Capítol 3 — La Venguda de la Grana Promesa

GSAM 57.1«QUAND la plenitud del temps foguèt arribada, Dieu mandèt son Filh, ... fach jos la lei, per redimir los que èran jos la lei, per que recebèssem l'adopcion de filhs.»¹

GSAM 57.2«Ara, a aquel que pòt vos establir segon mon evangèli, e la predicacion de Jèsus Crist, segon la revelacion del mistèri, que demorèt secret dempuèi lo començament del mond, mas qu'ara es manifestat, e per las Escrituras dels profètas, segon lo comandament de Dieu eternal, fach conéisser a totas las nacions per l'obesissença de la fe: a Dieu sol, savi, siá la glòria per Jèsus Crist pels sègles dels sègles.»²

GSAM 57.3«Per revelacion me faguèt conéisser lo mistèri; coma ai escrich abans en paucas paraulas, ... que dins los autres sègles foguèt pas fach conéisser als filhs dels òmes, coma ara es revelat a sos sants apòstols e profètas per l'Esperit.... A ieu, que soi mens que lo mendre de totes los sants, m'es estada donada aquesta gràcia, de predicar entre los Gentils las riquesas incognosciblas de Crist; e de far veire a totes los òmes quina es la comunion del mistèri, que dempuèi lo començament del mond foguèt amagat en Dieu, que creèt totas causas per Jèsus Crist.»³

GSAM 57.4Se ditz que dins l'Ancian Testament l'evangèli es amagat; dins lo Novèl Testament es revelat. Coma o exprimiguèt un autre, «Coma s'alunhèron de Dieu, los Josieus perdèron en granda partida de vista los ensenhaments del servici ritual. Aquel servici èra estat instituit pel Crist el meteis. En cada partida èra un simbòl d'el; e èra estat plen de vitalitat e de beutat espirituala. Mas los Josieus perdèron la vida espirituala de lors ceremònias, e s'acrochèron a las formas mòrtas. Metèron lor fisança dins los sacrificis e las ordenanças elas meteissas, al luòc de se repausar sus aquel a qui apuntavan.

GSAM 58Cercar un Regne Temporal

GSAM 58.1« Mentre que los Josieus desiravan l'adveniment del Messias, avián pas cap de concepcion de sa mission. Cercavan pas la redempcion del pecat, mas la liberacion dels Romans. Esperavan que lo Messias venguèsse coma un conquistador, per rompre lo poder de l'opressor e exaltar Israèl a la dominacion universala. Aital, la via foguèt preparada per que rebutèssen lo Salvador.

GSAM 58.2«Lo pòble, dins son escurina e son opression, e los dirigents, assedats de poder, desiravan l'arribada d'un que venceriá lors enemics e restaurariá lo reialme a Israèl. Avián estudiat las profecias, mas sens vision espirituala. Aital, negligiguèron los escriches que puntan a l'umiliacion de la primièra venguda del Crist, e mal aplicèron aqueles que parlan de la glòria de sa segonda venguda. L'orgulh lor obstruiguèt la vision; interpretèron la profecia segon lors desirs egoïstas.

GSAM 58.3« Pendent mai de mila ans, lo pòble judaic aviá esperat la venguda del Salvador. Sus aqueste eveniment avián fondat lors esperanças mai brilhantas. Dins lo cant e la profecia, dins lo rite del temple e la pregària familiala, avián consacrada son nom. E pr'aquò, a sa venguda, lo coneguèron pas. Lo Benamat del cèl èra per eles “coma una raiç sortida d'un sòl sec”; aviá “ni forma, ni beltat”; e vegèron en el cap de beutat que lo desirèsson. “Venguèt prèp dels seus, e los seus l'an pas recebut.” »⁴

GSAM 58De la linhada de David

GSAM 58.4A mes que s'apròchava lo temps predich per Daniel, quand lo « Messias Príncep » — l'Unsagrat — deviá aparéisser, lo pòble josieu auriá pogut rasonar, e sens dobte o faguèt, d'aquesta manièra: Lo Messias segon la carn deu èsser de l'ostal e de la linhada de David, doncas sa naissença deu èsser dins aquela linhada; e segon las règlas de la lei e de las costumas judaïcas, deu èsser sagrat per lo servici public a l'edat de trenta ans; e se deu aparéisser coma lo sagrat a aquela edat, alara sa naissença deu èsser trenta ans abans la fin de las seissanta-nòu setmanas d'annadas, que se devon estendre fins a la venguda del Messias.

GSAM 59Prediccions de Simeon e Anna

GSAM 59.1En aquel temps, tot Israèl èra en atenta. Los estudiants fervents e devòts de las Escrituras esperavan la naissença d'aquel que deviá èsser lor Príncep e Governador. Al vièlh e piadós Simeon, foguèt revelat «per l'Esperit Sant que moririá pas abans d'aver vist lo Crist del Senhor».⁵

GSAM 59.2Quand lo mainatge Salvador foguèt menat al temple, Simeon sabèt qu'aqueste enfant èra aquel a qui se referissiá — lo Crist. «Alara lo prenguèt dins sos braces, benesiguèt Dieu, e diguèt: Senhor, ara daissas ton servitor partir en patz, segon ta paraula; car mos uèlhs an vist ton salvament, qu'as preparat davant la fàcia de totes los pòbles: una lutz per esclairar los Gentils, e la glòria de ton pòble Israèl....

GSAM 59.3«E Simeon los benesiguèt [Josèp e Maria], e diguèt a Maria, sa maire: Vesètz, aqueste enfant es estat destinat a la caiguda e a la relèva de fòrça en Israèl; e per èsser un signe que suscitarà la contradiccion (e òc, una espasa vos travessarà tanben l'arma), per que sián reveladas las pensadas de fòrça còrs.

GSAM 59.4«E i aviá una Anna, una profetessa, filha de Fanuel, de la tribú d'Aser.... E ela, en intrant a l'instant, rendèt gràcias tanben al Senhor, e parlèt d'el a totes los que esperavan la redempcion a Jerusalèm.»⁶

GSAM 59Los Àngels Visitan los Pastors

GSAM 59.5Abans aquò, la bona novèla de la naissença del Salvador aviá estat anonciada pels àngels als pastors sus las planas de Betlem. Dins l'aurelha atenta dels pastors, los àngels cantèron aquestas melodiosas nòtas:—

GSAM 60Los Reis Mages visitan Betlem

GSAM 60.2Puèi venguèron los savis de l'Orient qu'avián vist « l'estela se levar », coma o aviá predich Balaam. Seguissent son guida, arribèron a Jerusalèm, ont calguèt demandar ont èra lo Rei novèlnascut. Quand foguèron instruïts que Betelèm èra lo luòc de naissença del Desirat, contunhèron lor camin; e guidats cap ailà per l'estela qu'apareguèt tornarmai, foguèron menats al luòc umil ont lo Salvador jasiá. Aicí adorèron l'Enfant sant, li ofrissent de dons d'aur, d'encens e de mirra, e puèi prenguèron lor long viatge de retorn.

GSAM 60Lo Salvador a l'edat de dotze ans

GSAM 60.3De l'enfança fins a l'edat de dotze ans, pauc de causas son relatadas sus Crist lo Salvador, levat son aument en saviesa e en talha, e sa somission devota a sos parents. Mas a l'edat de dotze ans, après aver acompanhat Josèp e Maria a Jerusalèm per assistir a la fèsta anuala, estonèt alara los prèires amb la coneissença mostrada dins sas questions, e dins las responsas donadas a lors problèmas complèxes. Dempuèi aquel moment fins a çò que comencèsse sos trabalhs publics, onorèt l'umila profession de fustièr en trabalhant amb Josèp, lo marit de Maria.

GSAM 60La Mission de Joan lo Baptista

GSAM 60.4Pendent sièis meses abans son ministèri public, la mission del Crist foguèt anonciada per Joan lo Baptista. Lo pòble venguèt en grandas fòlas per ausir Joan, e per èsser batejat per el. Mentre que «l'esperavan [esperant que lo Messias venguèsse] e que totes los òmes pensavan [“rasonavan o debatavan,” en marge] dins lor còr a prepaus de Joan, se èra el lo Crist o non; Joan respondèt, en disent a totes: Ieu, de segur, vos baptizi amb d'aiga; mas ven un que me supera en poténcia, e ieu soi pas digne de desliurar la cordonada de sas sabatas. El vos baptizarà amb l'Esperit Sant e amb de fuòc. A dins sa man lo van, e netejarà a fons son aira, e amassarà lo blat dins son granari; mas la palha, la cremarà amb un fuòc que s'amortís pas. »⁷

GSAM 61Jèsus baptizat

GSAM 61.1Mentre que Joan administrava lo rite del baptisme, vegèt Jèsus venir cap a el per èsser baptizat, e diguèt: «Vesètz l'Anhèl de Dieu, que leva lo pecat del mond.... E Joan testimonièt, en disent: Ai vist l'Esperit davalar del cèl coma una colomba, e demorèt sus el. E ieu, lo coneissiái pas: mas aquel que m'a mandat per baptizar amb aiga, m'a dich: Sus qui veiràs l'Esperit davalar e demorar, aquel es lo que baptizarà amb l'Esperit Sant. E ai vist, e ai portat testimòni qu'aqueste es lo Filh de Dieu.»⁸

GSAM 61La Vòtz del Cèl

GSAM 61.2Non solament la messianitat del Crist foguèt atestada per la davalada visibla de l'Esperit Sant en forma corporala coma una colomba, mas tanben per una votz del cèl. Dins l'Evangèli de Matèu legissèm: «Jèsus, un còp baptizat, sortiguèt lèu de l'aiga; e vaquí que los cèls se li dobriguèron, e vegèt l'Esperit de Dieu davalar coma una colomba, e s'arrestar sus el; e vaquí una votz del cèl que disiá: Aqueste es mon Filh benaimat, en qui ai la benvolença.»⁹

GSAM 61.3E mai que «Joan faguèt pas de miracle», lo pòble, quand vegèt la poténcia poderosa qu'acompanhava lo ministèri del Crist, foguèt constrench de dire: «Tot çò que Joan diguèt d'aqueste òme èra verai.»¹⁰

GSAM 61Crist Ungit Segon la Lei

GSAM 61.4En ligam amb lo raconte de Luc sul baptisme e la meteissa onccion per l'Esperit Sant jos la forma d'una colomba, legissèm: «Jèsus el meteis comencèt d'aver aperaquí trenta ans.»¹¹

GSAM 62.1Après lo long june de quaranta jorns de nòstre Senhor, e las fèras temptacions del diable dins lo desèrt, que seguiguèron immediatament son baptisme, venguèt a Nazarèt, ont aviá estat criat; e coma èra son costum, dintrèt dins la sinagòga lo jorn de sabbat, e se levèt per legir.... L'Esperit del Senhor es sus ieu, perque m'a ungit per predicar la bona novèla als paures.... E comencèt a lor dire: «Uèi se complís aquela Escritura a vòstras aurelhas.»¹²

GSAM 62Lo Temps es Acabat

GSAM 62.2Marc, en relatant lo meteis eveniment, ditz: «Lo temps es complit, e lo reialme de Dieu es a la pòrta: repentissètz-vos, e cresètz a la bona novèla.»¹³ Lo temps predich per l'aparicion de l'Ungit èra arribat. L'onchament per l'Esperit Sant s'èra fach a son baptisme, e ara intrava dins son ministèri, justament al temps e de la manièra predichs pels sants profètas d'autan.

GSAM 62Pròva visibla de la messianitat de Crist

GSAM 62.3Lo ministèri de Crist èra acompanhat d'una realizacion constanta de miracles que, per lo pòble, quitament s'arribava pas a comprene plenament sas parabòlas e sas paraulas, èran una pròva visibla qu'èra l'Emmanuel, o que « Dieu èra amb el ».¹⁴ Dins aqueles miracles, Crist donava al mond non solament una pròva de la poténcia de Dieu en el, mas tanben una demostracion practica del caractèr de Dieu e de sa bondat amorosa. Quand Filhèp, après tres ans d'associacion continua amb Crist, en essent testimòni de sos miracles poderoses, diguèt: «Senhor, mòstra-nos lo Paire, e aquò nos sufís», Jèsus li diguèt: «Fa tant de temps que soi amb vosautres, e pasmens me coneisses pas, Filhèp? Qui m'a vist a vist lo Paire: e cossí dises alara: Mòstra-nos lo Paire? ... Cresètz-me que soi dins lo Paire, e lo Paire dins ieu; o alara cresètz-me per las òbras meteissas.»¹⁵

GSAM 63Joan perplexe

GSAM 63.1Malgrat que al baptisme del Crist, Joan aviá vist la davalada visibla de l'Esperit Sant, e aviá ausit la votz del cèl proclamar qu'èra lo Filh de Dieu, e aviá el meteis declarat qu'èra «l'Anhèl de Dieu que leva lo pecat del mond», los eveniments se desvolopavan d'un biais tan diferent de çò qu'esperava que, dins sa preson sombria, èra trebolat e confús.

GSAM 63.2«Coma los discípols del Salvador, Joan lo Baptista compreniá pas la natura del reialme del Crist. Esperava que Jèsus prenguèsse lo tròn de David; e a mesura que lo temps passava, e que lo Salvador revendicava pas cap d'autoritat reiala, Joan venguèt perplex e trebolat.»¹⁶ «Apelant dos de sos discípols, los mandèt a Jèsus, en disent: Siás tu aquel que deu venir? O esperem un autre?» «En aquela meteissa ora, [Jèsus] guariguèt fòrça de lors infirmitats e plagas, e d'esperits malvats; e a fòrça cecs donèt la vista. Alara Jèsus, respondent, lor diguèt: Anatz-vos-en, e dichatz a Joan las causas qu'avètz vistas e ausidas.»¹⁷

GSAM 63.3Foguèt amb dificultat que los Josieus o quitament los disciples poguèron veire clarament mantunas vertats que lo Salvador prononciava, perque èran tan establits dins la cresença que quand lo Messias vendriá, rompiriá lo jo roman, que lor èra tan penible, e restaurariá immediatament lo reialme de David, e reinariá coma un rei temporal.

GSAM 63.4Jèsus comencèt son predic amb aquestas paraulas : « Penedissètz-vos, perque lo reialme dels cèls es a port de man. »¹⁸ Quand sos dotze apòstols foguèron mandats, portèron lo meteis messatge : « Lo reialme dels cèls es a port de man. »¹⁹ Mai tard dins son ministèri, quand los setanta foguèron mandats, foguèt amb las paraulas : « Lo reialme de Dieu s'es aprochat de vosautres. »²⁰

GSAM 64La gent estonada per l'òbra de Crist

GSAM 64.1Las paraulas meravilhosas e los ensenhaments de Crist menèron lo pòble a dire: «Jamai cap d'òme parlèt coma aquel òme.»²¹ E quand guariguèt l'òme cec e mut, «Tot lo pòble èra estonat e disiá: Es pas aquò lo filh de David?»²² o, en d'autras paraulas, Es pas aquò la descendéncia de David, lo Salvador promés? «Quand tornèt dins son país, los ensenhèt dins lor sinagòga, tant que foguèron estonats e diguèron: D'ont ven a aqueste òme aquela saviesa e aqueles òbras poderosas? Es pas lo filh del fustièr? Sa maire se sona pas Maria? E sos fraires, Jacme, Josè, Simon e Judas?»²³

GSAM 64.2Vèrs la tresena annada del ministèri de Crist, quand èra al temple per la fèsta de la dedicacion, los Josieus s'amolonèron a l'entorn d'el e li diguèron: «Quant de temps nos faràs dobtar? Se siás lo Crist, dis-nos-o clarament.»²⁴ L'an precedent, quand aviá fach lo miracle poderós de noirir los cinc mila amb los « cinc pans d'òrdi e dos pichons peisses », « percebèt qu'anavan venir per l'emportar per fòrça per ne far un rei, [d'aquí] se retirèt tornarmai dins una montanha. »²⁵

GSAM 64Crist ensenha als discipols sa mòrt

GSAM 64.3En ensenhant sos discipols, Crist metèt un accent particular per dissipar l'idèa d'un règne temporal que comencèsse immediatament, e per lor mostrar qu'èra necessari que moriguèsse e ressuscitèsse, que se'n anèsse e tornèsse. Alara los interrogèt: «Que diretz se veiretz lo Filh de l'Òme montar ont èra abans?»²⁶ Après los aver ordenat «de pas dire a degun qu'èra Jesucrist», legissèm: «A partir d'aquel moment, Jèsus comencèt de mostrar als sieus discipols cossí caliá anar a Jerusalèm, patir fòrça de la part dels ancians, dels prèires en cap e dels escribas, èsser tuat e ressuscitar lo tresen jorn. Alara Pèire lo prenguèt a part e comencèt de lo reprendre, dichent: Luenh de tu siá aquò, Senhor; aquò non t'arribarà pas.»²⁷

GSAM 65.1Al meteis temps lor diguèt qu'i aviá qualques-uns d'entre eles que moririán pas abans d'aver vist lo Filh de l'Òme venir dins son reialme.²⁸ Aproximativament uèch jorns après, aquela profecia se compliguèt; e l'apòstol Pèire fa referéncia a aquela « vision » del Crist venent dins son reialme coma pròva de la vertadièra segonda venguda del Crist encara a venir.²⁹

GSAM 65.2Un còp que Crist e sos disciples èran en Galilea, Jèsus lor diguèt: «Lo Filh de l'Òme serà traït dins las mans dels òmes; e lo tuaràn, e lo tresen jorn ressuscitarà. E foguèron fòrça contristats.»³⁰ E totun comprenguèron pas son sens, perque quitament mentre qu'ensajava d'impressionar lors esperits amb la vertat solemna de sa mòrt e de sa resurreccion, debatavan entre eles per saber qual seriá lo mai grand dins lo reialme dels cèls.³¹

GSAM 65.3En una autra ocasion, Pèire diguèt a Jèsus: «Avèm tot abandonat e t'avèm seguit; qu'aurèm doncas? E Jèsus lor diguèt: En veritat vos disi que vosautres que m'avètz seguit, dins la regeneracion, quand lo Filh de l'Òme s'assetarà sus lo tròn de sa glòria, vosautres tanben vos assetaretz sus dotze tròns, jutjant las dotze tribús d'Israèl.»³² Totun, l'idèa d'un reialme lèu establit èra la pus fòrta dins lor esperit, e eles, coma d'umans, comencèron de cercar la plaça pus nauta dins lo reialme.

GSAM 65.4Puèi ven la maire ambiciosa de Jacme e Joan, filhs de Zebedeu, que demanda a Crist que sos filhs sián favorits amb de nautas posicions — un a la drecha e l'autre a l'esquèrra de son tròn; o ben, benlèu, un per èsser Primièr ministre del govèrn e l'autre Secretari d'Estat. Mas Crist diguèt clarament: «Sabètz pas çò que demandatz.»³³

GSAM 66Entrada trionfala a Jerusalèm

GSAM 66.1Pas gaire de temps aprèp, un grand e estonant eveniment se debanèt. Foguèt la resurreccion de Lazare del sepulcre, aquel que èra mòrt dempuèi quatre jorns. Un miracle tan poderós excitèt e estonèt tant lo pòble que los Fariseus se alarmèron, e amb los sacerdòts convocèron lèu un concili; e dins lors deliberacions se demandèron: «Que fasèm? Car aquel òme fa fòrça miracles. Se lo daissam far a son biais, totes creiràn en el; e los Romans vendràn e nos levaràn tanben nòstre luòc coma nòstra nacion.»³⁴ Mentre qu'una poténcia satanica d'en bas s'apoderava d'aqueles que cercavan de destruire lo Crist, una poténcia d'en naut menava las massas a lo glorificar, e a complir çò qu'èra estat predich a son subjècte.

GSAM 66.2A l'ocasion susmencionada, lo pòble se presentèt en massa, non solament per veire Jèsus, mas tanben per veire Lazare, qu'aviá ressuscitat dels mòrts. Ara lor semblava segur que Jèsus èra lor rei tant esperat, e quand lo trobèron venent cap a Jerusalèm, assis sus un poltre, las paraulas de l'Escritura lor venguèron amb fòrça a la memòria, «Non avètz pas de paur, filha de Sion : vejatz, vòstre rei ven, assis sus un poltre d'as.»³⁵ Un crit fòrt de triomf s'alçèt d'aquela immensa multitud, çò que perturbèt fòrça los fariseus freds e calculaires. Entre eles se diguèron : «Vos apercebètz pas que non prevalètz pas res ? Vejatz, lo mond es anat darrèr el.»³⁶ A lor demanda que Crist arrestèsse los crits, respondèt: «Vos disi que, se aqueles se calavan, las pèiras cridarián immediatament.»³⁷ Lo Senhor aviá dich d'aquela ocasion: «Cridatz», e se lo pòble non complissiá sa paraula, metriá una votz dins las pèiras de la carrièra, e cridarián; car sa paraula deu èsser complida.

GSAM 66Crist per partir e tornar

GSAM 66.3Non solament nòstre Salvador cercèt de dirigir l'esperit dels discípols sul fach que deviá morir e tornar viure, mas desirèt tanben de lor ensenhar que lo reialme vendriá pas abans que se'n anèsse e tornèsse. Parlant de sa crucifixion, diguèt: «Ieu, se soi levat de la tèrra, atrairai totes los òmes cap a ieu. Aquò o diguèt per indicar de quina mòrt deviá morir. Lo pòble li respondèt: Avèm ausit dins la Lei que lo Crist demòra per sempre; e cossí dises tu: Lo Filh de l'Òme deu èsser levat? Qui es aqueste Filh de l'Òme?»³⁸

GSAM 67.1Per impressionar mai prigondament los esperits dels disciples sul fach que deviá partir e tornar abans que son reialme siá establit sus tèrra, diguèt: «Pichons, demòri encara pauc de temps amb vosautres. Me cercaretz; e coma ai dich als Josieus: Ont vau, podètz pas venir; aital vos disi ara... Simon Pèire li diguèt: Senhor, ont anatz?. Jèsus li respondèt: Ont vau, me pòdes pas seguir ara; mas me seguiràs pus tard.»³⁹ Puèi encoratgèt lors còrs angoissats e tristes amb aquestas paraulas: «Que vòstre còr siá pas angoissat: cresètz en Dieu, cresètz tanben en ieu. Dins l'ostal de mon Paire i a fòrça demoranças: se foguèsse pas aital, vos o auriái dich. Vau preparar-vos un endrech. E se vau preparar-vos un endrech, tornarai e vos recebrai amb ieu, per que ont soi, siatz tanben vosautres. »⁴⁰

GSAM 67Parabòla del Nòble

GSAM 67.2Un còp de mai, lo Salvador cerquèt de corregir l'idèa erronèa que lo reialme deviá aparéisser immediatament, en utilizant la parabòla seguenta mentre que el e los discípols montavan a Jerusalèm: «Un cert nòble anèt dins un país luènh per recebre un reialme per el, e per tornar. E cridèt sos dètz servicials, e lor donèt dètz liuras, e lor diguèt: Fasètz los afars fins que torne.... E arribèt que, quand tornèt, après aver recebut lo reialme, comandèt que se faguèsse venir davant el aqueles servicials als quals aviá donat l'argent, per saber quant cadun aviá ganhat amb lo comèrci.»⁴¹ Dins aquesta parabòla, lo Senhor se representa el meteis pel nòble. Deviá anar dins un país luènh — cap a son Paire — e i recebre lo reialme, abans de tornar per regnar.

GSAM 68.1En respòsta a la question dels discipols, «Quin serà lo signe de ta venguda e de la fin del mond?»⁴² lo Salvador lor donèt una lista dels eveniments que se debanaràn al long de la granda tribulacion que vendrà sus l'eglisa, e dels signes definitius que se produsiràn. Quand aqueles apareisseràn, poirián saber que son arribada èra pròcha, quitament a las pòrtas, e que la generacion que los veiriá passariá pas de la scèna d'accion fins a son arribada.⁴³

GSAM 68Abandonat per totes los Discipols

GSAM 68.2Mas amb tota l'instruccion que Crist donèt als apòstols concernent sa mòrt e son umiliacion, capitèron pas brica a comprene la vertat que lor aviá ensenhada a prepaus de son procès e de sa crucifixion. Avián una concepcion tan vaga de la vertat que, quand lo procès arribèt, lor esper moriguèt, e totes « lo quitèron e fugiguèron ».⁴⁴ Meme Pèire, lo Pèire totjorn zelós, que afirmava amb tanta confidança que se totes los òmes l'abandonavan, el o fariá pas jamai, qualques oras pus tard, negava son Senhor, e amb un jurament declarava que coneissiá pas l'òme. Èran talament lents a comprene la declaracion del Senhor que lo tresen jorn après sa crucifixion ressuscitariá d'entre los mòrts, que se questionavan e rasonavan entre eles « çò que la resurreccion d'entre los mòrts voldriá dire ».⁴⁵ De fach, èran tan privats de fe que, après sa mòrt e quand son còrs foguèt plaçat dins la tomba nòva de Josèp, preparèron son embalsamament. Amb l'espèr perdut — enterrat amb Crist dins la tomba — quina jornada de Sabbat per los discipols! Amb los còrs carregats de dolor e de desilusion, e sens cap de Salvador pietós e compassiu, que sa vida aviá estat emplida d'actes de tendresa e de misericòrdia, prèp per los reconfortar e los enfortir, quina desolacion èra lor condicion!

GSAM 69Eveniments Emocionants del Matin de la Resurreccion

GSAM 69.1Lo matin del primièr jorn de la setmana albora! Quina agitacion al cèl e sus la tèrra! Un àngel poderós davala dels reialmes de glòria al tombèl de Josèp, amb un messatge que comanda al Filh de Dieu de se levar. «E, vaquí, i aguèt un grand tremolament de tèrra: perque l'àngel del Senhor davalèt del cèl, e venguèt e rolèt la pèira de la pòrta, e s'i assetèt. Son visatge èra coma un esclair, e sas vestiduras blancas coma la nèu: e per paur d'el, los gardians tremolèron, e venguèron coma de mòrts.»⁴⁶ «Fòrça còrs dels sants qu'èran adormits se levèron, e sortiguèron de las tombas aprèp sa resurreccion, e dintrèron dins la vila santa, e apareguèron a fòrça gents.»⁴⁷ Pensatz a de tals messatgièrs a Jerusalèm, a las pòrtas de lors amics, amb lo messatge que lo Crist crucificat èra ressuscitat d'entre los mòrts, e qu'eles tanben èran estats renduts a la vida per son poder, per portar testimòni de sa resurreccion. Quina activitat entre los discípols e las santas femnas—corrent d'aquí e d'ailà per contar la bona novèla, «Es ressuscitat d'entre los mòrts, perque l'avèm vist e parlat amb el!»

GSAM 69Jèsus va a pè a la campanha

GSAM 69.2E vaquí que, aquel meteis jorn, dos d'eles anèron a un vilatjon que se sonava Emaús, a environ seissanta estadis [sèt milas e mièja] de Jerusalèm. E parlavan ensems de tot çò que s'èra passat. E mentre que parlavan e discutissián, Jèsus el meteis s'aprochèt e se metèt a caminar amb eles. Mas lors uèlhs èran tenguts, de sòrta que lo poguèsson pas reconéisser. E lor diguèt: «De qué es aquò que parlatz entre vosautres, en caminant, e que sètz tristes?» E un d'eles, que se sonava Cleòpas, respondent li diguèt: «Siás tu sol un estrangièr a Jerusalèm, e as pas sabut las causas que son arribadas aquí aquestes jorns?» E lor diguèt: «Quinas causas?» E li diguèron: «De Jèsus de Natzaret, qu'èra un profèta poderós en òbras e en paraulas davant Dieu e tot lo pòble; e cossí los grands sacerdòts e nòstres dirigents l'an liurat per èsser condemnat a la mòrt e l'an crucificat. Mas nosautres esperàvem qu'èra el que deviá redimir Israèl. E en mai de tot aquò, uèi es lo tresen jorn que tot aquò s'es passat.» E mai, de femnas de nòstre grop nos an estonats, que son vengudas de bon matin al sepulcre: e quand an pas trobat son còs, son vengudas, disent qu'avián vist tanben una vision d'àngels, que disián qu'èra viu. E d'unes d'eles que èran amb nosautres an anat al sepulcre, e an trobat que l'èra aital coma las femnas avián dich: mas el, l'an pas vist.

GSAM 70.1« Alara lor diguèt: O insensats, e lents de còr a creire tot çò que los profètas an dich: non caliá pas que lo Crist patiguèsse aquelas causas, e qu'intrèsse dins sa glòria? E, començant per Moïses e totes los profètas, lor expausèt dins totas las Escrituras las causas que lo concernissián. »⁴⁸ Mentre que se metiá a taula amb eles, rompèt lo pan e rendèt gràcias, «e lors uèlhs s'obriguèron, e lo coneguèron.... E se diguèron l'un a l'autre: Nòstre còr non cremava pas en nosautres mentre que nos parlava pel camin, e mentre que nos explicava las Escrituras?»⁴⁹

GSAM 70.2Ara, enfin, los discipols pòdon veire, après que lo problèma lor es estat completament demostrat, qu'i aviá una mòrt e una resurreccion ligadas a la mission del Salvador. Mas cossí consideraràn la question de son reialme?

GSAM 70.2« Se mostrèt viu aprèp sa passion per fòrça pròvas infalhiblas, en se fasent veire d'eles pendent quaranta jorns, e en parlant de las causas que concernisson lo reialme de Dieu; e, après s'èsser amassat amb eles, comandèt que partiguèsson pas de Jerusalèm, mas que demorèsson per la promesa del Paire, que, çò ditz el, avètz ausida de ieu. Car Joan baptizèt de segur amb d'aiga; mas vosautres seretz baptizats amb l'Esperit Sant d'aicí pas gaire de jorns.

GSAM 71Restabliràs ara lo Reialme?

GSAM 71.1Alara, quand foguèron amassats, li demandèron, disent: «Senhor, es ara que restauraràs lo reialme a Israèl? [coma per dire: Avèm aprés qu'èra necessari que siás crucificat e que ressuscités d'entre los mòrts, segon las Escrituras, mas vas pas restaurar lo reialme ara?] E lor diguèt: Vosautres, es pas per vosautres de conéisser los temps ni las sasons que lo Paire a mes dins son poder. Mas recebrètz de poder, un còp que l'Esperit Sant serà vengut sus vosautres: e seretz mos testimònis a Jerusalèm, e dins tota la Judaèa, e en Samaria, e fins a l'extrèm limit de la tèrra. E quand aguèt dich aquelas causas, mentre que l'agachavan, foguèt enauçat; e un nívol lo recebèt e l'escondèt a lors uèlhs. E mentre que lo regardavan atentivament pujar, vaquí que dos òmes se presentèron a eles en vestits blancs; e diguèron tanben: Òmes de Galilea, perqué demoratz a mirar cap al cèl? Aqueste meteis Jèsus, qu'es estat levat d'entre vosautres cap al cèl, vendrà de la meteissa manièra coma l'avètz vist montar al cèl.»⁵⁰

GSAM 71Jèsus per demorar al Cèl fins a la Restitucion

GSAM 71.2Ara que lo Salvador los aviá daissats, e qu'avián efectivament vist « montar ont èra abans », avián la seguretat que l'Esperit Sant lor ensenhariá concernent lo temps que lo reialme vendrà. Alara, Pèire, dins sas instruccions al pòble, après la recepcion de l'Esperit, diguèt: «Mandarà Jèsus Crist, que vos foguèt abans predicat: que lo cèl deu recebre fins als temps de la restitucion de totas causas, que Dieu a dich per la boca de totes sos sants profètas dempuèi lo començament del mond.»⁵¹

GSAM 71.3A l'apòstol Pèire, lo Sant Esperit li donèt tanben los faches concernent los tres mondes: Primièr, lo d'abans lo deluvi, que foguèt destruit per l'aiga; segond, lo mond present reservat al fuòc,—fuòc amb lo qual la tèrra es emmagazinada, coma o ditz la Version Revisada,—aquel fuòc que serà la pèrda, la roïna e la destruccion dels òmes impius; tresen, la tèrra nòva, «ont demòra la justícia;» o, coma d'unes reviran, «ont los justes demoraràn.»⁵²

GSAM 72.1L'apòstol Pau expausèt la resurreccion del pòble de Dieu, e lo cambiament de totes sos sants de mortals a immortals, «en un clin d'uèlh, al darrièr tòc de trompeta». Declarèt als Corintians que Crist es ara sul tròn de son Paire, e i demorarà fins que totes sos enemics sián sosmeses a el. Es a dire, fins que recebrà lo reialme — son reialme — donat dins sas mans pel Paire, coma o profetizèt Daniel 7:13, 14; Salm 2:8, 9. A la glèisa de Tessalònica, presentèt la venguda del Crist e la resurreccion coma lor sola esperança, e coma contenent lo vertadièr consolament quand lors pròches èran separats d'eles per la man de la mòrt.⁵³

GSAM 72Lo Retorn Indefinit del Mèstre

GSAM 72.2Fins alara, la Glèisa aviá pas cap de coneissença precisa del moment que lo Mèstre tornariá. Quand l'apòstol, dins sa primièra letra als Tesalonians, diguèt: « Nosautres que vivèm e demoram serèm enlevats », los fraires comprenguèron qu'aquò voliá dire que lo Crist arribava mentre que d'unes d'eles èran encara vius. Dins sa segonda epistòla, corregís lor concepcion erronèa de sa letra, e lor ditz que « aquel jorn vendrà pas, se non ven primièr l'apostasia, e que siá revelat l'òme del pecat, lo filh de la perdicion; que s'opausa e s'exalta al dessús de tot çò qu'es apelat Dieu, o que es adorat. »⁵⁴

GSAM 72L'Apostasia

GSAM 72.3E encara, la Glèisa es daissada a tastar son camin dins l'escur a prepaus del temps del segond retorn del Crist. Los fraires an aprés qu'i aurà una apostasia; mas la question èra de saber de quina durada. Una responsa foguèt puèi donada a Joan mentre qu'èra en vision sus l'illa de Patmos, dins los simbòls que se tròban dins los capítols dotze e tretze de l'Apocalipsi — lo « temps, de temps e una mitat », los « quaranta-dos meses », los « mila dos cents seissanta jorns » (annadas) ; mas encara l'eveniment que marca l'obertura d'aquel long periòde èra pas arribat. Aital, la Glèisa esperava e esperava encara lo retorn del Crist sens saber positivament l'ora exacta de son aparicion; perque un còp passat aquel temps de tribulacion, un brieu periòde de conflicte e de trionf demorariá encara per la Glèisa «rèsta».⁵⁵

GSAM 73.1Amb la clausura dels registres del Novèl Testament, avèm lo tèma de la segonda venguda del Crist clarament presentat davant nosautres. A pauc près un verset sus trenta fa mencion d'un biais o d'un autre de la segonda venguda de nòstre Senhor Jèsus Crist. A prepaus d'aquò, e de la posicion de la Glèisa per rapòrt a aquela esperança a travèrs los sègles fins a nòstres jorns, Robert Patterson, D.D., ne parla dins un jornal nomenat l'Interior, jos lo títol « L'Esperança Benaurada », en aquestes tèrmes :—

GSAM 73Lo Milenari Temporal—Patterson

GSAM 73.2« Quand nòstre Senhor daissèt sa glèisa sus tèrra per anar al Paire, la daissèt dins una condicion dolorosa. Sos cinc cents discipols èran enrodats pel mond entièr de sos enemics, organizats en religions e govèrns anticristians per una de las intelligéncias mai nautas, animats per la malícia mai venenosa, e educats per l'experiéncia dels sègles dins los mòdes mai eficaces de destruccion. Lo Senhor èra pas ignorant de nòstre perilh; ni dins sos darrièrs discorses l'atenuèt pas, ni prometèt cap d'atenuacion de l'enemistat del mond e de la tribulacion de la Glèisa. Mas prometèt que tornariá el meteis per capvirar sos enemics, e que nos sostendriá fins a aquel jorn benesit. “Lo mond vos òdia. Dins lo mond, aurètz tribulacion. Ploraretz e faretz lo deuil, mas lo mond se regaudirà. Vosautres, seretz tristes, mas vòstre dòl se cambiarà en jòia.... Ara doncas, avètz de tristesa, mas vos tornarai veire, e vòstre còr se regaudirà, e degun vos raubarà pas vòstra jòia. Se m'en vau, tornarai, e vos recebrai a ieu meteis, per que ont soi ieu, siatz tanben vosautres.”

GSAM 74.1« Tal èra l'esperança benesida de son retorn personal amb la quala confortèt sa glèisa a sa partida personala. Pendent tot lo periòde de son abséncia, diguèt que deviam patir la tribulacion; e es çò qu'es arribat. Se devèm gaudir d'un periòde de patz exteriora durant son abséncia, se sa Glèisa deu èsser delivrada de las atacas del mond, se deu i aver un temps de puretat quand los jòlhs creisseràn pas demest lo blat, o se, a son arribada, serà aculhit per la populacion d'una tèrra emplida de la glòria del Senhor, o quitament se poirà trobar la fe sus tèrra, aquò serà per el una suspresa totala e inesperada. Jèsus coneissiá pas aquel millenni. Ditzèm que lo coneissiá pas, perque nos ne parlèt pas; e ditz: “Vos ai nomenats amics, pr'amor que tot çò qu'ai ausit de mon Paire vos ai fach saber.” Mas dins totes sos discorses e parabòlas i a pas la mendre alusion que devèm esperar un periòde de patz o de glòria abans sa venguda. Los apòstols son egalament ignorants d'un millenni sens Crist. Pendent tres cents ans après la partença de nòstre Senhor, la santa esperança de la Glèisa èra l'esperança de son retorn.

GSAM 74.2« Mas quand, dins l'avançament de son apostasia predicha, l'espòsa del Crist comencèt de se solassar en son abséncia amb l'amistat dels reis de la tèrra, naturalament desvièt son agach del cèl d'orient, e del retorn de son Senhor, que metriá fin a sa grandor mondana. Quand los Reformators metèron la trompeta de l'evangèli a la boca... los sòmis d'un milenari sens Crist foguèron instantanèament emportats, ... e la Glèisa tornèt començar de cercar la venguda del Senhor per destruire l'anticrist.... Dins lors letras, sermòns e confessions de fe, los Reformators proclamèron lors esperanças premilenàrias.

GSAM 74.3« L'Assemblada de Westminster conclutz sa confession amb una declaracion de sa fe en la segonda venguda del Senhor en de mots que exprimisson plenament la fe dels premilenaris. Proclaman en aquestes mots pesucs: “Coma Crist vòl que siam certanament persuadits qu'i aurà un jorn de jutjament, tant per desistar totes los òmes del pecat, e per la pus granda consolacion dels pieus dins lor adversitat, atal vòl que aquel jorn siá desconegut dels òmes, per que se desbàren de tota seguretat carnala, e sián totjorn vigilants, perque sabon pas a quina ora lo Senhor vendrà: e sián totjorn prèstes a dire: Ven, Senhor Jèsus: e ven lèu!”⁵⁶

GSAM 75.1«Nòstres aujòls reformators enfortiguèron lor còr en esperant la venguda del Senhor, e s'encoratgèron los uns los autres amb lo crit : “Tengatz lo camp ! perque ven amb de legions d'ajuda”, un sentiment incarnat recentament dins un imne de reviscolament popular, mas familiar als vièlhs Covenantaires escoceses.

GSAM 75.2« Mas lèu, una segonda apostasia de la fe comencèt entre las glèisas reformadas. Èra coneguda en Escòcia coma Moderantisme; en Anglatèrra, coma Arianisme, e mai recentament, coma Broad Churchism; e en America se sonava Unitarianisme; e en Alemanha, Racionalisme. En establissent la rason umana coma jutge, e nòstra observacion modèrna fòrça limitada coma pròva, e en negant que cap d'eveniment poguèsse se produire que segon lo cors de las leis de la natura observadas, redusiguèt Jèsus al reng d'un rabin josieu, pro avançat per son temps, mas totalament desconeisseire de la sciéncia modèrna. De segur, la nocion d'una tala persona tornant del mond invisible per regnar sus la tèrra foguèt remandada a la mitologia ebraïca.

GSAM 75Daniel Whitby sul Milenari

GSAM 75.3« Las promessas de son segond adveniment e de son règne sus la tèrra foguèron interpretadas coma significan simplament la difusion de son evangèli, e la somission d'una granda partida del mond al cristianisme per un periòde de mila, o, coma d'unes pensavan, 360 000 ans; durant lo qual l'umanitat deviá progressar dins las arts de la civilizacion, e gaudir d'una patz e d'una prosperitat sens precedent. E a la fin d'aquel cicle estendut, tròp vast per que l'esperit comun i poguèsse veire al delà, benlèu qu'una granda convulsion de la natura se produsiriá, e se poiriá dire que lo Senhor vendriá e destruiriá lo mond, e apelariá la raça umana al jutjament. Aquesta teoria foguèt elaborada e popularizada per un comentator anglés nomenat Whitby [Daniel Whitby moriguèt en 1726], que, per sa correspondéncia publicada, es provat qu'èra arian, mas que sos comentaris èran populars dins sa pròpria classa, e que son milenari mitic foguèt recebut amb favor per fòrça dels pensionaris ortodòxes e amics de las glèisas d'Estat d'Euròpa, a qui prometiá un long periòde de dètzmes e d'onors. Per lor influéncia, foguèt importat en America, ont foguèt immediatament utilizat coma material per de platituds e de peroracions de tribuna.»

GSAM 76.1Talas èran las teorias dins divèrsas parts de la tèrra quand nos aprochàvem del temps que lo Senhor mandèt l'avertiment solemne de son arribada, quitament «a las pòrtas».