Capítol 10 — Lo Crit de Mièjanuèch

GSAM 160.1« A mièjanuèch, se faguèt un crit: Vejatz, lo nòvi arriba; anatz-vos-en a son encontre. Alara, totas aquelas verges se levèron e preparèron lors lampas. »¹

GSAM 160.2Avèm ja parlat del temps de retard mostrat dins aquela parabòla de las «dètz vierges», e ara nos atendarem especialament a la partida qu'es introducha dins lo tèxt çai sus, designada pel pòble adventista coma lo «crit de mièjanuèch». Un escrivan important sus aquel subjècte, dins un periòdic nomenat lo Midnight Cry, lo 3 d'octobre de 1844, ditz:—

GSAM 160.3« Mas cossí sèm arribats dins aquesta nuèit d'espera ? Perque comencèrem la vision [la vision dels dos mila tres cents jorns] a la prima, en plaça de l'auton, 457 abans J.C. Nos manquèt per aténher lo pòrt destinat de sièis meses e qualques jorns de tròp. Aquò nos faguèt intrar dins la nuèit d'espera, de sièis meses. »

GSAM 160.4Un autre escrivan, S. S. Snow, dins lo Cry del 22 d'agost de 1844, parlant dels dos mila tres cents jorns, diguèt:—

GSAM 160.5« Comencèron al moment de la promulgacion del decret per restaurar e bastir Jerusalèm. Lo decret foguèt promulgat pel primièr còp per Cirus, renovelat per Dariús, e completat per Artaxerxes Longimanus al setèn an de son règne. Foguèt promulgat e entrèt en vigor a l'auton de l'an 457 abans Crist, quand Esdra, après èsser arribat a Jerusalèm amb la bona man del Senhor, restaurèt la comunautat judaïca, nommèt magistrats e jutges, e comencèt la construccion de la muralla. »²

GSAM 160.6Coma lo temps de la vision èra de dos mila tres cents ans complits, caliá tot l'an 457 e tot l'an 1843 per far dos mila tres cents, e se lo decret foguèt pas promulgat abans lo setèn mes de 457 abC, s'ensenhava que lo periòde s'acabariá pas abans lo setèn mes de 1844. Coma l'observança del desen jorn del setèn mes semblava èsser l'eveniment que marcava lo començament del periòde, se demostrèt de manièra concluent que lo desen jorn del setèn mes (temps josieu), lo 22 d'octobre de 1844, los dos mila tres cents jorns s'acabarián, e vendriá lo temps per que lo santuari siá netejat. Totas las pròvas utilizadas per la fin del periòde en 1843 s'aplicavan amb la meteissa fòrça al calcul per 1844, e amb elas una assegurança qu'avián descobèrt çò que semblava èsser una solucion segura de la causa de lor decepcion. La manièra que los Adventistas proclamèron lo «verai crit de mièjanuèch», coma èra alara nomenat, se pòt pas illustrar melhor que per citar los escriches d'aqueles que èran implicats de manièra prominenta dins l'òbra a aquel moment.

GSAM 161«Anatz-vos-en per l'aculhir»

GSAM 161.1Dins lo Cry del 3 d'octobre de 1844, i aviá un article escrich per George Storrs, jos lo títol, «Anatz-vos-en a sa rescontre», dins lo qual diguèt:—

GSAM 161.2« Preni ma pluma amb de sentiments coma jamai n'aviái experimentats. Sens cap de dobte, dins mon esperit, lo desen jorn del setèn mes serà testimòni de la revelacion de nòstre Senhor Jèsus Crist dins los nívols del cèl. Sèm a qualques jorns d'aquel eveniment — un moment espantós per los non preparats, mas gloriós per los que son prèstes.

GSAM 161.3«“Vejatz, l'Esposièr ven” aqueste an ; “anatz-vos-en a sa rescontre”. Avèm acabat amb las glèisas nominalas e totes los malvats, levat dins la mesura que aquel crit los pòsca afectar. Nòstre trabalh ara es de desrevelhar las “verges que prenguèron lors lampas e anèron a la rescontre de l'Esposièr”. Ont sèm ara ? “Se la vision tarda, esperatz-la.” Es pas aquò nòstra responsa dempuèi març o abril passat?—Òc. Qué se passèt mentre que l'Esposièr tardava?—Totas las verges somnèron e dormiguèron, non? Las paraulas de Crist an pas mancat; e “las Escrituras se pòdon pas rompre.” Servís de res de pretendre que siam demorats velhaires; avèm somnolhat, non pas sul fach de la venguda del Crist, mas sul temps. Sèm intrats dins lo temps de l'espera; sabiam pas “quant de temps” tardariá, e sus aqueste punt avèm somnolhat. D'unes d'entre nosautres an dich en sòmni : “Fixetz pas una autra data !” e doncas avèm dormit. Ara, lo problèma es de nos desrevelhar. Senhor, ajudatz, car vana es l'ajuda de l'òme. Parlatz vos-meteis, Senhor. Ò, que lo “Paire” faga ara “conéisser” lo temps.

GSAM 162La Mièjanuèch del Messatge

GSAM 162.1«Quant de temps durarà lo periòde d'espera?—Meitat d'an. Cossí o sabètz?—Perque nòstre Senhor ditz: “a mièjanuèch”, mentre que l'Espós tardava. La vision èra de “dos mila tres cents vespres-matins”, o jorns. Un “vespre”, o una nuèch, es la meitat d'un d'aqueles jorns profetics, e es doncas de sièis meses. Aquò es la durada totala del periòde d'espera. Lo present crit fòrt del temps comencèt cap a la mitat de julhet, e s'es espandit amb una granda rapiditat e poténcia, e es acompanhat d'una manifestacion de l'Esperit, coma n'aviái jamai vista quand lo crit èra “1843”. Es ara literalament, “Anatz-vos-en a sa rescontre.” Se vei un renonciament a tot que jamai auriái somiat que se podiá veire. Quand aquel crit pren lo còr, los agricultors quitan lors mas, amb lors culturas. I a un crit fòrt amb de lagremas, e una consagracion de tot a Dieu, coma jamai n'ai pas vist. I a una fisança dins aquela vertat coma jamai se sentiguèt dins lo crit precedent, al meteis nivèl, e una glòria que fa plorar o fondre, qu'es en delà de tota compreneson, levat per aqueles que l'an sentida.

GSAM 162.2« Sus aquesta vertat presenta, ieu, per la gràcia, ausi riscar tot, e senti que s'i daissar anar al dobte seriá ofendre Dieu e m'atraire una “destruccion rapida”. Soi satisfach qu'ara “qui que siá que cercarà de sauvar sa vida,” ont aquel crit es estat fach coma cal, en se daissant anar a un “se ven pas,” o per paur de s'aventurar sus aquela vertat, “perdra sa vida.” Exigís la meteissa fe que menèt Abraham a ofrir Isaac, o Noè a bastir l'arca, o Lot a quitar Sodom, o los enfants d'Israèl a esperar de pè tota la nuèit lor partença d'Egipte, o Daniel a intrar dins la fòssa dels leons, o los tres Hebreus dins la forn de fuòc. Nos sèm imaginats que dintràvem dins lo reialme sens una tala pròva de fe, mas soi satisfach que o fasèm pas. Aquesta darrièra vertat mena a una tala espròva, e degun s'i aventurarà pas, levat los que gausan èsser considerats coma de fòls, de barrenats, o tot çò que los Sodomitas antediluvians, una glèisa tièba, o de virginas adormidas son prèstes a amolonar sus eles. Un còp de mai cridariái: “Escapa per ta vida;” “Agaches pas darrièr tu;” “Remembra la femna de Lot.” »

GSAM 163Flat Rock de Storrs

GSAM 163.1Dins lo Midnight Cry del 10 d'octobre de 1844, apareguèt, de la pluma de George Storrs, çò que seguís, jos lo títol «La Finala», mas que los Adventistas nomenèron «Lo Ròc Plan de Storrs» :—

GSAM 163.2«Cossí serèm prèstes per aquel jorn ?—Cresètz la vertat de Dieu, e aventuratz-vos sus ela, per una fe fòrta que dona glòria a Dieu. Devèm aver lo meteis estat d'esperit qu'auriam se sabiam que deviam morir aquel jorn, la meteissa consacracion entièra a Dieu e mòrt al mond.

GSAM 163.3«Pòdi pas melhor illustrar çò que vòli dire que de supausar un grand ròc plan al mièg de l'ocean. Una promesa es facha per un prince gloriós e poderós que a un moment donat mandarà un vaporier esplendid per menar totas las personas que trobarà aquí amb la pròva qu'an completament crésut sa paraula, dins un país gloriós. Fòrça se lançan cap al ròc. D'unes, un còp en seguretat sus la ròca, copan la còrda, e lor batèu amb lo qual son venguts s'alunha d'eles, e i fan pas pus cas, mas agachan l'arribada del vaporier. An pas cap de dobte sus la veritat de la promesa, e i riscan tot. D'autres que i venon pensan qu'es pro d'èsser sus la ròca. Mas vòlon èsser “sages” e pas córrer un risc tròp grand.

GSAM 164.1« “Segon ta fe te serà fach” aviá ja retentit abans l'ora qu'èra esperat lo vaporier. Lo jorn arriba. Los prudents, benlèu, an l'intencion de desamar lors batèus e de los daissar s'alunhar, se veson lo vapor arribar. Se vei a l'orizont; mas ara es tròp tard per los daissar anar sens èsser descobèrts; e de mai, la meteissa prudéncia dictariá ara de pas daissar lors batèus s'alunhar fins que sián segurs que s'enganan pas sus la nau qu'apròcha. Ara s'apròcha tant que pòdon pas desamar sens èsser descobèrts.

GSAM 164.2« Lo vapor arriba a la ròca. “Quina es la pròva qu'aviatz una fisança absoluda dins la promesa de l'arribada del vapor ?” — “Nòstras barcas son desliuradas, e se son alunhadas de nosautres en flotant, de sòrta que podiam pas possiblement anar a tèrra, e auriam degut perir se lo vapor foguèsse pas arribat, perque es una ròca ont cap d'autra nau passa jamai.” “Aquò n'es pro”, crida lo comandant del vapor; “montatz a bòrd; una tal fisança deu pas èsser decebuda.”

GSAM 164.3« Aqueles qu'avián tengut lors batèus amarrats a la ròca s'amolonan ara e s'esfòrçan per montar a bòrd del vapor. Lo comandant demanda : “Que significan aqueles batèus que vesi amarrats a las ròcas alai, o que lors còrdas venon d'èsser copadas dempuèi que soi arribat a la vista ?” Respondon : “Avèm pensat d'èsser prudents, per que se lo vapor arribava pas, aguèssem quicòm per tornar a tèrra.” “Alara vos preparèretz per la carn,” crida lo comandant, “o faguèretz, e doncas dubitèretz de mos mots ? Segon vòstra fe vos serà fach. Las pròvas son contra vosautres. Vos preparèretz per tornar, e ara devètz segar lo fruch de vòstra incredulitat.” “E per aquò poguèron pas intrar, per causa de lor incredulitat.” Ò, estat espantable del desesper !

GSAM 164.4«Talhatz vòstras còrdas ara, fraires; daissatz vòstras barcas s'alunhar de la vista; òc, fasètz lèu abans que lo “senhal del Filh de l'Òme aparesca”. Alara serà tròp tard. Aventuratz-vos ara, e riscatz tot. Ò, mon còr patís per vosautres; perdetz pas de temps; largatz aquela barca, o sètz perduts; car “qui cercarà de sauvar sa vida la pèrdra,” o ditz Jèsus Crist, nòstre Senhor e Jutge. Fasètz lèu, doncas, un còp de mai vos en pregui, Ò fasètz lèu! Largatz cada barca per la quala calculatz ara d'escapar sus la tèrra “se ven pas.” Aqueste “se” vos ruïnarà. Es ara l'espròva e la temptacion finalas. Fasètz coma nòstre Senhor faguèt amb la darrièra temptacion del diable — “Retira-te d'aicí, Satan,” diguèt el. Alara lo diable lo daissèt, e “vaquí, d'àngels venguèron e li ministrèron.” Aital serà per vosautres quand auretz ganhat aqueste trionf.»

GSAM 165Òbra Rapida del Crit de Mièjanuèch

GSAM 165.1Quant a la rapiditat, al poder e a l'efècte del messatge del «crit de mièjanuèch», nos fasèm una idèa corrècta a partir dels mots de N. Southard, redactor del jornal del qual avèm ja citat — lo Midnight Cry. Dins lo numèro datat del 31 d'octobre de 1844, ditz:—

GSAM 165.2« D'en primièr, lo temps definit foguèt generalament contestat ; mas semblava i aver una fòrça irresistible que acompanhava sa proclamacion, que prosternava tot davant ela. S'espandiguèt per la tèrra amb la velocitat d'un tornado, e atenguèt los còrs dins de luòcs diferents e alunhats gaireben simultanèament, e d'una manièra que se pòt explicar solament en supausant que Dieu i èra. Produiguèt pertot la pus prigonda recèrca del còr e l'umiliacion de l'arma davant lo Cèl Suprèm. Provoquèt un desliurament de las afeccions de las causas d'aqueste mond, una garison de las controvèrsias e animositats, una confession dels torts, una abatuda davant Dieu, e de suplicas penitentas e de còr brisat a el per lo perdon e l'acceptacion. Provoquèt un abaissament de se meteis e una prosternacion de l'arma, coma jamai n'aviam pas vist abans. Coma Dieu o comandèt per Joèl, quand lo grand jorn de Dieu seriá pròche, aquò produsiguèt un esgarrament dels còrs e non pas dels vestits, e un retorn cap al Senhor amb lo june, lo plor e lo lament. Coma Dieu o diguèt per Zacarias, un esperit de gràcia e de suplicacion foguèt versat sus sos enfants; agachèron aquel qu'avián traspassat, e i aguèt un grand dòl dins lo país, cada familha a despart, e lors femnas a despart; e los que esperavan lo Senhor afligiguèron lors almas davant el.»

GSAM 166Lo Pòble Mòut per una Poténcia Sobrenaturala

GSAM 166.1Encara, d'aquesta proclamacion commovedora, ditz:—

GSAM 166.2« Nos semblava qu'èra estat tan independent de tota accion umana que podiam pas que lo considerar coma l'acompliment del “crit de mièjanuèch”, après lo retard de l'Espós, e lo somnòl e lo sòm de las virginas, quand totes devián se levar e preparar lors lampas. E l'òbra darrièra sembla d'èsser estada complida; perque jamai i aguèt un temps abans que las bandas respectivas de l'adveniment foguèsson en un estat de preparacion tan bon per la venguda del Senhor.»

GSAM 166Cession dels bens mondans

GSAM 166.3Sota la proclamacion estimulanta de la doctrina de l'adveniment, fòrça se desbarassèron de lors bens terrèstres, en utilizant lor substància per sosténer los orators publics dins lor trabalh, o en escampant los papièrs e tractats imprimits, o en provesissent los besonhs dels besonhoses, donant aital al mond la melhora pròva de lor sinceritat e de lor ardor; mentre que los que s'acrochavan a lors possessions terrèstras, e faguèron pas de sacrifici especial per l'òbra, foguèron marcats pel mondan coma non pas creient vertadièrament çò que professavan. Per illustracion, donarai dos exemples, un per cada costat de la question.

GSAM 166Un Camp de Trufas

GSAM 166.4Lo primièr es aquel d'un cresent que viviá a New Ipswich, N.H., nomenat Hastings, qu'aviá un grand camp de patanas esplendidas que daissèt sens cavar. Sos vesins èran inquiets per elas, e venguèron li prepausar de las cavar e de las metre dins lo cellièr per el gratuitament, se li daissava, « perque », diguèron, « las poiretz aver besonh. » « Non ! » diguèt Sénher Hastings, « vau daissar aquel camp de trufas predicar ma fe en la pròcha aparicion del Senhor. »

GSAM 167.1Aquela davalada, coma se pòt aprene del Claremont (N.H.) Eagle, del New York True Sun, e de divèrses autres jornals publics, la recòlta de patanas foguèt gaireben una pèrda totala a causa de la «podridura de la patana». Coma o exprimiguèt lo Sun, «Quant es dolorós d'aprene que de culturas entièras d'aqueste tubercle preciós son estadas destruitas per la pudre. Un correspondent d'un jornal de Filadèlfia ditz que la cultura de la trufa dins aquel Estat es ruinada. La sola region d'ont s'ausís pauc de planhs es Maine, mas quitament ailà la cultura a pas escapat a la malautiá.»

GSAM 167.2Coma l'auton foguèt doça, e que las trufas de Sénher Hastings demorèron dins la tèrra fins a novembre, cap d'elas se podrejèt pas. En consequéncia, aguèt una abondància de provisions per el e per sos vesins maluroses que s'èran mostrats tan preocupats de son benèsser l'octobre precedent, e que, a la prima, foguèron obligats de li comprar de trufas de semença, e foguèron contents de pagar un bon prètz per elas. Çò que supausavan que seriá una tala calamitat per Sénher Hastings, Dieu lo transformèt en una benediccion temporala, e non solament per el, mas tanben per sos vesins.

GSAM 167Sa fe negada

GSAM 167.3Lo segond cas se passèt dins mon luòc de residéncia. Èra lo d'un membre de la glèisa qu'aviá fòrça a dire a la reünion sus la venguda del Senhor a la tardor de 1844. Èra un òme de considerabla fortuna e, entre autras causas, aviá un fum de pòrcs a l'edat justa per los gardar pel mercat de prima. Un oncle meu, que fasiá pas cap de pretension religiosa e que son mestièr èra de crompar e vendre de bestial, anèt trobar aqueste Adventista declarat per crompar sos pòrcs, mas aprenguèt d'el que voliá pas los vendre, perque los anava gardar fins a la prima venenta per ne far de «pòrcs per engraissar». L'oncle venguèt trobar mon grand, qu'èra un cresent adventista, e diguèt: «Aqueste òme crei pas çò que professa.» « Perqué ? » demandèt lo grand. « Perque, » diguèt l'oncle, « ditz que lo Senhor arriba, e que lo mond s'acabarà aquesta davalada, mas vòl gardar sos pòrcs fins a la prima que ven. A pas besonh de me parlar ; crei pas un mot d'aquò. »

GSAM 168Mèjans ofèrts tròp tard

GSAM 168.1I aviá d'òmes que gardavan lors mejans, luctant tot lo temps jos la conviccion que deurián los utilizar per far avançar l'òbra, fins que foguèt tròp tard per los investir. Tals venguèron a aqueles que s'ocupavan de l'impression del messatge, los exortant amb de lagremas d'acceptar lor argent, mas la responsa foguèt: « Sètz tròp tard! Avèm pagat per tot lo material d'impression que podèm possiblement far circular abans la fin. Avèm logat mantuna premsa mecanica per trabalhar jorn e nuèch; volèm pas mai d'argent.» Un testimòni ocular m'a declarat qu'aviá vist d'òmes pausar de milièrs de dolars sul burèu del director de la Voice of Truth, e, angoissats, lo suplicar de los acceptar e de los utilizar. La responsa foguèt: «Es tròp tard! Volèm pas vòstre argent ara! Lo podèm pas utilizar!» Puèi demandèron: «Se pòt pas donar als paures?» La responsa foguèt la meteissa: «Avèm previst pels besonhs immediats de totes los que podèm aténher.» Anxios, los òmes prenguèron lor argent, declarant que la colèra de Dieu èra sus eles per lor manca de fe e per la cobesiá que los aviá menats a retenir de mejans a la causa de Dieu quand èran necessaris e serián estats utilizats amb plaser.

GSAM 168Tutors Nomenats

GSAM 168.2Lo caractèr e los principis d'aqueles que daissèron lors culturas sens culhir e lors botigas desèrtas, per semenar la pagina imprimida o per parlar e pregar amb lo pòble de casa en casa, èran al delà de tota critica. Lo pòble metiá pas en dobte que tals òmes e talas femnas creián cada mot que disián, e de mai, una tala fòrça los acompanhava que los còrs onèstes podián pas desmentir ni resistir a lors paraulas. De milièrs de personas foguèron aital menadas a creire la vertat, e cercèron e trobèron la misericòrdia de Dieu.

GSAM 169.1Lo pecador escarnièr e lo cresent mondan, pasmens, decidiguèron que calguèt arrestar aquela òbra de difusion de las publicacions adventistas. Aqueles òmes que prenián una comuna o un departament entièr e anavan de pòrta en pòrta amb aquela doctrina adventista, negligissent lors afars e lors familhas, devián èsser fòls, diguèron, e caliá doncas lor metre de tutors. Las supausadas pròvas d'un esperit desequilibrat mostradas pels cresents (que consistissián simplament en trabalh per la salvacion de lors semblables, sens cap de testimòni que las familhas patissián per l'abandon de lors afars), èran pas de pròvas sufisentas de deméncia; per consequent, sonque qualques personas foguèron plaçadas jos tutèla. A jutjar per la facilitat amb la quala los opausants d'ara ne parlan, se poiriá pensar que i aguèt fòrça cases; pasmens, dins totas mas activitats de ministre adventista, que cobrisson un periòde de mai de cinquanta-sièis ans, ai encontrat sonque dos cases de «Milleritas» que foguèron meses jos tutèla. Un brèu apercebut d'aqueles cases poiriá èsser a sa plaça.

GSAM 169Son pròpri tutor

GSAM 169.2Lo primièr se passèt dins l'Estat de Nòva York, a mens de trenta milas d'ont viviái. Un òme acceptèt la doctrina adventista que valiá aperaquí 100 000 $. Donèt aperaquí la mitat d'aquesta soma a sa femna e a sos enfants, que partejavan pas sa fe. Lo rèsta lo considerava coma son per l'utilizar a son gost; e coma una partida n'anava a la causa adventista, sos enfants levèron d'objeccions, e consultèron un jutge, en preguant que se nomenèsse un tutor per lor paire. Après que lo jutge lor aguèsse explicat los deures e lo poder d'un tutor dins la gestion del patrimòni, los demandèt de nominar la persona que volián que nomenèsse. Après aver consultat ensems un temps, decidiguèron que coneissián pas cap d'òme a qui se poguèssen fisar per la gestion del patrimòni, e declarèron al jutge qu'avián causit lor paire coma son pròpri tutor. Lo jutge se virèt cap a l'òme e diguèt: « Sénher _____, vòstres enfants vos an causit coma la persona apropriada per gerir vòstre pròpri patrimòni. Vòstres afars son exactament coma abans que siatz estat menat davant lo tribunal. »³

GSAM 170Una situacion ridicula

GSAM 170.1L'autre cas èra lo de Stockbridge Howland, de Topsham, Me. Èra un dels melhors mecanicians de tota aquela region, un mèstre obrier dins la construccion de molins e de ponts. Dins aquel movement del « crit de mièjanuèch », Sénher Howland anèt a caval per mantuna comuna, escampant de prospectús e de tractats adventistas de casa en casa, çò que contrarièt fòrça los opausants e los moqueires, que se planhián qu'en aquela distribucion de tractats negligissiá sos afars. Alara, faguèron sulcòp nommar un tutor, que trobèt mai de far que çò qu'aviá previst, pr'amor que Sénher Howland li mandava totes los recaissaires d'impòstes, e de fach, totas las personas que venián amb de comptes de pagar ; « perque », diguèt el, « soi pas considerat competent per far cap d'afar. » Pauc de temps après, lo comtat desirèt de bastir un pont sus lo flume Kennebec, un pont que poguèsse resistir al torrent de las aigas furiòlas e a la glaça flotanta al temps de las crescudas de prima. Los comissaris del comtat e los conselhièrs municipals de la vila decidiguèron que Stockbridge Howland èra l'òme que caliá per la tasca. Quand venguèron amb las especificacions e un contracte per que bastiguèsse lo pont, diguèt, ironicament: «Sénhers, vos caldrà anar trobar mon tutor. Sabètz que soi pas considerat competent per gerir mos afars, e venètz me demandar de bastir un pont !» La situacion èra un pauc tròp ridicula per d'òmes sensats, e la tutèla s'acabèt subran. Sufís de dire que sos perseguidors faguèron puèi las reconeissenças mai umilas per la conducha injusta e injustificada qu'avián aguda.