Adventist Pioneer
Library
aplib.orgBu In
14 / 31

Bung 11 — Vântirhkoh Pahnihna Thuchah

John Norton Loughborough

GSAM 171.1“Tin, vântirhkoh dangin a zui a, ‘Babulon, khaw ropui chu a tlâwm ta, a tlâwm ta; a inngaihna thinurna uain chu hnam zawng zawng a intîr avângin,’ a ti a.”1

GSAM 171.2“Chutichuan, in neitu chu a thin a ur a, a chhiahhlawh hnênah, ‘Khawpui kawtthlêr leh kawng zimahte chuan rang takin va kal la, retheite leh kut ke bâi te, ke zengte leh mitdelte rawn hruai lût rawh,’ a ti a.”2

GSAM 171.3Lalpan a rawngbawltute hmangin, “A rorel hun chu a lo thleng ta,” tih thuchahin khawvêl a nghawr a—A mi nia inchhâl zawng zawngte an duh chuan an inpumkhatpui theih thuchah a ni. Hei hi inneih “chawhlui” lama kohna hmasa a ni. “Sâwm tawhte hnênah” puan a ni tawh.3 He kohna hi chhuanlam chi hrang hrangin an hnâwl avângin, vântirhkoh pahnihna thuchah nên inmil kohna pahnihna pêk a ni ta a.4 He kohna hmang hian Lalpan a thutak êng lo pung zêl nên hun tâwp thlenga kal zêl tûr mi pâwl khat a hran ta a ni.

GSAM 171Inneih Chawhlui Lama Kohna Pahnihna

GSAM 171.4Thuchah pahnihna—rorel hun au hnung zuitu chuan—“Babulon, khaw ropui chu a tlâwm ta, a tlâwm ta; a inngaihna thinurna uain chu hnam zawng zawng a intîr avângin,” a ti a. Chawhlui lama kohna pahnihna pawhin, “Khawpui kawtthlêr leh kawng zimahte chuan rang takin va kal ula, retheite leh kut ke bâi te, ke zengte leh mitdelte rawn hruai lût rawh u,” a ti. Hêng Pathian Lehkha Thu pahnihahte hian Lalpa mi nia inchhâlte chu “khawpui” tih an ni. An rinna thupui inpersan leh buai avângin “Babulon” tih an ni. Hun hnuhnung chungchâng sawi Pathian Lehkha Thu dangah chuan, Lalpa lo kal dâwn chiah hian a mite chu “Babulon” aṭanga chhuak tûra koh an ni tih kan hmu: “Babulon ropui chu a tlâwm ta, a tlâwm ta, ramhuaite chênna leh thlarau bawlhhlawh zawng zawng awmna, leh sava bawlhhlawh leh tenawm zawng zawng bâwm a lo ni ta.... Ka mite u, a chhûng aṭang chuan lo chhuak rawh u, a sualnaahte in tel ve loh nân leh a hremnaahte in tuar ve loh nân.”5

GSAM 172“Engtia I Hriat Tawh Nge Kha Hre Reng Rawh”

GSAM 172.1Sardi kohhran hnêna thu sawiah chuan, “Chutichuan, engtia i dawn tawh leh i hriat tawh nge kha hre reng la, chelh tlat la, sim rawh. Chuvângin, i invên loh chuan rukru angin i chungah ka lo kal ang a, eng hunah nge i chungah ka lo kal dâwn i hre lo vang,” tih kan chhiar.6 Sardi kohhran hi kalsual kohhran, “Jezebeli,” hnathawh hun thim a ral hnuah Siamṭhatna hmanga lo chhuak ni âwmin a lang. Sardi kohhran chu kohhran nung a lo ni tawh tih hrilh a ni; mahse, Lalpa lo kalna thu zirtîrna a hriat a, a hnâwl khân, chu thil lo thleng chuan “zana rukru” ang maia a man thut theihna hmunah a indah ta a ni. Lalpa lo kal hun a hnaih laia “Thlamuanna leh himna” tia aute dinhmun pawh chu chutiang chu a ni ang tih tirhkoh Paulan 1 Thessalonika 5:1-5-ah a sawi. Thutak êng zuitute chu “chhûn fate” tih an ni a, an chungah Lalpa chu rukru angin a lo kal lo vang.

GSAM 172.2He kohhran pasarihte chungchâng hrilhlâwknaah hian Sardi kohhran tlâwmna hnu lawkah Philadelphia kohhran, a hming awmzia angin unauna hmangaihna kohhran, a lo zui tih kan hmu. Vântirhkoh pahnihna thuchah hmanga kohhran chi hrang hrang zawng zawng aṭanga hruai chhuah ringtu 50,000-te chu chutiang chu an ni ngei a; Krista lo kal thuai tûr tih thutak pawimawh berah chuan unauna hmangaihna hrui khatin phuar khâwmin an lo inpumkhat ta a ni.

GSAM 173Thuchah Pahnihna An Puan Chhuah Dân

GSAM 173.1September ni 12, 1844-a Zanlai Au chanchinbuah chuan vântirhkoh pahnihna thuchah leh a puan chhuahna thlentu thil awm dân chungchânga Elder J. V. Himes thusawi a chuang. A lehkhathawn chu McConnelsville, Ohio, August ni 29, 1844-a ziah a ni a, heti hian a ziak:—

GSAM 173.2“1840-a Unaupa Miller nên hna kan ṭan khân, ani chuan kum 9 chhûng thu a lo hril tawh a ni. Chu hun chhûng chuan amah chauh deuhthaw a ding a. Mahse, a hnathawh chu a chawl ngai lo va, Pathian mite beiseina dik leh Lalpa lo kalna atâna inbuatsaihna ṭûl chu sakhaw mi nia inchhâlte hriattîrnaah a hlâwk hle a ni. Chutiang bawkin, pianthar lo mi pâwl tinrêngte chu an boral mêkna dinhmun leh Mo Neitu a lo kal huna thlamuang taka Amah hmuak tûra inbuatsaihna atân rang taka an sim a, Pathian lama an lo kîr a ṭûlzia hriattîrnaah pawh a hlâwk hle. Chûng chu a hnathawhna thiltum liante an ni. Sakhaw pâwl emaw, pâwl bîk emaw zawm tûrin mite a lehthlâk tum lo.

GSAM 173.3“Lalpa lo kalna a hnaih tih hi thutak a ni tih kan rin nghet a, mi hmaah he zirtîrna hi kan pawm khân, ngaih dân thuhmun chu kan nei a; Pathian remruatnain hna thawk tûra min kohna sakhaw pâwl hrang hrangte zîngah chuan dân thuhmunin kan kal a ni. Rawngbawltute leh kohhrante hnênah chuan anmahni ṭhiat emaw, ṭhen darh a tibuai emaw hi kan hna a ni lo tih kan hrilh. Kan thiltum bîk pakhat kan nei a, chu chu ‘au’ chhuah, rorelna chu ‘kawngkhar bulah’ a lo thleng ta tih vaulâwkna pêk, leh chu thil thleng tûr hmuak tûra inbuatsaih tûrin kan mihringpuite hmin a ni.... Kan hnathawhna ṭangkai taka hmang, mahse he zirtîrna thinlung tak taka pawm sî lo rawngbawltute leh kohhran memberte chuan he zirtîrna hi an zui a, an hril a, an vawn nun zêl a ngai a ni tih an hmu a; chuti lo chuan, an chungah harsatna lo thleng chiah mêkah khân, ringtu rilru nghet leh tumruhte nên harsatna an nei dâwn a ni. Chuvângin, he zirtîrna hi dodâl tûrin an rel a, ṭhenkhatin dân pakhat, ṭhenkhatin dân dang hmangin he thu hi nam bo tûrin an tum ta a. Hei hian an zînga kan unaupa leh unaute chu dinhmun harsa takah a dah a ni. An zînga tam zâwkte chuan an kohhrante an hmangaih a, chhuahsan an ngaihtuah thei lo. Mahse, nuihzat an ni a, hnehchhiah an ni a, kawng hrang hrangin an hamṭhatna leh hlimna hmasa te chu pêk an nih tawh loh a, ‘a hun taka chaw’ chu pêk an nih loh a, Sabbath tin an beng bulah ‘thlamuanna leh himna’ tih thlemna hla an sak hnu chuan, an pâwl bîk duhsakna chu an bânsan thuai a, an chakna ropui tak nên an tho va, nghâwngkawl chu an thing thla a, ‘Ka mite u, a chhûng aṭang chuan lo chhuak rawh u,’ tiin an au chhuak ta a ni.

GSAM 174Dinhmun Harsa Takah

GSAM 174.1“Hêng thil awm dân hian dinhmun harsa takah min dah a ni; (1) hrilhlâwkna hun kan rin tâwpna chiahah kan awm a, chu hunah chuan Lalpan a mite zawng zawng a inpumkhattîr kan beisei a; (2) zirtîrna dang kan lo hril fo tawh a, tûnah thil awm dân a lo danglam tâkah, keimahni leh kan thuchah min lo dawngsawngtu kohhrante aṭanga inṭhen hranna leh ṭhiatna auah chuan kan tel ve dâwn chuan, mi rinawm lo anga ngaih kan ni dâwn a ni. Chuvângin, kan han hamhaih a, kohhran leh rawngbawltuten chu thu chu an tih nasat êm avânga Pathian ṭih chungin thutak leh Pathian fa rah behte hum tûra din kan lo ngai tâk thlengin, kan hmalâk dân hmasa angin kan la kal zêl a ni.

GSAM 174Kan Hmalâk Dân Atâna Tirhkohte Entawn Tûr

GSAM 174.2“‘Tin, inkhâwm inah a lût a, thla 3 chhûng huai takin thu a sawi a, Pathian ram chungchângte chu a sawipui a, a hmin a. Mahse, ṭhenkhat chu an thinlung a lo khauh a, an ring lo va, mipui hmaah chuan chu Kawng chu an sawi chhe ta a; chuvângin, an hnên aṭang chuan a chhuak a, zirtîrte chu a hran a, Tiranna sikulah chuan ni tin thu a sawipui ta a.’7 ‘Ṭhenkhat chu an thinlung a lo khauh’ a, ‘mipui hmaah chu Kawng [Lalpa lo kalna] chu an sawi chhe’ hnuah chauh khân kan unaute chuan kohhrante aṭanga lo chhuak a, inṭhen hran an tum ta a ni. ‘Chhiahhlawh sualte’ ‘sawi chhiatna’ hi an tuar thei lo va, ‘beiseina malsâwm’ nghâktute chungah hnehchhiahna leh ‘sawi chhiatna’ kawng zawm zêl thei kohhrante chu an ngaihah chuan thurûk Babulon fanu dang an ni lo. Chutiang chuan an puang a, chanchin ṭha zalênnaah an lût ta a ni. Babulon chu eng nge tihah hian kan zain kan lungrual vek lo pawh a ni thei; mahse, Pathian lo kalna leh a ram a lo hnaih ta tih zirtîrna dodâltu zawng zawng aṭangin rang taka leh kumkhuaa inṭhen hran tûr tihah chuan kan lungrual a ni. Hei hi nun leh thih thu a ni tih kan ring. Lalpa lo kalna ngâisâng lo va sawi emaw, dodâl emaw pâwlte nên inzawm reng chu thihna a ni. Mihring thurochhiah zawng zawng aṭanga chhuak a, Pathian thu chunga ding a, ni tina Lalpa inlârna nghah chu nunna a ni. Chuvângin, sal nihna nghâwngkawla engti kawng zawng pawha tâng mêk zawng zawngte hnênah tûnah chuan, ‘Lalpan a ti, An zîng aṭang chuan lo chhuak ula, inṭhen hran rawh u; thil bawlhhlawh chu khawih suh u; tichuan, ka lo dawngsawng ang che u a, in Pa ka ni ang a, nangni chu ka fapa leh ka fanu in ni ang, Engkimtithei Lalpan a ti,’ kan ti a ni.”8

GSAM 175Hrilhfiah Theih Loh Dodâlna

GSAM 175.1William Miller chuan chu hun laia kohhrante leh Adventist-te inkâra inbeihna chungchâng chu heti hian a sawi:—

GSAM 175.2“Kristian kohhrante hian he zirtîrna hi an hnâwl a, he beiseina malsâwm vânga an memberte an hnawhchhuak hi thil kalphung pângngai nên a inmil lo êm êm a, hrilhfiah pawh a har hle a ni. Baptist kohhran ṭhenkhatin an rinna vânga hnawhchhuak an ni lo va, Lalpa lo kalna ringtute nên Lalpa Zanriah an ṭheh ho vâng a ni an ti tih ka hria. Chutichuan, Chhandamtu lo kal tûra an rinna vâng a nih loh chuan, engah nge Baptist kohhran bâk nên Lalpa Zanriah ṭheh ho ngai lo keima hi an pulpit aṭanga min khap? Chhuanlam dik lo a ni. Mahse, Methodist-te leh Presbyterian-te chuan hetiang chhuanlam hi an nei thei lo; kohhran dangte nên Lalpa Zanriah ṭheh ho an pawm si a. Eng vângin nge an hnawhchhuah? Ṭhenkhat chu Krista lo kal lehna hlate ‘sak’ avânga hnawhchhuah an ni tih ka hria; a dangte chu ât avângin an hnawhchhuak a, mahse, an âtna tih târ lan zawng zawng chu Krista an lo nghâk reng tih chauh a ni. Aw Pathian, ‘Anni hi ngaidam rawh, an thil tih hi an hre lo a ni.’”

GSAM 176Kohhrante Rilru Puthmang Chungchânga Storrs Thusawi

GSAM 176.1George Storrs chuan Adventist-te chunga kohhrante rilru puthmang chungchâng chu heti hian a sawi:—

GSAM 176.2“An zînga tu ber nge tûn lâi hian, ‘Lalnu angin ka ṭhu,’ ti lo? An zînga tu ber nge eng emaw ni chuan khawvêl hi an hneh dâwn a, an rinna hnuaia hruai luh a ni dâwn tih ngaihtuahin inlâwm lo? Lalpa lo kalna chu kawngkhar bulah a lo thleng ta tih a rinna huaisen taka leh lang tlânga puangtu chu, an zînga tu berin nge an zîngah muang taka awm a phalsak ang? Chu thu chungchânga in rin nghehzia chu eng pawh ni se, ‘Pathian ṭih ula, a hnênah ropuina pe rawh u, a rorel hun chu a lo thleng ta si a,’ tia au hi a pawimawhzia chu eng ang pawhin hre mah ula, an zînga tihbuai lohva awm zêl tûr chuan kumin Lalpa a lo kal dâwn tih in rinna chu mi hmaah in ‘sawi chhuah loh tawp’ a ngai tih hi a ni lo vem?”

GSAM 176Mansfield Thuhretna

GSAM 176.3L. D. Mansfield chuan Oneida, N.Y., aṭangin March ni 21, 1844-ah lehkha a ziak a, heti hian thu a hrilh:—

GSAM 176.4“Pathian chuan vân aṭanga Lalpa lo kal nghâktu a fa duhtakte rilruah hna a thawk a, ‘chanchin ṭha chatuana awm puang tûra nei a, A rorel hun chu a lo thleng ta, ti’ vântirhkoh thu ngaihthlâk mai bâkah, a hnung zui thupek, ‘Ka mite u, a chhûng aṭang chuan lo chhuak rawh u!’ tih zâwm tûrin a hruai mêk a ni. Tûn lâi sakhaw pâwlte hi tharum taka paih thlâk a, engtikah mah hmuh leh tawh loh tûr Babulon zînga chan pawimawh tak an ni tih tûn hma zawng zawng âiin ka ring nghet zâwk ta a ni.... Mahse, chûng pâwl ṭhenkhatah chuan ki te tak tê nêna an inanna chu a lang chiang lehzualin ka hria. Entîrna ṭhenkhatin chu thu chu an tihchiang ang.

GSAM 176Mipui Pâwl Buai Rilru Lang Chhuak

GSAM 176.5“He biala Lalpa lo kalna puan chhuahnaa hlawhtling taka hna lo thawk tawh unaupa pakhat chuan hmun pakhat leh hun ruatah thu sawi tûrin a ruat a. Lalpa remruatnain chu hmun ruat aṭang chuan mel 16-ah a awm a; mahse, Chungnungbera Pathian chhiahhlawh chu alkatra hnawih a, sava hmul bel tûra tum mipui pâwl ho chuan _____ rawngbawltu pakhat a hruaituah neiin an lo awm a ni. Chu rawngbawltu vêk chuan a hnu lawkah inkhâwm hun rei tak a nei ṭan a, mahse, engkim chu hmar lama vur khal luang ang maia vawt leh khal a ni—rilru harh emaw, pianthar emaw an awm lo. A tâwpah rawngbawltu chuan amah pawh ‘sual sim duhtute ṭhutnaah ṭhut a ngai’ a rin thu a sawi ta a ni.

GSAM 177.1“He khuaa inkhâwm kan neih ṭan hnuah hian, pâwl hotu pakhat chuan a pâwlte hnênah, tu emaw a inah lo lût a, kumin Krista a lo kal dâwn tih a ring thu a sawi chuan, in pâwnah a hnawt chhuak ang tih a sawi a ni.”

GSAM 177Kohhrante Chunga Tih Tûr

GSAM 177.2Hetah hian Boston, Mass.-a lo kal lehna ringtute inkhâwmpui tâna thu sawina, May ni 31, 1844-a ziak, William Miller, Elon Galusha, N. N. Whiting, Apollos Hale leh J. V. Himes-te hming ziakna chu thuhretna atân kan târ lang ang. Hetiang hian an ti:—

GSAM 177.3“Kohhrante chunga kan tih tûr chungchângah pawh thu kan sawi thei ang. Hetah pawh hian, thil dang tam takah ang bawkin, a tâwp lam pahnihah chuan hlauhawm a awm niin kan hria. Hlauhawm hmasa chu, kan tih tûr chungchâng hetiangah hian kan zawmna kohhran thuneihnain ngawi tûra min phuar kan phal hi a ni. He thilah hian, an kohhrante phûtna, Pathian Lehkha Thu mil lo chu an zawm avângin mi sâng tam tak chuan Pathian mithmuhah thiam loh an chan phah tawh tih kan ringhlel lo. Nghet leh rinawm taka ding ta se chuan, hrehawm tuar tûra koh ni mah se, tûnah hian an him zâwk ngei ang a, an tangkai zâwk bawk ang.

GSAM 177.4“Hlauhawm pahnihna chu, kohhranten dik lo taka min tih avânga anni chunga phuba lâk duhna thlarau hnêna intukluh a, hetiang pâwl zawng zawngte chu thliar hrang lova do vek hi a ni. Adventist-te an zawmna kohhrante chunga an tih tûr chungchângah, thu pe tûra ngen ni ta ila, mi zawng zawng tâna hman theih tûr thu zirtîrna eng mah kan pe thei lo vang. An dinhmunin a phût angin, Pathian hlau chungin thil an ti tûr a ni.

GSAM 178.1“Nimahsela, kan tih tûr tihah leh hun remchâng leh âwm tak apianga thutak tâna thu hriattîrah chuan kan nghet tûr a ni. Chutianga kan tih avânga kohhrante an lungawi lo va, kan ngawi loh chuan min hnawtchhuah an tum a nih pawhin (kohhran nêna kan inzawmna remna takin titâwp kan duh chuan, chu chu kawng tha zâwk a ni thei bawk), kan tih tûr chu ti ila; min hnawtchhuah hunah chuan, dik lo taka min tih chu dawhthei takin tuar ila, kan Hotupa rualin ‘kawngkhar pâwn lamah chhuak a, a sawichhiatna chu phur’ pawh huam ila.”

GSAM 178.2Vântirhkoh pahnihna thuchah puangtute chunga kohhrante thiltih chungchâng kan thu lâk chhuahte atang hian, “zanriah” thehkhawmna sâwmna vawi hnihna pêkna rah hmasa berah, thlarau lam berâm pâwl khata lâr khâwmte chu engati nge “taksa kim lote,” “kebai” leh “mitdel” tia sawi an nih tih a hriat theih awlsam hle. Chu chuan an inlâk hran tawhna “chhiahhlawhpuite” kut, anmahni “vûak” tute hnêna dik lo taka tih an lo tuar tawhzia a târ lang chiang hle.

GSAM 178Thutak Tharte Dawng Tûra Mi Pâwl Hranga Thlan

GSAM 178.3Vântirhkoh pahnihna thuchah puanna—“zanriah” thehkhawmna sâwmna vawi hnihna—leh “zanlai au” hnuaia mi pâwl hrang a hruaichhuahnaah hian Lalpa thiltum a hmuh chiang theih. Ni hnuhnungte tâna thutak hlu takte zawn chhuah a, puan darh a ngai a ni. Chu hna chu “rinna thu ruattea phuâr” kohhrante chuan an thawk thei lo, tirhkohte hun laia kohhranin Juda sakhaw pâwlte nêna inzawmna a la vawn reng chuan khawvêlah chanchin tha a puang darh thei lo ang bawk khân. Pathianin chutah chuan inlâk hran a phût a,9 an rinna thu ruatte chhûnga anmahni chelh reng tumtute lak ata lo kal lehna ringtute inlâk hran pawh a phût bawk.

GSAM 179Storrs-a “Thuhril Ruk”

GSAM 179.1Hetianga an lo chhuah hnu rei lo teah, lo kal lehna ringtu pâwlte hnênah nakin huna hremna chungchâng êng a lo thleng tih kan hmu. Chu chu George Storrs-a lehkhabu tê “Thuhril Ruk” chuan a târ lang a: mihring chu a pianpui nihphungah thi thei a ni; thihna leh thawhlehna inkârah chuan mitthite hian eng mah an hre lo; Pathian ngaihsak lote hremna hnuhnung ber chu tihboral hlenna a ni ang; tin, thih theih lohna chu Pathian thilpêk a ni a, kan Lal Isua Krista kan rinna avâng chauha dawn theih a ni tihte hi a ni.

GSAM 179.2Adventist sâng tam takin mihring nihphung chungchânga he zirtîrna hi an pawm a, an zain erawh an pawm lo. A hnâwlna chuan an zîngah buaina a thlen lo, a chhan chu rinna chungchâng mai niin an ngai a, mi nungchang dinhmun tehnaah an hmang lo a ni. Chuvângin, Krista lo kalna a hnaih tawhzia khawvêl hnêna hriattîra vau tûra an thawhhona chu a tâwp ta lo. Nimahsela, anmahni chunga kohhrante thinurna erawh a chawk tho a ni.

GSAM 179“Thuhril Ruk” Chu An Hnial Thla Thei Lo

GSAM 179.3Ka awmna khuaa Methodist rawngbâwltu, 1843-a lo kal lehna zirtîrna puang tûra lo tel tawh khân, “Thuhril Ruk” chu a dawng a, a chhiar a, chu zirtîrna chu a hnial thla thei lo tih a kohhran mite hnênah a pawm nghe nghe. Nimahsela, a kohhran mi tam takin an pawm tih a hriat chuan, mi dangte chu lehkhabu chhiar lo tûrin a râwn a, “an chhiar chuan zirtîrna chu an ring ang,” a ti. September, 1844-ah, he rawngbâwltu hi kum tina inkhâwmpui ata a lo kîr hnuin, a thuhrilna hmunah a ding a, lo kal lehna zirtîrna chu mipui hmaah a hnâwl ta a; thu sawitute chu an biak inah thu sawi tûra a lo sâwm avângin, inngaitlâwm takin kohhran ngaihdam a dîl a ni.

GSAM 179Zirtîrna Dik Lo Vânga Rêl

GSAM 179.4Rawngbâwltu hetianga a tih hnu rei lo teah chuan, lo kal lehna ringtute chu zirtîrna dik lo avânga rêl an tum ta a. Nimahsela, Pathian Lehkha Thu atanga an thiam thu sawi an phal avângin, kohhranin hnehna eng mah a chang lo. Mi eng emaw zât chu an kal dân chu kohhran inkhaihhruaina dân nêna a inmil loh avângin he kohhran ata an hnawtchhuak a; mi dang tam tak pawh, an rinna chu Pathian Lehkha Thu nêna inkalh a nihzia târ lan theih loh kohhran mite an hnawtchhuah avângin, an chhuak ve ta a ni. Chutiang chuan, mi za tam takin Chhandamtu an hmuhna leh Pathianah hlimna an neihna kohhran ata lo kal lehna zirtîrna chu kumkhua atân khâr chhuah a ni ta a ni.

GSAM 180.1Ka pianpui khuaa an tih ang hi ram pum puia kohhran za tam takah pawh an ti bawk a ni. An unau hluiten chutianga an tihte chuan zâwlnei Isaia thuah hian thlamuanna tam tak an hmu a: “LALPA thu ngaithla rawh u, a thu avânga khûrte u: In unaute, ka hming avânga nangmahni haw a, hnawtchhuaktute chuan, LALPA chu chawimawi ni rawh se, an ti a; nimahsela, ani chu in hlimna tûrin a lo lang ang a, anni chu an zah ang.”10

GSAM 180Mi Suaksualte Thinurna A Lo Lang

GSAM 180.2Lalpa lo kal tûra an beisei ni a lo hnaih zêl lai chuan, ringtute chu an thawhnaah an taima lehzual a, mi suaksualte pawh an thinur a, an nuihzatna a nasa lehzual a ni. Chu chu October ni 31, 1844-a Zanlai Au chanchinbu chhuah buatsaihtu thu sawi hnuaia mi atang hian hmuh a ni ang:—

GSAM 180.3“He hmalaknain mi suaksualte chunga nghawng a neih khân, a chhûngah Pathian a awm tih kan rinna a tinghet nasa bawk a ni. Pathian fate chu a hmaah bawkkhup a, intihhniam tûr leh a lo lan hun tâna inbuatsaih tûra an lo inkhâwm lai chuan, khawngaihna avâng chauha chhandam theih mi sual pâwlin an tih âwm ang tak an ti a; chutih laiin mi suaksualte chuan rilru sual nasa ber an lantîr a ni. Kan chanchinbuah chauh kan inkhâwmte thu kan chhuah a, mipui chu chutah kan sâwm lo chung pawhin, Beliala fate chu an lo lût khat a, buaina tam tak an siam a ni. He thla ni 12, Inrinni tlai [October ni 12, 1844] khân, in enkawltuin [in vawngtu] Sabbath [Pathianni] atâna in a tihfai theih nân, biak bûkah inkhâwm kan nei lo. Nimahsela, mipui sual chu inah chuan an tlan lût a, chu remchânna pawh an phal lo. Khawpui hotu erawh chu, ngen a nih loh pawhin, rang takin a lo inrawlh a, anmahni chu a hnawtchhuak ta a ni.

GSAM 181.1“A dawta Sabbath-a kan inkhâwmteah chuan, biak bûk a lo khah hnuin, in hmaa kawtthlêr chu mipui pungkhâwm tam takin an luah a; an zînga tam tak chu mi tu emawin Lalpa lo kalna an rin avângin an thinur hle. Tlai lamah chuan mipui an buai avângin inkhâwm neih a ni lo; chuti chung chuan, hun hma tak atangin kawtthlêr chu mipui sualin an luah khat a. Nimahsela, khawpui hotu leh a hnuaia venghimtu thawh tha takte chu rang takin an lo inrawlh a, mi tlem azâwng chu vênna inah an thawn hnuin, kawtthlêr chu an tifai ta a ni. Mipui sual nungchang chu, Sodom tihboral a nih hmaa tlai lama Lota kawngkhar vêltute nungchang nên chauh kan tehkhin thei a ni.... An lama he hmalakna hi a lo thleng thut a, hun khatah leh hmun zau takah a thleng a. Chuvângin, Juda mite thla pasarihna ni hmasa bera a lo lan chuan, hei hi chu thla tûr chu a ni ngei ang tih kan ngaihdân a tinghet a ni.”

GSAM 181Nuihzattuten Vâna Lâk Chhohnaa Hman Tûr Thuam An Inbel

GSAM 181.2October ni 22, 1844, ni 2300 a tâwp ni khân, Paris, Maine-ah ringtute chu biak inah an inkhâwm a, chu ni ngeia Lalpa lo kal an beisei avângin Pathian hnênah rilru takin an tawngtai a. Chutih lai chuan, nuihzattute chu in vêlah an lo pungkhâwm a, an nuihzat nân hla an sa a ni. He mi sual pâwl zînga pahnih chuan thuam var sei tak an inbel a, in chungah an lawn a, hla an sa a, in chhûnga tawngtai a, Lalpa lo kal nghâktute chu an nuihzat a ni.

GSAM 181.3He thil thleng atang hian Adventist-ten vâna lâk chhohnaa hman tûr thuam an inbel tih thu dâwt an theh darh chu a lo inthawh ni âwm tak a ni. A chhan chu, 1844-a Adventist pakhatin vâna lâk chhohnaa hman tûr thuam a inbel a, chutiang chuan Lalpa lo kal a nghâk tih entîrna dik pakhat chauh pawh târ lang thei hnênah lo kal lehna chanchinbute chuan lâwmman $500 lai an tiam tawh chungin, entîrna pakhat mah târ lan a la ni ngai lo a ni.

GSAM 182Hazen Foss-a Inlârna, 1844

GSAM 182.1Hemi hun vêl hian Poland, Maine-ah tlangvâl pakhat, Hazen Foss an tih, thla pasarihna ni sawmnaah Lalpa a lo kal ang tih nghet taka ring a chêng a. A hmêl a tha a, a thu sawi dân a ngaihnawm a, lehkha pawh a thiam tha tâwk a ni. “Zanlai au” a tâwp hma kâr eng emaw zâtah chuan, Lalpa a lo hnaih a, inlârna a pe a; chutah chuan lo kal lehna ringtu mite Pathian khawpui pana an zin kawng leh an hlauhawmte chu a hnênah hmuhtîr a ni. Vaulâwkna thuchah eng emaw chu pêk a ni a, chûng chu a hrilh chhâwng tûr a ni. A hnêna târ lan tawhte chu rinawm taka a hrilh chhâwn chuan a dawta a tuar tûr fiahna leh tihduhdahna pawh hmuhtîr a ni bawk. Pu Foy-a hnênah ang bawkin, Pathian mite chu khawpui thianghlim kawngah kim taka an lo luh theih nâna rahbi pathum chu hmuhtîr a ni. Lalpa chu “ni tlêm chauh hnuah” (chutih laia an hla sak angin) a lo kal ang tih nghet taka a rin avângin, kawng chunga lâwnna rahbi pathum chungchâng inlârna bung chu a hrilhfiah thei lo. A pianpui rilru pawh chapo lam a nih avângin, kraws phur chu a hreh a, a hrilh chhâwn duh lo a ni. Inlârna chu a vawi hnihna atân pêk leh a ni a; chubâkah chuan, a hnêna târ lan tawhte chu a la hrilh chhâwn duh lo a nih chuan, mawhphurhna chu a hnên ata lâk a ni ang a, Lalpa fate zînga chak lo berte zînga mi pakhat, Pathianin a puan tûrte rinawm taka hrilh chhâwng tûr hnênah pêk a ni ang tih hrilh a ni. A duh lo leh a. Tichuan, inlârna pathumna pêk a ni a, ani chu a mawhphurhna ata chhuah a ni ta a, mawhphurhna chu chak lote zînga chak lo berte zînga mi pakhat, Lalpa thuâwih tûr chungah nghah a ni ta tih hrilh a ni.

GSAM 182Foss-an A Inlârna A Hrilh Thei Lo

GSAM 182.2Hei hian tlangvâl chu a tithlabar a, a hnêna târ lan tawhte chu hrilh chhâwn a tum ta a, chutiang chuan a thu sawi tûr hun a puang a. Mipui chu hmu tûr leh ngaithla tûrin an lo pungkhâwm a. A thil tawn chu ngun takin a sawi a, Lalpan a hnêna a târ lan tawhte hrilh chhâwn a lo duh loh dân leh a duh lohna avânga thil lo thleng tûrte chu a sawi a. “Tûnah,” a ti a, “inlârna chu ka hrilh ang.” Nimahsela, a va pawi êm! A tlai tawh a ni: mipui hmaah chuan milim ang maiin, eng mah sawi thei lovin a ding a, a tâwpah chuan lungngai mangang takin, “Inlârnaa thu pakhat mah ka hre chhuak thei lo,” a ti ta a. Mangang takin a kut a sawr kual a, “Pathianin a thu a tihlawhtling ta. Inlârna chu ka hnên ata a la ta,” a ti a; rilru hrehawm nasa takin, “Mi boral ka ni,” a ti bawk a ni. Chumi hun ata chuan Kristaa a beiseina a hloh a, beidawnnaah a lût ta a. Adventist inkhâwmah a kal leh ngai tawh lo va, sakhaw chungchângah pawh a ngaihvenna a nei tawh lo. A nungchang chu kawng tam takah, a tlêm berah sawi pawhin, Hotupa Thlarau nghawng nêm tak lâksak tawh mi, “mahni kawng zawh atâna hnutchhiah a, mahni thiltihin khah” mi nungchang a ni. Hetiang rilru dinhmun neiin 1893-ah a thi a ni.

GSAM 183Mi Dangin Foss-a Inlârna A Hrilh

GSAM 183.1A inlârna a hriat chhuah theih loh hun ata thla thum vêlah chuan, a bula pindan ata mi dangin inlârna a hrilh chu a hre ta a. Inkhâwm chu a awmna chên inah chuan neih a ni. Inkhâwm rawn zawm tûra ngen a ni a, a duh lo erawh a. Inlârna chu a hnêna târ lan tawh nên, mi pahnihin thil thuhmun an hrilh theih anga inang a ni, a ti a. Chutiang chuan, a thil hmuh, a hrilh a tum laia a hriat chhuah theih loh chu hriat a lo ni ta a ni. A hnuah chu mi chu a hmuh chuan, “Kha kha Lalpan mawhphurhna a nghahna hmanrua chu a ni,” a ti a.

GSAM 183Lungngaih Taka Beiseina Hloh

GSAM 183.2A tâwpah chuan Juda mite hun chhiar dâna thla pasarihna ni sawmna (October ni 22, 1844) chu a lo thleng ta a. Mi sâng sâng tam tak, an beiseina thlen famkimna tûr hun chu thlîrtute an awm a. Chu ni hnu atâna khawvêl thil eng mah an lo buatsaih lo. “A lo kal lo a nih chuan,” tih ngaihtuahna pawh an nei lo va; chu ni chuan an nunna hun a titâwp dâwn tih ring ni ta se an tih tûr angin, an khawvêl thilte chu an lo ruahman a ni. Mi suaksualte chu thinurna lo thleng tûr ata tlân tûrin an vau a, an fuih a; chûng mi tam tak chuan thuchah chu a lo dik palh ang tih an hlau a. An chhûngte hnênah thurâwn an pe a, anmahni nên an tawngtai a, an zînga Pathian hnêna an thinlung la pe lote chu thlah thu an hrilh tawh bawk a. A tâwi zâwngin, lei zawng zawng Rorêltu hmachhawn tûra inngai mi angin, zah leh tih tak zetin, khawvêl thil zawng zawng chu thlah thu an hrilh tawh a ni. Chutiang chuan, an thaw lâk pawh mangngilh khawpa nghâkhlel chungin, an biak inah an inkhâwm a; eng hunah pawh “vântirhkoh hotu ber aw leh Pathian tawtawrâwt ri” chu hriat leh an Lal lo kal tûr ropuinaa vân lo êng chhuak hmuh an beisei a ni.

GSAM 184.1Dârkârte chu zawi zawiin a kal a, a tâwpah nî chu thlang lam kham piahah a liam chuan, Juda mite thla pasarihna ni sawmna chu a tâwp ta a ni. Zan thim chuan khawvêl chungah a thim lungchhiatthlâk chu a chhâwng leh ta a. Nimahsela, chu thim rual chuan, lo kal lehna ringtute thinlungah lungngaihna na tak a lo thleng a. Chu chu, kan Lal khenbeh leh phûm a nih hnu zanah, a zirtîrten lungngai taka an in lam an pan laia an lungngaihna nên chauh tehkhin theih a ni. Ani chu hun rei lo te liam ta khân an Lal anga lâwmpui chungin Jerusalem-ah an hruai lût tawh kha a ni si a.

Notes

  1. Thupuan 14:8. ↩
  2. Luka 14:21. ↩
  3. Luka 14:17. ↩
  4. Luka 14:21; Thupuan 14:8. ↩
  5. Thupuan 18:2-4. ↩
  6. Thupuan 3:3. Kohhran pasarihte chungchâng hrilhfiahna kimchang hriat nân Daniela leh Thupuan Chungchânga Ngaihtuahnate en rawh. ↩
  7. Tirhkohte 19:8, 9. ↩
  8. 2 Korinth 6:17, 18. ↩
  9. Tirhkohte Thiltih 13:46. ↩
  10. Isaia 66:5. ↩

Note

Back