Adventist Pioneer
Library
aplib.orgBu In
30 / 31

Bung 27 — Thuhretna Dangte Nemnghet

John Norton Loughborough

GSAM 442.1“Jehosaphata chu a ding a, ‘Juda leh Jerusalem khuaa chêngte u, ka thu ngai rawh u; LALPA in Pathian chu ring ula, tichuan in nghet ang; a zâwlneite ring ula, tichuan in hmuingîl ang,’ a ti.”1

GSAM 442.2Kum eng emaw zât liam ta khân, hrilhlâwkna thilpêk hmangin thurâwn thuhretna pêk a ni a, tawpna a lo thlen hmâin he thutak lehkha chhut chhuahte hi “favang thinghnah angin” an darh ang tih a ni. Thutak ringtute chu eng emaw ti kawngin he hna thawk tûra an inrelbâwl a, an insiam fel loh chuan, chu chu engtin nge a lo thlen theih ang tih zawhna mi tam tak rilruah a lo awm a. Pathian kaihhruainain bul tanna tlâwm tak aṭangin rah ropui tak a chhuah fo ṭhîn; kan zînga hna thawh dân fel tak lo chhuak chho pawh chutiang chu a ni.

GSAM 442Tract leh Missionary Society

GSAM 442.3Kum 1870 vêlah Massachusetts-a South Lancaster khuaa unau hmeichhia inpe tak mi tlêm tê thiltih aṭangin Tract leh Missionary Society din duhna a lo chhuak hmasa ber a. Hêng unau hmeichhiate hian hun eng emaw chhûng kan kohhran chanchinbu leh thuchah lehkha tê-te chu kan rinna pawm lo mi hrang hrangte hnênah dâk hmangin an thawn a, a hnûah lehkhathawn an thawn zui ṭhîn. Chumi avâng chuan mi eng emaw zâtin thutak an pawm a; hei hian Elder S. N. Haskell rilruah, “Engah nge kan mite zawng zawng hian unau hmeichhia tlêm tê-in an lo tih ang hi an tih ve theih loh ang?” tih zawhna a thlen a. Kum 1871 chhûng khân a bîkin, he thu hi Enfiahna leh Thuthang Puangtu chanchinbuah sawi hawn a ni fo. 1871 kum thla 12-na ni 29-a General Conference inkhâwmpui bîk neihah Elder Haskell a tel a, he hmalakna ṭangkaina chu a târ lan avângin thuchah lehkha tê semtu pawlte din tûra fuihna thutlûkna an pawm a. Chutiang pawlte din dân ruahmanna siam ṭha famkim tûrin Elder S. N. Haskell, W. H. Littlejohn, J. N. Andrews, J. H. Waggoner leh I. D. Van Horn-te chu pâwl tê pakhat atan an ruat a.

GSAM 443.1He hmalakna hian thuchah hna thawh chhunzawmnaah hun thar a hawng a. Chumi hmâ zawng chuan thutak zirtîrna hna chu thuhriltu nungte thawhrimnaah chauh deuhthaw a innghat a ni. Kum eng emaw zât chhûng Elder Haskell chuan Tract leh Missionary Society hlawhtling tûra ruahmannate zir chhuah leh hman ṭan hna chu taima takin a thawk a. He kawnga bul ṭantu tak a ni tih hi sawi a phû ngei a ni. Ramchhûng bial hrang hranga Tract leh Missionary Society-te chungchângah chauh pawh a ni lo; kum 1878-ah Battle Creek-a General Conference inkhâwmpui hnênah hna thawhna ram chu kan Conference-te huam pâwn, America-ah chauh ni lova ram dangte pawh huam tûr, thuchah lehkha tê semtu pawl pum pui (a hnûah Hnam Tin Huap tia koh) din ruahmanna rawn thlentu pawh amah ngei a ni.

GSAM 443Ziaktu Ṭangkai Takte—Maria Huntley

GSAM 443.2LALPAN a kaihhruainain ziaktu ṭangkai takte a din chhuak a, he hmalaknaah hian Elder Haskell ṭanpuitu ropui tak an ni. Unau Maria Huntley chu hnû lama taksa natna nasa tak a tuar lai pawha hnualsuat lova thawk zêl mi pakhat a ni a, kum sâwm leh pali liam ta vêlah a hna thawhna hmunah chuan a thi ta a. A thawhrimna avângin tûna ram pâwna hna thawh theihna kawng tam takte hi hmuh chhuah hmasak a ni. Ziaktu dangte pawhin he hnaah hian an thawhpui a, hna thawhna ram a zau zêl ang zêlin ṭawng hrang hrang hmanga ziaktute mamawhna a lo awm ta a.

GSAM 444Tualchhûng Kohhrante Chunga A Nghawng

GSAM 444.1Nimahsela, kan zînga thuchah lehkha tê semtu pawl hna din nghehna rah pawimawh ber chu tualchhûng Kohhran inrelbâwlna zînga chanchin ṭha puan châkna rilru a siam a, a tihpunna hi a ni. Hei hian mi tinte hnênah lehkhathawn inthawn tawn leh chhiar tûr lehkha sem hmanga eng emaw tih theihna hun a pe a, thlarau chhandamna atana mahni ngei thawh chhuahna phûrna pawh an hriat theih phah a ni.

GSAM 444Thuchah Lehkha Tê Sem Hna Chungchânga Thurâwn Thuhretna

GSAM 444.2Thuchah lehkha tê sem leh chanchin ṭha puan hna chungchânga hrilhlâwkna thlarau hmanga zirtîrna pêk a nih dân chu lantîr tûrin, Kohhran tâna Thuhretnate bu 29 leh 30 aṭangin kan la chhuak ang:—

GSAM 444.3“Hna pakhat chu hna dangte âia a pawimawh zâwk a awm chuan, kan lehkha chhut chhuahte mipui hmâa dah a, chutianga Pathian Lehkha Thu an zawn chhuah theih nâna kaihhruai hi a ni. Chanchin ṭha puan hna—kan lehkha chhut chhuahte chhûngkaw hrang hranga hriattîr, anmahni nêna inbiak a, anmahni nên leh an tân ṭawngṭai—hi hna ṭha a ni a, mipa leh hmeichhiate chu berâmpu hna thawk tûra zirtîrtu a ni.

GSAM 444.4“Mi tin hi he hna thawk tûrin an inhmeh vek lo. Thiamna leh tih theihna ṭha ber nei, hre thiam taka fel fai takin hna chelh a, chhel tak leh chak takin hma la zêl tûrte chu thlan tûr an ni. Ruahmanna fel fai thei ang bera duan a awm tûr a ni a; chu chu rinawm taka hlen chhuah tûr a ni. Hmun tina kohhrante chuan thuchah lehkha tê sem leh chanchin ṭha puan hna hi an ngaih pawimawh êm êm tûr a ni.”

GSAM 444.5“Thuchah lehkha tê sem leh chanchin ṭha puan hna hi hna ṭha a ni. Pathian hna a ni. Engti kawng mahin tihhniam tûr a ni lo; mahse a tum tak aṭanga hruai peng theih hlauhawmna chu a awm reng a ni. Chanchin ṭha puan ramah thawk tûrin colporteur-te mamawh an ni. Khawsa mâwi lo mite chu he hnaah hian an inhmeh lo. Mi biak dân thiam, ṭawngkam mâwi nei, thui thlîr thei, thil thliar hrang thiam rilru nei a, thlarau hluizia hre mipa leh hmeichhiate chu hlawhtling thei tûrte an ni.”

GSAM 445.1Kum sâwm leh pahnih chhûnga kan kohhrante leh colporteur-te'n lehkhabu, lehkhabu tê leh thuchah lehkha tê, a hlutna $8,000,000 chuang an hralh chhuak hian Tract leh Missionary Society hna ṭangkaina tak chu nasa takin a nemnghet a ni.

GSAM 445Hrilhlâwkna leh Khawvêl Finna Inang Lo

GSAM 445.2Europe rama hna thawh chungchângah hrilhlâwkna thu pêk a awm a, a thu ang takin a lo thleng mêk avângin hetah hian kan ngaihven a ṭûl a ni. Thawktute leh mipuite chuan chutah chuan, Scandinavia-ah phei chuan a bîkin, America-a an tih angin hna thawh theih a ni lo an ti tlat a. An beisei loh takin Mrs. White chuan hlawhtling taka thawh theih a ni mai bâkah America-a an tih ang bawka enkawl zui theih a ni a ti a; an hlawh tlêm tê hmuh aṭang pawha sawmapakhat pêk an ṭan chuan, an beisei phâk bâk daihin Pathianin a tihhmuingîl tûr thu LALPAN a hmuhtîr tih a sawi a. Colporteur-te pawhin Scandinavia-ah lehkhabu chu lei tûra hming ziah lâwk hmangin an hralh thei ang a, a hlawhtling ang tih a hrilh bawk a. Chûng rama khawlchhutna in enkawltute chuan, “Tih theih a ni lo,” an ti a; anmahni chuan “chutiang chuan lehkhabu an la hralh ngai lo” an ti. A hnûa thil lo thleng chuan he thu chungchânga LALPA vântirhkohin a hnêna a entîr chu khawvêl lehkhabu hralhtute leh chhuttu finna âia a chungnung zâwkzia a târ lang ta a. Chuta colporteur-te hna chu a bul ṭan aṭang rêngin a hlawhtling a. An sum hmuh tlêm tê aṭanga hna tâna sawmapakhat pe ṭantute ṭhenkhat chu colporteur-ah an ṭang ta a, anmahni an intodelh mai bâkah an hmuh ngai zawng zawng âiin sum an hmu tam zâwk a; chutiangin sawmapakhat pawh tam zâwk daih an pe thei ta a ni.

GSAM 445.3Kum 1895 khân Norway rama Christiana-a kan khawlchhutna ina chhut lehkhabu, a hlutna $40,000 chuang chu colporteur-te'n an hralh chhuak a. Hei hi hrilhlâwkna thleng famkim leh ta pakhat angin chhinchhiah rawh u; kohhran chhûng leh pâwnah a tih theih loh tûr thu kawng tinrênga an sawi tlat chungin a lo thleng ta a ni.

GSAM 445.4Kum 1871 leh a hnûa din thuchah lehkha tê semtu pawlte hna chungchângah chuan, chutiang thawktute thawhrimna avânga thutaka hruai thlen mi tamzia hi rawngbâwltute mahni ngei thawhrimna avânga hruai thlen mi tamzia nên a inang deuh a ni, tih hi sawi ngam a ni. He hmanrua hmang hian thuchah chu leia hnam tin leh ṭawng tin hnênah puan chhuah a ni mêk a ni.

GSAM 446Incheina Thuam leh Thuchah Lehkha Tê Sem Hna

GSAM 446.1Kum 1873 thla 4-naah California-a Tract leh Missionary Society chuan thu ngaihnawm tak pakhat a târ lang a. Chu chu, chumi hun thlenga chu ramchhûng biala thutak pawmte'n pawl hnêna an pêk incheina thuamte chu tihtui a, a rangkachak leh tangkarua thianghlimzia fiah a ni a, a rangkachak leh tangkarua hlutna tak ang zêlin $200-in hralh a ni tih a ni. Chu sum zawng zawng chu thuchah lehkha tê, lehkhabu tê leh chanchinbu lei nân hman a ni a, chûng chu sem darh a ni a. Pawl chuan chûng incheina thuam hralhna sum hmanga lei lehkhate avânga thutak pawm mi sawmhnih an awm tih a hre chiang tawh a ni. Chhiarna avânga thutak hriatna nei zîngah Oakland, California-a John I. Tay pawh a tel a.

GSAM 446San Francisco Chu Chanchin Ṭha Puan Hna Hmun

GSAM 446.2Kum 1875-ah San Francisco kohhran hnênah thurâwn thuhretna pawimawh tak pêk a ni a; a lo thlen famkim dân a chiang êm avângin tûnah hian chu lamah chuan rilru kan hruai a ni. He kohhran hi a bul ṭan aṭangin inkhâwmna atân in lian hawh a lo ṭûl tawh a, chumi atân chuan sum tam tak sêng a ngai a, remchân lohna eng emaw pawh a awm ṭhîn. Chûng in chu hun tam takah thil dang atân hman a ngaih avângin chûngah chuan inkhâwm zawm zêl neih theih a ni lo.

GSAM 446.3Kum 1875 thla 4-na ni 14 leh 20 tlai khân, San Francisco kohhrana hruaitu ni mite chu Market Street bula Fifth Street-a J. L. James nupui inah koh khâwm an ni a; chutah chuan Mrs. White-in chumi dinhmun chungchânga inlârnaah a hmuh chu min hrilh a. Chu chu, San Francisco hi chanchin ṭha puan hna thawh theihna hmun a ni reng ang a; chu hna chu fin taka enkawl a nih chuan, thlarauten thutak an pawm zêl ang tih a ni. Mipui sawm luh theihna leh hna thawh theihna biak in sak a nih chuan, an zîngah thlarau dang belh an ni ang a; chûngte pawh chuan anmahni hunah chuan sum sêng ngai phuhrûk leh inkhâwmna in buatsaih avânga bat ngai ngêi tûr rulhnaah an ṭanpui ve leh ang.

GSAM 447.1Mrs. White chuan a sawi zawm a, San Francisco kohhran hnêna biak in sak pawimawhzia a uar taka a sawi hunah chuan, chu kohhran rethei tak chuan thim zînga hma lâk angin an hmu ang tih a lo hmu a ni a ti. Mahse, hma an lâk chhoh zêl chuan Pathian kaihhruainain an hmâah kawng a hawn zêl, pên khat zêla a hawn chu an hmu ang a, kawng zawhah ṭhiante din chhuah an ni zêl ang a, a tâwpah chuan an bat zawng zawng chu rulh fai a ni ang tih sawi tûrin thu pêk a ni a.

GSAM 447.2Inkhâwm kan sawi tâka kal mi tlêm tê zînga pakhat ka nih avângin, chu pâwl, a vai deuhthaw khawvêl thila retheite chuan, fut 35 x 80-a lian inkhâwmna in sak an tum tih chu, ram hmun man tlêm ber pawh $6,000 tal sêng ngai ang khawpuiah ngei chuan, “thim zînga hma lâk” ang tak a ni tih ka sawi thei a ni. Mrs. White-in an hnêna a sawi thurâwn thuhretna chu LALPA hnên aṭanga lo chhuak a ni a, a lo thleng famkim ngêi ang tih an rin tlatna chauh avângin hma lâk chu an tum ta a ni.

GSAM 447.3He hmalakna bul ṭan aṭanga tûn thlengin eng emaw chen ka lo tel ve zêl avângin, a chunga thurâwn thuhretna chu a kimchangin a lo thleng famkim ta tih hetah hian ka sawi duh a ni. Ram hmun zawn kan ṭan khân $6,000 hlutna hmun chu $4,000-in kan lei thei a. Unau hmeichhia pakhat chuan a hmun a hralh theih chuan $1,000 a pe ang a ti a. A hmun chu ram leh in hralh kawng enkawltu kutah a dah nghâl a, chumi chuan a man a tlâwm lutuk a ti a. Hapta hnih chhûngin a hmun chu a tir lama a man ruat âia $1,000-a tam zâwkin hralh a ni a, a tiam chu a pe ta a. Unaupa dang, mi rethei, biak in chu engtin nge sak theih a nih ang hre lo, mahse, “LALPAN sak tûr a ni a tih chuan, eng emaw ti kawngin kawng a hawng ang,” titu chuan, mak a tih takin, a laichîn pakhat ro hluah chungchâng chu tihfel a ni a, chumi avâng chuan $20,000 a nei ta tih a hmu a. In sakna atân $1,000 a pe a, ama chênna in sakna tûrin biak in hmun chu hmun thuma ṭhen hmun khat a lei bawk a; chutiangin kawng hnihin pawl chu a chhâwk zângkhai a ni.

GSAM 448San Francisco Tâna Ṭanpuina Pawimawh Tak

GSAM 448.1Chutiangin, in sak hna an thawh chhunzawm laia pâwl tê-in thilpêk leh ṭanpuina tam tak an dawn chu kan sawi thei ang. Biak in chu a hmun man nên $14,000 vêl sêngin sak a ni a, a chanve chuang chu in sak zawh a nih hmâin thilpêkin a phuhrûk tawh tih sawi hi a tâwk ang. In sakna Laguna Street chu zirna atâna in an tlâkchhamna khawpui vêng a nih avângin, in chung an khuh hmâ pawhin sikul enkawltu pâwl chu a hnuaia pindante sikul awmna atâna hawh tûrin an lo kal a. Kum hnih deuhthaw chhûnga thla tin dollar sawmsarih leh panga in hawh man dawn chuan a pung leh hman zui rengna senso a phuhrûk a; chutiangin pawl chuan an sum hmuh theih chu bat la bâng rulhnaah an hmang thei a ni.

GSAM 448Tui Hmanga Inenkawlna In

GSAM 448.2Tûnah chuan chumi huna an bat chu tlêm tê a la bâng a, biak in hnuai chhâwngah chuan tui hmanga inenkawlna in, a hmanrua kim ṭha tak nêna thuam chu a awm a. Chu chu sum lama harsatna rêng rêng nei lo a ni a, a hlutna chu bat la bâng âiin a tam zâwk daih a; chu bat chu rei loteah a bo vek tawh ang.

GSAM 448.3Thurâwn thuhretnaah thlarauten thutak an pawm tûr thu sawi chu mak takin a lo thleng famkim ta a. Chumi khawpuiah chuan mi sawmhnih tam tak chauh ni lovin, za tam takin thutak êng chu an dawng tawh a, tûnah khawvêl hmun hrang hrangah an darh mêk a ni. A châng chânga San Francisco ka tlawh ṭhinah, ka hmuh hnuhnung ber aṭanga thutak pawm thar mi pahnih aṭanga sâwm thleng ka hmu ṭhîn a; a la tâwp hrih lo.

GSAM 449Elder White Thihna

GSAM 449.1Kum 1880 vêlah Mrs. White chu hrilhlâwkna thlarau hmangin a pasal Elder James White hnêna thu sawi tûra zirtîr a ni a. Chu chu, a lo phur ṭhin ngaihtuahna leh mawhphurhna tam tak chu dah thla a, mi dang, amah âia naupang zâwkte kutah a hlan tûr a ni a; amah erawh chuan “a danglamna hnuhnung ber atân a inpeih” tûr a ni tih a ni—chu chuan leia a tlânsiakna a tâwp thuai dâwn tih a kâwk a ni. He zirtîrna hi a zâwm ṭan a, a hun chu a hma lutuk lo rêng rêng; kum 1881-ah a thawhrimna chu a tâwp ta a, Isuaah a muhil ta a ni. Thla 7-na ni 31-ah khawsikdâr a vei a. Thla 8-na ni 3-ah a in aṭangin Battle Creek Hrisêlna Inah hruai a ni a, chutah chuan pêk theih ang zawng zawng enkawlna leh ngaihsakna a dawng a, mahse a ṭangkai ta lo. A zual zêl a. A nat ṭan tirh aṭangin a “danglamna hnuhnung ber” a lo thleng ta tih a rilruin a hre lâwk a ni.

GSAM 449Elder Smith Sawi Thu

GSAM 449.2He thil thleng hi sawiin Elder Uriah Smith chuan heti hian a ti: “A thihna dinhmun chu chumi âia ṭha zâwk a awm thei lo hial ang. A natna ni thum hnuhnung chhûngah, a harh chhûng apiangin, a natna tuar rêng rêng a nei lo tih a sawi ṭhîn. Chumi Sabbath chawhnu nuam takah chuan a nunna a kiam muang muang lai chuan ṭhian rinawm, mittui tla chungte chu tam tak in chhûng leh a vêlah an ding a. Muangchang taka muhil angin thihnaah chuan a liam a; a zawh vek hnûah chuan a hmêl zawng zawngah muanna thlum tak bet tlat ang a lang a. He ṭawngṭaina hi chhân a ni ta ang mai a ni:

GSAM 449.3“‘I lawmna, muthilh ngai lohna chu min pêk hmâin, He dar hi muhil tûrin min pe la; Vân hna ka thawh hmâin, Leiah chawlh ni khat min pe rawh.’”

GSAM 449.4A thih lai hian a kum sawmruk leh ni hnih a ni a. Battle Creek-a an zahzia chu thla 8-na ni 13-a a vui hunah mi sânghnih leh zanga tal an awm a, a chawlhna hnuhnung ber Oak Hill Thlânmual thlengah sakawr lirthei sawmkua leh panga leh kea kal mipui tam takin an zui tihah khân a lang a ni.

GSAM 450.1A thih hnûa a chanchin sawi lehkha tam tak, Enfiahna leh Thuthang Puangtu chanchinbua chhuahte zîng aṭangin, Elder S. N. Haskell ziak chu hetiang hian kan la chhuak a:—

GSAM 450.2“Harsatna thut a thlen deuhthaw apianga a thutlûkna fel tak, mi tisuâlte leh amah lo tiduhdahtute pawh an simna chhinchhiahna a hmuh apianga an chunga a thinlung nêm leh a rilru ṭha tak a lantîr ṭhin dân, leh dik nia a rin chu a hmangaihzia ka ngaihtuah hian, Israel-a pa pakhat a tlu ta, tih hi dik takin ka sawi thei a ni. A chawlh lai hian hna chuan, mi mal tam tak nên, a thil thlîr lâwk theihna leh pa ang maia a enkawlna chu an tlâkchhamzia an hria ang.”

GSAM 450.3A thih khân kan hmêlmate chuan thuchah chu tûnah a tâwp ngêi tûr a ni an ti a. Chutiang a ni lo; Pathian kut hnuaia ama din hmun leh pâwlte chu “LALPA phun thingte” anga lo ṭhang lian zêl a, an aṭanga a zâr tam tak, rah ṭha tak chhuahte a darh chhuahna tûrin ruat an lo ni a.

GSAM 450Sakhaw Thu Dân Siamna Hrilhlâwk

GSAM 450.4Vântirhkoh pathumna thuchah puangtute'n Thupuan 13 hrilhlâwkna angin, United States leh hmun dangtea Pathian thupek vawn avânga mite tihduhdah an nih hun a lo thleng ang an tih aṭangin kum sawmnga leh pariat a liam ta a. Mrs. White ziak lehkhabu, A Tîra Thuziakte tihah chuan, he zirtîrna chungchâng hi heti hian kan chhiar a:—

GSAM 450.5“Vântirhkoh chuan, ‘En rawh u!’ a ti a. Ka rilru chu mi suaksualte, a nih loh leh ring lote lamah hruai a ni a. An vaiin an che buai a. Pathian mite hnêna ṭhahnemngaihna leh thiltihtheihna chuan anmahni a chawk tho a, a tithinur a. Kawng tinrêngah buaina, buaina a awm a. Pathian êng leh thiltihtheihna nei pâwl dodâl tûra ruahmanna siam ka hmu a. An vêlah thim a chhah zêl a; mahse an ding nghet a, Pathianin a pawm a, amah an ring a. An mangang ka hmu a; a dawtah chuan Pathian hnêna nasa taka an au ka hria a. Chhûn leh zân an au chu a bâng lo: ‘Aw Pathian, i duhzâwng tih ni rawh se! I hming a chawimawi thei a nih chuan, i mite tân tlân chhuahna kawng siam rawh! Kan vêla hnam dang Pathian hre lote lak aṭang hian min chhanchhuak rawh. Min tihhlum tûrin an ruat tawh a; mahse i bân chuan chhandamna a thlen thei a ni.’”2

GSAM 451.1“Chutah leia hruaitute an inrâwn khâwm ka hmu a, Setana leh a vântirhkohte chu an vêlah an che buai a. Lehkha ziak, a entawn chhâwnte chu ram hmun hrang hranga theh darh a nih chu ka hmu a; chutah chuan mi thianghlimten an rinna danglam bîk chu an bânsan a, Sabbath an kalsan a, chawlhkâr ni hmasa an vawn loh chuan, hun ruat bîk a ral hnûah mipuite chuan anmahni an tihhlum theih thu thupek pêk a ni.”3

GSAM 451America-a Tihduhdahna

GSAM 451.2Kan dodaltute chuan he ramah hian tihduhdahna a lo thleng thei ngai lo vang an ti a, a chhan chu United States Rorelna Danpui chuan, “Dan Siamtu Inkhawmpui chuan sakhaw dinnghehna chungchangah emaw, sakhaw zalên taka biakna khapna emaw dan a siam tur a ni lo,” a tih vang a ni. Hei bakah hian, ram bial tam zawkte “Dikna Chanvo Dan” chuan sakhaw chungchanga dan siam a khap bawk. Chutianga an sawi hnial chung pawhin, kan mite chuan invaukhanna thuchah leh indona hmachhawn tura inbuatsaihna tul chu an la puang reng a ni.

GSAM 451.31863 kumah, sakhaw zawm luihtirna atana hman theih a nih nan United States Rorelna Danpui leh ram dan dangte thlak tum pawl pakhat din a ni. Heng ngaihdante hian zuitute an nei chak em em a, mite thil dik ti tura nawr luih, a bik takin Pathianni vawn luihtir, tih hi a darh chak bawk avangin, ram bial tam takah tihduhdahna nasa tak a lo thleng tawh a ni. An Pathianni dantea chhia leh tha hriatna avanga ni dang vawngtute tana ruahmanna awmna ram bialte pawh an tel a, Pathianni an vawn loh avangin mi tam tak lung ina khung an ni tawh.

GSAM 452Man Tum Za leh Sawm leh Paruk

GSAM 452.1Ka hmaah hian 1878 kum atanga 1896 kum thla 3 thlenga America-a Seventh-day Adventist-te man tum za leh sawm leh paruk chhinchhiahna a awm a. Chung zinga za leh pakua chu thiam loh chantir an ni. An zinga tam tak chu ni sawmhnih atanga ni sawmruk thleng lung ina khung an ni a, sawm leh pahnih vel chu tualthattute, rukrute leh sualna nasa ber bertitu mi bawlhhlawhte nen “thirzawlkhaini bun hna thawhho pawlah” hna thawk luihtir an ni. An chungthu reltute ngei pawhin, thu rel tinah, ram mi tha berte an ni tih an pawm a ni.

GSAM 452Sakhaw Zalênna Pawl

GSAM 452.21889 kum thla 7 ni 21-ah, Battle Creek, Michigan-ah, Ram Pum Sakhaw Zalênna Pawl tih hming pu pawl din a ni. A tum chu sakhaw chungchanga dan siam dodal te, sakhaw leh mipui rorelna inzawm dan dik chungchang thu mipui hnena thehdarh te, leh chhia leh tha hriatna avanga tihduhdahte tanpui te a ni. He pawl hian thuziakte thehdarhnaah hna tam tak a thawk a, kan ram ngeia hun lo thlengin a rawn keng mawhphurhna leh hlauhawmte chu mite hnenah a hriattir bawk. A tak takah chuan, Thupuan 14:9-12 thuchaha invaukhanna awmte zau zawka thehdarhnaah hna ropui tak a thawk a ni.

GSAM 452Sakhaw Lama Mi Ni Lo Chanchinbute Tanpuina

GSAM 452.3Chutih laia Seventh-day Adventist-te chunga tihduhdahna nasa tak lo thleng chu New York Sun, New York World, Chicago Inter Ocean leh chanchinbu dangte chanchinbu hotute thuziak phêkah sawi a ni. United States ram mi pakhatin ama chhia leh tha hriatna a zawm avang leh thupeka ni ruat ngei a vawn avanga a chunga dik lo taka an tih dan sawi lang ngam tak thuziakte a lo chhuak a. Chutiang chanchinbu thuziakte avang chuan he thu hi chhiartu maktaduai tam tak hmaah thlen a ni. Thla khat chhungin, kum sawmhnih aia tam kan thawh chhunga kan hriattir theih aia mi tam zawk hnenah vântirhkoh pathumna thuchah laimu thutak chu hriattir a ni.

GSAM 453Mihring Thinurna Lalpa Fakna Atana Hman

GSAM 453.1Chutiang chuan, Pathian hna dang tura mihringte beihna leh thupek palinaa Sabbath vawng tura thupek chu eltu Sabbath tanpui tura dan nei an tumna hian, thutak chak zawka hmasawnna tur kawng a hawng tih hmuh a ni.

GSAM 453.2Heng kawng hmanga thla tlemte chhunga tih zawh tawhte ka ngaihtuahin, Pathian Lehkha Thu pahnih ka rilruah a lo lang chiang em em a. Pakhat chuan, “Thutak dodal zawngin eng mah kan ti thei lo va, thutak tan chauh kan ti thei a ni;”4 a ti a; a dang chuan, “Mihring thinurna ngei pawhin a fak ang che; thinurna la bang chu i dang ang.”5 a ti.

GSAM 453Pathianni Dante Chungchanga Hrilhlâwkna

GSAM 453.31885 kuma chhut chhuah Thurâwn Thuhretna Nambar 32-ah, United States-a Pathianni dante pawm an nih dan tur sawi a awm a. Hetiang hian a ziak: “Mipui ngaihsakna leh thlawpna hmuh nan, dan siamtute chuan Pathianni dan siam phûtna chu an pawm ang.”6 Hei hi engtin nge a lo thlen tawh tih chu tawi tein i ngaihtuah ang u.

GSAM 453Khawvel Thil Phochhuahpui Chungchanga Dan Siam

GSAM 453.41892 kumah, chu kum thla 5 atanga thla 10 thlenga Chicago, Illinois-a neih tur Khawvel Thil Phochhuahpui chu Pathiannia hawn khap tura Dan Siamtu Inkhawmpui hnenah phûtna siam a ni. A chunga hrilhlâwk ang ngei hian an nawr avangin, 1892 kum thla 7 ni 19-ah chutiang dan chu pawm a ni ta a. Hei hi North America United States Dan Siamtu Inkhawmpuiin Sabbath chungchanga dan a siam vawi khatna a ni tih hriat reng tur a ni.

GSAM 453.5Kohhrante chuan hming ziak khawm tam tham tak te, dilna lehkha te leh thirhriat thuchah te an thawn a. Dan Siamtu Inkhawmpui hnenah an dil mai bakah, inkhawmpui mite chu duhsak takin (?) he thu an hriattir: “Hetah hian keimahni leh kan zavaiin thu kan intiam a: he thu tluknate chhunga thil phûtte zawm a nih chuan chauh lo chu, Khawvel Thil Phochhuahpui tana tanpuina eng ang pawh belh tura vote petu Dan Siamtu Inkhawmpui mi, In Chung mi a ni emaw, mipui aiawh a ni emaw, tu pawh chu, tun atang hian hna eng ang atan pawh leh rinchhan anga dinhmun eng ang atan pawh kan vote lo vang a, kan thlawp hek lo vang.” An thil phût chu Pathianniah Thil Phochhuahpui khâr a ni tur a ni.

GSAM 4541892 Kuma Dan Siamtu Inkhawmpuia Thusawite

GSAM 454.1Chu dan tur pawm a nih laia Dan Siamtu Inkhawmpuia thusawi entirna pakhat chu a hnuaia mi hi chhiar rawh:

GSAM 454.1“United States Dan Siamtu Inkhawmpuiin chu hnialna thu chu lehkhaa ziak chiang taka a rawn chhawp chhuah ka hmu duh hle. Ziakin ziak rawh u. Engtin nge in ziak ang? ... In ngam chuan, a thu duang rawh u; in ngam chuan, sawipui rawh u; chu mi thlawpa vote petute zinga mi eng zat nge hetah hian lo kir leh ang? Pakhat mah an ni lo vang tih ka beisei. Hei hi in dodal chuan inmahni in inchhehsak a ni.”

GSAM 454Kohhran Chapo Thu Sawi

GSAM 454.2He dan tur pawm tura phûta, Dan Siamtu Inkhawmpui chu pawmtirtu mite hian, sakhaw chungchanga dan siam an ruahmannaa hnehna pawimawh takah an ngai tih a chiang a ni. A chhan chu, chu mi zawh lawkah, an rawngbawltu lar tak pakhatin Pittsburg, Pennsylvania-a thu a hrilnaah hetiang hian a sawi a:—

GSAM 454.3“Kohhran hian ram hruaitu emaw, roreltu pawl ropui takte chungah thu a nei tih chu, tun hnai Khawvel Thil Phochhuahpui chungchangah khan chiang takin a lang a ni. Ram chhunga pawl sang ber, United States Dan Siamtu In Chung chuan sakhaw aw chu a ngaithla a, Khawvel Thil Phochhuahpui tana $5,000,000 hman phalna dan tur chu a pawm ta a; kohhranin a siam zawm ngei tur thu, chu thil phochhuah ropui kawngkhârte Pathiannia hawn a ni tur a ni lo tih, chu a tel a ni. He thil tha ropui hian, hei hi tih theih a nih chuan, a anga tul tak thil dangte pawh tih theih a ni ang tih Kristian rilruah a thlen a ni. Kohhran chu thuneihna a nei pung reng a, hun kal ta aiin nakinah a aw chu tam zawk daih ngaihthlak a ni ang.”

GSAM 454.3Chutiang chuan, 1885 kuma pêk thurâwn thuhretna chu a lo thleng tawh a, a la thleng zel a ni tih kan hmu a ni.

GSAM 455Katholik leh Protestant Inpumkhatna

GSAM 455.1He thu nen inzawmin, 1885 kuma hrilhlâwkna dang, Thurâwn Thuhretna Nambar 32-a awm bawk chu kan sawi ang:—

GSAM 455.2“Protestant sakhaw chuan kawr zau zawha a kut a phar a, Rome thuneihna kut a vawn hunah; leilâwt zau zawha a ban a phar a, mithite thlarau biakna nen an inkut vawn hunah; he inpumkhatna pathum zawm thuneihna hnuaiah kan ram hian Protestant leh mipui thlan rorelna anga a Rorelna Danpui bulthut zawng zawng a hnawl a, pope bumna leh dik lohnate thehdarh nan ruahmanna a siam hunah chuan, Setana thilmak tih hun a lo thleng ta a, tawpna a hnai ta tih kan hre thei ang.”7

GSAM 455.3He hrilhlâwkna bul lam a lo thleng mek tawh tih entir nan, kan chhehvela thil thleng mekte ngaihven tir mai a tawk a ni. Protestant rawngbawltute leh kohhran mite chuan Katholikte duhsakna zawngin, an pawl inkhawmte rawn tel tura sawmin leh chutiang thil dangte tiin an awm hi en teh u. A chunga thurâwn thuhretna pêk a nihna 1885 kumah khan, hemi kawnga tûna kan hmuhte ang hi a hlimthla pawh a lang mang lo tih hriat reng tur a ni.

GSAM 455.4Protestant-te chuan pope zuitute kut leh tanpuina an ban dan entir nan, 1896 kum thla 3 ni 18 chhuak Kansas City (Missouri) Star chanchinbu atangin ka la chhawp a ni.

GSAM 455Methodist-te leh Mi Thianghlim Patrick Ni

GSAM 455.51896 kum thla 3 ni 17, Mi Thianghlim Patrick Ni-ah, Kansas City, Missouri-a Coates Zai Lemchan Inah, Kansas City-a Methodist kohhran hmingthang ber Pastor Dr. Mitchell chuan thu a sawi a. Star chanchinbu chuan chu thusawi zinga pakhat chu “lemchan hmuhnawm te tak te” tiin a sawi. Dr. Mitchell-in hetiang hian a sawi khan kutbengin an lawm nasa hle a:—

GSAM 455.6“Mahni sakhaw chauh dik ti a, mi dang hmuhsitna chu hriat lohna fa a ni. Kan thenawmte kan hriat chian tawk loh avangin chutiang thinlung kan nei a ni. Keini Protestant-te hi Katholikte chungchangah sawi ngam loh khawpa thil sual pawm tura zirtir kan ni tawh a. Katholikte pawh Protestant-te chungchangah sawi ngam loh khawpa thil sual pawm tura zirtir an ni tawh bawk. Tunah chuan, kan inhnaih a, kan mit kan inen a, kan kut kan invawn theih khawpa kan inhnaih hunah, kan inhre sual tawh tih kan hre chhuak ta a; tun aia kan inhriat chian chuan kan inhmangaih zawk ang. Kan inthliar hrang a, kan insawisel thin. Malsawmna nei Krista zuitute tan a zahthlak hle. Kristiante zawng zawng chu thisen hlu thuhmunin tlan kan ni a; Pathian khawngaihna thuhmunin min tungding a, vanram thuhmun thleng kan inbeisei a ni. Unaute u, he leiah hian kan inhriat chian chuan a tha zawk ang.”

GSAM 456.1Star chanchinbu chuan hetiang hian a sawi zawm a:—

GSAM 456.2“Dr. Mitchell chu a hnung lawka thu Puithiam Dalton [Katholik puithiam] lamah a han inhawng a, a kut a phar a, ‘Unaupa Dalton, hei hi ka kut a ni,’ a ti a. Puithiam Dalton chu a tho va, a kut phar chu a vuan a. Dr. Mitchell-in a kut a han tu khan, ‘He leia khawpui khatah rei tak kan chenho hnuah, vanrama kan inhmelhriattir tura vântirhkoh kan la mamawh cheu a nih chuan a zahthlak em em ang. He leiah ngei hian i inhriat chian ang u,’ a ti a. Ngaithlatute chuan kutbengin an lawm a, Puithiam Dalton a han thut leh hnuah Dr. Mitchell chuan a thusawi a chhunzawm a ni.”

GSAM 456Thil Ropui leh Thu Tlukna Siamtu

GSAM 456.3Melbourne, Australia-a 1892 kum thla 2 ni 18-a ziak thuchah dang atangin kan la chhawp a:

GSAM 456.3“Vanram pum pui chuan thil thlengte lo inphawrh chhuah zel dan an en reng niin ka hnenah entir a ni. Leia Pathian rorelna chungchanga indona ropui tak, rei tak lo awm tawhah hian, hun khirh tak a lo inlar dawn a ni. Thil ropui tak leh thu tlukna siamtu a lo thleng dawn a, chu chu hun reiloteah a ni ang.”

GSAM 456Roreltu Brewer-a “Kristian Ram”

GSAM 456.4He lehkha ziak a nih hnu ni sawm leh pakhat-ah, United States a thlen hmain, Protestant-te leh Katholikte pawhin he ram hmalam hun tur reltu anga an sawi thil a lo thleng a. Ka sawi chu thla 2 ni 29-a Roreltu Lalber Brewer-in a puan United States Rorelna In Sang Ber thu tlukna, “Hei hi Kristian ram a ni,” tih chu a ni. Sawi tawh angin, chu kum thla 7 ni 19-ah, Khawvel Thil Phochhuahpui Pathiannia Khârna Dan tur chu pawm a ni a. Pawm ngei tura ngên nasa em em rawngbawltute chuan, Rorelna In Sang Berin hei hi Kristian ram a ni tiin a puan tawh avangin, Kristian Sabbath chu bawlhhlawh a nih loh nan humhalh ngei tur a ni, tih innghahna hmangin nasa takin an ngên a ni. Chutiang bawk chuan Ram Pum Siamthatna ram hruai pawl pawhin an ngaihtuah a. Hei hi Kristian ram a nih avangin, rorelna innghahna bulah Pathian leh a dante a pawm tur a ni, an ti a, thil dangte pawh an sawi bawk. He indona tawp ber chhungah hian thil ropui tak leh thu tlukna siamtu a lo thleng tak tak tawh a, “chu chu hun reiloteah” a ni.

GSAM 457Hmân Lai Zawlneite

GSAM 457.1Pathian chhiahhlawh zawlneite hnena hrilhlâwktuin hmuhna pêkte chu chi hnih a awm niin a lang a. Pakhat chu “hmuhna hawng” an tih, hmuhna a hmuh laia a hmutu chu mi dangin an hmuh theihna hmuna pêk a ni a; a dang chu “zan hmuhna” an ti. A hmasa zawk chu 1 Samuela 3:1-ah sawi a ni a, chutah chuan naupang Samuela thil tawn chu he thuin a ziak a ni: “Chung ni lai chuan Lalpa thu chu a hlu hle a; hmuhna hawng a awm lo.”

GSAM 457Hmuhna Hawngte

GSAM 457.2Zawlnei Ezekiela chunga Lalpa kut a awm lai khan, hetiang hrilhlâwktuin hmuhna, hmuhna hawng, hi a ni. Juda upate a hmaa an thut lai khan, hmuhna hawng a hmuh lai chu an hmu a ni.8 Hun dangah zawlnei Daniela chu Kaldea roreltute zingah hrilhlâwktuin hmuhnaah hruai a ni a. An awm reng a nih chuan hmuhna a hmuh lai chu an hmu thei tur a ni a; mahse, “An chungah khurhna nasa tak a lo thleng a, chuvangin an inthup turin an tlan bo ta a ni.”9

GSAM 457Mrs. White-i Zan Hmuhnate

GSAM 457.3Mrs. White-i hrilhlâwktuin hmuhna a hmuh hmasate chu hmuhna hawng vek an ni. 1884 kum atangin, hemi chungchangah hian hmuhnate pianhmang a danglam ta a; tunah chuan Pathian Lehkha Thua “zan hmuhna” an tih ang chu a ni ta. Mang mai an ni lo va, hmân kumtea hmuhna hawngah khan a hnena zirtirna petu vântirhkoh êng tak kha a rawn inlar leh thin a ni. Pathian Lehkhabuah “zan hmuhna” entirna tam tak ziak a ni a, Genesis 46:2; Daniela 2:19; 7:13; Tirhkohte Thiltih 16:9; 18:9; 23:11; 27:23-25 chhiarin awlsam takin hmuh theih a ni.

GSAM 458.1Heng Mrs. White-i zan hmuhnateah hian hrilhlâwkna pawimawh tam tak pêk a ni a, sawi tawh angin, an lo thlen famkim dan a dik em em a ni. Hun hnu lama a hmuhna thenkhat chu tunah ka sawi ang.

GSAM 458Washington-a Insawnna

GSAM 458.21893 kumah Mrs. White chuan a ti a:

GSAM 458.2“Tunah Battle Creek-ah hian rawngbawlna peng tam lutuk dah khawm a ni. Chung rawngbawlna pengte chu sem darha khawpui dangah dah ni sela, chutah chuan êng leh hriatna chuan hmun dangte pawh malsawmna a thlen theih avangin, Pathian ruahman dan a ni ang. Lalpa chuan Battle Creek-ah Jerusalem pahnihna a duh lo. Pathian duhzawng tih a nih chuan, siamthatna leh thlak danglamna nasa tak a awm ngei tur a ni a, hmanruate leh hna thawhna hmunte pawh hmun danga sawn a ni ngei tur a ni.”

GSAM 458.31903 kum thla 3-a Oakland, California-a General Conference-ah chuan a ti a:

GSAM 458.3“Kum tam tak chhung kan mite hnenah, Battle Creek atangin chhuak rawh u, tih invaukhanna pêk a ni tawh. Mahse, chutah chuan rawngbawlna peng tam tak din a nih avangin, awm reng a remchang a, eng vanga insawn nge an nih tur tih mite chuan an hre thei lo.”

GSAM 458.4“Hmun danga awm nghet chungchanga zawhna zawh tawh chhanna atan chuan, Aw, tiin ka chhang. General Conference pisa te leh khawlchhut hna chu Battle Creek atangin sawn ni rawh se. Chu hmun chu Atlantic kamah a ni dawn nge, hmun dangah tih ka hre lo. Mahse, hei hi chu ka sawi ang: Battle Creek-a Enfiahna pisa sak leh nan chuan lung emaw, lei rawh lung emaw pakhat mah dah suh u. A tan Pathianin hmun tha zawk a nei a ni.”

GSAM 458.5He zirtirna an hriat hnuah, ringtute inkhawmpui chuan “General Conference pisa te chu Battle Creek, Michigan atanga Atlantic kam hmun eng emawah sawn ni rawh se,” tiin vote an pe a ni.

GSAM 459.1General Conference inkhawm zawha Battle Creek-a General Conference thurâwn inkhawmah chuan, “General Conference pisa hmunpui chu New York khawpui bul vela dah kan duh a ni,” tiin vote an pe a. Chuvangin hman tlak hmun zawng turin endiktu pawl lian tak thlan a ni. Chu endiktu pawl chuan an ruahmanna chu Mrs. White hnenah an hrilh a, an tan êng a la nei belh em tiin an zawt a. A chhannaah chuan a ti a:—

GSAM 459.2“Lalpa chuan hriat thiamna nen, tawngtai chung zela kan kal theih nan min pui rawh se. Kan khawlchhutna in kan dahna tur hmun chu kan hriat, hun reilotea kan hriat ngei, a duh tih ka chiang a ni. Chhûm a chet hun ngeia chê ve tura kan inpeih reng hi kan himna kawng awm chhun a ni tih ka chiang a ni. Min kaihhruai turin i tawngtai ang u. A kaihhruaina hmangin Battle Creek kan chhuahsan a duh tih min hriattir tawh a ni....

GSAM 459.3“New York-ah hna thawh a tul a, mahse kan khawlchhutna in chu chutah din tur a ni em tih ka sawi thei lo. Ka êng dawn chu chutianga insawnna thlawp tura chiang tawkah ka ngai tur a ni lo.”

GSAM 459.4New York khawpui leh a chhehvela khaw dangte chu chawlhkar hnih deuh thaw an zawh kual hnu pawhin, endiktu pawl chuan khawlchhutna in atana hmun remchang an hmu thei lo. Chutih lai chuan thla 5 ni 30-a ziak lehkha a lo thleng a, chutah chuan Mrs. White chuan a ti a:—

GSAM 459.5“Kan unaute chuan Enfiahna leh Thuthang Puangtu khawlchhutna in hmun tur an zawh laiin, thinlung takin Lalpa an zawng tur a ni. Fimkhur em emin, ngaihvenin leh tawngtai chungin an kal tur a ni a, anmahni chak lohna an hre reng tur a ni. Mihring rorelnaah kan innghat tur a ni lo. Pathianin finna a pêk chu kan zawng tur a ni....

GSAM 459.6“New York-a he hmun din chungchangah chuan, Fimkhur rawh u, ka ti ngei tur a ni. New York bula a awm chu ka thlawp lo. Tunah hian ka chhan zawng zawng ka sawi thei lo va, mahse chu khawpui atanga mel sawmthum chhunga hmun eng pawh chu a hnai lutuk ang tih ka chiang a ni. Hmun dangte chhehvel chu zir chiang rawh u. Washington, D.C.-a remchannate chu uluk taka chhui chian tur a ni tih ka chiang a ni.

GSAM 460.1“He hmun hi khawpui chhungah emaw, khawpui kil lama chenna hmunteah emaw kan din tur a ni lo. Thingtlang ramah, a chhehvelah ram awm theihna hmunah din tur a ni.”

GSAM 460Hralh Chhuahna Tha Chungchanga Hrilhlâwkna

GSAM 460.2He thu an hriat avangin, endiktu pawl chuan tawngtai chungin Washington vel chu an han zawng tan a, chutah chuan he zirtirna pai lehkha pathumna a lo thleng a:

GSAM 460.2“Kan rawngbawlna hna khawchhak lama dahna tur hmun chungchangah êng kan dil tawngtai thin a, êng chu chiang em em takin kan hnenah a lo thleng ta. Sum tam tak duh ang anga hmang thei mi hausatein pawisa tam tak an senna hmunte chu lei tura kan hnena rawn chhawp chhuah a ni dawn tih êng chiang tak pêk ka ni. Heng in ropui tak tak neitute chu an thi a, emaw thil dangah an rilru a insawn a, an ro chu man tlawm em em siin hralh turin an chhawp chhuak a ni....

GSAM 460.3“Ka hnena êng pêk atangin, tun hunah chuan Enfiahna leh Thuthang Puangtu hmunpui chu Washington bulah a awm tur a ni tih ka hria a ni.”

GSAM 460Hrilhlâwkna Hmun Chu Hmuh A Ni Ta

GSAM 460.4He thuchah an neih avangin, endiktu pawl chuan District of Columbia-ah hmun tur an zawng tan a, mahse ekar khata dolar sangkhat aia tlawmin ram hmuh a ni thei lo. A tawpah chuan Takoma Park lam an ngaihven a. A hnuaia mi hi endiktu pawl thil sawifiahna a ni:—

GSAM 460.5“District of Columbia pawn lawkah, mahse Takoma Park khawpui ramri chhungah, ekar sawmnga vel zau ram, dolar sangrukin kan lei theih tur kan hmu a, chu chu ekar khata dolar za leh sawmhnih a ni. He hmun hi uluk takin kan endik a. Kum eng emaw zat liam tawhah khan Boston-a damdawi thiam pakhatin hrisêlna enkawlna hmun tur atan a thlang tih kan hmu a. A leina man leh thinghnim te, thingphel te leh bawlhhlawh zawng zawng thenfaina atan dolar singruk vel a seng niin sawi a ni. Sum lama harsatnate avangin a ruahmannate a hlen thei lo va, chu ram chu ama hnena ram dahkhamna vawngtu mi pakhat kutah a lut ta a; chu pa tan chuan dolar singkhat leh sangnga a seng a ni.

GSAM 461.1“Takoma Park khawpui hotu leh mi pawimawh thenkhatin an aiawh Takoma Park khaw mipuite chuan an hmunah min lo lawm hlawm em em a, kan ruahmannate tihlawhtlinna kawngah duhsak taka min thawhpui an intiam a ni.

GSAM 461.2“Kan zin kualna leh kan zawhna zawng zawngah, he hmun ang maia thurâwn thuhretnatea hrilhfiahna zawm famkim hmun dang kan hmu lo. Pathian kaihhruaina chuan kan awmna tura a duh hmunah min hruai thleng a ni tih kan ring a ni.”

GSAM 461.3He bung leh a hmaa bungtea kan sawi thurâwn thuhretna tam tak lo thlen famkim tawhte kan enin, “Lalpa kan Pathian chu i ring ang u, tichuan tihngheh kan ni ang; a zawlnei chu i ring ang u, tichuan kan hmuingil ang,” ti ila. Tichuan, nakina thil la thleng turte atan kan inbuatsaih thei ang a, rin lohin min lo man lo vang.

Notes

  1. 2 Chronicle 20:20. ↩
  2. A Tîra Thuziakte, phek 272. ↩
  3. Chumi lehkhabu vek, phek 282-283. ↩
  4. 2 Korinth 13:8, ↩
  5. Sam 76:10, ↩
  6. Kohhran tana Thuhretnate, bu 5, phêk 451. ↩
  7. Kohhran tana Thuhretnate, bu 5, phêk 451. ↩
  8. Ezekiela 8:1. ↩
  9. Daniela 10:7. ↩

Note

Back