Pene 8 — Te Kaikai Akaipoipo o te Punua Mamoe
GSAM 134.1“Kua akatupu tetai tangata i te kaikai maata, e kua pati i te aronga e manganui; e i te ora kaikai, kua tono atu aia i tona tavini kia tuatua atu ki te aronga i patiia, E aere mai; kua akateateamamaoia te au mea katoa i teianei.”1
GSAM 134.2“E ao to te aronga tei kapikiia ki te kaikai akaipoipo a te Punua Mamoe.”2
GSAM 134.3Ko te kaikai aiai te kaikai openga o te ra. I roto i teie parabole, e toru kapikianga ki te kaikai aiai. Auraka e akataka i teie parabole mei te mea e ko te au kapikianga ki te “kaikai avatea” tei tuatuaia i roto ia Mataio 22:1-7. Ko te “kaikai avatea” te kaikai i te vaenga o te ra. I roto i te parabole no te au kapikianga ki te kaikai avatea, kua kite tatou e kua “takinga-kinoia” e kua tamateia te aronga tei rave i te kapikianga, e kua tamate katoaia te tamaiti a te ariki. Ko te ariki tei tono atu i te kapikianga kua “tamate i taua aronga tamate tangata ra, e kua tutungi i to ratou oire ki te ai.”
GSAM 134.4Ko teie parabole no te au kapikianga ki te “kaikai avatea,” tei akaari i tei rokoia i te aronga tei patoi mua i taua kapikianga ra, kua akatutu tika i tei tupu tikai ki te aronga tei patoi i te evangelia a Karaiti, e tei tamate iaia e tana au apotetoro. Kua tono te Atu i te au nuku tamaki kia aro atu ki taua iti tangata ra; e kua “tamate i taua aronga tamate tangata ra, e kua tutungi i to ratou oire ki te ai”—ko Ierusalema.
GSAM 134Te Kapikianga ki te Kaikai Aiai
GSAM 134.5Ko teie kapikianga ki te kaikai aiai i roto i te parabole, kare e ekoko e te tuatua ra no te “kaikai akaipoipo a te Punua Mamoe.” Kua akakiteia te akameitakianga ki te aronga tei kapikiia ki taua “kaikai akaipoipo.” Ka aru te kaikai akaipoipo i te akaipoipoanga. Ka tupu te akaipoipoanga o te Punua Mamoe i mua ake ka tae mai ei aia; no te mea, mei tei kitea e tatou, kia tae mai a Karaiti i te openga ra, ka “oki mai aia mei te akaipoipoanga.”3
GSAM 135.1Ko teie kapikianga ki te kaikai akaipoipo, koia ïa te karere a te angera mua o Apokalupo 14, e te akakiteanga i te tuatau i roto i te pene ngauru, tei akaraia ana e tatou. Mei ta Luka i tata, ka tae teie kapikianga mua ki te kaikai aiai ki “te aronga i patiia.” Koai taua aronga tei patiia ra?—Ko te aronga tei akarongo e tei ariki i te evangelia a Karaiti. Te karanga ra ratou e te inangaro nei ratou ia Karaiti, e te inangaro nei i tona taeanga akaou mai, ei akatupu katoatoa i to ratou manakonakoanga. Eaa ra te kapikianga kare e aere mua ei kia ratou? Mei tei anoanoia kia tuatua muaia te evangelia ki te ngati Iuda, tei rauka ia ratou te au Tuatua Tapu e tei karanga e te tiaki ra ratou i te taeanga mai o te Mesia,4 kua pera katoa te karere no te taeanga akaou mai o Karaiti i te akakite muaia ki te aronga tei karanga e e pipi ratou nana, e te inangaro nei ratou i tona taeanga mai.
GSAM 135Te Kapikianga ki te Aronga i Patiia
GSAM 135.2Ko te kapikianga mua ki te kaikai aiai, no te aronga tei patiia ra, ka aere ïa ki te au Ekalesia. E kua tupu tikai te reira: ko te akakiteanga no te taeanga vaitata mai o Karaiti, mei te mataiti 1833 ki te tuatau tupu akaou o te au rakau i te mataiti 1844, kua raveia i roto i te au Ekalesia, e kua turu maata mai te au orometua o taua au Ekalesia ra. Kua nenei muaia te au manako a William Miller no te taeanga vaitata mai o Karaiti i roto i tetai pepa nenei Bapetito i Brandon, Vt. Ko tana angaanga e ta tona au oa, e tae ua atu ki Aperira 1844, kua rave maataia i roto i te au are o te Ekalesia me kore i te au are uipaanga tei rauka mai na roto i te au Ekalesia o taua tuatau ra.
GSAM 135.3Kua tuatua a Orometua Himes no te angaanga a Orometua Miller e tae ua atu ki te tuatau tupu akaou o te au rakau i te mataiti 1844:
GSAM 135.3“Kua angaanga aia i rotopu i te au pupu e te au akonoanga katoatoa, kare i tamanamanata atu i ta ratou au akanoonooanga me kore i ta ratou au ture akonoanga; kua irinaki oki aia e ka rauka i te au mema o te au akonoanga tuketuke kia vai rai ki to ratou turanga, e i taua tuatau rai kia akateateamamao no te taeanga mai o to ratou Ariki.”
GSAM 135.4I te tuatua anga no ta raua angaanga taokotai ko Orometua Miller, kua akakite akaou a Orometua Himes: “Ko te maataanga o te au orometua e te au Ekalesia tei akatuera mai i to ratou au ngutupa kia matou e to matou au taeake tei akakite i te apiianga no te taeanga mai, kua angaanga kapiti ratou ia matou e tae roa atu ki te mataiti openga”—koia te mataiti 1844.
GSAM 136Au Ngutupa Matara no te Karere
GSAM 136.1No runga i tana angaanga e tona tu, kua tuatua a Wm. Miller:
GSAM 136.1“Kua matara mai te au ngutupa kiaku kia akakite i teie apiianga no te taeanga akaou mai o Karaiti ki rotopu i te vaitata rai te au akonoanga katoatoa, e ko tetai tuanga meangiti ua o te au kapikianga tei rauka iaku i te akono.... I te au ngai ravarai tei tae atu au, ko te au mema o te Ekalesia tei akamori tikai i te Atua, tei akatapu ia ratou, e tei ora i te akarongo, kua ariki viviki ratou i teie au manako tei akakiteia; ko te tangata tei karanga e e akarongo tona, e tei piri ra ki teianei ao, te Pharisea, te tangata tei maro etaeta i tana ua akonoanga, te tangata ngakau parau, te akateitei e te noinoi, kua aviri e kua katakata ratou i te apiianga no te taeanga akaou mai o Karaiti.”
GSAM 136.2No runga i te tu o te karere no te taeanga mai, ka rauka i te tuatua i ta D’Aubigné i tuatua no te Akaouanga o te Akonoanga,—“Kua akatupuia te reira i roto i te ingoa o tetai tumu vaerua. Kua akakite te reira e ko te Tuatua a te Atua tona puapii; ko te akarongo te ravenga e ora ai; ko te Vaerua Tapu tana apinga tamaki: e na roto i taua au ravenga nei, kua kopae atu te reira i te au mea katoa o teianei ao.”
GSAM 136Te Ngaru Maata o te Au Akaoraanga Akaou
GSAM 136.3Ko te tu o te au akaoraanga akaou i te vaerua tei aru i te akakiteanga i te karere no te taeanga mai, kua akatakaia e L. D. Fleming, te orometua o te Ekalesia Kerititiano i te arataa Casco, i Portland, Maine:—
GSAM 136.4“Ko te inangaro tei akatupuia e tana [ta Wm. Miller] au akoanga, e mea manako meitakiia e te maru tikai; e noatu e ko te akaoraanga akaou maata rava teie tei kitea e au, e mea meangiti roa te manako oaoa rikarika. Te akaraia nei e ko te au tane o te oire tei mou pakari rava i te reira. Teie te tumu o taua tupuanga ra: te rave ua nei a Taeake Miller i te koke a te Vaerua, tei unuia mai e tei kore e tapokiia, e te tuku nei i tona mata kokoi ki runga i te ngakau kare e tapokiia, e te tipupu nei te reira! Ko te reira anake. I mua i te mata o teie apinga tamaki mana, ka topa te akarongo kore, e ka maroke te apiianga tei karanga e ka ora te tangata katoatoa. Ka ngaro te au tango pikikaa, e ka umere te aronga oko o Babela. Ki toku manako, ko teie tei vaitata rava ki te au akaoraanga akaou i te tuatau o te au apotetoro, i roto i te au mea katoa tei kitea i teia au tuatau.”
GSAM 137Tetai Tupuanga i Richmond, Me.
GSAM 137.1Ei akaari i te angaanga akaora akaou tei aru i te tutuanga i te apiianga no te taeanga mai, ka taiku atu matou i te ripoti a tetai tangata tei angaanga maroiroi i roto i taua angaanga ra. I te tuatua anga no tetai uipaanga i te au toru marama tei raveia i Richmond, Me., tei putuputu mai te au komono o te au Ekalesia Bapetito o te Anoano Tiamā e toru ngauru, kua tuatua aia:—
GSAM 137.2“I toku tomo anga ki roto i te ngai akamorianga, kua tu a Orometua Rollins, tei noo i te pae o te ngai tutuanga tuatua i tera atu openga o te are, e kua karanga mai, ‘Taeake White, te vai nei tetai nooanga i ko nei i toku pae.’ I muri ake i te akoanga, kua orongaia te tika kia tuatua te tangata, e kua tuatua au ma te tiamā no runga i te oraanga Kerititiano, e te au autuanga o te aronga tuatua tika i te taeanga akaou mai o Karaiti. E manganui te au reo tei kapiki, ‘Amene! amene!’ e kua aue te maataanga o taua putuputuanga maata ra.... I te vaitata anga ki te openga o taua uipaanga ra, i muri ake i te rauka anga mai toku tika, kua tu a Orometua Rollins e kua karanga: ‘Ko Taeake White, tei noo i toku pae katau, ka tuatua aia i te are uipaanga o Reed i teia aiai, no runga i te taeanga akaou mai o to tatou Atu ko Iesu Karaiti. E aere mai, e te au taeake, e akarongo kotou uaorai. E ngai rava to matou kia akono ia kotou katoatoa. E aere mai, e te au taeake, kare tetai o kotou e kino i te akarongo anga no runga i teie tumu tuatua....’ Kua kite meitaki aia e ka akaruke te maataanga o tona au taeake i ta ratou uipaanga i te oire, e ka aere e toru maire kia akarongo mai iaku, e ka vavauia ta ratou uipaanga no te au angaanga tei akatakaia. E kua tupu rai te reira. E toru tuanga i roto i te a o te au orometua e vaitata rai te au komono katoatoa tei akaruke, e kua ki te are uipaanga o Reed i mua ua ake i te ora akamata. Ko Mataio 24 taku tumu tuatua. Kua oronga te Vaerua o te Atua i te tiamā maata kiaku. E mea umere te inangaro o te tangata.
GSAM 137.3“I toku akaoti anga ma te ako i te au Kerititiano kia akatapu katoatoa ia ratou e kia akateateamamao, e i te aronga ara kia kimi ia Karaiti e kia akateateamamao no te taeanga mai o te Tamaiti a te tangata, kua tae mai te mana o te Atua ki runga iaku, e kua mou au ki te ngai tutuanga tuatua ma oku rima e rua ei tauturu iaku kia tu. E ora tapu tikai. I toku akara anga i te turanga o te aronga ara, tei ngaro i te noo anga kare e Karaiti, kua kapiki au kia ratou ma te aue, e kua tuatua akaou e manganui taime, ‘E aere mai kia Karaiti, e te tangata ara, kia ora koe i tona mama mai anga i roto i tona kakā. E aere mai, e te tangata ara aroa, i mua ake ka pou ei te tuatau. E aere mai, e te tangata ara, e te tangata ara aroa, e aere mai.’
GSAM 138.1“E manako tapu e te mataku maata to te aronga i taua ngai ra. Kua aue te au orometua e te tangata, e kua aue reo maata tetai pae. I te openga o te au kapikianga tataki tai ki te tangata ara, kua rongoia te ngunguru aue na roto i te putuputuanga katoa. Kua tu au ki runga i oku vaevae, te akamarama anga i te pene e te ako anga, e maata atu i te rua ora, e kua pakakina toku reo. Kua akamutu au i te tuatua, e kua aue reo maata no taua aronga akaperepere ra, ma te aroa oonu, mei tei kitea e te tangata ua tei kapikiia e te Atua kia tutu i tana tuatua mou ki te aronga ara. Kua iva te ora, e me orongaia te tika ki etai ke kia tuatua, ka roa te uipaanga e tae atu ki te vaenga po. E mea meitaki kia akaotiia te reira ma taua manako oonu o teianei tuatau, kia orongaia ra te atianga ki te katoatoa kia iki i te pae o te Atu i mua ake ka akaoti ei. Kua kapiki au i te katoatoa i roto i te putuputuanga tei inangaro kia piri mai kiaku i te pure, e te aronga tei inangaro kia apaina ratou ki mua i te terono aroa, kia papa ratou i te aravei i te Akaora ma te rekareka i tona taeanga akaou mai, kia tu ki runga. Kua tu mai te tangata tataki tai i roto i taua are maata ra, mei tei akakiteia mai kiaku i muri ake e te au tangata i te au tuanga tuketuke o te are. I muri ake i tetai tuatau pure poto, kua akaotiia te uipaanga.
GSAM 138.2“I te popongi i muri mai, kua oki au ki te oire, e kua aru mai e itu tuanga i roto i te varu, e maata atu, o te aronga o taua uipaanga i te au toru marama a te Bapetito o te Anoano Tiamā. Te akakite ra te tangata tataki tai i te kakā o te uipaanga tei tae atu ratou i te aiai i mua ake.
GSAM 138Au Kapikianga no te Karere i te au Ngai Ke
GSAM 138.3“I te tuatau akangaroi, kua pati mai te au komono e te au orometua kia akanoonoo matou i te tuatau e rauka ai iaku i te ako atu ki te au putuputuanga tuketuke o taua uipaanga i te au toru marama, tei rauka ia ratou te au are akamorianga maata. Ko te vaenga te reira o Peperuare, e kua manakoia e kare e maata atu i te ono epetoma tei toe e meitaki ei te tere anga o te au pereoo kiona, ei atianga meitaki no te tangata kia tae ki te au uipaanga. E ngauru ma rua ngai puapinga rava tei ikiia no taku angaanga i roto i te ono epetoma. E ngauru aku akoanga ka oronga, e ka anoanoia kia tuatua au e rua ngauru taime i te epetoma. Ko tetai apa ra ua i te epetoma tataki tai tei toe mai kiaku; e kua kitea e au e te anoanoia ra te reira no te tere atu e ngauru ma rima me kore e rua ngauru maire ki te ngai uipaanga e aru mai.”5
GSAM 139E Au Anere Tangata tei Ariki i te Akarongo
GSAM 139.1Kua aru te au akaoraanga akaou e te arikianga o te au anere tangata i te akarongo i te tutuanga i te apiianga no te taeanga mai i te au ngai ravarai; e kua maata rava te reira i te vaitata anga ratou ki te openga o te mataiti Iuda 1843 (Mati 21, 1844). I roto i taua tuatau anu ra, kua akarongo mua te tangata nana teie puka i taua tumu tuatua ra i tona oire tupu—Victor, N.Y.—e noatu e tai ngauru ma rua ua ona mataiti, kua ariki aia i te akarongo no te taeanga akaou mai, ki tei marama iaia. E manako tapu tikai tei tupu ki roto i te tangata, i roto i te au uipaanga e i te au ngai ravarai katoa. I taua tuatau ra, e oire ua a Victor e rua anere tuma tangata, kua ki ra te au enua e ati ua ake i te tangata. No taua au uipaanga tei raveia i roto i taua oire meangiti ra, kua ripotiia e e rima anere tangata tei ariki i te akarongo.
GSAM 139Akakiteanga a te Puka Mataiti a te Metotita
GSAM 139.2No runga i te ngaru maata o te au akaoraanga akaou tei aru i te akakiteanga no te taeanga mai, kua kitea e tatou i roto i te Puka Mataiti a te Metotita e “i roto i te au mataiti e a, mei 1840 ki 1844, e 256,000 tangata tei ariki i te akarongo i Amerika.” Ko tei tupu i Amerika kua tupu katoa i te au enua ke tei tae atu taua kapikianga ra. “Kua aru tetai mana maata i te tutuanga, e kua ariki te au vaerua i te akarongo i te au ngai ravarai.” Mei te kapikianga mua ki te kaikai akaipoipo i tae atu ki te au Ekalesia,—“te aronga i patiia,”—kua akaparareia atu na roto ia ratou ki te katoatoa tei inangaro kia aere mai e kia piri ki te ora tei tiaki i te iti tangata o te Atua. Me kua tutuia te karere, kua pureia, me kore kua imeneia ki te “au imene no te taeanga mai,” kua aru te angaanga mana a te Vaerua o te Atua i taua angaanga ra.
GSAM 140Te Tamariki e Tutu Ra i Sweden
GSAM 140.1I konei ka akara tatou i ta te Atu i rave kia akamataia te akakiteanga i roto i te au enua tei arai te ture i te tutuanga i tetai mea tei patoi i te “Ekalesia tei akanooia e te kavamani.” Ko Sweden tetai o taua au enua ra. I reira kua taangaanga te Atu i te tamariki meangiti kia akamata i te angaanga. Kua kitea muaia taua akairo ra i te tuatau vera o te mataiti 1843, i Eksjö, i te pae tonga o Sweden. I tetai ra, kua imene tika tetai tamaine meangiti, e rima ua ona mataiti, tei kore i apiiia kia tatau e kia imene, i tetai imene roa no te akonoanga a Lutera, ma te tu tapu tikai; e oti, kua akakite aia ma te mana maata e “kua tae mai te ora o tana akavaanga,” e kua ako i te ngutuare tangata kia akateateamamao i te aravei i te Atu; no te mea kua vaitata aia i te tae mai. Kua pati te aronga kare i ariki i te akarongo i roto i te ngutuare i te Atua kia aroa mai, e kua rauka ia ratou te akakoreanga ara. Kua parare teie angaanga mei tetai oire ki tetai oire, e kua akakite etai atu tamariki i te karere. Kua kitea katoa taua angaanga i rotopu i te tamariki i tetai au ngai o Norway e Germany.
GSAM 140“Ae! Kua anoanoia au kia ako”
GSAM 140.2I te mataiti 1896, i toku raveanga i te au uipaanga i te au ngai ke e 17 i Sweden, kua aere au na roto i te au ngai e manganui i reira i ako ai te tamariki i te mataiti 1843, e kua rauka ia au te tuatua atu ki te aronga tei akarongo i taua akoanga, e ki te au tane tei ako i to ratou tamariki anga. Kua tuatua au ki tetai o ratou, “Kua ako koe i te karere no te taeanga mai i to tamariki anga?” Kua pau mai aia, “Ako! Ae, kua anoanoia au kia ako. Kare rava e akanoonooanga naaku i taua mea. Kua tae mai tetai mana ki runga iaku, e kua tuatua au i ta taua mana i akaue mai kia tuatua.”
GSAM 140Boquist raua ko Walbom i Örebro, Sweden
GSAM 140.3I Örebro Län (te mataeinaa), kua tupu teia angaanga e tae roa atu ki te akakeu anga i te aronga pakari kia akakite i te karere. Kua opuia e te aronga mana o te kavamani, i akakeuia e te au taunga o te “ekalesia akanoonooia,” e nga tamariki tane mapu, ko Walbom, 18 ona mataiti, e Ole Boquist, 15 ona mataiti, i te tuatua anga e ka akatutu ratou ia raua ei akaraanga ki te katoatoa. Kua pā ratou i to raua tua kare e kakau, ki te au rakau kiri teatea, e kua tuku ia raua, ma to raua au puta toto, ki roto i te are tapeka i Örebro. I te ma‘uanga o taua au puta, kua akaruke mai ratou ia raua ki vao i te are tapeka, e kua ui atu, “Ka akamutu korua i te ako i teia akonoanga?” Noatu e kua pā akaou ratou ia raua ki te au rakau, e kua matara akaou te au puta, koia anake te pauanga i rauka ia ratou, “Ka ako maua i te akoanga ta te Atu e akaue mai ana.” Na roto i te tauturu a tetai vaine rongonui no te ekalesia i Örebro, kua akaue te Ariki Oscar I. i te aronga mana kia tuku i taua tamariki ki vao i te are tapeka, e kia tuku i taua iti tangata kia noo marie. Koia ïa, kua rauka te autuanga no te tuatua mou i Sweden.
GSAM 141Te Akakiteanga a Boquist
GSAM 141.1I roto i te Review and Herald o te ra 7 no Okotopa 1890, te vai ra tetai tua umere tikai no runga i te akoanga a te tamariki, i tataia e O. Boquist uaorai. Kua tuatua aia e:
GSAM 141.2“I te mataiti 1843, kua tupu tetai angaanga akonoanga i rotopu i te iti tangata i te tapere ekalesia no Karlskoga, i Örebro Län. Ko te aronga arataki i roto i teia angaanga, ko te tamariki e te au tane mapu, tei kapikiia e ‘rapare.’ Kua ako ratou ma te mana o te Atua, e kua akakite ki mua i te iti tangata, ma te akapapu tikai, e kua tae mai te ora o te akavaanga a te Atua.
GSAM 141.3“I te akaau-atua o taua mataiti rai, ko au, ko O. Boquist, e 15 oku mataiti i reira, e tetai tane mapu, ko Erik Walbom, e 18 ona mataiti, kua akakeuia roa e taua mana ngaro kare e kitea, e kare maua i rauka i te patoi atu. I te tuatau i opuia ai maua e taua mana no te rangi, kua akamata maua i te tuatua ki te iti tangata, e te akakite atu ma te reo maata e kua tae mai te ora o te akavaanga, ma te arataki atu ia ratou ki Ioela 2:28-32 e Apokalupo 14:6, 7.”
GSAM 141Te Tamariki i Roto i te Kiteanga na te Peroveta
GSAM 141.4Kua akakite mai te iti tangata kia au e ko te aronga tei akakeuia e taua mana no te rangi, kua ngaropoina ia ratou te au mea ravarai e tei tupu takapini ia ratou. Kua vai tika ratou i roto i te kiteanga na te peroveta no ko mai i te Atua, e kua tuatua ma te mana e akakeu maata i te ngakau. Kua tuatua ratou e, i raro ake i taua akakeuanga, ka tuatua teia au tamariki meangiti ma te maroiroi e te ngateitei o te au tane e te au vaine maata. No reira, kua aratakiia te aronga tei akara atu ki te manako e te taangaanga ra te Atu ia ratou ei au peroveta kia akakite i teia au tuatua tapu. Kua tuatua akaou te tangata tata e:
GSAM 142.1“Kua putuputu mai te iti tangata e manganui kia akarongo mai ia maua, e kua tamou ta maua au uipaanga i te ao e te po, e ko te tupuanga mai, ko tetai akaaraanga akonoanga maata. Kua akakeuia te ruau e te mapu e te Vaerua o te Atua, e kua kapiki atu ki te Atu no te aroa, ma te akakite i to ratou au ara ki mua i te Atua e te tangata.
GSAM 142.2“I te kite anga te taunga o te ekalesia i teia, kua raveia e manganui te au tautaanga kia akamutu ia maua, e kia tamate i teia tupu anga akonoanga; kare ra tetai tautaanga i puapinga. Kua patiia te aronga akono ture kia opu ia maua, e e ono epetoma te roa i kimi puapinga kore ei ia maua i roto i te uru rakau, te ngai i oro atu ei maua no te paruru.
GSAM 142.3“I te openga ra, kua akaueia maua kia tu ki mua i te orometua o te ekalesia. Kua tupu to matou numero, e kua tu atu te au tane e te au vaine mapu e 40 ki te ngutuare o te orometua, i reira matou i akavaia ai no tetai tuatau roa. Kua tukuia te katoatoa, mari ra ko au e ko Walbom, kia oki ki to ratou au ngutuare; kua opuia ra maua, e i te ra i muri mai kua tukuia atu maua ki raro ake i te tiakianga i te are tapeka i Örebro, i reira maua i noo kapiti ai ki te au keia i te piha 14, mei te mea e kua rave maua i tetai kino maata.”
GSAM 142Te Akakiteanga a te Tuaine o Boquist
GSAM 142.4I te ra 22 no Setema 1896, kua tae mai te tuaine o Boquist, e 72 ona mataiti, ki ta matou uipaanga i Örebro, e kua akakite mai ia matou i te tupuanga ki runga i tona tungane; no te mea kua kite uaorai aia i te pāanga, te tapekaanga, e te tukuanga iaia. Kua imene mai aia no matou i te imene ta Boquist raua ko Walbom i imene ai i to raua aereanga mai i roto i te are tapeka ki runga i te piriti i runga ake i te rua vai e takapini ra i taua ngutuare paruru no te senetenari 16, tei taangaangaia ei are tapeka i te mataiti 1843. Kua kapiti mai te mana o te angaanga o te mataiti 1843 ki te akakiteanga e te imene anga i te imene. Tei raro nei te imene, kua uriia ki te reo Peritane:
GSAM 143Te Imene a Boquist raua ko Walbom
GSAM 144Te Tamaiti Tane Akakite i te Karere i Karlskoga
GSAM 144.4Kua akakite mai tetai tane i Örebro kia au i tetai mea tei tupu i Karlskoga, i reira aia i noo ai i te mataiti 1843. Kua tuatua aia e:
GSAM 144.5“Kua akamata tetai tamaiti meangiti, e 8 ona mataiti, tei kore rava i apii i te tatau i tona au reta, i te ako i te karere, ma te taiku i te au irava e manganui. Kua tuatua te iti tangata, ‘Kua ki tikai taua tamaiti i te Bibilia.’ Kua tupu teia mea i muri ake i te tuatua anga te Ariki Oscar no te aronga tei takinokinoia, no reira kare te taunga o taua ngai i rauka i te apai i te tamaiti ki mua i te akavaanga kia akamutu i te angaanga; kua akakite ra aia ki te iti tangata kia apai mai i te tamaiti ki mua iaia, e nana e akaari i tona kite kore i te Bibilia.
GSAM 144.6“I mua i te urupu tangata, kua akatuera te taunga i tana buka imene, e kua pati atu i te tamaiti kia tatau nōna. Kua pau mai te tamaiti, ‘Kare au i kite i te tatau;’ kua akaariu ra aia i tona tua ki te taunga, e kua imene tika tikai i te imene mei te akamataanga ki te openga, i te akara anga te taunga ki roto i te buka ma te umere. Kua tuatua te taunga ki te tamaiti, ‘Mei te mea ra e kua kite koe i te au mea ravarai.’ Kua pau mai te tamaiti, ‘Kare. Kare tatou e tukuia i te au taime katoa i te tuatua i te au mea ravarai ta tatou i kite.’”
GSAM 145.1“Kua akatuera te taunga i te Koreromotu Ou, e kua tuatua ki te tamaiti, ‘E tatau nōku i roto i teia.’ Kua pau mai te tamaiti, ‘Kare au i kite i te tatau.’ Kua ui te taunga, ‘Eaa taau i kite no runga i te Bibilia?’ Kua pau mai aia, ‘Kua kite au i te ngai e vai ra tetai irava e te tuatua “e” i roto e 14 taime.’ Kua tuatua te taunga, ‘Kare! kare e vai ana taua irava i roto i te Bibilia.’ Kua tuatua te tamaiti, ‘Ka tatau mai koe nōku ia Apokalupo 18:13?’ ‘Ae,’ ta te taunga. I tona tatau anga, kua tatau te iti tangata, e tika rai, kua kitea te tuatua “e” e 14 taime, e i rotopu i taua 14 taime, ko te ‘tapekaanga i te au vaerua o te tangata.’ Kua kapiki te iti tangata, ‘Koia! koia! e maata atu ta te tamaiti i kite i te Bibilia i te taunga!’ Kua akama maata te taunga, kua akaruke i te tuatua, e kua tuku i te iti tangata kia noo ma te kore e takinokino akaou.”
GSAM 145.2No reira, na roto i te vaa o te tamariki, kua akapapu te Atu i tana tuatua, e na roto i teia ravenga umere kua apai mai aia i tona tuatua mou ki te taringa o te iti tangata, ko ta ratou au ture i arai i te ako i tetai akonoanga mari ra ko ta te “akonoanga akanoonooia.”
GSAM 145Te au Oronga a te Vaerua tei Kapiti ki te Karere
GSAM 145.3Kare i Sweden anake te Atu i tuatua ki tona iti tangata, i te tuatau o te angaanga o te taeanga mai, na roto i te au oronga a tona Vaerua. I Scotland, i England, e i America katoa, kua apii te Atu i tona iti tangata na roto i te au akaarianga takake.
GSAM 145Te Au Kiteanga na te Peroveta o William Foy
GSAM 145.4I te mataiti 1842, kua noo tetai tangata kite meitaki i Boston, Mass., ko William Foy tona ingoa, e e tangata tuatua maroiroi aia. E tangata no te ekalesia Bapitito aia, te akateateamamao ra aia kia akatainuia ei orometua no te ekalesia Epikopara. Kua oronga aroa mai te Atu kiaia e rua kiteanga na te peroveta i te mataiti 1842, tetai i te ra 18 no Tianuare, e tetai i te ra 4 no Pepuere. Kua akaari meitaki mai teia au kiteanga na te peroveta e ko te au akaarianga mou tikai no te Vaerua o te Atua. Kua patiia aia mei tetai ngai ki tetai kia ako i runga i te au ngai ako o te ekalesia, kare na te aronga Epikopara anake, mari ra na te aronga Bapitito e te au akonoanga ke atu. I tona tuatua anga, e kakau orometua tana e kakau ana, mei te kakau ta te au orometua o taua ekalesia e kakau ana i ta ratou au uipaanga.
GSAM 146.1Kua tuatua te au kiteanga na te peroveta o Foy no te taeanga vave mai o te Mesia, te aereanga o te iti tangata o te Atua ki te oire no te rangi, te enua ou, e te kaka o te turanga o te aronga akaoraia. No tona kite meitaki i te reo e tona kite i te akatakaanga, kua akatupu aia i te umere i te au ngai ravarai i aere ei. Na te patianga, kua aere aia mei tetai oire ki tetai kia akakite i te au mea umere tana i kite; e, kia rauka te ngai no te urupu maata tei putuputu mai kia akarongo iaia, kua rauka mai te au are maata, i reira aia i akakite ei ki te au tauatini tangata i te au mea tei akaariia kiaia no te ao no te rangi, te manea o Ierusalema Ou, e te au nuku angera. I tona tuatua anga no runga i te aroa maru e te aroa takinga meitaki o te Mesia no te aronga ara putaua, kua ako aia i te aronga kare i akaariu kia kimi i te Atua, e kua pau mai e au ngauru tangata i tana patianga maru.
GSAM 146Te Kiteanga na te Peroveta no te Au Takainga e Toru
GSAM 146.2Kua tamou tana angaanga e tae roa atu ki te mataiti 1844, vaitata ki te openga o te 2300 ra. I reira kua akameitakiia aia ki tetai akaarianga ke atu a te Vaerua Tapu—ko te toru o te kiteanga na te peroveta, kare aia i marama i te reira. I roto i teia, kua akaariia kiaia te arataa o te iti tangata o te Atua e tae roa atu ki te oire no te rangi. Kua kite aia i tetai papa maata, me kore tetai takainga, i putuputu mai ei te urupu tangata. I tetai au taime, kua topa tetai tangata na roto i taua papa e kua ngaro mei te mata; kua tuatuaia kiaia no runga i taua tangata, “Kua akaruke i te akarongo.” E kua kite aia i te iti tangata i tu ki runga i te rua o te papa, me kore takainga, e kua topa katoa tetai pae na roto i taua papa e kua ngaro mei te mata. I te openga, kua kitea mai te toru o te papa, tei toro atu ki te au ngutupa o te oire tapu. Kua putuputu mai tetai urupu maata ma te aronga tei tae ki runga i taua papa. I tona irinaki anga e ka tae vave mai te Atu Iesu, kare aia i kite i te mea e ka aru mai te karere toru i muri ake i te karere mua e te rua o te karere o Apokalupo 14. No reira, kare aia i rauka i te akamarama i te kiteanga na te peroveta, e kua akamutu aia i te tuatua ki te katoatoa. I muri ake i te openga o te tuatau peroveta, i te mataiti 1845, kua akarongo aia i tetai ke atu i te akakite i taua kiteanga na te peroveta rai, ma te akamarama e “kua orongaia te karere mua e te rua, e ka aru mai te karere toru.” Kare i roa i muri mai, kua maki a Foy e kua mate.
GSAM 147.1Ma te au akaarianga mei teia o te mana o te Atua, tei kapiti ki te akoanga no tona taeanga mai “i te au ngutupa,” e ma te rekareka o te tauatini tei akaariu mei te ara kia tavini i te Atu, e kia tiaki i tona taeanga mai, kua akapapu ruaia te iti tangata e ko teia tikai te karere a te Atu ki teianei ao.
GSAM 147.2Kua tae mai ra te ra 21 no Mati 1844, e kua aere atu, kare ra te Atu i tae mai. Ko te irinakianga o te aronga akatapuia e tei feruri meitaki, koia oki, kua rave ratou i te angaanga kia tau ki te manako o te Atu, e i te tuatau tika ka akamaramaia te au mea ravarai.