Capítol 23 — Institucions de Santat

GSAM 358.1«BENAMAT, desiri subretot que prospères e siás en bona santat, aital coma prospera ton arma.»¹

GSAM 358.2Lo Sabbat 6 de junh de 1863, lo pastor White e sa femna assistiguèron a una amassada jos una tenda organizada pels pastors Cornell e Lawrence a Otsego, Michigan. Ailà, Dòna White aguèt una vision que li desvelèt lo subjècte de la reforma de la santat. A partir d'aquel moment, d'articles sus la santat e la vida sana foguèron publicats dins lo Review, e comencèt d'escriure çò que li èra estat revelat sus la santat. Una partida d'aquò pareguèt dins lo Testimony No. 11, e dins una òbra intitulada, How to Live.

GSAM 358.3Lo subjècte de la vida sana e de sas relacions corrèctas amb lo desvolopament fisic, mental e espiritual foguèt mes en evidéncia davant lo pòble. Dins lo Review del 25 d'octobre de 1864, lo pastor J. N. Andrews faguèt las suggestions importantas seguentas sul subjècte:—

GSAM 358J. N. Andrews sus la Vida Saludabla

GSAM 358.4« De daissar cada article d'aliment nociu, e de menar una vida de temperança jos l'influéncia d'una bona instruccion e de la consciéncia envèrs Dieu, son demest las causas mai essencialas per una bona santat. Nòstres còrs son los temples de l'Esperit Sant. Per que lo glorifiquem vertadièrament dins nòstres còrs coma dins nòstres esperits, cal que possegissiam amb tota vigor totes los poders de nòstre èsser fisic! Mercés a Dieu qu'aqueste subjècte siá ara especialament presentat a nòstre pòble. La santat e la fòrça son demest las causas mai preciosas per nosautres, e de la pus granda consequéncia per aqueles que seràn testimònis dels grands eveniments del temps de la tribulacion.»

GSAM 359.1Lo subjècte de l'igièna biblica e de la temperança crestiana foguèt defendut, non solament dins las colomnas del Review, mas tanben per nòstres ministres.

GSAM 359.2A la Conferéncia Generala, lo 20 de mai de 1866, la instruccion seguenta foguèt donada per mejan de Dòna White (la meteissa se tròba dins lo Testimony No. 11):—

GSAM 359Una Institucion de Santat de Provesir

GSAM 359.3« Me foguèt mostrat que deuriám provesir un ostal pels afligits, e per aqueles que desiran aprene cossí prene suenh de lors còrs per tal d'evitar la malautiá....

GSAM 359.4« Coma los incrèduls se viraràn cap a una institucion dedicada al tractament eficaç de las malautiás, e menada per de mètges que gardan lo Sabbat, seràn menats dirèctament jos l'influéncia de la vertat. En fasent la coneissença de nòstre pòble e de nòstra fe vertadièra, lors prejutjats seràn superats, e seràn favorablament impressionats. En essent aital plaçats jos l'influéncia de la vertat, d'unes obtendràn pas solament un solatge de lors infirmitats corporalas, mas trobaràn tanben un bálsam guaridor per lors armas malautas del pecat.

GSAM 359Prediccion dels resultats

GSAM 359.5« A mesura que la santat dels invalids melhora jos un tractament judiciós, e que començan de gaudir de la vida, an fisança en aqueles que son estats los instruments de lor restabliment. Lor còr es plen de gratitud, e la bona grana de la vertat i trobarà mai aisidament un ostal, e dins cèrts cases serà noirida, germenarà e portarà de fruchs a la glòria de Dieu. Una sola arma preciosa salvada valdrà mai que totes los mejans necessaris per establir una tala institucion....

GSAM 359.6« Qualques-unes que se'n van restablits, o fòrça beneficiats, seràn los mejans d'introduire nòstra fe dins de luòcs novèls, e d'auçar la bandièra de la vertat ont seriá estat impossible d'accedir se lo prejutjat èra pas estat d'en primièr levat de las esperits per una estada demest nòstre pòble amb l'objectiu de recobrar la santat. »

GSAM 360.1Se decidiguèt per un vòte unanime de nòstre pòble amassat que, tan lèu coma possible, una institucion de santat deuriá èsser dubèrta a Battle Creek o a proximitat, e que deuriá èsser jos la direccion medicala del Dr. H. S. Lay, que, en mai de sa formacion medicala anteriora, aviá passat mai d'un an dins un establiment de banhs de l'Èst per aprene los metòdes idropatics de tractament de las malautiás.

GSAM 360Crompa del site per un Sanatori

GSAM 360.2L'establiment d'una tala institucion a aquel moment semblava una granda entrepresa; e se non foguèsse estat per aquel testimoniatge encoratjant concernent lo resultat, i auriá agut un cèrt retard per se metre a l'òbra. Pasmens, en luòc de retard, sonque qualques jorns passèron après la fin de la conferéncia abans que l'espaciosa ostal de Jutge Graves, amb uèch acres de tèrra, constituissent son bèl luòc de residéncia a West Battle Creek, foguèsse crompat. A costat d'aqueste bastiment, una addicion de dos estages foguèt construcha sul pic per servir de cambras de banh. Dins aquestes bastiments, l'Institut de Reforma de la Santat foguèt dobèrt.

GSAM 360.3Dins lo Review del 19 de junh de 1866, se faguèt lo primièr apèl general per las accions de l'institucion. Dins lo meteis numèro del jornal, se declarèt que las glèisas de Battle Creek (Michigan) e Olcott (Nòva York) avián ja soscrich d'accions per un montant de 2 625 $, siá 105 accions de 25 $ caduna. Coma i aviá pas de lei dins l'Estat de Michigan que permetèsse de formar una societat per gerir d'institucions de santat, la proprietat foguèt tenguda en fiduciat per un temps, fins que l'incorporacion poguèsse èsser efectuada.

GSAM 360Lancament d'un Jornal de Santat

GSAM 360.4Lo primièr d'agost, los administrators comencèron tanben la publicacion d'una revista mensuala de santat, de setze paginas amb cobèrta, jos forma de magazin. Aquesta se sonava lo Health Reformer. Aquesta revista contunha encara, jos lo nom Good Health, e es ara la revista de santat mai importanta del mond. Aqueste jornal tractava pas solament de principis de santat e de temperança, mas èra tanben un mejan de far la publicitat de l'establiment de santat, que foguèt oficialament dobèrt als pacients e als pensionaris lo 5 de setembre de 1866. Aital, l'institucion èra crompada, equipada e en foncionament mens de quatre meses dempuèi que la question foguèt abordada per la primièra vegada a nòstra gent; e la soma de 11 000 $ foguèt soscricha al capital, una granda partida de la quala èra ja pagada.

GSAM 361Una Corporacion Medicala Organizada

GSAM 361.1Pendent l'ivèrn de 1866-67, la Legislatura de Michigan adoptèt una lei en vertut de la quala se podiá formar una societat per gerir l'establiment de santat. Lo 17 de mai de 1867, aqueste pas foguèt fach, de règlaments intèrnes foguèron adoptats, e los bens immobiliaris e autres bens passèron als administrators elegits coma cal. Lo total de las accions soscrichas fins a aquela data èra de 26 100 $ ; ne foguèron pagats 18 264,87 $. L'institucion aviá un còrs competent de mètges e d'ajudants, e los bastiments èran quasi plens de pacients, que plusors d'eles avián ja adoptat nòstra fe, après aver aprés de nosautres coma pòble e de la vertat en venent a l'institucion.

GSAM 361Vestit San

GSAM 361.2A totas las edats e dins totes los païses, lo còr natural es susceptible a l'influéncia del mond, amb son orgulh de viure, sas folias e sas mòdas. L'annada de 1863, dins nòstre pròpri país, quand la question de santat e de vestit foguèt mostrada a Dòna White, foguèt pas una excepcion, coma se veirà per l'entosiame de las damas a seguir la mòda del moment de portar de cercles, que lors dimensions fasián que fòrça d'elas semblavan caminar dins un balon capvirat. A l'entorn del meteis temps, dos autres extrèms dins lo vestit foguèron introduches, çò que provoquèt fòrça discussion. Una brèva mencion d'aqueles prepararà benlèu lo lector a comprene melhor un testimòni donat per Dòna White sul subjècte del vestit, que se tròba dins Testimony for the Church, No. 10.

GSAM 362Condemna dels Extremismes dins lo Vestit

GSAM 362.1Lo primièr extrèm èra lo de portar de raubas fachas amb una coa, o ròssec, d'una longor anant de dètz poces a mièg iarda o mai, segon lo gost de la portaira. Aquestas èran sovent daissadas traïnar per tèrra, e los senhors las nomenavan de «balai de carrièra». Lo segond extrèm èra exactament lo contrari, e èra d'un estil tan pròche que possible de çò que portavan los òmes. Aquesta mòda foguèt adoptada per las que seguissián la senhorina Bloomer, e d'aquí recebèt lo nom de « vestit bloomer ». Finalament, lo nom foguèt cambiat en « Costum American ». De convencions se tenguèron de pertot per los partisans d'aqueste costum, e fòrça de nòstras sòrres èran per l'adoptar. D'unas lo portèron.

GSAM 362Un Testimòni sus la Question de la Vestimenta

GSAM 362.2A prepaus de çò que foguèt mostrat a Dòna White sus la question de la tenguda, citarai qualques paragrafes del Testimony No. 11:—

GSAM 362.3« Lo pòble fidel de Dieu es la lutz del mond e lo sal de la tèrra, e devon totjorn se remembrar que lor influéncia a de valor. Se cambiavan lo vestit fòrça long pel fòrça cort, destruirián en granda partida lor influéncia. Los incrèduls, que son lor dever de beneficiar e de cercar d'amenar al Agnèl de Dieu, serián repugnats. Se pòdon far fòrça melhoraments dins lo vestit de las femnas per çò que tòca la santat, sens far un cambiament tan grand que repugne al regardant.

GSAM 362Lo Vestit de Reforma

GSAM 362.4« La forma deu pas èsser comprimida lo mens del mond amb de corsets e de balenas. La rauba deu èsser perfèctament comòda per que los palmons e lo còr pòscan aver una accion sana. La rauba deuriá arribar un pauc en dejós de la cima de la bota, mas deuriá èsser pro corta per èsser al delà de la lordariá del trepador e de la carrièra, sens èsser levada amb la man. Una rauba encara mai corta que aquela seriá apropriada, comòda e salubre per las femnas quand fan lo trabalh de l'ostal, e especialament per aquelas que son obligadas de far mai o mens de trabalh a l'exterior.

GSAM 363Lo Còrs Deu Èsser Vestit Uniformament

GSAM 363.1« Quina que siá la longor de la rauba, lors membres devon èsser vestits tan completament coma los dels òmes. Aquò se pòt far en portant de pantalons doblats, amassats dins una benda e fixats a l'entorn de la cavilha, o faches amples e s'estrenhissent en bas; e aquestes devon davalar pro long per tocar la cauçadura. Los membres e las cavilhas aital vestits son protegits contra un corrent d'aire. Se los pès e los membres son mantenguts a l'aise amb de vestits cauds, la circulacion serà egalizada, e lo sang demorarà pur e san, perque es pas refregit ni empachat dins son passatge natural a travèrs del sistèma.»

GSAM 363.2La longor d'aquesta rauba foguèt presentada coma un tèrme mejan recomandable entre la rauba amb coa e lo vestit american. Se diguèt pas que qualqu'un o deviá portar, mas que devián pas agir d'un biais que ne talhèsse l'influéncia e que desgostèsse los que devián ajudar. Se diguèt pas que devián vestir lors cavilhas del biais aicí descrich, mas que se podiá far d'aquela manièra. Se lo meteis objectiu es atench d'un autre biais, coma amb de sosvestits longs e de polainas tricotadas, seriá en perfiècha armonia amb aquel testimòni.

GSAM 363Cinc Punts Essencials per un Vestit San

GSAM 363.3Se notarà qu'en çò que pertòca l'estil de vestit recomandat, i a cinc punts essencials per un vestit san, valent a dire:—

GSAM 363.41. Abandon dels corsets e de tota compression de la talha.

GSAM 363.52. Abandonar totas las bendas suls braces o las extremitats que empacharián la circulacion liura de la sang.

GSAM 364.13. Vestir egalament totas las partidas del còrs, especialament los pès e las cavilhas.

GSAM 364.24. Suspendre las faldas a las espatlas, e en cap de cas las daissar pendre suls malucs amb de cintas.

GSAM 364.35. La longor de la vestimenta.

GSAM 364.4Los quatre primièrs punts son ara defenduts per cada mètge intelligent, e quant al cinquen, la coa e la rauba extrèmament corta son ara ambedos abandonadas.

GSAM 364Dòna Jenness-Miller sus lo Vestit

GSAM 364.5Pendent l'annada 1890, Dòna Jenness-Miller, de Nòva York, dins la revista d'igiena vestimentària mai scientifica de l'epòca, defendèt que las femnas acorchèsson lors raubas pauc a pauc, per pas far un cambiament tròp brusc, fins a las portar a l'entorn de la cima de la bota d'una dòna — just la longor que defendiá lo Testimony No. 11.

GSAM 364Endorsament del Dr. Trall

GSAM 364.6En 1868, foguèt organizat que lo Dr. R. T. Trall, del Collègi Igioterapeutic de Florence Heights, N.J., donèsse un cicle de conferéncias d'una setmana davant nòstres ministres a Battle Creek, Mich., a la fin de mai. Pendent lo cors, lo doctor èra l'invitat del pastor White. Dòna White assistiguèt pas a las conferéncias, mas coma lo doctor sortissiá cada jorn en calècha amb lo pastor White, sa femna e lo pastor J. N. Andrews, se compreniá que deviá escotar sas idèas sus l'igièna, la malautiá e sas causas, los efèctes dels medicaments, etc. Parlava simplament de çò que li èra estat mostrat en vision, sens dire, pasmens, la font d'ont tirava sas coneissenças. Lo mètge declarèt que la sciéncia medicala èra en armonia amb las idèas exprimidas per ela. Lo pastor Andrews me diguèt que, a la fin de la conversacion del segond jorn, lo mètge demandèt a Dòna White ont aviá obtengut son diplòma de sciéncia medicala. Foguèt suspres d'aprene qu'aviá jamai estudiat aquelas causas, mas que li donava lo resultat de çò que li èra estat mostrat a Otsego, Mich., lo 6 de junh de 1863. La garantiguèt que sas idèas èran totas en la pus estricta armonia amb la fisiologia e l'igièna, e que sus fòrça subjèctes anava mai al fons qu'el non o aviá jamai fach. Après aperaquí cinc jorns de talas passejadas e conversacions, lo mètge demandèt al pastor White perqué èra estat convidat a quitar son collègi per far una conferéncia davant los ministres a Battle Creek. Diguèt: « Dòna White es tan plan preparada per lor donar l'instruccion necessària en igièna coma ieu. »

GSAM 365La Sciéncia Medecina Aproba

GSAM 365.1Sos nombroses escriches sus las divèrsas brancas de l'igièna practica son dempuèi d'annadas davant lo public, e fòrça d'entre eles son ara compilats dins un volum intitulat Christian Temperance and Bible Hygiene. D'unes dels mètges mai instruits an declarat, après un examen atentiu d'aquestes escriches, que la sciéncia medicala es en perfiècha acòrdi amb eles. Amb ela, son pas lo resultat d'un estudi, mas simplament la redaccion de çò que lo Senhor li a revelat en vision.

GSAM 365Testimòni del Dr. Kellogg

GSAM 365.2Coma testimòni de cossí las recèrcas de la sciéncia medicala son en acòrdi amb çò que li foguèt revelat en vision a Dòna White en 1863, citarai lo prefaci de Christian Temperance escrich per J. H. Kellogg, M.D., que dirigís lo sanatori mondialament celèbre de Battle Creek, Michigan. Ditz:—

GSAM 365.3« 1. Al moment que los escriches citats apareguèron pel primièr còp, lo subjècte de la santat èra gaireben totalament ignorat, non solament per las gents a qui èran adreçats, mas tanben pel mond entièr.

GSAM 365.4«2. Los paucs que defendián la necessitat d'una reforma de las abituds fisicas propagavan, en ligam amb la defensa de principis reformators vertadièrs, las errors mai flagrantas e, dins cèrts cases, repugnantas.

GSAM 366.1«3. En cap endrech e per degun foguèt presentat un còrs sistematic e armoniós de vertats igienicas, liure d'errors manifestas e coerent amb la Bíblia e los principis de la religion crestiana.

GSAM 366.2«Dins aquelas circonstàncias, los escriches en question apareguèron. Los principis ensenhats èran pas impausats per l'autoritat scientifica, mas èran presentats d'un biais simple e dirècte per qualqu'un que pretend pas a la coneissença scientifica, mas que revendica d'escriure amb l'ajuda e l'autoritat de l'esclairatge divin.

GSAM 366Los Principis an Resistit a l'Espròva

GSAM 366.3« Cossí los principis presentats dins de circonstàncias tan particularas e amb d'afirmacions tan remarcablas an resistit a l'espròva del temps e de l'experiéncia ? es una question que se pòt pausar a bon drech. La responsa se tròba dins de faches que se pòdon verificar de la manièra mai ampla.... Los principis que, fa un quart de sègle, èran siá ignorats completament, siá faches objècte de ridícul, an ganhat pauc a pauc la fisança e l'estima publicas, fins que lo mond a completament doblidat que foguèron pas sempre acceptats d'aquesta manièra. De descobèrtas novèlas dins la sciéncia e d'interpretacions novèlas de faches ancians an contunhadament apondut de pròvas confirmativas, fins qu'a l'ora d'ara cadun dels principis defenduts fa mai d'un quart de sègle es enfortit del biais mai solid possible per de pròvas scientificas.

GSAM 366Pròva de l'Origin Divina de las Visions

GSAM 366.4« Es de segur una causa remarcabla, e que mòstra una pròva indiscutibla d'una inspiracion e d'una direccion divinas, que dins lo mitan d'ensenhaments confus e contradictòris, que revendican l'autoritat de la sciéncia e de l'experiéncia, mas desvirats per d'idèas extrèmas e renduts impotents pel ben per la granda mescla d'errors, — cal admetre qu'es quicòm d'extraordinari qu'una persona que revendica pas cap de coneissença scientifica o d'erudicion aja pogut organizar, a partir de la massa confusa d'idèas entacadas d'errors avançadas per qualques escrivans e pensaires suls subjèctes de santat, un còrs de principis igienics tan armoniós, tan coerent e tan genuïn que las discussions, las recèrcas, las descobèrtas e l'experiéncia d'un quart de sègle an pas menat a la destitucion d'un sol principi, mas an servit solament a establir las doctrinas ensenhadas.» Datat, «Battle Creek, Mich., 1890.»

GSAM 367L'Institut de Santat Agrandit

GSAM 367.1Jos la direccion de J. H. Kellogg, M.D., que venguèt mètge en cap de l'institucion en 1876, se constatèt que la demanda de tractaments èra talament granda que, a la prima de 1877, calguèt provesir mai de plaça. En 1876, lo nom de l'institucion foguèt cambiat de Health Reform Institute a Medical and Surgical Sanitarium, e en 1878 un novèl bastiment principal foguèt bastit.

GSAM 367.2Aquesta estructura mesurava 136 per 46 pès, amb quatre nivèls sus lo sòtan. Èra escalfada dins tot per vapor e iluminada al gas. Pauc après son inauguracion, èra gaireben emplenada de pacients e d'invitats.

GSAM 367.3Fins a aquel moment, çò que s'èra predich en 1866 pel testimòni de Dòna White a prepaus de l'institucion s'èra complit d'una manièra fòrça remarcabla. Dejà de vintenas avián acceptat la lutz de la vertat actuala, que lor atencion aviá estat primièrament atirada cap a aquel pòble per lor arribada a l'institucion en recèrca de santat.

GSAM 367Retir de Santat Rural

GSAM 367.4Dins lo Signs of the Times, lo 22 de novembre de 1877, M. G. Kellogg, M.D., mièg-fraire de J. H. Kellogg, anoncièt qu'aviá obtengut un terren al costat del mont Howell, a doas milas e mièja al nòrd-èst de St. Helena, dins lo comtat de Napa, Califòrnia, e qu'anava bastir un bastiment que se nomenariá lo « Rural Health Retreat », situat a costat de Crystal Springs. Pendent l'ivèrn de 1877-78, un bastiment foguèt bastit e dubèrt per la presa en carga dels pacients a la debuta de 1878. Aqueste retir de santat, coma l'institucion maire, lo sanatori de Battle Creek, a non solament crescut en dimension, mas es tanben estat un luòc ont fòrça gents son estadas menadas a la coneissença e a l'acceptacion del messatge.

GSAM 368Lo Pacific Health Journal

GSAM 368.1L'estiu de 1885 foguèt un periòde pro cargat d'eveniments de progrès dins la causa del messatge de l'àngel tresen. Lo primièr de mai, lo Retir de Santat Rurala a St. Helena foguèt plaçat jos la direccion medicala d'un mètge regularament diplomat. Dins lo mes de junh, comencèt la publicacion bimestrala del Pacific Health Journal and Temperance Advocate, una revista de 24 paginas jos la supervision editoriala del pastor J. H. Waggoner. Per mejan d'aquestas agéncias, una vida novèla arribèt a l'institucion de santat, que, al luòc de pèrdre, coma las annadas precedentas, comencèt de mostrar, d'annada en annada, un benefici net de sas activitats d'entre 2 000 e 4 000 $ per an, fins a l'annada que s'acabèt en abril de 1891, que mostrèt un ganh net de mai de 12 000 $.

GSAM 368.2A la reünion de l'Associacion del Retir de Santat Rural, a St. Helena, en 1887, la declaracion seguenta foguèt facha a prepaus de las finanças de l'institucion: lo 1èr de mai de 1885, lo patrimòni net de l'institucion èra de solament 5 322,76 $, siá 2 547,24 $ de mens que tot lo capital emés fins a aquela data. Autrament dich, l'institucion aviá consumit totes sos beneficis e 2 547,24 $ de son capital social. Lo 1èr d'abril de 1887, la valor de l'institucion après deduccion de totes sos deutes èra de 21 372,64 $, siá un ganh en vint-e-tres meses de 16 049,88 $. D'aquesta soma, d'accions avián estat presas per un montant de 5 280 $, e de dons avián estat faches a l'institucion per un montant de 2 497,60 $; doncas sul foncionament de l'institucion i aguèt un ganh net de 8 272,28 $. Vèrs aquel temps, lo Pacific Health Journal foguèt publicat coma un mensual de 32 paginas, amb una cobèrta, e se revelèt encara mai util per far avançar los interèsses e los principis de l'institucion.

GSAM 369Òbra Caritativa

GSAM 369.1Dins lo Medical Missionary, de genièr de 1891, en parlant del Sanatori de Battle Creek, lo Dr. J. H. Kellogg diguèt:—

GSAM 369.2« Lo tractament caritatiu administrat pendent lo quart de sègle d'existéncia de l'institucion representa un total de fòrça mai de 100 000 $, mantun còp mai que lo capital investit a l'origina.

GSAM 369.3«En mai de l'òbra de caritat mencionada, l'institucion a mandat de conferencièrs, d'infirmièras, d'instructors d'escòlas de cosina, e d'autras personas qu'an recebut una formacion per divèrses domenis del trabalh missionari.»

GSAM 369Una Peticion pels Orfes

GSAM 369.4A la Conferéncia Generala, lo 8 de març de 1891, lo Dr. Kellogg faguèt un apel fòrça fervorós en favor dels orfelins. Diguèt: « Me tròbi nomenat “delegat general”, e vau representar los non representats — los orfelins, que an degun per s'ocupar d'eles. »

GSAM 369Lo don de 30 000 $ de Dòna Haskell

GSAM 369.5Dins lo Home Missionary, de genièr de 1892, se faguèt un apèl fòrt per de mejans per provesir un ostal als enfants orfes. Dins aquel jornal se trobavan los noms d'aqueles que lors promessas pel fogal s'elevavan a 17 716 $ — una soma tròp pichona, pensavan los promotors de l'entrepresa, per una entrepresa tan granda, d'aquí que se crenhava un retard dins l'execucion del trabalh. Mas Aquel que vei la fin dempuèi lo començament, e que possedís lo « bestial sus mila còls », ordenèt los eveniments de tal biais qu'una dòna rica, pas de nòstra fe, Dòna Caroline E. Haskell, de Chicago, vidua de Sénher Frederick Haskell, en ausissent parlar d'aquela òbra de caritat prevista, metèt sul pic a la disposicion del comitat de construccion la soma de 30 000 $, amb la simpla estipulacion que siá utilizada integralament per bastir un ostal d'orfèls segon los plans ja definits, que siá gerit dins un esperit larg e liberal, e que l'institucion portèsse lo nom d'Ostal Memorial Haskell en memòria de son marit defunt.

GSAM 370.1Amb los mejans aital provesits, l'Associacion Medico-Missionària e Benevòla poguèt, durant l'annada, bastir e dobrir lo bastiment coma ostal d'orfelins. Aqueste bastiment foguèt inaugurat lo 25 de genièr de 1894. Dempuèi aquela data, pendent la màger part del temps, la familha, compausada d'orfelins, d'ajudants e d'ensenhaires, a agut una mejana de cent personas.

GSAM 370L'Ostal Memorial James White

GSAM 370.2En mai de la cura e del sosten d'aqueles orfelins, aquela associacion gerís una autra institucion caritativa, nomenada James White Memorial Home, ont mai d'una vintena de personas d'edat e sens ostal son aculhidas, son sonhadas e confortadas.

GSAM 370Missionaris medicals

GSAM 370.3Dins aquel domeni de trabalh, se prenguèt un autre pas audaciós quand se comencèt la formacion de missionaris medicals. Per encoratjar aquel esfòrç per l'elevacion de l'umanitat, Dòna White, en escrivent dempuèi Preston, Austràlia, lo 16 de setembre de 1892, diguèt:—

GSAM 370.4« Desirariái que i aguèsse cent en formacion a la plaça d'un sol. Deuriá èsser aital. Tant los òmes coma las femnas pòdon èsser mai utils coma missionaris medicals que coma missionaris sens educacion medicala. »

GSAM 370.5Lo nombre de personas que seguisson un cors d'instruccion preparatòri per intrar dins un servici de vida d'aqueste tipe a aumentat fòrça dempuèi que çò de sus foguèt escrich.

GSAM 370Creissença de l'Òbra de Santat

GSAM 370.6Dins lo Medical Missionary, de genièr de 1894, i a una declaracion brèva que presenta de faches interessants concernent la creissença del trabalh de santat. Se legís coma seguís:

GSAM 371.1« L'Institut de Reforma de la Santat foguèt organizat en 1866.... Un ostal modèst de fusta foguèt crompat, una residéncia privada dins un endrech agradiu e san sus las tèrras nautas de Battle Creek, una de las vilas en creissença de Michigan. Dos mètges, dos servicials de banh, una infermièra (non formada), tres o quatre ajudants, un pacient, e tota mena d'incomoditats, e fòrça fe dins l'avenidor de l'institucion e los principis sus los quals foguèt fondada — aquò foguèt lo començament de l'entrepresa actuala. Èra conegut coma l'Institut de Reforma de la Santat.

GSAM 371.2« A l'endrech de la casòta originala, se tròba ara un bastiment de 312 pès de long e 100 pès de prigond, de sièis estagis, que pòt aculhir tres cents convidats, provesit de tot l'equipament que la sciéncia modèrna pòt suggerir per la cura e la restauracion dels malauts. Dètz mètges, que la màger part son d'especialistas dins lors domenis respectius, constituisson lo còrs medical. Las infermièras e los autres ajudants forman una familha de mai de tres cents, e la clientèla de l'institucion representa cada Estat de l'Union, e fòrça convidats d'autres païses. Sas pòrtas son totjorn dobèrtas al missionari, que siá nacional o estrangièr, de quin que siá lo nom, e la familha es rarament sens un o mai d'aqueles convidats.

GSAM 371L'Espital del Sanatori

GSAM 371.3« L'espital foguèt bastit en 1888, un bastiment de 100 per 60 pès, de cinc estagis de naut. Tres dels estagis superiors del bastiment son utilizats pel departament de cirurgia del sanatori, las cambras dels pacients, e las salas comunas. D'escrivanias pel trabalh caritatiu de l'institucion se tròban tanben aicí. Vint ostalets, que mantuns son caufats a la vapor e esclairats, coma lo bastiment principal, amb l'electricitat, s'amassan a l'entorn, e son emplenats siá de pacients, siá d'estudiants. Una escòla de formacion d'infirmièras missionàrias medicalas foguèt organizada lo 1èr de julhet de 1884. Pendent los sièis primièrs meses, trenta-cinc estudiants s'i inscriguèron.»

GSAM 372Prediccion dels trabalhadors que van partir

GSAM 372.1En parlant de l'establiment de santat situat a St. Helena, Califòrnia, Dòna White, dins una comunicacion escricha dempuèi Tramelan, Soïssa, lo 6 de febrièr de 1887, ditz:—

GSAM 372.2« Dieu a dich que se los òmes ligats a aquesta institucion caminavan amb umilitat e obediéncia, fasent la volontat de Dieu, vivriá e prosperariá ; e d'ela s'en anarián de missionaris per benesir los autres amb la lutz que Dieu lor a donada. Aqueles, dins l'esperit de Jèsus, demolaràn los idòls dins los luòcs nauts; desvelaràn la supersticion, e plantaràn la vertat, la puretat e la santetat ont ara son solament cultivats l'error, l'indulgéncia per se, l'intemperància e l'iniquitat.»

GSAM 372.3Citèm aquelas paraulas, pr'amor que s'aplican amb la meteissa fòrça a d'autras institucions similaras.

GSAM 372Prometut lo succès de l'òbra de santat

GSAM 372.4Dins un testimoniatge especial donat a l'eglisa en 1891, legissèm: «La benediccion de Dieu reposarà sus cada esfòrç fach per despertar un interès per la reforma de la santat; car es necessària pertot. Cal un renàsser dins aquel domèni; car Dieu a l'intencion d'acomplir fòrça a travèrs d'aquesta agéncia.»

GSAM 372Lo American Medical Missionary College

GSAM 372.5Pas a pas, la lutz avançèt sus lo mòde rasonat de tractar las malautiás fins que, en junh de 1895, se creèt una demanda per l'organizacion d'una institucion educativa medicala. Per respondre a aquesta demanda, lo American Medical Missionary College foguèt organizat amb l'objectiu especial de formar de mètges per trabalhar jos la direccion de la Seventh-day Adventist Medical Missionary and Benevolent Association, suls camps nacionals e estrangièrs. Los actes d'inauguracion se tenguèron a Battle Creek, lo 30 de setembre de 1895, e lo collègi dobriguèt l'endeman, lo 1èr d'octobre, amb una classa de quaranta estudiants.

GSAM 372.6Dins l'anóncia del collègi legissèm:

GSAM 372.6«Lo collègi es incorporat a Chicago, jos las leis de l'Estat d'Illinois. Lo cors d'estudis serà tan complet coma lo de las melhoras escòlas de medecina dels Estats Units. L'instruccion serà donada en partida a Chicago, e en partida a Battle Creek, Mich.»

GSAM 373.1A prepaus d'aqueles que se preparan per l'òbra missionària medicala, legissèm çò que seguís dins lo Medical Missionary, agost de 1895:

GSAM 373.1« La classa d'infirmièras en formacion al Battle Creek Sanitarium Training-School for Nurses compta mai de 250 personas ; caduna d'elas qu'es ara competenta per s'engatjar dins lo trabalh de missionari medical a una plaça assignada. D'infirmièras son necessàrias per las illas del Pacífic, Índia, las Antilhas, l'America del Sud, vint-e-cinc o trenta pels Estats del Sud dels Estats Units, e per nòstras grandas vilas. »

GSAM 373Creissença de l'Òbra Missionària Medecina

GSAM 373.2A las ceremònias de remesa de diplòmas de la classa de las Infirmièras Missionàrias del Sanatori, tengudas al Tabernacle lo 5 de novembre de 1895, lo Dr. Kellogg diguèt:—

GSAM 373.3« Fa dotze ans, a un exercici d'aqueste tipe, doas infirmièras foguèron diplomadas. A l'ora d'ara, i a un còrs de tres a quatre cents infirmièras. I a dètz-e-nòu mètges al sanatori, e vint-e-dos dins d'institucions similaras, mai o mens ligadas al sanatori, e jos la supervision de l'Associacion Medico-Missionària e Benevòla. Cinquanta-tres de nòstras infermièras son dins diferents païses estrangièrs,—en Suècia, Old Mexico, la Còsta d'Aur d'Africa, Austràlia, Africa del Sud, Danemarc, Índia, Nòva Zelanda, Samoa, e Guiana Britanica. I a seissanta-tres estudiants en medecina en formacion ara. Quaranta-un d'eles son aicí, vint-e-dos a l'Universitat de Michigan e a d'autras escòlas. Vint-e-dos infermièras se diplòman aicí aqueste ser, que son plenament preparadas per partir coma infermièras aprovadas.»

GSAM 373.4En traçant la creissença de nòstras institucions de santat fins a 1902, trobam que lo Sanatori de Battle Creek, amb sa facultat de medecina e son escòla de formacion per infirmièras, es la pus granda institucion d'aquel tipe al mond possedida pels Adventistas del Setèn Jorn.

GSAM 374Los Bastiments Principals Cremats

GSAM 374.1La nuèit del 18 de febrièr de 1902, lo grand bastiment principal, amb son equipament excellent, e l'espaciós espital, foguèron devorats per las flamas. I aviá quatre cents invalids e convidats dins los bastiments a aquel moment, mas gràcias als esfòrces eròis dels mètges, de las infirmièras e dels ajudants, e amb la proteccion especiala del Senhor, totes foguèron sortits dels bastiments sens nafraduras seriosas.

GSAM 374Lo Novèl Sanatori

GSAM 374.2Un autre bastiment, mai grand e mai solid que lo precedent, es estat bastit a la plaça dels bastiments ancians. La pèira fondamentala de la construccion actuala foguèt pausada lo 12 de mai de 1902, e lo bastiment foguèt inaugurat lo 31 de mai de 1903. Los administrators de l'institucion dison del novèl edifice qu'« es tan solid e durable coma un bastiment pòt èsser fach amb fèrre, pèira, brica e ciment.

GSAM 374.3«L'equipament de l'institucion es, dins totes sos detalhs, lo mai modèrne, complet, sanitari, practic e solid que se pòsca obténer; e se crei que, a l'estat actual, acabat, lo Sanatori de Battle Creek ofrís de comoditats e de servicis pels invalids que son de segur pas despassats.

GSAM 374.4« La tòca dels administrators de l'institucion es estada de recampar en un sol luòc e dins de condicions favorablas, totes los metòdes e aparelhs novèls pel tractament dels malauts que son reconeguts per la medecina racionala, e d'utilizar aqueles metòdes d'un biais conscienciós e intelligent. »

GSAM 374Molts Sanatoris de crear

GSAM 374.5La lutz comunicada a aqueste pòble es que lo Senhor voldriá qu'i aguèsse fòrça sanatoris, de talha modèsta, repartits per tot lo mond, puslèu que d'aver qualques institucions gigantèlas. Nos fa plaser de notar qu'un començament es estat fach per dobrir de pichons sanatoris dins divèrsas parts del mond, especialament durant la darrièra decennia. Dins lo General Conference Year Book de 1904 i a una lista de mai de cinquanta d'aquestas institucions pus pichonas.

GSAM 375Lista dels Sanatoris

GSAM 375.1E mai que siá interessant de contar las circonstàncias que menèron a l'establiment d'aqueles, nos cal, dins l'espaci limitat que tenèm, nos contentar d'una lista dels païses ont se tròban, e del nombre dins cada país. Trobam als Estats Units, 35; en Grand Bretanha, 3; en Alemanha, 1; en Soïssa, 1; en Danemarc, 1; en Norvègia, 1; en Suècia, 1; en Africa del Sud, 1; en Austràlia, 2; en Nòva Zelanda, 1; a l'illa de Samoa, 1; en Mexic, 1; en Índia, 1; en Japon, 1.

GSAM 375Lista de las salas de tractament

GSAM 375.2En mai d'aqueles sanatoris, i a vint-e-dos salas de tractament, dont dètz-e-sèt son als Estats Units; una a Jaffa, una a Jerusalèm, en Palestina; una a Guadalajara, en Mexic Ancian; una a Kimberley, en Africa del Sud; e una a Rockhampton, en Austràlia. En mai d'aqueles, i a vint-e-sièis restaurants vegetarianes ont las gents pòdon obténer de noiridura pura e igienica, e tanben recebre mai o mens d'instruccions sul mòde de viure corrècte.

GSAM 375.3Aquestas estatisticas sul progrès dels principis de la reforma de la santat mòstran cossí lo Senhor pòt «acomplir una granda òbra per mejan d'aquesta agéncia», coma o prediguèt divinament en 1866; e mòstran tanben, coma o foguèt predich en 1863, cossí «los principis de la reforma de la santat» pòdon jogar un ròtle dins «la preparacion d'un pòble per la translacion a la venguda del Senhor». Que las institucions de santat se multipliquen per cent, e que lèu compliscan çò per que foguèron establidas e concebudas.