Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
06 / 31
06 / 31

Pene 3 — Te Taeanga Mai o te Uanga i Taputouia

John Norton Loughborough

GSAM 57.1“I te tae anga mai ki te tuatau tikai, kua tono mai te Atua i tana Tamaiti, ... i anau mai i raro ake i te ture, kia okoia e ia te aronga i raro ake i te ture, kia akariroia tatou ei tamariki rave nana.”1

GSAM 57.2“E teianei, kiaia tei mana i te akatinamou ia kotou kia tau ki taku evangelia, e te tutu aere anga ia Iesu Mesia, kia tau ki te eeu anga mai i te tuatua ngaro, tei uunaia mai mei te akamata anga o te ao, kua akakiteia mai nei ra i teianei; e na roto i te au tataanga a te au peroveta, kia tau ki te akaueanga a te Atua mutu kore, kua akakiteia ki te au enua katoatoa kia akono ratou ma te akarongo: ei te Atua pakari anake ra te kaka, ia Iesu Mesia, e tuatau ua atu.”2

GSAM 57.3“Na te akaarianga mai i akakite mai aia kiaku i te tuatua ngaro; mei taku i tata poto atu i mua, ... kare i akakiteia ki te tamariki a te tangata i te au uki ke atu, mei tei akakiteia mai nei i teianei ki tana au aposetolo tapu e te au peroveta na roto i te Vaerua.... Ko au, tei iti mai i te iti roa o te aronga tapu katoatoa, kua orongaia mai teia aroa ua kiaku, kia tutu aere au ki te au etene i te au apinga nui kimi koreia o te Mesia; e kia akakite ki te tangata katoatoa i te pirianga ki taua tuatua ngaro ra, tei uunaia mai mei te akamata anga o te ao i roto i te Atua, tei anga i te au mea katoatoa na roto ia Iesu Mesia.”3

GSAM 57.4Kua tuatuaia e te vai ngaro ra te evangelia i roto i te Koreromotu Taito; i roto i te Koreromotu Ou kua akaariia mai. Mei ta tetai i tuatua, “I to ratou taka ke anga mei te Atua, kua ngaro maata i te ngati Iuda te kite i te au apiianga o te au akonoanga o ta ratou tavinianga. Na te Mesia uaorai taua tavinianga i akanoo. E akairo te au tuanga katoatoa no runga iaia; e kua ki taua tavinianga i te ora e te manea vaerua. Kua ngaro ra te ora vaerua mei ta te ngati Iuda au oroanga, e kua piri ratou ki te au peu mate ua. Kua irinaki ratou ki te au atinga e te au akonoanga uaorai, kare ra i akaoki i to ratou irinakianga ki runga iaia ta taua au mea ra i akaari atu.

GSAM 58Te Tiakianga i tetai Arikianga o Teianei Ao

GSAM 58.1“Noatu e kua anoano te ngati Iuda i te taeanga mai o te Mesia, kare ratou i marama i tana angaanga. Kare ratou i kimi i te okoanga mei te ara, mari ra i te akaoraanga mei te ngati Roma. Kua tiaki ratou i te Mesia kia tae mai ei toa tei autu, kia aati i te mana o te aronga takinga kino, e kia akateitei ia Iseraela kia ariki ki runga i te ao katoa. Kua akateateamamaoia te mataara kia kopae ratou i te Akaora.

GSAM 58.2“Kua anoano maata te tangata, i roto i to ratou poiri e te takinga kino, e te au arataki tei kaki i te mana, i te taeanga mai o tetai te ka autu i to ratou au enemi e te akaoki i te basileia ki Iseraela. Kua apii ratou i te au perovetaanga, kare ra o ratou marama vaerua. No reira kua ngere ratou i te au tataanga tei akaari i te akatietie kore o te taeanga mua mai o te Mesia, e kua akataka tarevake i te au tuatua no te kaka o tona taeanga akaou mai. Kua tapoki te ngakau parau i to ratou kite; kua akataka ratou i te perovetaanga kia tau ki to ratou au anoano no ratou uaorai.

GSAM 58.3“No runga atu i te 1000 mataiti kua tiaki te ngati Iuda i te taeanga mai o te Akaora. Kua tuku ratou i to ratou au manakonakoanga meitaki rava ki runga i teia tupuanga. I te imene e te perovetaanga, i te au oroanga o te iero e te pure i roto i te ngutuare, kua akangateitei ratou i tona ingoa. I tona taeanga mai ra kare ratou i kite iaia. Ko tei Akaperepereia e to te rangi, kua riro aia ia ratou ‘mei te aka rakau no roto i te enua maroke;’ kare ona ‘tu meitaki e te manea;’ e kare ratou i kite i tetai manea i roto iaia kia anoano ratou iaia. ‘Kua tae mai aia ki tona uaorai, kare ra tona uaorai i ariki mai iaia.’”4

GSAM 58No te Kopu o Davida

GSAM 58.4I te vaitata anga te tuatau tei totouia e Daniela, kia akaariia mai “te Mesia te Ariki” — Tei Akatainuia — kua rauka i te ngati Iuda i te akamanako i teia tu, e kare e ekoko kua pera ratou: Ko te Mesia i te pae kopapa, no te ngutuare e te kopu o Davida aia, no reira kia anauia aia i roto i taua kopu; e kia tau ki te au akanoonooanga o te ture e te au peu a te ngati Iuda, kia akatainuia aia no te angaanga i mua i te tangata i te 30 o tona mataiti; e me akaariia mai aia ei tangata akatainuia i taua mataiti, kia anauia aia e 30 mataiti i mua ake i te openga o te au epetoma mataiti e 69, te ka tae atu ki te taeanga mai o te Mesia.

GSAM 59Te au Totou a Simeona e Ana

GSAM 59.1I taua tuatau ra te tiaki ra te katoaanga o Iseraela. Te akara ra te aronga tei apii maroiroi e te akono tikai i te au Tuatua Tapu, i te anauanga o te ka riro ei Ariki e ei Tutara no ratou. Kua akaariia ki te tangata pakari e te akono Atua ko Simeona, “e te Vaerua Tapu, e kare aia e kite i te mate kia kite ra aia i te Mesia o te Atu.”5

GSAM 59.2I te apaiia anga mai te Akaora tamariki ki te iero, kua kite a Simeona e ko teia tamaiti tei tuatuaia — ko te Mesia. “Kua rave aia iaia ki runga i tona nga rima, e kua akameitaki i te Atua, na ko atura, E te Atu, i teianei ka tuku koe i to tavini kia aere ma te au, kia tau ki taau tuatua; kua kite oki toku mata i taau akaoraanga, taau i akateateamamao i mua i te aroaro o te au tangata katoatoa: ei marama no te akamarama i te au etene, e ei kaka no toou iti tangata ko Iseraela....

GSAM 59.3“Kua akameitaki a Simeona ia raua [ko Iosepha e Maria], e kua tuatua ki tona metua vaine ko Maria, I na, kua akanooia teia tamaiti kia inga e kia tu akaou mai te tangata e manganui i Iseraela; e ei akairo e tuatua akakinoia (e, ka puta katoa toou uaorai vaerua i te koke), kia akaariia mai te au manako o te au ngakau e manganui.

GSAM 59.4“E tetai vaine ko Ana, e peroveta, te tamaine a Phanuela, no te kopu o Asera.... Kua tae mai aia i taua taime ra, e kua akameitaki katoa i te Atu, e kua tuatua no runga iaia ki te aronga katoatoa tei tiaki i te okoanga i Ierusalema.”6

GSAM 59Te Aereanga Mai o te au Angera ki te Aronga Tiaki Mamoe

GSAM 59.5Na mua ake i teia kua akakite te au angera i te tuatua meitaki no te anauanga o te Akaora ki te aronga tiaki mamoe i runga i te au mania o Betelehema. I te akarongo anga te aronga tiaki mamoe, kua imene te au angera i teia au tuatua reka:—

GSAM 60.1“Ei te Atua te kaka i runga roa: E au to te enua, e te aroa meitaki ki te tangata.”

GSAM 60Te Aereanga Mai o te Aronga Pakari ki Betelehema

GSAM 60.2I reira kua tae mai te aronga pakari mei te itinga mai, tei kite i “te etu i te kake anga mai,” mei tei totouia e Balaama. Kua aru ratou i tana aratakianga e kua tae ki Ierusalema, e kua anoanoia ratou kia ui no te Ariki tei anau ouia mai. I te akakiteia anga kia ratou e ko Betelehema te ngai e anauia ai Tei Inangaroia, kua aere atu ratou; e kua arataki te etu tei kitea akaou ia ratou ki reira, ki te ngai akaaka e takoto ra te Akaora. Kua akamori ratou i te Tamaiti tapu i reira, e kua oronga kiaia i te au mea aroa, e auro, e libano, e muro, e kua aere i to ratou tere roa ki te kainga.

GSAM 60Te Akaora i te 12 o Tona Mataiti

GSAM 60.3Mei tona tamariki anga e tae ua atu ki te 12 o tona mataiti, e iti ua tei tataia no te Mesia te Akaora, mari ra tona tupu anga i te pakari e te teitei, e tona akarongo anga ki tona nga metua. I te 12 ra o tona mataiti, kua aere kapiti aia ia Iosepha e Maria ki runga i Ierusalema kia tae ki te oroa mataiti; e kua umere te au taunga i reira i te kite tei akaariia i roto i tana au uianga, e tana au pauanga ki ta ratou au uianga ngata. Mei taua tuatau mai e tae ua atu ki tona akamata anga i tana au angaanga i mua i te tangata, kua akangateitei aia i te angaanga akaaka a te tangata tarai rakau, i tona angaanga kapiti anga ia Iosepha, te tane a Maria.

GSAM 60Te Angaanga a Ioane Bapetizo

GSAM 60.4No nga marama e ono i mua ake i te akamata anga o tana angaanga i mua i te tangata, kua akakite a Ioane Bapetizo i te angaanga a te Mesia. Kua aere mai te tangata e manganui kia akarongo ia Ioane e kia bapetizoia e ia. I te mea e “te tiaki ra ratou [i te taeanga mai o te Mesia], e te kimi ra te tangata katoatoa [“te akamanako ra me kore te uriuri ra,” i te pae o te kapi] i roto i to ratou ngakau no Ioane, me ko te Mesia aia me kare; kua karanga atu a Ioane kia ratou katoatoa, E bapetizo au ia kotou ki te vai; te aere mai nei ra tetai e maata atu tona mana i toku, kare au e tau kia tatara i te taura o tona tamaka: nana e bapetizo ia kotou ki te Vaerua Tapu e te ai: tei tona rima tona tairi, e ka tama tikai aia i tana ngai papa sitona, e ka akaputu i te sitona ki roto i tona vairanga sitona; kareka te ota, ka tutungi aia ki te ai mate kore.”7

GSAM 61Kua Bapetizoia a Iesu

GSAM 61.1I te rave anga a Ioane i te oroanga bapetizo, kua kite aia ia Iesu e aere maira kiaia kia bapetizoia, e kua karanga, “I na te Punua Mamoe a te Atua, tei apai ke i te ara a te ao.... E kua akakite a Ioane, na koia, Kua kite au i te Vaerua e eke mai ra mei te rangi mai mei te kukupa, e kua noo ki runga iaia. Kare au i kite iaia: ko tei tono mai ra iaku kia bapetizo ki te vai, kua karanga mai aia kiaku, Ko tei kite koe i te Vaerua e eke mai e te noo ki runga iaia, koia tei bapetizo ki te Vaerua Tapu. Kua kite au, e kua akakite atu e ko te Tamaiti a te Atua teia.”8

GSAM 61Te Reo mei te Rangi Mai

GSAM 61.2Kua akapapuia e ko Iesu te Mesia e te eke anga mai o te Vaerua Tapu i te tu kopapa mei te kukupa, e kua kitea te reira; e kua akapapu katoaia e tetai reo mei te rangi mai. I roto i te Evangelia a Mataio ka tatau tatou, “Kia oti a Iesu i te bapetizoia, kua kake viviki mai aia mei roto mai i te vai: e i na, kua matara te au rangi iaia, e kua kite aia i te Vaerua o te Atua e eke mai ra mei te kukupa, e te noo ki runga iaia: e i na, e reo mei te rangi mai, na ko maira, Ko taku Tamaiti akaperepere teia, kua mareka roa au iaia.”9

GSAM 61.3Noatu e “kare a Ioane i rave i tetai temeio,” i te kite anga te tangata i te mana maata tei aru i te angaanga a te Mesia, kare e rauka ia ratou i te kore e tuatua, “E tuatua mou te au mea katoatoa ta Ioane i tuatua no teia tangata.”10

GSAM 61Kua Akatainuia te Mesia Kia Tau ki te Ture

GSAM 61.4I roto i ta Luka tataanga no te bapetizo e taua akatainuanga ra e te Vaerua Tapu i te tu kukupa, ka tatau tatou, “Kua vaitata a Iesu uaorai ki te 30 o tona mataiti i te akamata anga aia.”11

GSAM 62.1I muri ake i to tatou Atu akakore anga i te kai e 40 ra, e te au timataanga kino a te diabolo i roto i te medebara, tei aru viviki i tona bapetizoanga, kua “tae mai aia ki Nazareta, te ngai i utuutuia aia; e mei tana peu, kua tomo aia ki roto i te sunago i te ra Sabati, e kua tu ki runga kia tatau.... Tei runga iaku te Vaerua o te Atu, no te mea kua akatainu mai aia iaku kia tutu aere i te evangelia ki te aronga putaua.... E kua akamata aia i te tuatua kia ratou, I teia ra kua akatupuia teia tuatua tapu i ta kotou akarongoanga.”12

GSAM 62Kua Tae ki te Tuatau Tikai

GSAM 62.2I te tata anga a Mareko i taua tupuanga ra, kua karanga aia, “Kua tae ki te tuatau tikai, e kua vaitata mai te basileia o te Atua: e tataraara kotou, e akarongo ki te evangelia.”13 Kua tae mai te tuatau tei totouia kia akaariia mai Tei Akatainuia. Kua tupu te akatainuanga e te Vaerua Tapu i tona bapetizoanga, e te akamata ra aia i tana angaanga i te tuatau e te tu tikai tei totouia e te au peroveta tapu o taito ra.

GSAM 62Te Akapapuanga Kitea o te Tu Mesia o Iesu

GSAM 62.3Kua rave tamouia te au temeio i roto i te angaanga a te Mesia. Noatu e kare te tangata i marama tikai i tana au parabole e tana au tuatua, kua riro taua au temeio ra ei akapapuanga kitea kia ratou e koia te Emanuela, me kore e “tei iaia te Atua.”14 Na roto i teia au temeio kua oronga te Mesia ki te ao nei i te akapapuanga o te mana o te Atua i roto iaia, e kua akaari katoa i roto i te angaanga i te tu o te Atua e tona aroa takinga meitaki. I muri ake i nga mataiti e toru o te piri tamou anga a Philipa ki te Mesia, e te kite anga i tana au temeio maata, kua karanga aia, “E te Atu, akaari mai ia matou i te Metua, e ka rava ia matou,” kua karanga a Iesu kiaia, “Kua roa toku noo anga ki o kotou nei, kare rai koe i kite iaku, e Philipa? Ko tei kite iaku, kua kite aia i te Metua: eaa koe i karanga mai ei e, Akaari mai ia matou i te Metua? ... E akarongo mai e tei roto au i te Metua, e tei roto te Metua iaku; me kare, e akarongo mai iaku no te au angaanga uaorai.”15

GSAM 63Kua Raruraru a Ioane

GSAM 63.1Noatu e i te bapetizoanga o te Mesia kua kite a Ioane i te eke anga mai o te Vaerua Tapu, e kua akarongo i te reo mei te rangi mai e akakite ra e koia te Tamaiti a te Atua, e kua akakite uaorai aia e koia “te Punua Mamoe a te Atua tei apai ke i te ara a te ao,” kua tupu te au mea ma te tu ke mei tana i manako, e kua taitaia e kua raruraru aia i roto i tona are tapeka poiri.

GSAM 63.2“Mei te au pipi a te Akaora, kare a Ioane Bapetizo i marama i te tu o te basileia o te Mesia. Kua manako aia e ka rave a Iesu i te terono o Davida; e i te aere anga te tuatau, e kare te Akaora i kimi i te mana ariki nona, kua raruraru e kua taitaia a Ioane.”16 “Kua kapiki aia i nga pipi tokorua nana, e kua tono atu [aia] ia raua kia Iesu, na ko atura, Ko koe ainei tei tau kia tae mai? me kore e tiaki ainei matou i tetai ke?” “I taua ora rai kua akaora aia [a Iesu] i te tangata e manganui mei to ratou au makimaki e te au maki kino, e mei te au vaerua kino; e kua oronga aia i te kite ki te aronga matapo e manganui. Kua karanga atu a Iesu kia raua, Aere atu, e akakite kia Ioane i te au mea ta kotou i kite e ta kotou i akarongo.”17

GSAM 63.3Kua ngata i te ngati Iuda, e tae ua atu ki te au pipi, i te kite marama i te au tuatua mou e manganui ta te Akaora i tuatua, no te mea kua mau tikai ratou ki te irinakianga e me tae mai te Mesia, ka aati aia i te amo a te ngati Roma, tei akamamae roa ia ratou, e ka akaoki viviki mai i te basileia o Davida, e ka tutara ei ariki o teianei ao.

GSAM 63.4Kua akamata a Iesu i tana tutu aere anga ma te karanga, “E tataraara kotou, kua vaitata mai oki te basileia o te rangi.”18 I te tonoia anga atu tana au aposetolo e 12, kua apai ratou i taua karere rai, “Kua vaitata mai te basileia o te rangi.”19 I muri roa mai i tana angaanga, i te tonoia anga atu te 70, kua tonoia ratou ma teia au tuatua, “Kua vaitata mai te basileia o te Atua kia kotou.”20

GSAM 64Kua Umere te Tangata i te Angaanga a te Mesia

GSAM 64.1Kua akakeu te au tuatua e te au apiianga umere a te Mesia i te tangata kia tuatua, “Kare rava tetai tangata i tuatua mei teia tangata.”21 E i tona akaora anga i te tangata matapo e te vava, “kua umere te tangata katoatoa, e kua karanga, Kare ainei ko te tamaiti a Davida teia?”22 Koia oki, Kare ainei ko te uanga a Davida teia, ko te Akaora tei taputouia? “I tona tae anga mai ki tona uaorai enua, kua apii aia ia ratou i roto i to ratou sunago, e kua umere ratou, e kua karanga, Noea mai te pakari o teia tangata, e teia au angaanga mana? Kare ainei ko te tamaiti a te tangata tarai rakau teia? Kare ainei tona metua vaine e karangaia e ko Maria? e tona au taeake, ko Iakobo, e Iose, e Simona, e Iuda?”23

GSAM 64.2I te vaitata ki te toru o te mataiti o te angaanga a te Mesia, i tona noo anga i roto i te iero i te oroa akatapuanga, kua akapini mai te ngati Iuda iaia, e kua karanga kiaia, “Eaa te roa o taau vaio anga ia matou kia ekoko? Me ko te Mesia koe, e akakite tika mai kia matou.”24 I te mataiti na mua ake, i tona rave anga i te temeio maata no te angai i te 5000 ki te “au pane e rima no te pare e nga ika rikiriki e rua,” kua “kite aia e ka aere mai ratou e rave iaia ma te maro kia akariro iaia ei ariki, [no reira] kua aere akaou aia ki tetai maunga.”25

GSAM 64Te Apiianga a te Mesia ki te au Pipi no Tona Mate

GSAM 64.3I te apii anga i tana au pipi, kua akariro te Mesia i teia ei mea puapinga, kia takore i to ratou manako no tetai arikianga o teianei ao te ka akamata viviki, e kia akaari kia ratou e ka mate aia e ka tu akaou mai, ka aere ke e ka oki akaou mai. No reira kua ui aia kia ratou, “E akapeea, me kite kotou i te Tamaiti a te tangata e kake atu ana ki te ngai tei reira aia i muatangana?”26 I muri ake i tana akaue anga ia ratou “auraka ratou e akakite ki tetai tangata e ko Iesu te Mesia,” ka tatau tatou: “Mei taua tuatau mai kua akamata a Iesu i te akaari ki tana au pipi e ka aere aia ki Ierusalema, e ka akakoromaki i te au mea e manganui i te rima o te aronga pakari, e te au taunga maata, e te au tata tuatua, e ka tamateia, e ka akatuia mai i te toru o te ra. Kua rave a Petero iaia, e kua akamata i te kauvae iaia, na ko atura, Kia matara atu te reira ia koe, e te Atu; kare rava teia e tupu kia koe.”27

GSAM 65.1I taua tuatau katoa kua akakite aia kia ratou e te tu ra tetai pae i reira, kare ratou e mate kia kite ra ratou i te Tamaiti a te tangata e tae mai ana i roto i tona basileia.28 Mei te varu ra i muri mai kua akatupuia teia perovetaanga; e kua taiku te aposetolo ko Petero i taua “kiteanga” no te Mesia e tae mai ana i roto i tona basileia, ei akapapuanga no te taeanga akaou mai tikai o te Mesia, te vai nei rai ki mua.29

GSAM 65.2I tetai taime i te noo anga te Mesia e tana au pipi i Galilea, kua karanga a Iesu kia ratou, “Ka tukuia te Tamaiti a te tangata ki roto i te rima o te tangata; e ka tamate ratou iaia, e ka akatuia mai aia i te toru o te ra. E kua taitaia roa ratou.”30 Kare rai ra ratou i marama, kare i kite i te aiteanga o tana tuatua. No te mea, i tona tauta anga kia tamou ratou i te tuatua mou no tona mate e tona tu akaou anga, te uriuri ra ratou i rotopu ia ratou i te uianga e koai te ka maata roa i roto i te basileia o te rangi.31

GSAM 65.3I tetai atu taime kua karanga a Petero kia Iesu, “Kua akaruke matou i te au mea katoatoa, e kua aru ia koe; eaa te ka rauka ia matou? Kua karanga a Iesu kia ratou, E tika taku e karanga atu kia kotou, ko kotou tei aru mai iaku, i te anga akaou anga o te au mea, me noo te Tamaiti a te tangata ki runga i te terono o tona kaka, ka noo katoa kotou ki runga i te au terono e 12, e akava i te au kopu e 12 o Iseraela.”32 Te vai maata nei rai i roto i to ratou manako te tuatua no tetai basileia te ka akanooia vave, e mei te tu tangata rai, kua akamata ratou i te kimi i te ngai teitei roa i roto i te basileia.

GSAM 65.4I reira kua tae mai te metua vaine anoano taoonga teitei o Iakobo e Ioane, nga tamariki a Zebedaio, e kua pati ki te Mesia kia orongaia ki tana nga tamariki te au ngai teitei—tetai i te pae katau e tetai i te pae kaui o tona terono; me kore, penei ake, tetai ei Peremia o te kavamani, e tetai ei Tekeretere no te Kavamani. Kua karanga tika ra te Mesia, “Kare kotou i kite i ta kotou e pati ra.”33

GSAM 66Te Tomoanga ki Ierusalema ma te Rekareka o te Autu

GSAM 66.1Kare i mamao mei taua tuatau ra kua tupu tetai mea maata e te akapoitirere. Ko te akatuanga ia Lazaro mei roto mai i te vaarua, tei mate ana e a ra. Kua akakeu e kua akaumere taua temeio maata ra i te tangata, e kua mataku te au Pharisea; kua kapiki viviki ratou e te au taunga i tetai uipaanga. I ta ratou uriurianga kua ui ratou, “Eaa ta tatou e rave? E manganui oki te au temeio ta teia tangata e rave nei. Me tuku ua tatou iaia, ka akarongo te tangata katoatoa iaia; e ka aere mai te ngati Roma e ka rave ke i to tatou ngai e to tatou iti tangata.”34 I te mea e te taangaanga ra te mana a Satani mei raro mai i roto i te aronga tei kimi i te tamate i te Mesia, te akakeu ra tetai mana mei runga mai i te au nuku tangata kia akakaka iaia, e kia akatupu i tei totouia no runga iaia.

GSAM 66.2I taua taime i taikuia i runga ake, kua aere mai te tangata e manganui, kare ua kia kite ia Iesu, kia kite katoa ra ia Lazaro, tei akatuia mai e ia mei te mate. I to ratou manako i teianei, kua papu e ko Iesu to ratou ariki tei tiakiia e ratou no te tuatau roa. I te aravei anga ratou iaia e aere maira ki Ierusalema ma te noo ki runga i tetai punua asini, kua oki maroiroi mai ki to ratou manako te au tuatua o te Tuatua Tapu, “Auraka e mataku, e te tamaine a Siona: i na, te tae mai nei toou ariki, e noo ra ki runga i te punua asini.”35 Kua kapiki maata taua nuku tangata maata ra ma te rekareka o te autu, e kua raruraru roa te au Pharisea ngakau aroa kore e te akamanako ravenga. Kua karanga ratou tetai ki tetai, “Kare ainei kotou e kite e kare rava ta kotou e rauka? I na, kua aru te ao katoa iaia.”36 I ta ratou patianga kia akamutu te Mesia i te kapikianga, kua pau atu aia, “Te karanga atu nei au kia kotou, me muteki teia aronga, ka kapiki viviki mai te au toka.”37 Kua karanga te Atu no taua taime ra, “Kia kapiki,” e me kare te tangata e akatupu i tana tuatua, ka tuku aia i tetai reo ki roto i te au toka o te mataara, e ka kapiki ratou; kia akatupuia oki tana tuatua.

GSAM 66Ka Aere Ke te Mesia e ka Oki Akaou Mai

GSAM 66.3Kua tauta to tatou Akaora i te arataki i te manako o te au pipi kia kite e ka mate aia e ka tu akaou mai; kua anoano katoa ra aia i te apii ia ratou e kare te basileia e tae mai e kia aere ke aia e kia oki akaou mai. I te tuatuaanga no tona akasatauroanga, kua karanga aia e, “E ko au nei, kia apaiia au ki runga mei te enua nei, ka toia mai e au te tangata ravarai kiaku nei. I tuatua aia i te reira, ei akakite i te tu o te mate e mate ei aia. Kua karanga maira te au tangata kiaia, Kua akarongo matou mei roto i te ture e ka vai te Mesia e tuatau ua atu; eaa oki koe i karanga mai ei e, Kia apaiia te Tamaiti a te tangata ki runga? Koai teia Tamaiti a te tangata?”38

GSAM 67.1Kia oonu atu te kite o te au pipi e ka aere ke aia e ka oki akaou mai, e oti akera e akatinamouia ai tona basileia ki runga i te enua, kua karanga aia e, “E aku au tamariki e, e poto ua toku noo ki o kotou nei. E kimi kotou iaku; e mei taku i karanga atu ki te ngati Iuda e, Te ngai taku e aere nei, kare kotou e tae ake ki reira; ko taku katoa ïa e karanga atu kia kotou i teianei.... Kua tuatua maira Simona Petero kiaia, E te Atu, ka aere koe kiea? Kua karanga atura Iesu kiaia, I te ngai taku e aere nei, kare koe e rauka i te aru mai iaku i teianei; ka aru mai ra koe iaku a muri atu.”39 Kua akamaroiroi aia i to ratou ngakau apiapi e te taitaia ki teia au tuatua: “Auraka e taitaia to kotou ngakau: ka akarongo i te Atua, ka akarongo katoa mai iaku. Manganui te au nooanga i te are o taku Metua: naringa kare i pera, kua akakite atu au kia kotou. Te aere nei au e akapapa i tetai ngai no kotou. E me aere au e akapapa i tetai ngai no kotou, ka oki akaou mai au, e ka arataki ia kotou kiaku uaorai; ei reira katoa kotou, i te ngai e noo ei au.”40

GSAM 67Te Parabole o te Tangata Mana

GSAM 67.2Kua tauta akaou te Akaora i te akatika i te manako tarevake e ka mama mai te basileia i reira rai. I to ratou aereanga ko te au pipi ki Ierusalema, kua oronga aia i teia parabole: “Kua aere tetai tangata mana ki tetai enua mamao kia rauka tona uaorai basileia, e kia oki mai. Kua kapiki aia i tana au tavini e tino ngauru, kua tuku atura i te moni paunu e ngauru na ratou, e kua karanga atura kia ratou, E oko ua kotou e kia oki mai au.... E kia oki mai aia, kua rauka te basileia, kua akaue atura aia kia kapikiia mai taua au tavini nana i oronga atu i te moni, kia kite aia i te moni i rauka i te tangata tataki tai i ta ratou okoanga.”41 I roto i teia parabole, ko taua tangata mana ra te akatutuanga a te Atu iaia uaorai. Ka aere aia ki tetai enua mamao—ki tona Metua—e ka rauka iaia te basileia i reira, e oti akera ka oki mai ei tutara.

GSAM 68.1Ei pauanga i te uianga a te au pipi, “Eaa te akairo o toou taeanga mai, e te openga o te ao nei?”42 kua akakite te Akaora kia ratou i te au mea ka tupu e tae ua atu ki roto i te mate maata ka tae mai ki runga i te ekalesia, e te au akairo taka meitaki ka kitea. Me kitea mai te reira, ka kite ratou e kua vaitata tona taeanga mai, tei te au ngutupa tikai, e kare te uki i kite i taua au mea ra e pou e kia tae mai aia.43

GSAM 68Kua Akarukeia e te Au Pipi Katoa

GSAM 68.2Noatu te au apii katoa ta te Mesia i oronga ki te au aposetolo no tona mate e tona akaakaanga, kare rava ratou i marama i te tuatua mou tana i apii ia ratou no tona akavaanga e tona akasatauroanga. E meangiti roa to ratou kite i te reira tuatua mou; e kia tae ki te akavaanga, kua mate to ratou irinakianga, e kua “akaruke ratou ravarai iaia e kua oro ke.”44 Ko Petero katoa, taua Petero maroiroi tamou ra, tei karanga papu e me akaruke te tangata ravarai iaia, kare rava aia e akaruke, kua uuna i tona Atu i tetai au ora ua i muri mai, ma te taputouanga e kare aia i kite i taua tangata ra. Kua marie roa ratou i te marama i te tuatua a te Atu e ka tu akaou mai aia mei te mate i te ra toru i muri ake i tona akasatauroanga; kua uiui e kua uriuri ratou ratou uaorai e, “eaa te aiteanga o te tu akaou mai mei te mate.”45 Kua ngere tikai ratou i te akarongo, e i muri ake i tona mateanga e te tukuanga i tona kopapa ki roto i te tanumanga ou o Iosepha, kua akapapa ratou i te au mea no te akatainu i tona kopapa mate. Kua ngaro te irinakianga—kua tanumia katoa ki te Mesia i roto i te tanumanga—e mei teaa atura te tu o taua ra Sabati ra ki te au pipi! Kua teiaa to ratou ngakau i te aue e te taitaia, e kare to ratou Akaora aroa e te tangi, tei ki tona oraanga i te au angaanga takinga meitaki e te aroa, i vaitata mai ei akapumaana e ei akaketaketa ia ratou. E matiroeroe tikai to ratou turanga!

GSAM 69Te Au Mea Umere i te Popongi o te Tuakaouanga

GSAM 69.1Kua popongi mai te ra mua o te epetoma! E mei teaa te ngaueue i te rangi e i te enua! Kua eke mai tetai angera ririnui mei te au ngai kakaa ki te tanumanga o Iosepha, ma tetai karere e akaue ra i te Tamaiti a te Atua kia tu mai. “E i na, kua ngaruerue maata te enua: kua eke mai oki te angera a te Atu mei te rangi mai, kua uri ke atura i te toka mei te ngutupa, e kua noo ki runga i te reira. Mei te uira ra tona mata, e tona kakau, mei te kiona te teatea: e kua rutetetete te aronga tiaki i te mataku iaia, e kua riro mei te tangata mate ra.”46 “Kua tu mai te au kopapa o te aronga tapu i moe ra e manganui, e kua aere mai mei roto mai i te au tanumanga i muri ake i tona tuakaouanga, e kua tomo ki roto i te oire tapu, e kua kitea e te tangata e manganui.”47 Ka akamanako ana i taua au manuiri ra i Ierusalema, i te au ngutupa o to ratou au oa, ma te karere e kua tu akaou mai te Mesia i akasatauroia mei te mate, e kua akaora katoaia ratou e tona mana, kia akakite ratou i tona tuakaouanga. E mei teaa te viviki o te au pipi e te au vaine tapu—te oro nei e te oro ra ei akakite i te tuatua rekareka, “Kua tu akaou mai aia mei te mate, kua kite oki matou e kua tuatua kiaia!”

GSAM 69Te Aaere ra Iesu ki te Au Ngai i Vao i te Oire

GSAM 69.2“E i na, i taua ra rai kua aere e toko rua o ratou ki tetai oire meangiti, ko Emausa te ingoa, mei te ono ngauru pararoni te mamao mei Ierusalema [e itu maire e te apa]. Kua tuatua raua no taua au mea katoa i tupu ra. E te tuatua ra raua e te uriuri ra, kua akavaitata mai Iesu uaorai, e kua aere kapiti atu kia raua. Kua tapuia ra to raua mata kia kore raua e kite e koia ïa. Kua karanga atura aia kia raua, Eaa teia au tuatua ta korua e tuatua nei ia korua e aaere nei, ma te taitaia? Kua karanga atura tetai o raua, ko Keleopa te ingoa, kiaia, Ko koe anake ainei te manuiri i Ierusalema kare i kite i te au mea i tupu ki reira i teia au ra? Kua ui atura aia kia raua, Eaa te au mea? Kua karanga atura raua kiaia, Ko te au mea no Iesu no Nasareta, e peroveta ririnui aia i te angaanga e te tuatua i mua i te Atua e te au tangata katoa: e kua tuku atu to matou au taunga nunui e to matou au tutara iaia kia akaapaia e kia mate, e kua akasatauro ratou iaia. Kua irinaki ra matou e koia te ka akaora mai ia Iseraela: e i runga ake i taua au mea katoa ra, ko te toru teia o te ra mei te tupuanga o teia au mea. E tika, kua akapoitirere mai katoa tetai au vaine i roto i to matou pupu ia matou, tei aere popongi roa ki te tanumanga; e kare ratou i kite i tona kopapa, kua oki mai ratou e kua karanga e kua kite katoa ratou i te orama o te au angera, tei karanga mai e te ora ra aia. Kua aere katoa tetai aronga i o matou nei ki te tanumanga, e kua kite e mei ta te au vaine tikai i tuatua mai; kare ra ratou i kite iaia.

GSAM 70.1“Kua karanga atura aia kia raua, E nga tangata neneva e, e te marie o te ngakau i te akarongo i te au tuatua katoa a te au peroveta: kare ainei te Mesia e tika kia mamae i teia au mea, e kia tomo atu ki roto i tona kakaa? Kua akamata aia ia Mose e te au peroveta katoa, e kua akamarama atura kia raua i te au tuatua nona uaorai i roto i te au Tuatua Tapu katoa.”48 E kia akamata aia i te kaikai kia raua, kua atiati aia i te pane e kua akameitaki i te Atua, “e kua puera to raua mata, e kua kite raua iaia.... Kua karanga atura raua kia raua uaorai, Kare ainei to taua ngakau i ka i roto ia taua, iaia i tuatua mai kia taua i te mataara, e iaia i akamarama mai i te au Tuatua Tapu kia taua?”49

GSAM 70.2E teianei, kua kite te au pipi, i muri ake i te akamarama pu tikai anga i taua mea ra kia ratou, e kua piri te mate e te tuakaouanga ki te angaanga a te Akaora i tonoia mai ei aia. Ka akapeea ra to ratou manako no tona basileia?

GSAM 70.2“Kua akakite aia iaia uaorai kia ratou e te ora ra aia i muri ake i tona mamaeanga, ma te au akairo papu e manganui, kare e tarevake; kua kitea aia e ratou e a ngauru ra, ma te tuatua atu i te au mea no te basileia o te Atua; e i tona putuputuanga kia ratou, kua akaue atu aia kia kore ratou e akaruke ia Ierusalema, kia tiaki ra i te taputou a te Metua, tana i karanga e, Kua akarongo kotou iaku i te reira. Kua bapetizo tikai oki a Ioane ki te vai; e ka bapetizoia ra kotou ki te Vaerua Tapu kare e roa atu ana mei teianei.

GSAM 71Ka Akaoki Ainei Koe i te Basileia i teianei?

GSAM 71.1“E tei to ratou putuputuanga, kua ui ratou kiaia, na ko atura, E te Atu, ka akaoki akaou ainei koe i te basileia kia Iseraela i teianei tuatau? [Mei te mea e te karanga ra ratou e, Kua kite matou e e mea tika kia akasatauroia koe e kia tu akaou mai mei te mate, mei ta te au Tuatua Tapu i akakite, kare ainei ra koe e akaoki mai i te basileia i teianei?] Kua karanga atura aia kia ratou, Kare na kotou e kite i te au taime e te au tuatau ta te Metua i tuku ki raro i tona uaorai mana. Ka rauka ra to kotou mana kia tae mai te Vaerua Tapu ki runga ia kotou: e ka riro kotou ei au kite noku i Ierusalema, e Iudea katoa, e Samaria, e tae ua atu ki te openga o te enua. E kia oti tana tuatuaanga i teia au mea, e te akara ra ratou, kua apaiia atu aia ki runga; e kua uuna te tiao iaia mei to ratou mata. E te akara tamou ra ratou ki runga i te rangi iaia e aere atu ra, i na, kua tu mai e toko rua tangata ki o ratou ra ma te kakau teatea; e kua karanga maira raua, E te au tangata Galilea e, eaa kotou i tu ei e te akara ki runga i te rangi? Ko teia Iesu rai, tei apaiia atu mei roto ia kotou ki te rangi, ka oki mai aia mei ta kotou tikai i kite iaia i te aereanga atu ki te rangi.”50

GSAM 71Ka Noo Iesu ki te Rangi e Tae Ua Atu ki te Akaokianga i te Au Mea Katoa

GSAM 71.2E teianei, kua akaruke te Akaora ia ratou, e kua kite tikai ratou iaia i te “kakeanga ki te ngai i nooia e ia i mua ana,” kua rauka to ratou papu e ka apii mai te Vaerua Tapu ia ratou no te tuatau e tae mai ei te basileia. No reira, i roto i tana apiianga ki te au tangata i muri ake i te raukaanga mai te Vaerua, kua karanga a Petero e, “Ka tono mai aia ia Iesu Mesia, tei tutu aereia atu kia kotou i mua ana: koia te ka noo ki te rangi e tae ua atu ki te au tuatau e akaokiia ei te au mea katoa, ta te Atua i tuatua na roto i te vaa o tana au peroveta tapu katoa mei te akamataanga o te ao.”51

GSAM 71.3Kua oronga katoa te Vaerua Tapu ki te aposetolo ko Petero i te au tuatua no te au ao e toru: Te mea mua, ko te ao i mua ake i te vaipuke, tei takoreia ki te vai; te rua, ko te ao i teianei tei vaooia no te ai,—ko te ai tei akaputuia ki roto i te enua, mei ta te Urianga Akaou i tata,—taua ai ra te ka riro ei mate mutu kore, ei vavai e ei takore i te au tangata akono kore i te Atua; te toru, ko te enua ou, “te ngai e noo ei te tuatua tika;” me kore ra, mei ta tetai aronga i uri e, “te ngai e noo ei te aronga tuatua tika.”52

GSAM 72.1Kua akakite te aposetolo ko Paulo i te tuakaouanga o te au tangata o te Atua, e te tauianga o tona aronga tapu katoa mei te tu e mate ki te tu e kore e mate, “i te kamo ua anga o te mata, i te pu openga.” Kua akakite aia ki to Korinetia e te noo nei te Mesia ki runga i te terono o tona Metua, e ka noo rai aia ki reira e kia tukuia mai tona au enemi katoa ki raro iaia. Koia oki, e kia orongaia mai te basileia—tona uaorai basileia—ki roto i tona rima e te Metua, mei tei tuatuaia e te peroveta i Daniela 7:13, 14; Salamo 2:8, 9. Ki te ekalesia i Tesalonia kua akakite aia i te taeanga mai o te Mesia e te tuakaouanga ei irinakianga anake no ratou, e ei ngai e rauka ai te akapumaanaanga mou me akatakakeia to ratou au akaperepere ia ratou e te rima o te mate.53

GSAM 72Kare i Taka te Tuatau e Oki Mai ei te Atu

GSAM 72.2Kare rai te ekalesia i kite papu i te tuatau e oki mai ei te Atu. I roto i tana reta mua ki to Tesalonia, i te karangaanga te aposetolo e, “Ko tatou ko te aronga e ora nei e tei toe, ka apaiia ki runga,” kua manako te au taeake e te karanga ra aia e ka tae mai te Mesia koi ora ake tetai o ratou. I roto i tana episetole rua kua akatika aia i to ratou manako tarevake no tana reta, e kua akakite kia ratou e, “kare taua ra ra e tae mai, mari ra kia tupu na mua te akarukeanga i te akarongo, e kia akakiteia mai taua tangata ara ra, ko te tamaiti o te mate mutu kore; ko tei patoi e te akateitei iaia uaorai ki runga ake i te au mea katoa e karangaia e Atua, e tei akamoriia ra.”54

GSAM 72Te Akarukeanga i te Akarongo

GSAM 72.3E kua vai rai te ekalesia i te kimianga i tona mataara i roto i te poiri no te tuatau o te taeanga akaou mai o te Mesia. Kua kite te au taeake e ka tupu tetai akarukeanga i te akarongo; ko te uianga ra, eaa tona roa? Kua orongaia tetai pauanga kia Ioane i muri mai, iaia i roto i te orama i te motu ko Patamo, na roto i te au akatutuanga i roto i te pene tai ngauru ma rua e te tai ngauru ma toru o te Apokalupo—ko te “tuatau, e te au tuatau, e te apa tuatau,” te “a ngauru e rua marama,” te “tai tausani e rua anere e ono ngauru ra” (mataiti); kare ra te mea ka akairo i te akamataanga o taua tuatau roa ra i tupu ake. No reira kua irinaki e kua tiaki rai te ekalesia i te taeanga mai o te Mesia, ma te kore e kite papu i te tuatau tikai e mama mai ei aia; me oti oki taua tuatau mate ra, ka toe rai tetai tuatau poto no te tamaki e te autu no te ekalesia “toenga.”55

GSAM 73.1I te openga o te au papaanga o te Koreromotu Ou, kua akakite taka meitakiia mai kia tatou te tumu tuatua no te taeanga akaou mai o te Mesia. Mei te okotai irava i roto i te toru ngauru e taiku ra, i tetai tu, i te taeanga akaou mai o to tatou Atu ko Iesu Mesia. No teia, e te turanga o te ekalesia no taua irinakianga ra i roto i te au uki mei reira mai e tae ua mai ki teia tuatau, kua tuatua a Robert Patterson, D.D., i roto i tetai nutipepa ko te Interior, i raro i te upoko tuatua “Te Irinakianga Meitaki,” mei teia te tu:—

GSAM 73Te Tausani Mataiti o te Ao Nei—Patterson

GSAM 73.2“I to tatou Atu i akaruke i tona ekalesia ki runga i te enua kia aere atu ki te Metua, kua vaio aia iaia ki roto i te taitaia. Kua koropiniia tana au pipi e rima anere e te ao katoa o tona au enemi, tei akaputuputuia ki roto i te au akonoanga e te au kavamani patoi i te Mesia e tetai o te au mea ora pakari rava, tei ki i te makitakita kino rava, e tei apiiia e te au mea i tupu i roto i te au uki i te au ravenga ririnui rava no te takore. Kua kite te Atu i te kino e rokoia ai tatou; e i roto i tana au tuatua openga, kare aia i akameangiti i te reira, kare katoa aia i taputou e ka iti mai te makitakita o te ao e te mate o te ekalesia. Kua taputou ra aia e ka oki mai aia uaorai ei akatopa i tona au enemi, e ka tauturu aia ia tatou e tae ua atu ki taua ra meitaki ra. ‘Te makitakita maira to te ao ia kotou. E mate to kotou i te ao nei. Ka aue kotou e ka eva, ka rekareka ra to te ao. Ka taitaia kotou, ka tauiia ra to kotou taitaia ei rekareka.... E teianei, e taitaia to kotou, ka kite akaou atu ra au ia kotou, e ka rekareka to kotou ngakau, e kare e tangata e rave ke i to kotou rekareka. Me aere ke au, ka oki akaou mai au, e ka arataki ia kotou kiaku uaorai, ei reira katoa kotou, i te ngai e noo ei au.’

GSAM 74.1“Ko te reira te irinakianga meitaki no tona okianga mai uaorai, tei akapumaana ai aia i tona ekalesia i tona aereanga ke uaorai. I te katoaanga o te tuatau kare aia i konei, kua karanga aia e ka rokoia tatou e te mate; e ko te reira tikai tei tupu. Me ka rauka ia tatou tetai tuatau noo au i vao nei koi ngaro ake aia, me ka akaoraia tona ekalesia mei te tamaki mai a te ao, me ka vai tetai uki ma e kare te au tarutaru kino e tupu i roto i te sitona, me kore ra, me tae mai aia, e aravei mai te au tangata o tetai enua tei ki i te kakaa o te Atu iaia, me kore ra, me ka kite rai aia i te akarongo i te enua nei, ka riro te reira ei mea poitirere rava nana, kare aia i manako ana. Kare a Iesu i kite i teia tuatau o te tausani mataiti. Te karanga nei matou e kare aia i kite i te reira, no te mea kare aia i akakite mai kia tatou; e te karanga ra aia e, ‘Kua kapiki au ia kotou e e au oa, kua akakite oki au kia kotou i te au mea katoa taku i akarongo i taku Metua.’ Kare ra i roto i tana au tuatua e tana au parabole katoa e kitea tetai akakiteanga meangiti e kia irinaki tatou i tetai tuatau noo au e te kakaa i mua ake i tona taeanga mai. Kare katoa te au aposetolo i kite i tetai tausani mataiti e kare te Mesia i reira. E toru anere mataiti i muri ake i te aereanga ke o to tatou Atu, ko te irinakianga meitaki o te ekalesia, ko te irinakianga ïa i tona okianga mai.

GSAM 74.2“I te tupuanga ra o tona akarukeanga i te akarongo i akakiteia mua mai, kua akamata te vaine akaipoipo a te Mesia i te akapumaana iaia uaorai, koi ngaro ake aia, ki te pirianga oa ki te au ariki o te enua. No reira kua uri ke aia i tona mata mei te rangi i te itinga, e mei te okianga mai o tona Atu, te ka akaoti i tona ngateitei i te ao nei. I te tukuanga te aronga akatano i te akonoanga i te pu o te evangelia ki to ratou vaa ... kua purumia ke i reira rai te au moemoea no tetai tausani mataiti e kare te Mesia i reira, ... e kua akamata akaou te ekalesia i te tiaki i te taeanga mai o te Atu ei takore i te aneti-Mesia.... I roto i ta ratou au reta, ta ratou au akoanga e ta ratou au akakiteanga akarongo, kua akakite te aronga akatano i te akonoanga i to ratou irinakianga e ka tae mai aia i mua ake i te tausani mataiti.

GSAM 74.3“Kua akaoti te Uipaanga o Westminster i ta ratou akakiteanga akarongo ki tetai tuatua e akakite ra i to ratou akarongo i te taeanga akaou mai o te Atu, na roto i te au tuatua e akakite pu tikai ra i te akarongo o te aronga e irinaki ra e ka tae mai aia i mua ake i te tausani mataiti. Kua akakite ratou na roto i teia au tuatua teiaa: ‘Mei ta te Mesia e anoano ra kia papu tikai ia tatou e ka vai tetai ra akavaanga, ei arai i te tangata ravarai mei te ara, e ei akamaata atu i te akapumaanaanga o te aronga akono i te Atua i roto i to ratou au tumatetenga, kua anoano katoa aia kia kore te tangata e kite i taua ra ra, kia kopae ratou i te irinakianga katoa ki te kopapa, e kia matakite tamou, no te mea kare ratou i kite i te ora e tae mai ei te Atu: e kia papa ua rai i te karanga e, Ka aere mai, e te Atu ko Iesu: e ka aere viviki mai!’56

GSAM 75.1“Kua akaketaketa to tatou ui tupuna tei akatano i te akonoanga i to ratou ngakau i te tiakianga i te taeanga mai o te Atu, e kua akamaroiroi ratou ia ratou uaorai ki te kapikianga e, ‘Ka mou marie i te ngai tamaki! te aere mai nei oki aia ma te au nuku tauturu,’ e manako tei tukuia ki roto i tetai imene akaaraaraanga rongonui i teia tuatau, kua matau ra te aronga Covenanters o Sekotia i te tuatau taito i te reira.

GSAM 75.2“Kare i roa, kua akamata te rua o te akarukeanga i te akarongo i roto i te au ekalesia i akatanoia. I Sekotia kua tapaia te reira ko Moderatism; i Peritane, ko te apii a Ario, e i muri tata mai nei, ko te apii no te ekalesia e ariki ra i te au manako tukeke; e i Amerika kua kapiki te reira iaia uaorai ko te apii e tai ua tu tangata o te Atua; e i Tiamani, ko te apii e ko te manako o te tangata te akava. Kua akatu te reira i te manako o te tangata ei akava, e ta tatou akaraanga meangiti roa o teia tuatau ei akapapuanga, e kua patoi e kare tetai mea e tupu mari ra kia tau ki te au ture o te ao ta te tangata i kite. Kua akaiti te reira ia Iesu ki te turanga o tetai rabi ngati Iuda, tei mua ake tona manako i tona tuatau, kare rava ra aia i kite i te au kite kimi o teia tuatau. No reira kua tukuia te manako e ka oki mai tetai tangata mei te reira mei te ao kare e kitea kia tutara ki runga i te enua, ki roto i te au tua maani ua a te ngati Ebera.

GSAM 75Te Tuatua a Daniel Whitby no te Tausani Mataiti

GSAM 75.3“Kua uriia te au taputou no tona taeanga akaou mai e tona tutaraanga ki runga i te enua e ko te aiteanga, ko te totoa ua anga o tana evangelia, e te tukuanga i tetai tuanga maata o te ao ki raro i te akonoanga Kerititiano no tetai tuatau e tai tausani mataiti, me kore ra, mei ta tetai aronga i manako, e 360,000 mataiti; i taua tuatau ra ka tupu te kite o te au tangata i te au ravenga o te oraanga meitaki, e ka rauka ia ratou te noo au e te puapinga kare i aiteia i mua ana. E i te openga o taua tuatau roa ra, e roa rava e kare te manako o te tangata noa e rauka i te akara mei tetai openga ki tetai, peneiake ka tupu tetai ngaueueanga maata o te ao, e ka rauka i te karanga e ka tae mai te Atu e takore i te ao, e kapiki i te au tangata ravarai ki te akavaanga. Kua akamaataia e kua akariroia teia apii kia arikiia e te tangata e tetai tangata akamarama Tuatua Tapu no Peritane, ko Whitby te ingoa [kua mate a Daniel Whitby i te mataiti 1726]. Kua akapapu tana au reta i neneiia e e tangata aia no te apii a Ario; kua ariki maataia ra tana au akamaramaanga e te aronga mei iaia rai, e kua ariki meitaki te aronga e manganui e mou ra ki te au apii ekalesia i matauia, tei rauka ta ratou moni tauturu mei te au ekalesia o te kavamani i Europa, e to reira au oa, i tana tausani mataiti maani ua. Kua taputou oki te reira kia ratou e ka vai roa atu ta ratou au tuanga ngauru e to ratou au ngateitei. Na roto i to ratou mana i apaiia atu ei te reira ki Amerika, e kua taangaanga vivikiia i reira ei au tuatua matauia e ei au tuatua akamanea openga no te au oreromotu.”

GSAM 76.1Ko te reira te au apii i te au tuanga tukeke o te enua, ia tatou e akavaitata nei ki te tuatau i tono atu ei te Atu i te akamatakiteanga tapu no tona taeanga mai, kua vaitata tikai, “tei te au ngutupa.”

Notes

  1. Galatia 4:4, 5. ↩
  2. Roma 16:25-27. ↩
  3. Ephesia 3:3-9. ↩
  4. Te Inangaro o te au Uki, kapi 29, 30-34. ↩
  5. Luka 2:26. ↩
  6. Luka 2:28-38. ↩
  7. Luka 3:15-17. ↩
  8. Ioane 1:29-34. ↩
  9. Mataio 3:16, 17. ↩
  10. Ioane 10:41. ↩
  11. Luka 3:23. ↩
  12. Luka 4:16-21. ↩
  13. Mareko 1:15. ↩
  14. Angaanga 10:38; Ioane 3:2. ↩
  15. Ioane 14:8-11. ↩
  16. Te Inangaro o te au Uki, kapi 215. ↩
  17. Luka 7:19-22; Mataio 11:4. ↩
  18. Mataio 4:17. ↩
  19. Mataio 10:7. ↩
  20. Luka 10:9. ↩
  21. Ioane 7:46. ↩
  22. Mataio 12:23. ↩
  23. Mataio 13:54, 55. ↩
  24. Ioane 10:24. ↩
  25. Ioane 6:15. ↩
  26. Ioane 6:62. ↩
  27. Mataio 16:20-22; Mareko 9:31. ↩
  28. Mataio 16:28; Luka 9:27. ↩
  29. 2 Petero 1:16-19. ↩
  30. Mataio 17:22, 23. ↩
  31. Mataio 18:1; Mareko 9:33, 34. ↩
  32. Mataio 19:27, 28; Luka 22:28-30. ↩
  33. Mataio 20:20-24. ↩
  34. Ioane 11:47, 48. ↩
  35. Ioane 12:15. ↩
  36. Ioane 12:19. ↩
  37. Luka 19:40. ↩
  38. Ioane 12:32-34. ↩
  39. Ioane 13:33-36. ↩
  40. Ioane 14:1-3. ↩
  41. Luka 19:11-15. ↩
  42. Mataio 24:3, ↩
  43. Mataio 24; Luka 21; Mareko 13. ↩
  44. Mareko 14:50. ↩
  45. Mareko 9:10. ↩
  46. Mataio 28:2-4. ↩
  47. Mataio 27:52, 53. ↩
  48. Luka 24:13-27. ↩
  49. Luka 24:31, 32. ↩
  50. Angaanga 1:6-11. ↩
  51. Angaanga 3:20, 21. ↩
  52. 2 Petero 3:5-13. ↩
  53. 1 Tesalonia 4:13-18. ↩
  54. 2 Tesalonia 2:3, 4. ↩
  55. Apokalupo 12:17. ↩
  56. Te Akakiteanga Akarongo, Pene 33, tuanga 3. ↩

Note

Back