Adventist Pioneer
Library
aplib.orgBu In
02 / 31

1992 Chhuahna Tâna Thuhmahruai

John Norton Loughborough

GSAM -[CD-ROM Editor thu: 1992 chhuahnaah Loughborough thuziak chhuah ngai loh (Belh A anga dah) a tel avângin, hnuhnung zâwka chanchin bulte leh a nêna inzawm chanchin leh ngaihdânte pawh telh hi a inhmeh a ni.]

GSAM 5Nun leh rawngbawlna chanchin tlangpui

GSAM 5.1John Norton Loughborough chu Seventh-day Adventist kohhran dinhmun an din lai mit ngeia hmutu a ni. A nun leh a rawngbawlna chungchâng a thu ngeiin a sawi tlemte (Belh A atanga lak) hian a lehkhabu chhuah thar tân hriatthiamna a pe dâwn.

GSAM 5.2Victor khua, Ontario County, N.Y.-ah Jan. 26, 1832 khân ka piang. He khuaah hian mi 200 emaw zâwk an awm a, ram lo nei thawk khawte chuan a kiang vel ram zau tak chu an luah. Albany atanga Buffalo kal posta kalna kawng hlui chu hetah a kal. 1848 thal lai, Rochester khawpui, N.Y. ka awmna bul a lo nih hma chuan, he khuaah hian Pathianni Sikul leh mipui inkhâwmnaah ka kal ṭhin. Ka pa leh pu chu Methodist kohhran rawngbawltu khaw chhûng an ni ve ve, mahse anmahni nunna tûrin an thawk....

GSAM 5.3... December 1843 kâr hnuhnung berah, Advent thuhrilna chungchânga ka thuhril hmasa ber ka hria. Unaupa James Barry-in a sawi a, a thupui chu, “A Rorel hun a lo thleng ta” tih a ni. Pathian thiltihtheihna ropuiin a puan thutak chu ka thinlungah a nghawng. Pathian rorelna hmaa kan ding ang mai a ni. Kohhran hotu thurâwn a zui chuan, mi dang tam tak nên hian hma lamah kan pan a, ṭawngṭâi tûrin kan ngen. Chutah Pathian ṭawngṭâi leh zawnna tûra ka beihna hmasa ber chu a ṭan....

GSAM 5.41852 thlasik khân, vântirhkoh pathumna thuchah ka puang hma, thuchah chu ka puang dâwn em, emaw kut hna hmangin ka nupui nên kan nunna ka zawh dâwn em tih ka zir lâi, Rochester-a Sabbath kan inkhâwm lai chuan Unaunu White hnênah hmuhna a lo thleng a. Ka tân thurâwn chiang takin, nghâk tawh lovin thuchah puang tûrin thu a lo kal a, Lalpan ka chhawr tûr kawng a hawng dâwn tih a ni....

GSAM 6.1Hnaah hian hma taka ka lût hnû chuan, hun hmasaah khân ka tân thurûk ni tawh thil pakhat a lo lang. Ram hrang hrangah Unaupa leh Unaunu White-te an kalna inkhâwm pawimawh zawng zawngah, anmahni nêna kal tûrin an ko ṭhin. Ka thinlungah, “Engati nge heng rawngbawltu-te hi ka âiah an ko loh zawk? Engati nge ka ni zêl?” ka ti ṭhin.

GSAM 6.2Chutih rualin, 1853 atanga 1865 thleng helna pathumte an lo thlen khân, helna tin tân lehkha chhuah hrang hrang pathum an siam a; engati nge ka awm ve a, helna tinrêng a ṭan lai ka hmuh? Chutih rualin, engati nge Unaunu White mipui hmaa hmuhna a neih vawi sawmli aia tam ka hmuh ve, damdawi hmutein an endik lai ka hmuh, thil thleng tûr a hrilhlâwk—thu ngaithlatu tân rinawm loh thilte, mahse a dik taka lo thleng—ka hria? Diktakin ka sawi chuan, heng hunte hi ka chawimawina hun ni lovin, thurûk an ni. Ka thinlungah, “Engati nge hei zawng zawng hi hetiang?” ka ti ṭhin.

GSAM 6.3... 1890 khân General Conference-in Rocky Mountains chhak lama hna thawh tûrin min ngen. Chutah Elder O. A. Olsen hnêna thuziak thuhretna pakhat, entirna chu ka hnênah pawh thawn a ni: “Elder Loughborough chu kohhranah tih ngai hna chu thawk rawh se ka ti. Lalpan John angin a aw chu hriat tûrin a duh; a chhan chu vântirhkoh pathumna thuchah a lo pianna leh a hmasawnnaah a paltlang tawh thilte sawi tûr a ni. Elder Loughborough chu a hmun dikah Caleb angin hma lama ding rawh se, rinlohna, rinhlelhna leh pawm mai duh lohna hmaah thuhretna chiang tak a keng a, ‘Ram ṭha chu kan lûtin kan luah thei ngei’ tiin. Elder Loughborough chu hmun pakhatah khâr tlat suh. Conference pakhat chauhah phuar suh. Hetah leh khatah, hmun tinah kal se, vântirhkoh pathumna thuchah a lo pian leh hmasawnnaah a hmuh, a hriat leh a kutin a tham thilte sawiin.”

GSAM 6.4(Loughborough nunah ni pawimawh zualte tûr Belh B en rawh.)

GSAM 7Loughborough Lehkhabu Darh Tûra Kohna Chiang Tak

GSAM 7.1Kum zabi thar a ṭan lai khân, Unaupa Loughborough-in lehkhabu “Vântirhkoh Pathumna Thuchah A Lo Pianna leh A Hmasawnna” a ziak a, chu chu “Krista Lo Kal Lehna Hmalakna Ropui” hmâ lehkhabu a ni. A hnûah Ellen White-in heng thu hi a ziak:

GSAM 7.2Kan dinhmun tûnah hian ka lungngai tak zet. Tûnah hian hun rei tak kal taah tih tûr ni tawh hna chu kan thawk tûr a ni. Israel fâ-tein thlalêr an paltlang hnûa Jordan kamah an riak khân, Lalpan Mosia a hrilh anga kan ti tûr a ni. Thlalêr an kalnaah Lalpan an chungah thil a tihte zawng zawng chu an hnenah a sawi chhuah leh tûrin Mosia hnenah thu a pe. He sawi lehna chanchin hi Deuteronomy lehkhabuah a awm.

GSAM 7.3Kan hna chanchin hmasaah Pathian mite an paltlang thil tawn chanchin chu chhuah leh tûr a ni. Chumi hnûa thutaka lo lût mi tam tak chuan Lalpan engtin nge a thawh tih an hre lo. William Miller leh a thawhpui-te, Captain Joseph Bates, leh Advent thuchah hmalakpui dangte thil tawn chu kan mite hmaah dah reng tûr a ni. Elder Loughborough lehkhabu chu ngaihven tûr a ni. Kan hotute chuan he lehkhabu darh tûra tih theih awmte an en tûr a ni.

GSAM 7.4Kan hna ṭan tirh atanga, kohhran-te kan then hnûa, Pathianin êng min pêk zêl hmangin hma kan sawn zêl lai thlengin kan thil tawn-te enfiah leh dan ṭha ber zawn tûrin kan zir tûr a ni. Bible leh Bible chauh chu kan kaihhruaitu tûr a ni tih dinhmun kan la a; he dinhmun hi kan kalsan ngai lo vang. Pathian thiltihtheihna ropui tak tak kan dawng. Thilmakte tih an ni. Vawi tam tak, hmun harsaah kan awm khân, Pathian thiltihtheihna chu kan puitu tûrin a lang.—Lehkha 105, 1903 (CWE145) (ngaih pawimawh tûra tihlan belh).

GSAM 7Engati nge Chhuah Leh?

GSAM 7.5Heng thuhretna hmasa zawng zawng êngah hian, engati nge Unaupa Loughborough hi kan chanchin sawi leh tûra thu pek a nih, leh engati nge a chanchin hi darh leh tûra kan hriat a nih tih kan ngaihtuah ang.

GSAM 8—Hre Reng Tûra Kohna

GSAM 8.1A pawimawh berah, chanchin thil thlengte enfiah hian Pathian kut thawh kan zui thei a, A hmangaihna enkawlna finfiahna kan hmu thei. Hei hian rinna a siam chak a, hun kal ta zirlai—ṭha leh ṭha lo—min zirtîr. Kan kohhran Bible bulphuhte a enfiah a, kan hmalakpui hmasa mite inhlanna rilru a ti lang. Kan thlarau bulte min hriat chhuahtîr. Unaupa Loughborough-in p. 33-a a sawi angin, “Israel-te tân Lalpan an chungah a kaihhruaina hriat reng hi a ṭha a nih chuan, keini tân pawh a ṭha lo vem ni? Sam ziaktu chuan lâwmna nasa takin, ‘Ka thlarau, Lalpa chu fak rawh, A thil ṭha zawng zawng hi theihnghilh suh rawh.’”

GSAM 8—Chanchin Hun Bîk

GSAM 8.2Seventh-day Adventist hna din chhuah kumte hi chanchinah hun bîk tak an ni. Chutiang hun bîk teh nân tehfung pathum tal ka ngaihtuah thei.

GSAM 8.3(1) Hrilhlâwkna lian tak a lo thlen mek lai. Chutiang thil thleng chu hunah mite tam takin an hmuh chiang vek lo. Chuvângin, a thlen hnûa ngaihdân hmangin hnunglam thlîra en leh, hrilhlâwkna lenzawng—he khawvêla chumi hun tân Lalpan tûna thutak anga a ruat thuchahte—hriatthiam hi a pawimawh leh a ṭha hle.

GSAM 8.4(2) Lalpan a ruat hna bîk tân bulphuhte an phun lai. Hetiang hun hriatthiam nân, lungphumte an phun dân, leh Pathian thu finfiahna leh Pathian kaihhruaina thil thlengte’n, chutiang hun atâna koh “hmalakpui hmasate” chu, Pathianin an hnêna a hlan thuchah leh tirhna chungchângah, awmze nei leh chhan ṭha nei rinna nghet an neih thlengin, pên khatin pên khat an hruai dân hmuh hi a pawimawh hle.

GSAM 8.5(3) Entîrna ni lo, hmun thianghlim tak rawngbawlnaah inthlâkna lian tak a thlen lai. Pathian kawng chu “hmun thianghlimah a ni” (Psalm 77:13) avângin, sual harsatna phelh tûra Pathian thil tih chu rinna hmangin hriat leh zui hi a pawimawh. He thilah hian Advent thawhharhnaah inthlâkna nêna a hma zawk inthlâkna kha tehkhin a ṭha hle. Lalpan, tual atanga hmun thianghlimah (Calvary atanga vanah lâk-ah) an kal lai thil thleng, chumi hun mite Pathian ngaihsak miten a thil thleng chu an hrethiam loh hmasakna, chuvângin beiseina hlohna hrehawm tak an tawrh, mahse a hnûah Pathian ruahmannaah an hmun an hmuh thleng chu kan ngaihtuah duh. An thil tawn hian 1844 leh a hnûa rinna neitute, hmun thianghlim atanga hmun thianghlim berah (dîlsakna atanga dîlsakna rorelnaah) an inthlâk lai chungchânga êng a pe.

GSAM 9.1Heng tehfung pathumte hi Unaupa Loughborough chanchinah din chhuah hunah kan hmu. “Ro thup” zawn ang maia thutak zawn, hmute, an puan darhnaah an thil neih zawng zawng hlan mite thlarau ang chu kan pawm leh kan chan duh.

GSAM 9—Hrilhlâwkna Thlarau Nemnghehna

GSAM 9.2Loughborough thuhretna chhuah leh chhan dang chu, kan hunah Ellen White rawngbawlna, thuziaktu, thu sawi mi leh Thlarau thilpêk bîk dawngtu anga a chanchin leh Bible-a a hna pawimawhna hi kan nemngheh leh duh a ni; chu thilpêk chu a thuhmahruai-ah a sawi.

GSAM 9—Thutak Bulphuhte Mit Ngeia Hmutu Chanchin

GSAM 9.3Finfiahna chuan kum 90 vêl kal taah Ellen White-in he lehkhabu hi hmun tinah awm se, hna bulphuhte phuntu mite thu leh chanchin enfiah leh chhuah leh tûra thu a pêk chhan pathum aia tlêm lo a ni tih a lantîr. (1) Mit ngeia hmutute chu an thi mek a, chuvângin an thuhretna mahni, an kâ atanga sawi chu a ngawi ta. (2) Din chhuah thil thlengte emaw, mi din chhuahte emaw an hre ve loh chungin kohhranah mi sang tam tak an lo tel zêl chuan, Pathianin a ruat bulphuhte hre lo kohhran a siam dâwn. (3) rinna dik lo-te rawngbawlna fiahna chuan kohhran chu a fiah dâwn a; a bîk takin Minneapolis thil tawnah a lan ang leh chumi rah chhuah anga a mitdel dinhmunah. Chuvângin, Lalpan he hmalakna hi a kaihhruai tawh tih mi tam tak rinngamna chu kawng hrang hrang leh thurûk tak takin fiah hle tûr a ni. A kut thawh finfiahna chu chiang tak leh chak takin sawi chhuah hi a pawimawh hle.

GSAM 9Belh A chungchânga Thu Hrilh

GSAM 9.4Mit ngeia hmutu ni lo mite zawhna, rinhlelhna leh hriat lohna chu Unaupa Loughborough dam lai ngeiah pawh a lang. Chutiang thil thleng pakhat chuan hetah Belh anga dah thuziak hi a ziah phah. He chhânna hi he chhuahnaah dah thei tûr kan nih chu hamṭhatna leh mawhphurhna anga kan hria; a chhuah hmasak ber a ni. L. E. Froom lehkhabu Hrilhlâwkna Thuhretute Bo Hmuh Lehna-ah sawi a nih avângin a awm tih kan hria. Belh A siam thuziak chanchin chu Froom-in a sawi ang hian kan la chhuak:

GSAM 10.1Lehkha khawla lo lût thil hlu dang chu J. N. Loughborough-in Blick thuthawn ziakna thil hlui hmangin hawrawp lian zawng zawngin a tial thuziak lian tak a ni. Hei hi 1918 khân, a thih hma rei loah, lo kal lehna hmalakna bul ṭanna chungchânga a lehkhabu hmasaah dâwt, tihdanglam leh dik lo tih sawi chhiatna an phût chhuahna chhânna a ni. Kan lehkhabu chhuahna in pakhat hnênah chhuah tûrin an pêk khân, mi zawng zawng tâna ngaihven tlâk tawk lo tih a chiang. Chuvângin a neitu hnênah an leh thawn leh.

GSAM 10.2A kumte a kal zêl lai khân Elder Loughborough-in Pacific Union College-a chanchin zirna zirtîrtu H. A. Washburn hnênah a pe a, chuan a vawn ṭha. Ni khat chu professor chhûngkua in a kang ta vek a, a lehkhabu zâu tak nên. A vawn chhuah lehkhabu tlemte chu zirna in-a thuziak dahnaah an awm. An zîngah thuziak “Thil Tawn Ṭhenkhat” tih hi a tel. Pacific Union College-a kha kuma Bible Zirlai Sang Inkhâwm hawn tirha sawi tûra min ngenna, Millerite hmalakna chungchânga ka zirtîrna thu hmasa ber ka sawi zo khân, Professor Washburn-in thuziak chu a rawn keng a, ka kutah a dah a, “Tûnah hian engati nge he thuziak hi zirna in-a ka thuziak dahnaah awm a, ka lehkhabu dahna zawng zawng atanga vawn chhuah tlemte zînga pakhat a nih tih ka hria. Pathianin he hna tân vawn tûrin a duh. Advent Source Collection-ah dah rawh.”—pp. 48, 49

GSAM 10Lalpa leh Mite Inṭanpui Tawnna

GSAM 10.3Kan thinlungah mihring nihna chu eng nge ni tih kan hriat avângin, Lalpan hna a thawh tûra a hman thin leibêl mihringte chu kan hre chiang hle. Lalpan engtin nge a thawh tihah rinna tihchak tûrin he lehkhabu hi kan pê a; A duh thiltihna a hlawhtlin tûra a hman mihringte chak lohnaah rinna dik lo siam tûrin ni lovin. Heng mi Pathian ngaihsak pasal leh hmeichhe-te hi kan hunah thutak zawn ngamten he lehkhabu emaw, hun pawimawh tak dang chanchin emaw an chhiar laiin mihring nihna an lantîr dân zawng zawngah chhuanlam kan siam lo. Pathian chuan mihringte nêna inṭanpui tawnin, mihring nihna leh Pathian nihna inpumkhatnaah hna a thawk thin (Ephesians 2:20). Mi dangte thu sawi chauh pawh ni se, an thu tlawmte hmangin A aw kan ngaihthlâk reng ang. “Hrilhlâwkna thu sawi chu hmuhsit suh u; thil tinte finfiah ula; a ṭha chu vawng tlat rawh u.” (1 Thessalonians 5:20, 21). (Thuchah Thlante 3:342-347 en rawh)

GSAM 11Din Chhuah Hun Hi Thupui

GSAM 11.1He lehkhabu thil ṭangkai ber chu kan din chhuah hun leh kum hmasaah zawhna tam tak (zawhna zawh loh pawh) a chhân hi kan hmu. Kum zabi 19 tawp leh a hnûa kohhran thil tawn nêna inzawm zawhna dangte chu hmun dangah chhân a ṭha zâwk. Lalpa thuchah kengtu chuan thuhretnaah chumi hun kohhran dinhmun, 1888-a Lalpan hêng mite hnêna êng a pêk tum, leh kohhranin chu thuchah a hnawl avânga chumi hun leh kan hun thleng kumte chunga nghawngte a sawi.

GSAM 11.2Kum zawng zawng Pathian mite chan ni tawh mihringte beiseina tlai hi—Lalpa lo kalna an hnai tawh an beisei a, mahse an hun tân a ni lo tih finfiahna an dawng—leh Lalpa ruahmanna tlai hi, Israel hmasa angin mi anga Canaan ram kamah min hruai a, “Lût rawh u” min tih, mahse rinhlelhna avângin kan lût lo, an inang lohna chu hriat a pawimawh. Kan awmna leh engati nge hetah kan awm tih i hmu ang u. Kan thlahten zirlai min zirtîr se, Lalpa malsâwmna leh a tuar rei dân kan sawi chhuak se, kum za kal taah A tih theih loh thil chu keini zîngah leh keini hmangin A ti thei tûrin A hnênah kan inpe ang.

GSAM 11.3(Belh C en rawh)

GSAM 11Tûna Kohhran Tâna Chona

GSAM 11.4Unaupa Loughborough thuhmahruai-ah khân, chumi hunah kohhran siamtu Seventh-day Adventist za thawng chu an chakna leh an inpekna avângin nuai sawmhnih angin an lang tih a sawi. He zâta tehna tho hi kan hmang chuan, tûnah kan mi nuai sawmruk chu nuai sang khat leh za hnih angin an lang tiin kan sawi thei em? Kum hmasa chungchânga a chanchin sawi hian tûna kohhran tâna chona engte nge a rawn keng?

GSAM 12.1He chhuahna thar hian a chawk chhuah ngei tûra kan ṭawngṭâi zawhna chhân lohte hi nangni hnênah kan hnutchhiah e:

GSAM 12.2(1) “Hmalakna” chu khawiah nge a kal ta?

GSAM 12.3(2) A bulphuhteah a rinawm em?

GSAM 12.4(3) Loughborough hun atanga kohhranah kan hmuh thlak danglamte hi khawvel nun thlak avâng emaw, kan karah Lalpa hna a thawh avâng emaw, eng chen nge hrilh fiah theih?

GSAM 12.5(4) Krista lo kal lehna hnai tawh thu hmalakna hmasa ber atanga kum 150 vêl kan la awm reng chhan chu eng nge?

GSAM 12.6Kan chanchin kal tawh kan enfiah a, kan dinhmun tûna kan thlen thleng hma kan sawnna kawng tinrêng ka paltlang tawh avângin, “Pathian fakin awm rawh se!” ka ti thei. Lalpan a tihte ka hmuh chuan mak ka ti a, hruaitu Kristaah rinna ka nei. Hmalam tân hlauhthawn tûr kan nei lo, Lalpan min kaihhruai dân leh kan chanchin kal taha A zirtîrna kan theihnghilh chauh loh chuan.—Ellen G. White Nun Chanchin, 196

GSAM 12.7I pi leh puten ramri lung an phun tawh chu sawn suh.—Proverbs 22:28 Adventist Pioneer Library Committee Loma Linda, California, March 1, 1992

Note

Back