah chuan lehkhabu chi hrang hrang eng emaw zât a awm a, chûng zîngah chuan Bible a len lam pangngai eng emaw zât a awm bawk a. Hrilhlâwktuin hmuhna a hmuh lai chuan Mrs. White a ding chhuak a, dawhkanah a kal a, lehkhabu dang pakhat mah khawih lovin Bible pakhat a la a. A kut vêiin a lu chungah a hawngin a keng a, a kut ding lam zung ṭang chuan a sawi chhuah mêk Pathian Lehkha Thu châng chu a kawhhmuh a. Chu thu a sawi pêk tûr mi hmâah chuan a ding a, a hnênah Pathian Lehkha Thu a sawi zawhah chuan lehkhabu hawng chu chu mi âwm chungah a dah a. Dawhkanah a kîr leh a, Bible dang pakhat a la a, chutiang bawkin Pathian Lehkha Thu châng dang a sawi chhuak leh a, a thu sawi pêk mêk mi âwm chungah Bible hawng chu a dah leh a. Hetiang hian mi paruk vêl chungah a ti a; chumi hnu chuan mawi takin ṭhutthlêngah a ṭhu ta a. Chu hun chhûng zawng chuan lehkhabu lam en lovin a mitin chung lam a en reng a ni.”
GSAM 245.1Hê thil chungchângah hian Pi Truesdail chuan heti hian a sawi a:
GSAM 245.1“Unau White chu dawhkanah a kal a, a chunga lehkhabu awmte zîng aṭanga Bible pakhat zawhah pakhat a la a, Pathian Lehkha Thu châng a pêk tûr mi âwm chungah Bible chu a dah lai khân [April, 1847] ka lo awm a. Hetiang a tih lai hian a mitin vân lam a en a. Chu ṭum chuan ka hnênah thu a sawi lai hian Bible chu a lu chungah a khai a; chutah chuan ka âwm chungah a dah a. Ka hnêna thu châng pêk chu 2 Korinth 6:17 a ni.”4
GSAM 245.2Pi Frances Lunt lehkhathawnah chuan, chu ṭuma lo awm, Mrs. White-in anmahni tinin an thu châng pêk chungchâng a hrilh laia an chunga Bible a dahna mi pathum hming a ziak a; chûng hmingte zîngah chuan Pi Truesdail hming pawh a tel a.
GSAM 245A Hna Hmasa Chu Lo Kal Lehna Ringtu Zîngah A Ni
GSAM 245.3January, 1845 aṭanga kum 1846 ṭhal ṭan thleng, thla sâwm leh pariat dâwn chhûng chuan, hrilhlâwkna thilpêk kaihhruaina hnuaia Nula Harmon hna chu, a hmaa a pâwl tawh, Krista lo kal thuai tûr ‘ringtute’ zîngah a ni a. Ni 2300 a tâwp hnu (October ni 22, 1844) aṭanga, an beidawnna chhan leh chutih laia thil thleng chu eng nge a nih an hriat thiam hma chuan, ringtute chu ngaihdân dik lo lamah an kal bo emaw, an tawn hriat tawh zawng zawng an bânsan emaw theih hlauhawm a awm a. Chûng mite hnêna a thuchah chu: ‘Hmalakna kal ta chu Pathian laka chhuak a ni. In rinna chu chelh tlat rawh u. Lalpan a mite tâna tih tûr hna a la nei. Bible zir rawh u. Thu chu zawng ngun rawh u, tichuan êng in hmu ang,’ tih a ni.
GSAM 245.4Hê zirtîrna hi Lalpa ruahmanna nên a inrem a ni. A mite tâna a thuchah bîkte chu an hun tûrah a thu aṭanga phawrh chhuah tûr a ni tih hi a tum reng ṭhin a. Chumi hnuah hrilhlâwkna thilpêk chu ringtute nemngheh leh tihchak tûrin ‘pahnihnaah’ a lo lang ṭhin a ni.
GSAM 246.1Hê thu târ lang chiang tak chu Tirhkohte Thiltih-a chhinchhiah Kornelia chungchângah hmuh a ni a. Pathian vântirhkoh chu a hnênah a inlâr a, ama in ngeiah hrilhlâwktuin hmuhna a pê a. Chu vântirhkoh chuan chanchin ṭha thutakte chu a hre chiang hle a, Kornelia pawh a lo zirtîr thei reng a ni. Mahse chhandamna ro luahtu tûr pakhat rawngbâwl tûra tirh a ni a, Kornelia hnênah hrilhlâwktuin hmuhna a pê a ni. A ṭawngṭaina leh a inhlanna chu Lalpan a pawm tih a hrilh chiang a. A hnênah chanchin ṭha a hril lo va; Joppa-a savun siamsaktu Simona inah thleng Petera chu ko tûrin a hrilh mai a ni. Petera a lo kal a, Pathian Lehkha Thute aṭangin Kornelia hnênah Krista chanchin ṭha chu a puang ta a.
GSAM 246Hrilhlâwkna Thilpêk Dinhmun
GSAM 246.2Hetah hian Lalpan a thua a târ lan angin thilpêkte lo lan chhuah dân indawt hi lo chhinchhiah tlak a ni. Paula chuan Korinth mite hnêna a lehkhathawnah hê thu hi sawiin, ‘Pathianin kohhranah mi ṭhenkhat a dah a, pakhatnaah tirhkohte, pahnihnaah hrilhlâwktute.’ a ti a.5
GSAM 246.3Chanchin ṭha hnaa hêng thilpêkte inzawm dân chungchânga tirhkoh thu sawi chu kan ngaihtuahin, eng vânga hetiang a indawt nge a nih kan hmu nghâl a. Hêng thilpêkte hi a khaikhin lai chuan Paula chuan: ‘Chutichuan ṭawng hrang hranga sawi chu ringtute tân ni lovin, ring lote tân chhinchhiahna a ni; hrilhlâwkna erawh chu ring lote tân ni lovin, ringtute tân a ni.’ a ti a.6 Lalpa ruahman dân chu khawvêl tâna a thuchah bîkte hi a thu aṭanga phawrh chhuah tûr a ni tih a ni a. Chuvângin Pathian Lehkha Thute zawng ngun tûrin mite a chêttîr a; Lalpa thuchahte phur kawltu tirhkohte angin an chhuak a, hun tam tak fiahna tuar chhuak tawh Bible aṭangin chûng thuchahte chu an puang ṭhin a ni. Ringtute an lo awm chhoh chuan hrilhlâwkna thilpêk chu ‘pahnihnaah’ a lo lang a, ‘mi thianghlimte tihfamkim nân, rawngbâwl hna thawh nân, Krista taksa sak chhoh nân’ a tih tûr chan chu a hlen ṭhin a ni.7