Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
11 / 31
11 / 31

Isula 8 — Ebiliibwa bi'Omukoloba bi'Harusi ya Likondi

John Norton Loughborough

GSAM 134.1“Omundu mulala yakholanga ebiliibwa ebikhongo, ne nayita abandu banji; ne yaruma omukhalabaniwe olwa ebiliibwa byali bilaliile okhuboola abo abaayitibwa, mbu, Mwitsanga; shichila bulano ebindu biosi bilaliile.”1

GSAM 134.2“Balayi abo abaayitibwa okhwinjila mu biliibwa bi'harusi ya Likondi.”2

GSAM 134.3Ebiliibwa bi'eshilo nibyo ebiliibwa bya khumalisia khw'olusiku. Mu lufwananio luno muli n'okhuyitibwa kataru khw'ebiliibwa. Lufwananio luno shilukhoyile okhufwananibwa nende okhuyitibwa khw'ebiliibwa bya khati h'esiku akakhilwa mu Matayo 22:1-7. Ebiliibwa bya khati h'esiku nibyo ebiliibwa bya khati h'oburasi. Mu lufwananio lukhayilana n'okhuyitibwa khw'ebiliibwa bya khati h'esiku, khumanya mbu abo abakholanga okhuyita “bakholelanga obubi” ne nibayilwa, khandi omwana w'omuruchi nayilwa. Omuruchi warumanga okhuyita nabula “yakhola abo abayilanga okhubula, ne yatsia omurro shilando shiabwe.”

GSAM 134.4Lufwananio luno lukhayilana n'okhuyitibwa khw'ebiliibwa bya khati h'esiku, ne lukholekha bulayi okhutsolola khw'abo abakhilanga okhuyitibwa khwambere; lukhafwanananga ebia kholekha khw'abo abakhilanga Amakhuwa Amalayi aka Kristo, ne bamuyila nende abarumwa babe. Omwami yaruma amajeshi okhulwana nende ishialo shio, ako “yakhola abo abayilanga okhubula, ne yatsia omurro shilando shiabwe”—Yerusalemu.

GSAM 134Okhuyitibwa khw'ebiliibwa

GSAM 134.5Okhuyitibwa khw'ebiliibwa mu lufwananio luno khw'ukanga khuli n'okhuyitibwa khw'ebiliibwa bi'harusi ya Likondi. Omukhisa khuboolwa khw'abo abaayitibwa khw'ebiliibwa bio bi'harusi. Ebiliibwa bi'harusi bilondakhwo harusi. Harusi ya Likondi yakholekhanga imbeli w'okhwitsa khwaye; shichila, shinga olwa khwalola, Kristo olwa alakhwitsa khukhumalilisia, alakhakhulukha “okhurula khu harusi.”3

GSAM 135.1Kho okhuyitibwa khw'ebiliibwa bi'harusi khukhoyile okhuba khulala nende obutumwa bwa malaika wamberi bwa Obufwimbuli 14, nende okhupanga khw'eshiise shi'isula ya khumi, akali khwakhola khwimanya. Shinga Luka alakhomanga, okhuyitibwa khwambere khw'ebiliibwa khwatsianga “khu abo abaayitibwa.” Nibaani abo abaali nibayitibwa?—Ni abo abaali nibahulira ne nibasuubila Amakhuwa Amalayi aka Kristo. Bakhayilanga okhwendanga Kristo, nende okhwendanga okhwitsa khwaye khwakhabili shinga okhutsililila khw'obusuubili bwabwe. Shichila shina okhuyitibwa shikhukhoyile okhuchaaka khubo? Shinga kwali khukhoyile Amakhuwa Amalayi okhuboolwa khwambere khubayahudi abaali nende Amahandiko, ne nibayilanga mbu balindilila okhwitsa khwa Masiya,4 nendio obutumwa khw'okhwitsa khwa Kristo khwakhabili khwaboolwa khwambere khw'abo abaayilanga mbu nibalondi babe, ne mbu benda okhwitsa khwaye.

GSAM 135Okhuyitibwa khw'Abo Abaali Nibayitibwa

GSAM 135.2Okhuyitibwa khwambere khw'ebiliibwa, okhuba khw'abo abaali nibayitibwa, khukhoyile okhutsia khumakanisa. Bulano, khw'amazima, okhupalilwa khw'okhwitsa khwa Kristo khuli khufupi, okhurula mumwaka gwa 1833 okhuula khw'eshise shi'okhumera khw'ebimera shia 1844, khwakholwanga mumakanisa, ne khwakhopolwanga khw'emitwe khubakhalabani b'amakanisa ago. Amapaaro ka William Miller khw'okhwitsa khwa Kristo khuli khufupi kafulumibwa khwambere mu ligazeti lia Babaptisti lia Brandon, Vt. Imilimo chaye nende abakhonyezibe okhuula Epreli, 1844, khwali khukhongo mu mazu kh'amakanisa noho mu mazu akhungwa n'amakanisa khw'ebise bio.

GSAM 135.3Omukhulundu Himes aboolanga endio khw'imilimo ch'Omukhulundu Miller okhuula khw'eshise shi'okhumera khw'ebimera shia 1844:

GSAM 135.3“Yakholelanga hakari w'ebikanda nende ebisoka biosi, shialakhilanga okhwanza kwabwe noho amalako gabwe tawe, shichila yasuubilanga mbu abanywanyi b'amakanisa kandi kandi banyala okhutsilila khwabo, ne khw'eshise shilala beeteekhe khw'okhwitsa khw'Omuruchi wabwe.”

GSAM 135.4Omukhulundu Himes, olwa aboolanga khw'imilimo chaye nende ch'Omukhulundu Miller khw'okhukhung'ana, akhongelekha naboola ati: “Abakhalabani banji nende amakanisa agaakhungulanga emiliango chago khwifwe nende abanje abaali nibapalila obutumwa bw'okhwitsa, bakholanga nende ifwe okhuula mumwaka gwa khumalisia”—omwaka gwa 1844.

GSAM 136Imiliango Chiafungukha Khulw'Obutumwa

GSAM 136.1Khw'imilimo chaye nende shinga yakholanga, Wm. Miller naboolanga ati:

GSAM 136.1“Imiliango chifungukha khwifie okhupalila obutumwa buno bw'okhwitsa khwa Kristo khwakhabili hakari w'ebikanda hakhi biosi, kho khuba khunyala okhushilisia butswa akashipande kakhiti khw'okhuyitibwa. Mu buli habundu handi chitsanga, abanywanyi abali n'obutakatifu, abayiwe nende abali nende obulamu nibakhiranga okhuyanza amapaaro aga khaboolwa; ne omusuubili w'eshialo, Omufalisi, omundu w'eshitalo, omukhalakali, omwikumbe nende omwikhendamo, bakhilanga nende okhukhayila obutumwa bw'okhwitsa khwa Kristo khwakhabili.”

GSAM 136.2Khw'obwimilisi bw'obutumwa bw'okhwitsa, khunyala okhukhuboola shinga D’Aubigné yaboolanga khw'okhugalukha kw'Obukristo,—Khwali “khumalisibwa khulw'eshina shi'obwoya. Khwapalilanga likhuwa lia Nyasaye okhuba Omwechesi wakwo; obuhonia khuba obusuubili; ebisilaha khuba Roho Omutakatifu; ne khubino khwakhaya ebindu biosi by'eshialo.”

GSAM 136Omukanda Omukhongo Kw'Okhuyusia

GSAM 136.3Obwimilisi bw'okhuyusia okwalondakhwo okhupalilwa kw'obutumwa bw'okhwitsa khwakhombolwa endio nende L. D. Fleming, omuchungaji w'ikanisa lia Bakristo lia Casco Street, Portland, Maine:—

GSAM 136.4“Obwikhasi obwayusibwa nende amachecha gaye [aga Wm. Miller] nibw'obwikhasi obw'amagezi nende obw'obulamu, ne kata khwaba mbu nibwo okhuyusia khwakhongo khw'ololanga, khuliho obwikhasi obw'eshiyililo kakhiti. Khukholekha okhukhola khwakhongo khumundu w'omusatsa khw'eshialo. Ekholanga endio khulwa kano: Mbotso Miller akhoyanga butswa eshilaha sha Roho, shifungulilwe nende shili obwoya, ne akhayanga omunwa kwasho khumwoyo omwambale, ne khukhayanga! Niko khosi. Imbeli w'eshilaha shino shikhongo, obulahi khw'obusuubili bhukhilanga, nende obusuubili mbu abandu boosi balahona bukhololanga. Amatangile khandi kabula omusingi kakhilanga, ne abakhusi b'eBabeli bakhamanga. Khwifie khukholekha mbu kano khokhuyusia khw'abatumwa khwakhwila khukhongo khw'ebise bino.”

GSAM 137Ekholekha Khw'Obulamu mu Richmond, Me.

GSAM 137.1Khulw'okhufwananisia omilimo ch'okhuyusia okwakhwimananga nende okhupalilwa khw'obutumwa bw'okhwitsa, khulakhombola amakhuwa khandi khurula khukhomwa khwa mulala owali nakholanga nende obunyali mumukanda kwokwo. Olwa aboolanga khw'omukhung'ano kw'amakanisa okhwakholwanga buli myesi 3 i Richmond, Me., khwakhomanga amakanisa makhumi mataru khandi ka Babaptisti ba Freewill okhuba khulala, naboola ati:—

GSAM 137.2“Olwa nayinjila habundu h'okhukhongooselamo, Omukhulundu Rollins, owali niyekhale hambi nende ethebhe khukhundu khw'enyuma khw'inzu, nayiminya naboola ati, ‘Mbotso White, okhanyoola eshala hano hambi nende isie.’ Nyuma y'okhwechesia, abandu bahebwa omukhisa w'okhukhuboola, ne naboola nende obwiyanga khw'obulamu bw'Omukristo, nende okhutsililila khw'abatakatifu khw'okhwitsa khwakhabili khwa Kristo. Amaloboozi manji kachinganga olukhu, ‘Amina! Amina!’ ne abandu banji mu mukanda kwokwo omukhongo bali mumatsika.... Hambi n'okhukhuma kw'omukhung'ano kwokwo, inyuma y'okhunyoola obwiyangalisi bwanje, Omukhulundu Rollins nayiminya naboola ati: ‘Mbotso White, owikhaale khumukhono kwanje kw'ekulia, alakhuboola mu nzu y'okusabiramo Reed eshilo shino, khw'okhwitsa khwakhabili khwa Omwami wefwe Yesu Kristo. Mwitsanga, banywanyi, muhule mwene. Khuli nende habundu hakhila okhubahelesia mwesi. Mwitsanga, banywanyi; shikhakhola obubi khumundu kata mulala khwinywe okhuhulira likhuwa lino....’ Yamanyanga bulayi mbu abanywanyi babe banji balakhurula mu mukhung'ano kwabwe mu shitaka, ne batsia maili tsitaru khw'okhunyala okhuhulila isie, ne eshimilimo shia khwakhung'ana shia khabirwanga. Ne nendio khwali. Abakhalabani makhabi mataru khw'ane nende abarumwa hakhi boosi barulanga, ne inzu y'okusabiramo Reed yakhilanga ikhula mumatandakha. Likhuwa lianje kali Matayo 24. Roho wa Nyasaye yampa obwiyangalisi obukhongo. Obwikhasi bwali bw'ekisayi.

GSAM 137.3“Olwa namalilisia nende okhukhilila Abakristo behaanane khw'eshineni nende okhuba tayari, ne abanyooni basabile Kristo nende okhuteekha khw'okhwitsa khw'Omwana w'omundu, obunyali bwa Nyasaye bwanyambakhwo nende amani amakhongo, okhuula khwakhoyanga okhwiyimirisia nindakhwata ethebhe y'okhupalilakhwo nende emikhono chanje chibili. Kali khali khw'eshina. Olwa nalolanga obwimilisi bw'abanyooni, abaabirilwe bubi kabula Kristo, nabayitanga n'amatsika, nindakhukhilila khandi khandi, ‘Mwitsanga khu Kristo, omunyooni, ne mulahona olwa alakholekha mu luyali lwaye. Mwitsanga, omunyooni omumanani, imbeli shiekhuba shikhaangile. Mwitsanga, omunyooni, omunyooni omumanani, mwitsanga.’”

GSAM 138.1“Habundu ho hakholanga khw'eshina khw'eshina. Abakhalabani nende abandu balilanga, abandi mu liloboozi likhongo. Khw'eshima khw'okhuyitibwa khw'omunyooni, okhuliila khw'abandu khwakhulilwanga mu mukanda kwosi. Nali niyimirile nende amakulu masicha nende okhwechesia isula nende okhukhilila okhushila amawala gabili, ne nachaaka okhusibaala. Nakhilanga okhukhuboola, ne nalilanga khw'abandu babo abakholanga khw'obuheeli obwikhongo, shinga omundu yekha owakhulwa nende Nyasaye okhupalila obwatoto khubanyooni. Kali kenda h'esiku, ne okhupa omukhisa khubandi okhukhuboola khwakhulembanga okhukhung'ana okhuula hakari h'eshilo. Khwali khulayi okhukhuma nende obwikhasi obukhongo obwaliho, halali butswa inyuma y'abandu boosi okhunyoola omukhisa w'okhuchakula oluhande lw'Omwami. Nakhilanga abandu boosi mu mukanda abaali nibayanza okhukhung'ana nende isie mu kusaba, nende abaali nibayanza okhuleetwa imbeli w'eshifumbishio shi'obuheene, kho mbu babe tayari okhukhung'ana n'Omuhonia khw'okhwitsa khwaye khwakhabili, khwiminye. Buli mwoyo mu nzu eyo y'eng'ali, shinga olwa naboolilwanga nyuma n'abandu abaali mu bukhundu bundi bundi, nayiminya. Nyuma y'okhusaba khukhiti, omukhung'ano khwakhuma.”

GSAM 138.2“Lwakhabili lw'ekhumia nakalukha khushitaka, nali nende abandu ebipande musafu khu bipande munane, noho okhushila aho, b'omukhung'ano kwa buli myesi 3 kw'Ababaptisti ba Freewill. Buli mulala naboolanga khw'omukhung'ano omukhongo ogwa bakholanga eshilo shilolere.”

GSAM 138Okhuyitibwa Khw'Obutumwa Mu Habundu Khandi

GSAM 138.3“Mu khati khw'eshima, abarumwa nende abakhalabani banyitanga okhukhala nabo khw'okhuteekha eshise shia khunyala okhwechesia amakanisa kandi kandi mu mukhung'ano kwokwo kwa buli myesi 3, agaali nende amainzu makhongo k'okhukhongooselamo. Kali khali hakati h'Omwesi gwa kabiri, ne khwakhilwa mbu khwasigala eshise eshitali okhushila tsisabato sita shi'okhutsia nende tsisileyi khw'itsaluchi indinyu, khw'okuhaana abandu omukhisa omukhongo w'okhwitsa mu mikung'ano. Habundu khumi na habili khw'akhongo khwakhilwanga khw'imilimo chanje mu tsisabato sita. Nali nende okhupa amachecha khumi, agaali khukhoyile okhuboola ebise amakhumi gabili khu buli eshuma. Kano khwampa butswa khati h'olusiku khw'eshuma, khwakhilanga khw'enyanga tsinji okhutsia maili khumi na taano noho makhumi gabili khukhundu khukhong'ano khandi.”5

GSAM 139Abandu Amagana Bakhagalukha

GSAM 139.1Okhuyusia nende okhugalusibwa khw'abandu amagana buli habundu khwalondakhwo okhupalilwa khw'obutumwa bw'okhwitsa, khandi khwakholekhanga khukhongo olwa bali nibasambilila khumalisia khw'omwaka kw'Abayahudi gwa 1843 (Machi 21, 1844). Khabali mu ebise bia mbeho ebio olwa omwanditsi, mu shitaka shaye shia Victor, N.Y., yakhulira khw'eshina shino khwambere; ne kata khwaba mbu yali nende emyaka khumi na ibili, yasuubila, shinga yakhamanyanga, obusuubili bw'okhwitsa khwakhabili. Obwikhasi bwali bw'eshina khw'abandu, shiosi mu mikung'ano nende buli habundu. Victor khali khali shitaka shia bandu nga magana gabili, halali eshialo shiosi khukhabuli shali shitsulile abandu. Khulw'etsililila khw'emikung'ano khwakhung'ananga mu shitaka shino shikhiti, khwaboolanga abagalusibwa magana gataanu.

GSAM 139Obuloli Bw'Eshitabu Shia Omwaka Shia Abametodisti

GSAM 139.2Khw'eshilomo shia khuyusia khwakhongo okwalondakhwo obutumwa bw'okhwitsa, khunyoola mu shitabu shia mwaka shia Abametodisti mbu “mu myaka khane khurula 1840 okhuula 1844, abandu 256,000 bagaluka mu Amerika.” Eshiaali sh'amazima mu Amerika khwali sh'amazima khandi mu byalo bindi byosi aho okhuyitibwa khwaboolwa. “Obunyali obukhongo bwatsilililanga okhupalilwa, ne emioyo yakhagalukha buli habundu.” Shinga okhuyitibwa khwambere khw'ebiliibwa bi'harusi khwatsia khumakanisa,—“abo abaayitibwa,”—okhuyitibwa khwatsililanga okhubitira mu makanisa okhuula khu bandu boosi abaali nibayanza okhwitsa khw'osherana mu khuhonia okwali khulindilile abandu ba Nyasaye. Kata obutumwa bwakhupalilwanga, bwakhusabibwanga, noho bwakhwimbwanga mu “nyimbo ch'okhwitsa,” okhukhola khwa Roho wa Nyasaye khw'amani amakhongo khwalondokhananga nende omulimo.

GSAM 140Abaana Bakhupalila mu Sweden

GSAM 140.1Mu shina shino khulakhombola shinga Omwami yakholanga okhuyingiza okhupalilwa khw'obutumwa mu byalo bio amalako kali gakhilanga okhupalilwa khw'eshiindu shiosi eshikhayilana nende “ikanisa eliakhililwe.” Sweden khali khulala khw'ebialo bio. Aha Omwami yakholanga khubatiiti okhuyingiza omilimo. Okhuchaka khw'obwimilisi buno khwali khw'eshise shi'obutundumu shia 1843, mu Eksjö, mu Sweden y'ebusunda. Omukhana omutiiti, owali nende emyaka etaanu yenyene, owali ataliye okhulesoma noho okhwiimba, lusiku lulala, khw'eshina khw'eshina, naimbanga bulayi khw'uluyimbo lulele lwa Baluterani, ne inyuma y'okhupalila nende amani amakhongo naboola mbu, “esira y'eshilakisi shaye yitsile,” ne nakhilila abandu b'inzu okhuteekha khw'okhukhung'ana n'Omwami; shichila yakhwitsanga bwangu. Abandu b'inzu abaali bataragalukha bakhilanga Nyasaye khw'embabasi, ne banyoolanga okhuleshelwa. Omukanda kwokwo kwasialila khurula shitaka khutsia shitaka, abaana abandi nibapalila obutumwa. Omukanda khw'abaana kwokwo khwakholekhanga khatiti mu Norway nende Germany.

GSAM 140“Ewe! Nakhwananga okhubilikha”

GSAM 140.2Mu 1896, nende khukhung'ana mu bikhongo khumi na saba bya Sweden, natsilanga mu bitsi bindi aho abana babilikha mu 1843, kandi naba nende omwanya w'okhuboola nende abandu abaayukhila obubilikhi, nende abasaatsa abaabibilikhanga bali abana. Ndakhwira umwitsa kwabu nti, “Wena wabilikhanga obutumwa bw'okhwitsa oli omwana?” Yanyanga ati, “Okhubilikha! Ewe, nakhwananga okhubilikha. Shinali shinganilwe nende nie. Amaka kakhwitsa khuli nie, nende ndaboola khosi khula amaka kano khanyililila okuboola.”

GSAM 140Boquist nende Walbom mu Örebro, Sweden

GSAM 140.3Mu Örebro Län, omukanda kw'okhubilikha kwasialanga okhwitsila khwitsa okhula abasaatsa abakhalile babilikhe obutumwa. Abakulu b'eshialo, bali bakhundwa nende abasasii b'edini yakhwimikwa, bakhalanga abana babili, Walbom owali nende emyaka khumi na munaana nende Ole Boquist owali nende emyaka khumi na itanu, bali bakhupanga omusango khw'abandu. Baabakhupanga khumikongo chiabu echali chikhaya nende tsinsala tsia birch, nende baabaraa mw'efungisoni ya Örebro nibali nende amakonzo akarulanga amatsayi. Aho amakonzo kano kaahonanga, baabarusianga mu fungisoni nende babakhwalanga, “Mulekha okhubilikha ameechesio kano?” Nende khubaakubanga nende tsinsala khukhabili, amakonzo kaabu khandi kaayabukhanga, khandi khosi khula baakhwananga okhuyanza kwabu kwali, “Tukhubilikha obubilikhi Omwami atulamile.” Khulwa okhuyanzilila kwa omukhasi omukulu owali omwikhali wa Örebro, Omwami Oscar I. yalaka abakulu bakhuluse abana abo mu fungisoni, nende balekhe abandu abo. Sheshi, obukila khw'obwatoto bwakhola khwakholekha mu Sweden.

GSAM 141Obuloli bwa Boquist

GSAM 141.1Mu Review and Herald ya 7 khwesi kwa 10, 1890, mulimo omusango omulayi muno khw'obubilikhi bw'abana, ogwandikwa na O. Boquist mwene. Yakhwanga ati—

GSAM 141.2“Mu mwaka 1843, omukanda kw'edini kwakholekha khali nende abandu ba parokia ya Karlskoga, mu Örebro Län. Abalongozi b'omukanda kw'ono bali abana nende abalenzi, abaakhwilwanga ‘rapare.’ Abo baabilikhanga nende amaka ka Nyasaye, baakhwimanga imbere wa abandu nende obwima bukhongo, bakholanga khumanyikhe khuli eshaaha sh'okhukhalilila khwa Nyasaye shakhwitsa.

GSAM 141.3“Mu khwisa khw'omwaka khw'ono, nie O. Boquist, owali nende emyaka khumi na itanu, nende omulenzi wundi, Erik Walbom, owali nende emyaka khumi na munaana, amaka kano akatalolekhanga kaakhukholanga muno, okhula shakhwanyala okhukakanila kata hatiiti tawe. Khwangu khwakhukholwa nende amaka kano ka khwitsila mwilu, twachaka khuboola khw'abandu, nende khwamanyisa khw'obwima khuli eshaaha sh'okhukhalilila khwakhwitsa, khwakhwilila Yoeli 2:28-32 nende Okhulolwa 14:6, 7.”

GSAM 141Abana mu Lilolero

GSAM 141.4Abandu baamboolera khuli abo abaakhwilwa nende amaka kano ka mwilu baakhilanga chiosi chali khuburenga bwabu. Mu bweneene bali mu lilolero lya Nyasaye, nende baaboolanga nende amaka kaakhwamilanga abandu bingi okhukhililila. Baakhwanga khuli abana bano abatiiti, bali mu maka kano, baaboolanga nende amaka nende obwimanyi bw'abasaatsa nende abakhasi abakholile. Sheshi abaabalola baakholekha okhukhililila khuli Omwami niwe waabakholesanga khuli abalakusi, baboola amakhwasi kano k'obwima. Omwandiki akhendelela ati—

GSAM 142.1“Abandu baakhung'ananga mu bungi bukhongo okhutyunga khulwo, nende emikhung'ano chietu chakhendelelanga khumusi nende khweshilo, nende okhukhililila khw'edini khukhongo kwakholekha. Abalenzi nende abakhalile bakhwamilwa nende Roho wa Nyasaye, baanilanga Omwami bamusaba tsimbabasi, baakhwitanga ebibi biabwe imbere wa Nyasaye nende abandu.

GSAM 142.2“Naye omusasi w'ikanisa alondolanga shino, amakhendelelo kengi kaakholekhanga okhukhilika khulwe, khukhenda okhukhililila kw'edini khwakhwimilanga; naye amakhendelelo kosi kakhanga. Omwimami wa shialo yakhwilwa okhukhala khwakhwikhwa, nende khumala amachuma sita bakhalanga okhukhulonda mu shisaka, aho khwakhayanga khwikhala.

GSAM 142.3“Khandi, khwitsa khwakhusangwa khwikhala imbere w'omukhalabani w'ikanisa. Omwikhundi kwetu kwakhonganga okhutsila khw'abalenzi nende abakhasi makhumi ana bakhakhwitsa khwikhala khw'ekhalabani, aho khwareeberesibwa khumala eshise eshileeyi. Abandi khosi, khwitsa nie nende Walbom, baakhililwa khwikhala emyumba chabu; naye khwakhwibwa, nende inyanga yalondakho khwakhwimiswa mu fungisoni ya Örebro, aho khwakhwikhala nende abebhi mu khisinda 14, khuli khwakholela omusango omukhongo.”

GSAM 142Obuloli bwa Omukhana Wabwe Boquist

GSAM 142.422 khwesi kwa 9, 1896, omukhana wabwe Boquist, owali nende emyaka makhumi masaaba na khabili, yakhwitsa khwikhung'ano kwetu mu Örebro, nende yakhwamboolera khw'obulamu bwa mbotso we; khulwa khulola okhukhubwa kwabu, okhufungwa, nende okhukhulusibwa. Yatukhimbilila olwimbo Boquist nende Walbom baakhimbanga nibachendanga nibarula mu fungisoni nibatsia khwidaraja eyambukhanga obuko bw'amatsi obwetsingililanga inzu ikhongo y'obulindi y'eshiekhulu sha khumi na mukhaga, eyo yakholeleswanga khuli efungisoni mu 1843. Amaka k'omukanda kw'1843 kaakhendanga n'obuloli nende okhukhimba olwimbo. Olwimbo luno, nirwakalusibwa mu Lusungu, luli lutino—

GSAM 143Olwimbo lwakhimbwa na Boquist nende Walbom

GSAM 143.1“Shaliho omundu ounyala okhuula khubuhulushi bwobumeli, naba shiying'ang'ane okhutsia imbeli nende amani tawe; shaliho ounyala okhuula khushikomo eshibala, naba shiying'ang'ane okhutsia imbeli nende omutima nende omwoyo kwe kwosi tawe. Okhwing'ang'ana khwe khukhoyile okhutsiililila okhuula khumumalilikho; khulino lionyene niko obunaayi bwefwe bwosi bukhoyile okhwesikha. Omulyango kulangwa mbu omunyerere, nende injila mbu inyerere; nebutswa obukoosia nende okhwaula biriho butswa khubandu boosi. Nebutswa koosi kali khukhutsiililila, okhutsiililila imbeli; khulino lionyene niko omundu anyala okhuula khukhwikhala omulembe.”
GSAM 143.2“Kakanila nende amani, ehe, nende amani, iwe omwoyo kwanje, eshindu shiosi shitsanga hakari woove nende aha wenya okhuula. Lwana nende buli eshikhukaninjia. Yema bwima! Yema obutakhukanyikha! Itaji itekekhilwe abo abatsiililila imbeli. Noba niwenya okhuloova obusangaafu bwomwikulu, tsiililila imbeli nobira buli eshikhukaninjia. Anguya; lekha, lekha, ehe, lekha obubeyi bweshialo bwosi, ne ibendera yeyo yokhukakanila itsiililile okhuba niyinyoololwe!”
GSAM 143.3“Olwa eshialo shikhulanga mbu, ‘Itsa utsie ninefwe,’ ulaahulila tawe; injila eyo ileeranga amasira. Khaya shiosi eshia eshialo shikhusaba, kata nikabe khakhurungishe shina; noufuchilila, iwe omwoyo omuheele, olakhora. Khulwa obuheeli bwa Kristo, ekuhelesia ameechesio kano: ying'ang'ana mubunyali bwa Nyasaye; buno nibwo obukusi bwitaji. Kakanila nende amani buli eshikhukaninjia; itaji ikwanile okhwing'ang'ana, kata nikhukhaabe okhuleeyi oriena.”
GSAM 143.4“Likhulu liitsulile oluyali likwanile obulamu bwowo bwosi, likwanile okhusaaya khwowo khwosi, okhwikomba khwowo khwosi, nende okhwing'ang'ana khwowo khwosi. Shaliho eshilanyala okhukhufwimba omurwe mushialo eshio tawe; itaji ikwanile okhwikomba khwosi okhunyala okhuba ninakhwo. Kho bukha, uheng'eheng'e obulayi; itekekhe khuluyoka lweilwika liokhukhalaka omusango. Shichila ingubo yobukwe, indafu, indeeru khandi injimu, ilikhanibwanga khu buli mwoyo kwomundu ousaba okhwinjila mulitaala elilayi; kho bukha, witekekhe.”
GSAM 144.1“Shonyala okhura inanga khuluchinga olwo lwomwikulu, nohomba okhwinjila mushialo eshila ‘eshiatekekhibwa khale,’ noba nobula obulamu bwobusuubili obukuhaanilwa tawe; shichila Amahandiko kaboolanga lino obulafu. Nobusuubili bwonyene obunyala okhuhonia omwoni, nende okhukhununula okhurula mushirindwa eshilulu.”
GSAM 144.2“Kho hulila, iwe omuheele, ubukhe okhurula mukhukwa khwowo okhwamasira; obukoosia bwa Nyasaye nobunji khandi nobwobutswa khubandu boosi. Suubila, wikalukhasie, ne uhulile Omuhonia nakhuboolela mumakhuwa amalayi mbu, ‘Ino, ino niyo injila.’ Eshialo shiosi shalangilwe; leka boosi betse, ne beng'ang'ane banyoole itaji munzu eyo.”
GSAM 144.3“Omwami yenyile, khandi yekombile okhuhaana eshihaanwa shino khu boosi abalatsia munjila yiye. Wehaane khukhwing'ang'ana, ne utsiililile imbeli, ne ambi, ambi elala, obushili bulanyoolwa. Omukhono kwa Nyasaye kukhaabanga omwoyo kwowo; alakhuhulushia; Yesu akhong'ondanga khumulyango, nakukhaabila amalayi. Bukha! Ni Roho wa Nyasaye ukhubukhusia mundolo; abo abamenyanga meso bonyene nibo abalihonibwa.”

GSAM 144Omwana Omubilikhanga i Karlskoga

GSAM 144.4Omusaatsa wundi mu Örebro yandondolera eshikholekha shakholekha i Karlskoga, aho yali akhala mu 1843. Yakhwanga ati—

GSAM 144.5“Omwana omutiiti w'eminyaka munaana, owali atakhwiyira khusoma amabala, yachaka okhubilikha obutumwa, akhwilila Amahandiko mangi. Abandu baakhwanga, ‘Omwana oyo yitsulile Ebitabu bya Nyasaye.’ Shikholekha shino shakholekha inyuma wa Omwami Oscar okhukhwima khw'abandu abaakhwanga; sheshi omusasi weshikhongo shino atakhwanyala okhukhwitsa omwana imbere w'abalamisi okhukhilika omulimo. Naye yakhwira abandu bamwitse omwana khuli, nende akhamulola obukhila bwabu, abamanyise okhuba atamanya Ebyandikhiwe.”

GSAM 144.6“Imbere w'ekhilundu sh'abandu, omusasi yakhulanga ekhitabu kh'olwimbo, nende yakhwira omwana amusomere. Omwana yanyanga ati, ‘Shinyala khusoma’; naye yakalukhasia omukongo kwe khwomusasi, akhimba olwimbo lwosi obulayi, okhuchaka khwitsa khw'obumalilisia, omusasi alola ekhitabu nende okhukhanga. Omusasi yakhwira omwana, ‘Khulola khuli omanyile khosi.’ Omwana yanyanga ati, ‘Tawe. Shikhufuchililwa buli lwosi okhuboola koosi akhumanyile tawe.’”

GSAM 145.1“Omusasi khandi yakhulanga Endagano Nkhali, nende yakhwira omwana, ‘Nsomere mwino.’ Omwana yanyanga ati, ‘Shinyala khusoma.’ Omusasi yakhukhwanga, ‘Ni shino shomanyile khw'Ebitabu bya Nyasaye?’ Yanyanga ati, ‘Nimanyile aho mulimo omusango mulimo likhuwa “nende” emirundi khumi na kana.’ Omusasi yakhwanga, ‘Tawe! Shiliho omusango khuli ogwo mu Ebitabu bya Nyasaye.’ Omwana yakhwanga, ‘Khwitsa unsomere Okhulolwa 18:13?’ ‘Ewe,’ omusasi yanyanga. Aho asomanga, abandu baakhwalanga, nende khandi likhuwa ‘nende’ lyaliho emirundi khumi na kana, nende hakari khw'emirundi khino khwali ‘okhubambwa khw'emioyo ch'abandu.’ Abandu baakhwanga khw'obwima, ‘Aho! Aho! Omwana amanyile Ebyandikhiwe okhukhila omusasi!’ Omusasi, akhunyililwa nende eshoni, yalekha omusango ogwo, nende okhurula aho yalekha abandu mumulembe.”

GSAM 145.2Sheshi, khw'omunwa kw'abana Omwami akhwimisa likhuwa lyakwe, nende khw'engila yino y'okhukhanga yakhwitsa obwatoto bwakwe khw'amatu k'abandu, abaamalako kaabu kaakhangananga okhubilikha edini yindi khali edini yakhwimikwa.

GSAM 145Ebihanwa bya Roho Ebiyanjilwe nende Obutumwa

GSAM 145.3Shakhali mu Sweden mwene aho Omwami, nende omukanda kw'abasuubilila okhwitsa, yaboolera abandu bakhe khw'ebihanwa bya Roho wakhe. Mu Scotland, mu England, nende mu America khosi, Omwami yakhwanga abandu bakhe khw'amalolero amakhalafu.

GSAM 145Amalolero ka William Foy

GSAM 145.4Mu mwaka 1842, mu Boston, Mass., mwali omulamu omusaatsa owasoma muno, owakhwilwanga William Foy, owali omubooli w'amakhuwa amalayi. Yali Mubaptisti, naye yali alitegakha okhuba omukhalabani w'edini ya Episcopal owahulwa. Omwami khu bukoosia bwakwe yamupha amalolero kabili mu mwaka 1842, likhabi limwe, 18 khwesi kwa 1, nende likhabi lindi, 4 khwesi kwa 2. Amalolero kano kaalolesanga khulafu khuli kakholekha khwa Roho wa Nyasaye khweneene. Yakhwilwanga khwitsa khwitsa khuboola mu mimbari, shali nende Abepiskopali mwene, naye nende Ababaptisti nende amakanisa kengi. Aho yaboolanga, yalwalanga ekhanzu ly'omukhalabani w'ikanisa, lyo abakhalabani b'ikanisa yino balwalanga mu misambo chabu.

GSAM 146.1Amalolero ka Omusaatsa Foy kaalolanga okhwitsa khwa Kristo khukhwangu, okhuchenda khw'abandu ba Nyasaye khwitsa mu mji gwomwilu, eshialo eshikhali, nende obwitsa bw'abahoni. Khulwa amanyile amakhuwa khulafu, nende amaka amalayi k'okhulondolanga, yakholekha eshikhanga khwosi aho yakhwendanga. Khulwa yakhwilwanga, yakhendanga khw'eshikhongo khw'eshikhongo khukhwira abandu ebikholekha ebikhongo ebyalola; nende khukhola abandu bingi abaakhung'ananga okhutyunga, baanyoolanga tsiholo tsikhongo, aho yakhwamboolera abandu bingi ebyaloleswa khw'eshialo shomwilu, obulayi bwa Yerusalemu Omuya, nende amakhwanga k'abamalaika. Aho yaboolanga khw'obulayi bwa Kristo obw'ekhilolole nende obw'ekhililila khw'abooni, yakhwilanga abatakhwiyanzila balonde Nyasaye, nende abangi baakhwanga khw'amakhuwa kahe ka khweneene.

GSAM 146Lilolero lya Amaniniro Kataru

GSAM 146.2Omulimo gwakwe gwayililanga khwitsa mu mwaka 1844, khw'eshikhondo shakhwimililanga khwatsinyanga 2300. Aho yakhwimililwa khandi nende okhukholekha khwa Roho Omulafu—lilolero lya khataru, lyo atakhwiyanga. Mu lilolero lino yaloleswa engira y'abandu ba Nyasaye khwitsa khw'umji gwomwilu. Yalola lininiro likhongo, aha abandu bingi baakhung'ananga. Mu bindi biha, omundu yakwanga nabirira mulininiro lino nabula mumoni, nende khw'omundu oyo yakhwilwanga, “Yalekhile obusuubili.” Khandi yalola abandu banina khulininiro liakhabili, nabo abandi bakwanga nibabirira mulilio nibabula mumoni. Khw'obumalilisia liaakholekha lininiro liakhataru, liaatsiililanga okhuula khw'imyango ch'omji omulafu. Omukanda omukhongo gw'abandu gwakhung'ana nende abaakhwimukanga khulininiro lino. Khulwa yakhwiyanga Omwami Yesu akhwitsa khwangu muno, atakhwakhilila khuli obutumwa bwakhataru bwali khwitsa inyuma w'obutumwa bwamberi nende obutumwa bwakhabili bwa Okhulolwa 14. Sheshi lilolero lino lyakholekha khuli shilikholwa okhukhililila, nende yalekha okhuboola imbere w'abandu. Inyuma w'eshikhondo sh'obulakusi, mu mwaka 1845, yahulila omundu wundi naboola lilolero elio litsana, nende obulondoli khuli, “obutumwa bwamberi nende obutumwa bwakhabili bwalolekha, nende obutumwa bwakhataru bwali khwitsa.” Khwangu inyuma wa shino, Omusaatsa Foy yakholekha omulwala nende yakhwa.

GSAM 147.1Nende ebikholekha khuli bino khw'amaka ka Nyasaye, khw'ekhililila khw'obukhwitsa bwakwe “khw'imyango,” nende khw'obwisa bw'abandu ebikhumira abaakhwiluka khw'ebibi okhukhilila Omwami nende khulindilila okhwitsa khwakwe, abandu baakhwimililwa khukhali khuli shino shali obutumwa bwa Omwami khw'eshialo.

GSAM 147.2Naye 21 khwesi kwa 3, 1844, yakhwitsa, yakhwila, nende Omwami atakhwitsa. Naye obumanyi bw'abandu abaakhwiyanzila nende abaakhwikhililila bukhwanga khuli baakhendanga khw'obwimanyi bw'Omwami, nende khw'eshise eshikhoyile amakhuwa koosi kakhamanyikhe obulafu.

Notes

  1. Luka 14:16, 17. ↩
  2. Obufwimbuli 19:9. ↩
  3. Luka 12:36. ↩
  4. Ebikorwa 13:45, ↩
  5. Ebifwanani bi'Obulamu bwa James nende Ellen G. White, pp. 61-64. ↩

Note

Back