Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
12 / 31
12 / 31

Isula 9 — Eshise shi'Okhulindilila

John Norton Loughborough

GSAM 148.1“Mana obwami bw'ikulu bulafwananisibwa nende abakhaana abashisila ekhumi, ababukula tsitaha tsiabwe, nibatsia okhukhwana nende omwene shiselelo. Barano khubo bali abachesi, ne barano bali abayingwa. Abayingwa babukula tsitaha tsiabwe, nebutswa shibabukula amafura halala nabo tawe; ne abachesi babukula amafura mu bimuka biabwe halala nende tsitaha tsiabwe. Olwa omwene shiselelo yashinda okhwitsa, boosi barenjetsa nibakona tsindoolo.”1

GSAM 148.2Kristo niye omwene shiselelo ow'omu luchelo.2 Khulweshio okhurula okhutsia okhukhwana nende omwene shiselelo kukhoyele okhulolesia okhutsia khw'abandu b'Omwami okhukhwana nende Kristo khukhwitsa khukhwe, shichila amakhuwa k'omu Matsayo amakumi kabili na kane nende amakumi kabili na karano kaboola khu khwitsa khw'Omwami. Likhuwa ly'Omwami nilio itaha.3 Abakhaana abashisila boosi babukula tsitaha tsiabwe. Obuyingwa bw'abandi khubo bwali okhubukula okhwechesibwa khw'obwatoto kwonyene, nibabula okhwehaana khw'omu mwoyo kwosi khu Mwami okwanyala okhukhusia emibere emilayi chi'Omwoyo mu mwoyo kw'omusuubilili. Omulimo kuno kulolesibwa mu luchelo nende “amafura mu bimuka biabwe.” Okhushinda khw'omwene shiselelo kukhoyele okhulolesia okhulema okhunyoola akasuubiliilwe khw'abo abarula nibasuubilila okhukhwana nende Omwami wabwe.

GSAM 148Eshise eshi Oluchelo Luboolakhwo

GSAM 148.3Likhuwa “mana,” elichaakisibwa oluchelo, likhukhoonya okhumanya eshise eshi luboolakhwo. Lilondokhana nende akaamala okhuboolwa mu sula eyakhatsile, shili enyuma w'okhwitsa kwa khabili khw'Omwami tawe, nebutswa enyuma w'oluchelo lw'omutini okhulanjisibwa, nilumanyisia mbu okhwitsa khwa Kristo kuli “ha miliango,” khandi mbu olwibulo lwoolile olurarabirawo tawe Kristo omwene nashili okhulolekha mu mare k'ikulu. Khandi luboola khushise eshi abandi khubakhalabani abaabanga nibahaana obutumwa baboola mu mioyo chiabwe bari, “Omwami wanje ashindanga okhwitsa; nibachaaka okhukhupa abakhalabani beenaabwe, nende okhulia n'okhunywa halala nende abameli.”

GSAM 149Okhukhupa abakhalabani beenaabwe

GSAM 149.1Bano babanga “abakhalabani beenaabwe,” nibalanjisia obutumwa bulala mu bwikanyifu; nebutswa bulano abandi khubo bakalukha okhurula khubia bechesianga, nibakhupa abakhalabani beenaabwe abahaana “ebiliibwa mu shise eshikhoyele”—nibamanyisia okhwerechekha okhwenyekha khulwa okhukhwana nende Omwami owitsa halambi. “Bakhupanga” shinga olwa bali nibenyanga okhukhupa Yeremia. Abandu baboola bari, “Mwitse, khumukhupe nende olulimi, khandi khuleshe okhuhulilisia likhuwa lyosi khumakhuwa ke.”4 Nindio abakhalabani bano bachaaka okhwechesia mu njila eyatsibirisia omulimo kw'abakhalabani “abeesikwa.” Abandu b'olukano luno basunjilwa bari, “Khulweshio itsulila shinga olwa wabukula khandi wahulila, ukwatilile muno, khandi okalukhe. Khulweshio nolema okhuba meeso, ndakhwitsila shinga omwifi, khandi shulamanya isaa eya ndakhwitsila tawe.”5

GSAM 149.2Oluchelo lw'abakhaana abashisila luboola khushise eshi “abakhalabani beenaabwe” bakalukhanga okhurula khubutumwa bw'okhwitsa khw'Omwami okuli ahambi, nibachaaka “okhukhupa.” Khandi bachaaka okhukhola eshindu eshindi—“okhulia n'okhunywa halala nende abameli.” Beenjilanga mu masangalo k'ebiliibwa halala nende abenya okhwikhusisia okhwenya khw'emibili chiabwe. Solomoni yaboola khubo ari, “Oraba halala nende abanywa idivai inyinji tawe, kata nende abalia inyama mu bulang'ulang'u; shichila omumeli nende omulang'ulang'u baloola mu butakha.”6

GSAM 149Okhulema Okhunyoola Akasuubiliilwe Khwamberi

GSAM 149.3Bulano lireeba liraabukha liri, “Neshiina eshiabaho mu makhuwa k'okhusuubilila okhwitsa, eshifwanana nende amakhuwa kano?” Khwaliho emikanda echiakwanana elala nende obulakusi. Abo abahaana obutumwa okhuula omwesi kwa kane, 1844, bakhalabanila mu makanisa, khandi abakhalabani b'amakanisa akali akali beelesia halala nabo mu milimo chiabwe. Khulweshio bali “abakhalabani beenaabwe.”

GSAM 150.1Abo abahaana obutumwa bechesia mbu tsinyanga 2300 tsi'omu Danieli 8:14 tsilamalilikha halala nende omwaka kw'Abayuda 1843, okwali okhuba mu mwaka kwefwe 1844. Balanjisia mbu isaa y'okhukhalaka omuse kwa Nyasaye yali yitsa khubumalilo bw'eshise eshio. Buli likanisa ly'eshialo mu shise eshio lyasuubilila mbu inyanga y'okhukhalaka omuse yali yitsa okhuchaaka nende okhwitsa kwa khabili khw'Omwami wefwe. Khulweshio shilakhola busa okhulola mbu Abadventista basuubilila Omwami okhwitsa khubumalilo bw'eshise eshio shi'obulakusi. Baboola bari, “Eshise shino shinyala okhumalilikha halala nende omwesi, inyanga 21 y'omwesi kwa kararu, 1844, obumalilo bw'omwaka kw'Abayuda 1843 khulondokhana nende okhukhula khw'omwaka.” Kho balindilila obumalilo bw'omwesi kwa kararu kata okhuchaaka khw'omwesi kwa kane, 1844, shinga eshise eshi Omuhonia yanyala okhwitsilamwo.

GSAM 150Abakhalabani Ababii Balolekha

GSAM 150.2Olwa obumalilo bw'omwesi kwa kararu bwoola nibubirawo, ne Omwami niyabula okhwitsa, abo abali nibakhalabaana halala nende abarume b'Omwami, nebutswa nibabula okhwehaana obulamu bwabwe bwosi okhurula mu mwoyo khubutumwa, babukalukhila nibachaaka okhulwanya omulimo, nende okhukhola koosi akali mu bunyali bwabwe okhutsiba injila y'abo abatsililila okhwechesia okhwitsa khw'Omwami okuli ahambi nende obutumwa bw'isaa y'okhukhalaka omuse. “Mu mioyo chiabwe” baboola bari, “Omwami wanje ashindanga okhwitsa.” Nende eminwa chiabwe bulano bechesia mbu abandu b'eshialo shiosi bakhoyele okhukalukha mbu mana Omwami yetse; mbu Abayuda boosi bakhoyele okhukalukha e Palestina, nibachakisia omulimo kwabwe kw'omu nzu ya Nyasaye e Yerusalemu, mbu mana Masia yetse. Abandi kata bechesia mbu okhwitsa khwa Kristo kwali “okhwitsa khw'omu mwoyo,” mbu kwabangaho olwa omundu akalukha, khandi khulufu lw'abandu be.

GSAM 151Okhuhaana “Ebiliibwa mu Shise Eshikhoyele”

GSAM 151.1Olwa bano bakalukha nibalwanya abakhalabani beenaabwe, abo abatsililila okhukwatilila obusuubili balanga abasuubilili okhukhung'ana mu tsinzu n'omu bisala, nibabahaana “ebiliibwa mu shise eshikhoyele”—nibabalolesia mbu ebilolero bi'ebise nende obulakusi obwakholekha biamanyisia, shinga olwa biamanyisia neshise shi'okhulema okhunyoola akasuubiliilwe shishili okhwoola, mbu okhwitsa khwa Kristo kwali “ahambi, kata ha miliango.”

GSAM 151Amasangalo k'Ebiliibwa mu Makanisa

GSAM 151.2Olwa bali nibakhola batio, eshindu eshiabula okhumanyikha mu makanisa k'Abapurotestanti neshishiliho shichaaka—okhulanga abandu okhukhung'ana mu ikanisa khulwa amasangalo k'ebiliibwa nende “okhukhesana.” Boosi abenyanga okhwitsa balangwa okhulia halala nabo ebiliibwa biabwe ebinolu.

GSAM 151.3Olwa khwahulila lwamberi eshindu shi'olukano luno mu Amerika lwali mu mwesi kwa karano, 1844, enyuma busa w'okhulema okhunyoola akasuubiliilwe. Shabaho shiti: Olwa William Miller, mu nzu y'emiikhung'ano e Rochester, N.Y., yali niyechesia nende okhufumya omwoyo Abadventista tsia miasi chingi, nababoolela ari, “Khuli mu shise shi'okhulindilila shi'omu Matsayo amakumi kabili na karano; mukwatilile obusuubili bwenywe; halambi khulanyoola obulafu obundi khu likhuwa lino,” hatechekhebwa “amasangalo” mu shina shi'hasi shi'ndala khutsinzu ts'emiikhung'ano tsingongo muno e Rochester. Omukanda kw'abandu kwakhung'ana, ab'omu ikanisa halala nende abarasuubilila tawe, khandi olwa omukhulundu w'elisomelo ly'okhwechesia amakhuwa ka Nyasaye yali nakhesa omukanda okhutsainia William Miller, babakulisia tsisolo ts'omunyanza ts'omu bikumba, amata k'isukali akakhaliye khulwa embeho, ebiliibwa bi'isukali, nende akhatabu akatiti aka omundu uno yali nawandikha, khutsisenti amakumi kabili na tsirano. Akhatabu ako khalangwa mbu Okhufwimbula Okhwechesia khw'Abalondi ba Miller.

GSAM 151.4Nekhabirawo ebichuma bibili okhurula eshise eshio neshishili okhwoola, likanisa lindi mu shishie shilalashio lyatechekha “amasangalo” mu nzu y'omukanda, nibenyanga tsisenti amakumi kabili na tsirano khulwa okhwinjila, khandi nibalanga boosi abenyanga okhwitsa okhulia halala nabo tsisolo ts'omunyanza ts'omu bikumba, amata k'isukali akakhaliye khulwa embeho, omukati kw'isukali nende ebindi ebinolu. Haho niho hakhaachaka amasangalo kano k'ebiliibwa ak'omu makanisa k'ebise bino, akalukhile okhuba “emiikhung'ano chi'obuyingwa,” “tsimbetakha tsi'okhubukulamwo ebihaanwa nibirala tawe,” “tsindalo ts'okhurobamo ebihaanwa,” “emiikhung'ano chi'okhunyunyutana,” nende ebindi. Amasangalo kano k'ebiliibwa mu makanisa kakhulile okhuula bulano inzu y'ikanisa y'ebise bino shibalilwa okhuba indayi tawe nibulamo eshisikhiro, eshiumba shi'okhubiikhamo ebiliibwa, nende eshiumba shi'okhulilamo. Amakhuwa kano niko akaachaaka mu “shise shi'okhulindilila,” shinga olwa kalolesibwa mu luchelo.

GSAM 152.1Wm. Miller omwene aboola khu likhuwa elyabaho e Rochester mu makhuwa kano:

GSAM 152.1“Mulala khubali nende D.D. e Rochester, Omusatsa _____, ow'ikanisa lya _____, yawandikha akhatabu akalwanya okhwechesia khw'abalondi ba Miller, nalanga abasatsa n'abakhasi be ab'eshitiyo mu nzu y'Omwami, nakhola amasangalo makhongo k'ebiliibwa bi'tsisolo ts'omunyanza ts'omu bikumba nende ebindi bi'amasangalo, shinga Belishasari; banywa ikahawa nende ichai, balia ebiliibwa biabwe ebinolu bi'olukhoosi, nibakusia amata kaabwe k'isukali akakhaliye khulwa embeho nende ebiliibwa bi'isukali, nende akhatabu khe akalwanya okhwitsa kwa khabili khw'Omuhonia omuheelwa.

GSAM 152.2“Eshilo eshiakhatsila inyanga eya ndarula, wundi khubasatsa abo abahulilwa shitiiyo yakhola amasangalo k'ebiliibwa mu nzu y'omukanda, kata inzu y'emiikhung'ano, nakusia, shinga eshio shiboolilwe, tsitiketi tsie, amata k'isukali akakhaliye khulwa embeho, nende ebiliibwa bi'isukali. Ndasangaala okhuhulila mbu amakanisa malala k'emiikanda chia akali akali shikasiima amasangalo ako k'omu Babiloni tawe; khandi esuubila mu mwoyo kwanje mbu, Kristo naliitsa, shiamakanisa kano k'emiikanda boosi kalanyoolwa ‘nikalia n'okhunywa halala nende abameli’ tawe. Neng'ang'ala mbu abasatsa bano abahulilwa shitiiyo shibeelolanga mu shilolelo shi'likhuwa lya Nyasaye tawe; khandi ndabasuubilisie okhusoma Luka 14:12-14; Matsayo 24:48-51; Luka 13:25-28; 2 Petero 2:13; Yuda 10-21. Toto bino nibio ebise bi'obumalilo.”

GSAM 152.3Omukhulundu Miller naba yali nanyalile okhulola amakhuwa aka amakanisa kenjililemwo okhurula eshise eshio, mu masangalo kaabwe k'okhukhung'ania ebihaanwa, nende “emikati echibiikhwamwo etsipete ts'okhutekherecha, emiikhung'ano chi'okhunyunyutana khutsisenti ekhumi, okhulolesia tsisikiri, emiikhung'ano chi'obuyingwa, okhukusia tsitiketi ts'ikhabi mu liira lya Nyasaye,” nende emicheeso chindi chi'okhunyoola ebindu khulwa ekhabi, nende ebindi, yali anyala okhukalukha enyuma nende okhuria okhulafu.

GSAM 152Eshise shi'Okhulindilila

GSAM 152.4Abadventista banyoola okhuhoreresibwa mu bwatoto bw'Amakaandiko mbu okhulanjiisibwa khw'okhwitsa khw'Omwami okuli ahambi kwali okhuba halala nende “eshise shi'okhulindilila.” Balola lino mu makhuwa k'Omuhonia wefwe mu Matsayo 25:5, 6, nende mu Habakuki 2:1-3.

GSAM 153.1Khu ngala bali mu shise shi'okhumera shi'omwaka kwa 1844, khubukula amakhuwa kano mu Oluyoka lwa Hakari h'Eshilo lw'inyanga 9 y'omwesi kwa karano, 1844:—

GSAM 153.2“Olwa khubirile habundu aha ebise bi'obulakusi bialolekhanga okhumalilikha, khuli mu ngala eya Nyasaye yali namanyile khale mbu abaanabe bali okhubamwo khubumalilo bw'elilolero; khandi eya yabatechekhela okhubirira khumulakusi Habakuki, naboola ari, ‘Ndemeela habundu hanje h'obulindi, nindeemeele khumunaala, khandi ndalinda okhulola aka alamboolela, nende aka ndakalusia ninembebulwa,’ kata shinga olwa shisomwa hambeka mbu, ‘ninemboolesebwa.’ ‘Omwami nankalusia, naboola ari, Wandikha lilolero, olilolesie bulayi khu bipao, mbu ousomanga anyale okhukhaluka. Shichila lilolero lishili ly'eshise eshiaresibwa, nebutswa khubumalilo [bw'ebise bi'obulakusi] lilaboola, khandi shililaboola obubeyi tawe; kata nilyashinda [okhubira obumalilo bwalyo obulolekhanga], lilindilile; shichila liloolanga toto, [khukhwitsula khw'ebise bi'obulakusi, neshise eshio shabirile] shililashinda tawe.’7

GSAM 153.3“Mbu okhwechenjesia khuno kuboola khushise shino kulolekha bulayi mu makhuwa aka Paulo yabukula mu Abaheburania 10:36-39: ‘Shichila mwenyekha okhwiikasisia, mbu olwa mumalile okhukhola okhwenya khwa Nyasaye, munyole akasuubisibwa. Shichila hashili eshise eshititi busa, khandi oyo owitsa aliitsa, khandi shalashinda tawe. Nebutswa omundu omulunjishi alamenya khulwa obusuubili; ne omundu yesi nakalukha enyuma, omwoyo kwanje shikulamushangalila tawe. Nebutswa efwe shikhuli abo abakalukha enyuma okhutsia mu butibu tawe; khuli abo abasuubilila okhuula okhuhonibwa khw'omwoyo.’

GSAM 153.4“Khusuubilila mbu khuli mu shise eshia Omuhonia yaboola, olwa omwene shiselelo ashindanga okhwitsa (Matsayo 25:5)—eshi obwami bw'ikulu bukhoyele okhufwananisibwakhwo,—olwa ‘omukhalabani oyo omubii [neshise shalolekha shinga shalemile] aliboola mu mwoyo kwe ari, Omwami wanje ashindanga okhwitsa, nichaaka okhukhupa abakhalabani beenaabwe, nende okhulia n'okhunywa halala nende abameli,’ ne Omwami ‘aliitsa khunyanga eya aramulindilila tawe.’

GSAM 154.1“Khusuubilila mbu bulano khuli mu shise eshia Petero yaboola, olwa ‘omuse kwabwe shikushindanga okhurula khale tawe, khandi okhutibukha khwabwe shikhukonanga tsindoolo tawe;’ olwa bali okhukhola bari, ‘okhwingisia mu mbiso okhwechesia khw'obubeyi okhuleeranga obutibu.’8 Petero aboola mbu bano bali okhubaho, shinga abalakusi b'obubeyi baliho olwa Amakaandiko kaawandikhwa. Khulweshio, shinga ab'inzu y'Israeli baboola bari, ‘Tsinyanga tsishindanga, ne buli lilolero lilemanga okhukholekha,’9 kho shikhoyele okhuba shialiho eshise eshi shialolekha shinga eshise eshiresibwa shiabirile, mbu abatsaini b'omu 2 Petero 3:4 bareebe bari, ‘Okhusuubisa khw'okhwitsa khukhwe khuli hena?’ nibeehaana omwoyo mbu ‘ebindu biosi bitsilililanga shinga olwa biali okhurula khukhuchaaka khw'okhulongwa khw'eshialo.’

GSAM 154.2“Khusuubilila mbu omurumwa Yakobo yali nalola okhushinda khw'elilolero khw'olukano luno olwa yaboola ari, ‘Khulweshio mwiikasisie, befu, okhuula khukhwitsa khw'Omwami;’ ‘inywe mwesi mwiikasisie; mukhomeesie emioyo chienywe, shichila okhwitsa khw'Omwami khuli ahambi.’ Khandi ari, ‘Lola, Omukhalachi w'omuse yemeele imbeli w'omuliango.’

GSAM 154.3“Khandi khusuubilila mbu Omuhonia wefwe yali nalola khale okhubirawo khw'eshise eshisuubiliilwe olwa yakhwechenjesia mu sula y'ekhumi na tsibili y'omu Luka ari, ‘Tsimbafu tsienywe tsibohwe, nende tsitaha tsienywe tsisie; inywe mwabe shinga abandu abalindilila Omwami wabwe, olwa alikalukha okhurula mu shiselelo, mbu naliitsa nikhong'onda, bamwikulile shise shilalashio.’10 Okhulindilila kulolesia mbu eshise shiabirile, shichila eshise eshio neshishili okhwoola shikhulindililanga tawe. Khulweshio Omwami wefwe ameetakhwo ari, ‘Bali n'ikhabi abakhalabani abo aba Omwami alanyoola nibali meeso khukhwitsa khukhwe.’

GSAM 154.4“Khulatsililila, Nyasaye naba nenyile, okhulanjiisia khuri, ‘Lola, omwene shiselelo yetsanga; murule mutsie mumwakanile;’ khandi khuri, ‘Isaa y'okhukhalaka omuse khukhwe yoolile.’ Khandi khusuubila mbu shikhulalema okhutsililila okhulanga nende omwoyo omukhongo eshialo nende ikanisa tawe, mbu beebukhe okhurula mutsinyimbo tsiabwe tsi'‘omulembe,’ bahulilile okhulanga khw'eshisa khwa Nyasaye. Khwenyile okhutsililila okhulindilila nende okhuba meeso khukhwitsa khw'Omwami, nikhusuubilila mbu khuli ahambi neefwe elala.”

GSAM 155Okhuhakasia Obwatoto bw'Omulimo Kwabwe

GSAM 155.1Okhumanya bulayi shinga olwa Abadventista balola omulimo kwabwe olwa inyanga 21 y'omwesi kwa kararu, 1844, yali nishili okhwoola, nende enyuma busa w'inyanga iyo, khunyala okhunyoolwa mu khusoma amakhuwa kalondokhana kano, akabukulilwe mu shiandiko eshili nende omurwe “Okhuhakasia Obwatoto,” mu Omurumbusi w'Okhwitsa ow'inyanga 13 y'omwesi kw'ekhumi na mulala, 1844, owahulusibwa nende J. V. Himes, S. Bliss, nende A. Hale:—

GSAM 155.2“Shikhwakhola bwangu okhubukula ebifwanisio biefwe tawe. Khusuubilila mbu khwali abandu abeesikwa abakhaba obwatoto nende emioyo chi'elala. Khwalonda lilako ly'Omuhonia wefwe ly'okhurunilisia Amakaandiko. Shikhweesika khubuchesi bwefwe abene tawe; nebutswa khwalolera Nyasaye okhutukosia nende okhukhulanga injila, nikhukerakera okhwiibikha khulutare lwe, nikhusuubila mbu alalukania ebichilo biefwe bulayi. Khwarunilisia amakhuwa koosi akaabaletwa okhukhulwanya, nikhwenya nende emioyo chi'elala okhumanya obwatoto nende okhulindwa okhurula mu bushiyamu; nebutswa khukhoyele okhwiyambulila mbu emibere eminji echiawahukhana chi'ebifwanisio bi'abalwani befwe chiakhukhomeesia busa mu bifwanisio biefwe. Khwalola mbu nikhuba nikhuli b'alunjishi kata abashiyamu, abalwani befwe shibanyala okhuba b'alunjishi tawe; khandi shibali n'obwikanyifu hakari haabwe tawe. Amakhuwa ka buli mulala kali amabetsa khandi shinga k'omwana okhuula babanga nibakhoyele okhutsililila okhubomola aka abene bakholile; khandi khulwa ebifwanisio biabwe ebiawalana nende okhwilwanya, balolesia mbu, kata nibalola ebifwanisio biefwe batiena, shibeesika ebifwanisio bi'abandi beenaabwe tawe. Khandi khutsia ikhongo, shikhwaliho likhuwa likhongo mu makhuwa kefwe koosi elia khwabula okhufunyamwo omwoyo khulwa mulala kata abandu abingi khwabo abakerakera okhuhakania mbu okhwitsa khw'Omwami shikhuli ahambi tawe. Olwa amakhuwa k'Amakaandiko shinga olwa kawandikhwa kakhukhomeesia, abalwani befwe bakerakera busa okhulolesia mbu Amakaandiko shikakhoyele okhumanyibwa shinga olwa kawandikhwa tawe, nebutswa buli bulakusi obwakholekha bwakholekha mu makhuwa kaabwo koosi akatiti muno, shinga olwa kaawandikhwa.

GSAM 156Okhulema Okhunyoola Akasuubiliilwe Khwafwimbulwa

GSAM 156.1“Nebutswa eshise—omwaka kwa 1843, omwaka kw'Abayuda—shiabirawo, nikhulema okhunyoola akasuubiliilwe, nikhubula okhulola Omwami mu bulayi bwe. Khandi boosi abakhulwanya nende emioyo chi'elala batekherecha mbu buli likhuwa eliawahukhasia obusuubili bwefwe lyamala okhulolesibwa okhuba ly'obubeyi; khandi mbu efwe, shinga abandu abeesikwa, khukhoyele okhulekha amakhuwa kefwe koosi. Khulweshio beeng'ang'ala olwa bakhulola nikhushikwatilile eshisuubilo shiefwe, khandi nikhushilindilila Omwami wefwe.

GSAM 156.2“Nebutswa efwe, mu khulema khwefwe okhunyoola akasuubiliilwe, shikhwalola eshichila shi'okhufwa omwoyo tawe. Khwalola mbu Amakaandiko kalolesia mbu shikhoyele okhuba eshise shi'okhulindilila, khandi mbu olwa lilolero lishinda khukhoyele okhulilindilila. Khandi khwalola mbu, halala nende obumalilo bw'omwaka, eshise shishianyala okhuba shiamalilikha elala tawe, kata nikhubala mbu okhubala khwefwe khw'ebise khwali khulunjifu; khandi mbu ebise bino bianyala okhukholekha mu shise shindi shi'omwaka kuno kwonyene; nebutswa khwaambula ebulafu nende obulamba khu shialo mbu khwali nikhushiye khu shise eshioresibwa eshi khwalindilila n'obwitsiki obukhongo butio. Nebutswa kata nikhwali nikhushiye khulweshio, khunyala okhulola omukhono kwa Nyasaye mu likhuwa elio. Khunyala okhulola mbu yekhonyelesia okhulanjiisia khulakhwo shinga oluyoka lw'okhwechenjesia eshialo, nende oluchekesio khw'ikanisa. Khwara abandu be mu ngala y'okhusuubilila. Khwalanga okhurula abo abenyanga okhunyakhana khulwa liira lye. Khwalolesia abo aba oluyoka lw'okhwitsa khw'Omwami lwali khubo amacheni k'amasangalo makhongo, nende abo aba lwali omwoyo okhuraheelesia amasangalo tawe mu matwi kaabwe. Khwalolesia mu shialo shiosi nabo abali okhwakanila okhukalukha khw'Omwami, nende nabo abali okhumukhaya khukhwitsa kwa khabili, shinga olwa Abayuda bakhola khukhwitsa khukhwe khwamberi. Khandi khulola lino shinga eshichilo mu khukholekha khw'okhwenya khwa Nyasaye, mu ‘nyanga y'okhwerechekha khukhwe’ ino, mbu alukhanyie abandu abalakhaba okhwenya khw'Omwami kwonyene, mbu berechekhe khukhwitsa khukhwe.”

GSAM 157AMAKHUWA K'OMUKANDA ENYUMA W'OMWESI KWA KARARU, 1844

GSAM 157.1Amakhuwa makhuhi k'omukanda kw'abasuubilila okhwitsa enyuma w'inyanga 21 y'omwesi kwa kararu, 1844, kalolesibwa mu kalondokhana kano, akabukulilwe mu Ebilolero bi'Ebise ey'inyanga 31 y'omwesi kw'ekhumi, 1844:—

GSAM 157.2“Enyuma w'okhubirawo khwa 1843,—omwaka kw'Abayuda,—omukanda omukhongo kw'Abadventista kwatulia mu khusuubilila mbu okhurula haho shikhwanyala okhubala ebise ebiresibwa nende obwitsiki kata obutiti tawe. Basuubilila mbu khwali aha okhubala khwefwe khw'ebise khulolesia, khubumalilo bw'ebise bi'obulakusi biosi, aha okhwitsa khusuubiliilwa okhuba nibiemalilikha; khandi mbu kata nikhwali okhulindilila eshise eshititi shiokhuhambakhania okhubala khwefwe khw'ebise nende eshise shia Nyasaye, halali basuubilila mbu shikhwanyala okhunyoola khandi shilolesio shi'eshise eshioresibwa tawe. Boosi bali nibabukwile tsitaha tsiabwe nibatsia okhukhwana nende Omwene shiselelo; nebutswa Omwene shiselelo yashinda okhubira eshise (1843) eshi yasuubiliilwamwo. Mu khushinda khw'elilolero khuno, shialolekhanga mbu boosi bali n'obwenyi bw'okhulilindilila, nibasuubilila mbu shilianyala okhushinda tawe, khandi mbu banyala okhulilindilila buli shise. Nebutswa halambi shialolekha bulayi mbu abandu abangi bali nibatechekha amakhuwa k'ebise ebilondokhana, aka shibanyala okhutechekha nibasuubilila mbu Omwami aliitsa mu mwaka kuno tawe; khandi mbu bali nibakonile tsindoolo khulw'okhumanya mu mioyo chiabwe mbu okhulolekha khw'Omwami khuli ahambi elala. Mu makhuwa kandi, batekherecha mbu yanyala okhwitsa inyanga yesi, kata mbu yanyala okhushinda eshise eshititi, eshi banyala okhunyoolamwo okhuhumula okhubakhomeesia. Lelo, lino lyali shinga olwa Omuhonia wefwe yaboola mbu lilaba, ‘Olwa omwene shiselelo yashinda okhwitsa, boosi barenjetsa nibakona tsindoolo.’

GSAM 157Abandu Bararikwa Okhulola Eshise shi'Amabani Okhukwa shi'Omwaka kwa 1844

GSAM 157.3“Kata mu mwesi kwa karano, 1843, Mbotso omusatsa Miller yali nakhurarika okhulola omwesi kwa musafu kw'omwaka omulafu kw'Abayuda, shinga eshise shi'okhulonda ebifwananio ebiololesia okhwitsa kwa khabili; khandi mu shise shi'amabani okhukwa eshiabirile khwalola eshise eshio n'omwoyo omukhongo. Enyuma w'eshi okhubirawo, Mbotso omusatsa S. S. Snow yabukula nende omwoyo kwe kwosi eshifwanisio mbu, khulondokhana nende ebifwananio, okhwitsa khw'Omwami, olwa khulabaho, khukhoyele okhuba khunyanga y'ekhumi y'omwesi kwa musafu; nebutswa shiyali n'obwitsiki khu mwaka tawe. Enyuma w'eshi yalola mbu ebise bi'obulakusi shibiimalilikha toto omwaka kuno, 1844, neshikwoolile tawe; kho yemeelela mbu ahambi n'inyanga 22 y'omwesi kw'ekhumi—inyanga y'ekhumi y'omwesi kwa musafu kw'omwaka kuno—khwali okhulola okhwitsa khw'Omwami w'oluyali. Lino niye elia yalwatsia e New York, Philadelphia, nende mu bifo bindi mu shise shi'okhumera nende eshise shi'oluya ebiaabirile; khandi kata abandu abangi babukula ebifwanisio bie, halali shikhwaliho okhulolekha khw'ekholakho khwabio khw'enjawulo tawe okhuula ahambi n'omwesi kwa musafu.

GSAM 158Ebimerwa Bialekhelwa mu Mikunda

GSAM 158.1“Khukhuchaaka khw'eshise eshio, abandi khubefu abali khulubeka lw'eshialo lwa haikulu lwa New Hampshire bali nibakwatililwe muno n'obusuubili mbu Omwami yali okhwitsa neshise shindi shi'embeho neshishili okhwoola, okhuula shibaalima emikunda chiabwe tawe. Ahambi hakari h'omwesi kwa musafu,—eshiaali eshise shi'omukoloba shi'hakari h'eshilo, omwaka kw'Abayuda nikufwananisibwa nende inyanga (omukoloba–mushishe, okhubala okhurula khumwesi omuhya kw'omwesi kwa kane, okhuchaaka khw'omwaka kuno kw'Abayuda), abandi abaamala okhuminya imbeyu nende okhubiala emikunda chiabwe bali nibakwatililwe muno n'okhumanya mbu okhulolekha khw'Omwami khuli ahambi elala, okhuula shibanyala okhukhwesa ebimerwa biabwe nibalondokhana n'obusuubili bwabwe tawe. Abandi, olwa batsia mu mikunda chiabwe okhurema obunyasi bwabwe, beenyoola nibabula elala obunyali bw'okhutsililila, khandi, nibalonda aka emioyo chiabwe chiabalanganga okhukhola, balekha ebimerwa biabwe nibishimeele mu mikunda, mbu balolesie obusuubili bwabwe khulwa emilimo chiabwe, khandi khulweshio bakhalakile eshialo omuse. Lino lyatsililila bwangu mu lubeka lw'eshialo lwa haikulu lwa New England.

GSAM 158Okhukhalaka Omuse Okhukhatsila Okhwitsa

GSAM 158.2“Mu shise shilalashio befu abali e Maine babukula eshifwanisio mbu okhukhalaka omuse kukhoyele okhukhatsila okhwitsa; mbu kwali mu shise shilalashio nende okhukhwesa, khandi shikwali khubumalilo bw'eshialo bwonyene tawe, nebutswa kwali kw'okhubaho eshise eshiakhatsilanga obumalilo busa. Khulondokhana n'eshifwanisio shino, batekherecha mbu khwali mu shise shi'okhukhalaka omuse, mbu omukano kw'okhwahukhasia kwali nikuchorwanga, khandi mbu abakhalabani ba Nyasaye bali nibaresibwanga eshilolero khubieni biabwe; okhukholekha khwa lino kwali okhuba eshilolero khubamalaika bane abakwatilile tsimbepo tsine ts'eshialo (Obufwimbuli 7:1), mbu batsirekhulile.

GSAM 159Okhubukha Hakari h'Eshilo

GSAM 159.1“Ahambi hakari h'omwesi kwa musafu, ikhabi ya Nyasaye y'okhukalusia abakalukha enyuma yachaaka okhuba halala n'okhulanjisia eshise, khandi abo ababukula shilala khu bifwanisio ebiboolilwe balolesia okhukalukha okukhongo mu mibere chiabwe, nende okhubukha bwangu okhurula mu tsindoolo, shinga olwa shialakusibwa. ‘Hakari h'eshilo hwahulikha oluyoka luri, Lola, omwene shiselelo yetsanga; murule mutsie mumwakanile. Mana abakhaana abashisila abo boosi babuukha, nibarechekha tsitaha tsiabwe.’ Okhurula khumwesi kwa musafu emikanda chino chiali mu bifo biakali biakali bi'omu New England, khandi chiawahukhana hakari haachio; nebutswa chiosi chali halala n'ikhabi ya Nyasaye mu khukalusia abandu abangi aba tsitaha tsiabwe tsiali ahambi okhusima, nende mu khulafya abalafu be. Khu mukhung'ano kw'okhumenya mu mahema e Exeter, amakhuwa kano koosi kaakhung'ana halala, nikeelesia okhuba omukanda mulala omukhongo, nikatsililila bwangu mu miikanda chiosi chi'abasuubilila okhwitsa mu shialo.”

Notes

  1. Matsayo 25:1-5. ↩
  2. Mariko 2:18-20. ↩
  3. Tsitsabuli 119:105. ↩
  4. Yeremia 18:18. ↩
  5. Obufwimbuli 3:3. ↩
  6. Tsingeri 23:20, 21. ↩
  7. Habakuki 2:1-3. ↩
  8. 2 Petero 2:1, 3. ↩
  9. Esekieli 12:22. ↩
  10. Luka 12:35, 36. ↩

Note

Back