Pene 11 — Te Karere a te Angera Rua
GSAM 171.1“Kua aru maira tetai angera, i te na ko anga e, Kua inga, kua inga taua oire maata ra, ko Babulonia, no te mea kua akainu aia i te au pa enua ravarai i te wina o te riri o tana akaturi.”1
GSAM 171.2“Riri akera te pu o te are, kua karanga atura ki tona tavini, E aere viviki ki roto i te au arataa e te au mataara o te oire, e arataki mai ki konei i te aronga putaua, e te aronga apa te kopapa, e te pirikoki, e te matapo.”2
GSAM 171.3Na roto i tona au orometua kua akakeu te Atu i to te ao nei ki te karere e, “Kua tae te ora o tana akavaanga,”—e karere e rauka ana i te au tangata katoa i karanga e e iti tangata ratou nona i te taokotai ki runga i te reira, naringa ratou i inangaro. Ko te kapikianga mua teia ki te “kaingakai” akaipoipo. Kua akakiteia te reira “ki te aronga i patiia ra.”3 E no te mea kua kopaeia teia kapikianga ma te au kotoeanga tukeke, kua orongaia tetai kapikianga rua, tei tau ki te karere a te angera rua.4 Na teia kapikianga i akataka ke te Atu i tetai iti tangata kia aere ua atu e tae ki te openga o te tuatau, ma te marama e tupu ua atura o tana tuatua mou.
GSAM 171Te Kapikianga Rua ki te Kaingakai Akaipoipo
GSAM 171.4Te karanga ra te rua o te karere—tei aru mai i te kapikianga no te ora akavaanga—e, “Kua inga, kua inga taua oire maata ra, ko Babulonia, no te mea kua akainu aia i te au pa enua ravarai i te wina o te riri o tana akaturi.” E te karanga ra te kapikianga rua ki te kaingakai e, “E aere viviki kotou ki roto i te au arataa e te au mataara o te oire, e arataki mai ki konei i te aronga putaua, e te aronga apa te kopapa, e te pirikoki, e te matapo.” I roto i teia nga tuatua o te Tuatua Tapu, kua tapaia te aronga e karanga ra e e iti tangata ratou no te Atu e e “oire.” No ta ratou au akonoanga akarongo tei patoi tetai ki tetai e tei akatupu i te oripu, kua tapaia ratou ko “Babulonia.” I roto i tetai atu tuatua o te Tuatua Tapu no te au tuatau openga, te kite nei tatou e i mua tata ake i te taeanga mai o te Atu ka kapikiia mai tona iti tangata kia aere mai ki vao mei “Babulonia”: “Kua inga Babulonia maata, kua inga, e kua riro ei nooanga no te au demoni, e ei vairanga no te au vaerua viivii ravarai, e ei koanga no te au manu viivii e te rikarika ravarai.... E aere mai kotou ki vao mei roto iaia, e toku iti tangata, kia kore kotou e rave katoa i tana au ara, e kia kore kotou e rokoia e tona au mate.”5
GSAM 172“E Akamaara i te Tu i Akarongo ei Koe”
GSAM 172.1I roto i te tuatua ki te ekalesia i Saradi, te tatau nei tatou e, “E teianei, e akamaara i te tu i ariki ei koe e i akarongo ei, e mou marie, e tataraara. Kia kore ra koe e matakite, ka aere atu au kia koe mei te keia rai, e kare koe e kite i te ora e aere atu ei au kia koe.”6 I te akaraanga, kua tupu mai te ekalesia i Saradi na roto i te Tauianga Akonoanga, i muri ake i te tuatau poiri o te angaanga a “Iezebela”—te ekalesia tei akaruke i te akarongo. Kua akakiteia ki te ekalesia i Saradi e e ekalesia ora aia i mua ana; i tona akarongo anga ra e tona patoi anga i te apiianga no te taeanga mai o te Atu, kua tuku aia iaia uaorai ki tetai turanga e roko poitirereia ei aia e taua tupuanga ra mei tetai “keia i te po.” Ko te tu katoa te reira o te aronga e kapiki ra e, “E au e te ora,” i te vaitata anga mai o te Atu, mei tei akakiteia e te apotetoro ko Paulo i roto ia 1 Tesalonia 5:1-5. Ko te aronga e aru ra i te marama o te tuatua mou, kua tapaia ratou e e “tamariki no te ao,” e kare te Atu e aere mai kia ratou mei tetai keia.
GSAM 172.2I roto i teia akatakaanga peroveta no te au ekalesia e itu, te kite nei tatou e kua aru viviki mai te ekalesia i Philadelephia i te ingaanga o te ekalesia i Saradi; ko te aiteanga o taua ingoa ra, ko te aroa taeake. E ko te tu tikai teia o te aronga akarongo e 50,000 tei aratakiia mai ki vao mei te au ekalesia tukeke katoa na roto i te karere a te angera rua, e kua taokotaiia ratou ki te tapeka okotai o te aroa taeake ki runga i te tuatua mou maata e te tumu no te taeanga mai o Karaiti i te tuatau vaitata roa.
GSAM 173Te Tu i Tutuia ai te Karere Rua
GSAM 173.1I roto i The Midnight Cry o Tepetema 12, 1844, te vai ra tetai tuatua na Orometua J. V. Himes no runga i te karere a te angera rua, e te au mea i tupu tei arataki ki te tutuanga i taua karere ra. Kua tataia te ra e te ngai i runga i tana reta, ko McConnelsville, Ohio, Aukute 29, 1844, e te na ko ra e:—
GSAM 173.2“I to matou akamata anga i te angaanga ma Taeake Miller i te mataiti 1840, e iva mataiti tana i tutu aere ana. I roto i taua tuatau ra, mei te mea e koia anake ua. Inara kua rave tamou aia i tana au angaanga, e kua puapinga te reira i te akaaraanga i te aronga e akakite ra i to ratou akonoanga ki te manakonakoanga mou o te iti tangata o te Atua, e ki te akateateamamaoanga e tau kia raveia no te taeanga mai o te Atu; e kua akaara katoa i te au tu tangata ravarai kare i ariu mai ki te Atua kia kite i to ratou turanga ngaro, e i te umuumu kia tataraara viviki e kia ariu mai ki te Atua, kia rauka ia ratou te aravei i te Tane Akaipoipo ma te au i tona taeanga mai. Ko te au akakoroanga maata teia o tana au angaanga. Kare aia i tauta i te ariu mai i te tangata ki tetai pupu me kore tetai pae i roto i te akonoanga.
GSAM 173.3“I to matou irinaki anga e e tuatua mou te taeanga mai tei vaitata, e to matou ariki anga i taua apiianga ra ki mua i te tangata, kua akono matou i taua au manako rai, e kua aru i taua mataara rai i rotopu i te au pupu akonoanga tukeke, i te au ngai i kapikiia ei matou e te aratakianga a te Atua kia angaanga. Kua akakite matou ki te au orometua e te au ekalesia e kare te vavaiianga ia ratou, me kore te akatakakeanga e te akararuraruanga ia ratou, i roto i ta matou angaanga: okotai o matou akakoroanga taka meitaki, ko te oronga i te ‘kapikianga,’ te akamatakiteanga no te akavaanga ‘i te ngutupa,’ e te akakeuanga i to matou au taeake tangata kia akateateamamao no taua tupuanga ra.... Ko te au orometua e te au mema tei ariki i te puapinga o ta matou au angaanga, kare ra i ariki tika i roto i te ngakau i taua apiianga ra, kua kite ratou e kia aru ratou i te apiianga, e kia tutu e kia mou marie i te reira, me kare, i te tuatau ngata tei tae tika mai ki runga ia ratou, ka tupu te manamanata i rotopu ia ratou e te aronga akarongo tei papu e tei mou marie. No reira kua iki ratou i te patoi i te apiianga, e kua akakoro tetai pae na roto i tetai ravenga, e tetai pae na roto i tetai atu, kia akamutu i te tuatuaanga no te reira. Na teia i tuku i to matou au taeake e te au tuaine i rotopu ia ratou ki tetai turanga ngata roa. Ko te maata anga ia ratou kua aroa i to ratou au ekalesia, e kare i rauka ia ratou i te manako i te akaruke anga. Inara, i te aviriia anga ratou, te takinga kinoia anga, e te akaateaia anga na roto i te au ravenga tukeke mei to ratou au tikaanga e te au rekarekaanga o mua, e i te tāpuia anga te ‘kai i te tuatau tau’ mei ia ratou, e i te akatangiia anga te imene akavare o te ‘au e te ora’ ki roto i to ratou taringa mei te Sabati ki te Sabati, kua ngaro viviki to ratou inangaro tikai ki to ratou uaorai pupu, e kua tu ki runga ma te mana o to ratou ririnui, kua akaruke i te amo, e kua akateitei i te kapikianga e, ‘E aere mai kotou ki vao mei roto iaia, e toku iti tangata.’
GSAM 174I Roto i Tetai Turanga Ngata
GSAM 174.1“Na teia tu o te au mea i tuku ia matou ki tetai turanga ngata, (1) no te mea tei te openga tikai matou o to matou tuatau peroveta, i reira matou i manako ei e ka akaputuputu mai te Atu i tona au tangata katoa kia okotai; e (2) kua tutu tamou matou i tetai apiianga ke; e i teianei kua taui te au mea tei tupu, ka manakoia e e tu pikikaa to matou me taokotai matou ki te kapikianga kia akatakake e kia vavai i te au ekalesia tei ariki ia matou e ta matou karere. No reira kua ekoko matou, e kua rave ua rai ki runga i to matou turanga mua, e tae ua atu ki te rave anga te ekalesia e te au orometua i taua mea ra e kua kore atura e mataara ke no matou: ma te mataku i te Atua, kua anoanoia matou kia tu ei paruru i te tuatua mou e te au tamariki o te Atua tei takatakaiia ki raro.
GSAM 174Te Akaraanga a te au Apotetoro no to Matou Mataara
GSAM 174.2“‘Kua tomo atura aia ki roto i te sunago, e kua tuatua ma te mataku kore e toru marama, i te uriurianga e te akapapuanga i te au mea no te basileia o te Atua. Inara, i te ketaketa anga tetai pae, e kare i akarongo, kua tuatua kino ratou i taua mataara ra ki mua i te urupu tangata; kua aere ke atura aia mei ia ratou, e kua akatakake i te au pipi, i te uriurianga i te au ra ravarai i roto i te apii o tetai tangata ko Turano.’7 Kare to matou au taeake i akakeuia kia aere mai ki vao e kia akatakake mei te au ekalesia e tae ua atu ki te ‘ketaketa anga tetai pae’ e to ratou ‘tuatua kino anga i taua mataara [te taeanga mai o te Atu] ki mua i te urupu tangata.’ Kare i rauka ia ratou i te akakoromaki i teia ‘tuatua kino’ a te ‘au tavini kino,’ e ko te au ekalesia tei rauka i te aru i te mataara o te takinga kino e te ‘tuatua kino’ ki te aronga e tiaki ra i te ‘manakonakoanga meitaki,’ i to ratou manako e e au tamaine tikai ratou na Babulonia i roto i te tuatua muna. Kua akakite ratou e ko to ratou tu te reira, e kua aere mai ki roto i te rangatiraanga o te evangelia. E noatu e kare tatou katoatoa e manako okotai e koai tikai ma tei riro ei Babulonia, kua manako okotai tatou kia akatakake viviki e kia mutu kore mei te aronga ravarai e patoi ra i te apiianga no te taeanga mai e te basileia o te Atua tei vaitata mai. Te irinaki nei tatou e e mea teia no te ora e te mate. E mate te noo piri ua ki taua au putuputuanga ra e akavaavaa ana me kore e patoi ana i te taeanga mai o te Atu. E ora te aere mai ki vao mei te au peu tukuanga katoa a te tangata, e te tu ki runga i te tuatua a te Atua, e te akara i te au ra ravarai no te mamaanga mai o te Atu. No reira te karanga nei matou i teianei ki te aronga ravarai tei mau i tetai ua atu tu i raro i te amo o te tu tavini, ‘E aere mai kotou ki vao mei roto mai ia ratou, e kia taka ke kotou, te tuatua maira te Atu, e auraka e amiri i te mea viivii; e naku e ariki atu ia kotou, e ei Metua au no kotou, e ei tamariki tamaroa kotou naku e ei tamariki tamaine, te tuatua maira te Atu Mana Katoatoa.’”8
GSAM 175Te Patoianga Kare e Rauka i te Akamarama
GSAM 175.1Te tuatua nei a Wm. Miller i teia tu no te taumaroanga i vai ana i taua tuatau ra i rotopu i te au ekalesia e te au Adventist:—
GSAM 175.2“E mea tuke roa e kare e rauka i te akamarama e te kopae nei te au ekalesia Kerititiano i teia apiianga, e te akaatea nei i to ratou au mema no teia manakonakoanga meitaki. Kua kite au e te karanga ra tetai au ekalesia Bapetito e kare ratou e akaatea ana ia ratou no to ratou akarongo, no to ratou kapitianga ra i te kaingakai a te Atu ma te aronga e akarongo ra i te taeanga mai. E teianei, me kare no to ratou akarongo i tetai Akaora e aere mai ra, eaa ra au i akakoreia ei mei to ratou au ngai tutuanga, ko au tei kore rava i kapiti i te kaingakai a te Atu ma tetai ke atu mari ra ma tetai ekalesia Bapetito? E kotoeanga pikikaa te reira. Inara kare teia e riro ei kotoeanga na te au Metotito e te au Peresipeteriana; no te mea te ariki nei ratou i te kapitianga i te kaingakai a te Atu ma te au pupu akonoanga tukeke. Eaa ra ratou i akaatea ei i te tangata? Kua akarongo au e kua akaateaia tetai pae no te ‘imeneanga’ i te au imene no te taeanga akaou mai; tetai pae no te neneva, e ko te neneva anake ua i akapapuia no ratou ko to ratou tiaki anga ia Karaiti. E te Atua, ‘e akakore mai koe i ta ratou ara, kare oki ratou i kite i ta ratou e rave nei.’”
GSAM 176Ta Storrs Tuatua no te Tu o te au Ekalesia
GSAM 176.1Kua tuatua a George Storrs i teia tu no te tu o te au ekalesia ki te au Adventist:—
GSAM 176.2“Ko teea o ratou, i teianei tuatau, kare e karanga ra e, ‘Te noo nei au ei ariki vaine’? E ko teea o ratou kare e akarekareka ra ia ratou uaorai ki te manako e ka tae ki tetai ra e ka riro ia ratou te ao nei, e ka tukuia te reira ki raro i to ratou akarongo? Ko teea o ratou ka tuku i tetai tangata kia noo ma te au i rotopu ia ratou, e akakite atea ua ana ma te mataku kore i tona akarongo i te taeanga mai tei te ngutupa? Kia noo rai tetai i rotopu ia ratou ma te kore e tamanamanataia, kare ainei tei anoanoia kia ‘akakore takiri koe’ i te akakite anga ki mua i te tangata i toou akarongo e ka tae mai te Atu i teia mataiti, noatu eaa toou irinakianga no runga i taua mea ra, e noatu te maata o toou manako e e mea puapinga kia kapiki e, ‘Ka mataku i te Atua, e oronga i te kakā kiaia, no te mea kua tae te ora o tana akavaanga’?”
GSAM 176Te Akakiteanga a Mansfield
GSAM 176.3I roto i tana tataanga mei Oneida, N.Y., Mati 21, 1844, te akakite nei a L. D. Mansfield e:—
GSAM 176.4“Te akakeu nei te Atua i te au manako o tana au tamariki akaperepere e tiaki ra i te Atu mei te rangi mai, e te arataki nei ia ratou kia akarongo i te angera ‘tei apai i te evangelia mutu kore kia tutu, i te na ko anga e, Kua tae te ora o tana akavaanga,’ e kia akarongo katoa ki te akaueanga i muri mai, ‘E aere mai kotou ki vao mei roto iaia, e toku iti tangata!’ Kua papu maata atu toku irinaki i teianei i to tetai ua atu tuatau i mua ana, e e tuanga maata te au putuputuanga akonoanga o teia tuatau no taua Babulonia ra, te ka uriia ki raro ma te ririnui, e kare rava e kitea akaouia.... Inara, i toku manako, i roto i tetai o te au putuputuanga, te aiteanga ki te tara meangiti tei kitea puia atu. Ka akamarama tetai au akaraanga i teia mea.
GSAM 176Kua Kitea te Vaerua o te Urupu Kino
GSAM 176.5“Kua rave tetai taeake i te angaanga puapinga roa i teia ngai, i te akakiteanga i te taeanga mai o te Atu, e kua akataka aia i tetai tuatau kia tuatua i tetai ngai. Kua arataki te Atu i te au mea e i taua tuatau ra e tai ngauru ma ono maire tona mamao mei te ngai i akatakaia, inara tei reira tetai orometua _____ e arataki ra i tetai urupu kino, ma te pia kerekere e te au uruuru manu, kia parai atu i te reira ki taua tavini o te Atua Teitei Rava ra. Kare i roa i muri ake kua akamata taua orometua rai i tetai uipaanga e raveia no tetai au ra e manganui, inara e anuanu e kua toka i te anu te au mea katoa mei te vai toka maata o te Pae Apatokerau—kare e tangata i akaaraia me kore i ariu mai ki te Atua. I te openga, kua karanga te orometua e te manako ra aia e ‘ka anoanoia aia kia noo ki te nooanga o te aronga e apiapi ra i to ratou ora.’
GSAM 177.1“Mei to matou akamata anga i te rave uipaanga i konei, kua karanga tetai arataki pupu i teia oire ki tana pupu e, me tomo tetai tangata ki roto i tona are e karanga e te irinaki ra aia e ka tae mai a Karaiti i teia mataiti, ka tuaru aia iaia ki vao.”
GSAM 177Te Apainga ki te Au Ekalesia
GSAM 177.2I teia ngai ka tuku mai matou i tetai akakiteanga ako no roto mai i tetai tuatua ki te uipaanga o te aronga akarongo i te taeanga mai, tei putuputu ki Boston, Mass., i te rā 31 o Me, 1844, e kua tainaia e Wm. Miller, Elon Galusha, N. N. Whiting, Apollos Hale, e J. V. Himes. Teia ta ratou i karanga:—
GSAM 177.3“E rauka katoa ia matou kia tuatua no runga i to tatou apainga ki te au ekalesia. I konei, mei te maataanga o tetai au mea ke atu, te manako nei matou e tei nga pae mamao e rua te kino. Te tu mua o taua kino ra, ko te tukuanga i te mana o te ekalesia ta tatou e piri ra kia akamuteki ia tatou i roto i tetai tuatua no to tatou apainga. Kare matou e ekoko e e au tausani tei tuku ia ratou uaorai ki raro i te akaapaanga a te Atua, no to ratou akarongoanga ki te au umuumuanga a to ratou au ekalesia, tei kore i tau ki te Tuatua Tapu, i roto i teia mea. Naringa ratou i akamou i to ratou manako e i vai tiratiratu, kua meitaki atu to ratou turanga i teianei e kua maata atu ta ratou tauturu, noatu e ka anoanoia ratou kia akakoromaki i te mamae.
GSAM 177.4“Te rua o te tu kino, ko te tukuanga ia tatou ki te ngakau akaoko ki te au ekalesia no ta ratou ravenga tau kore kia tatou, e te tamakianga atu ki te au akanoonooanga katoatoa mei te reira rai ma te kore e iki. No runga i te apainga a te au Adventist ki te au ekalesia ta ratou e piri ra, me patiia mai matou kia ako atu ia ratou, kare e rauka ia matou kia oronga i tetai au aratakianga e tau ki te katoatoa. E rave ratou i te mea e tau ki to ratou au turanga, ma te mataku i te Atua.
GSAM 178.1“Inara, e tau tatou kia akamou i to tatou manako kia rave i ta tatou apainga, kia akakite i te tuatua mou i te au atianga tau e te meitaki katoa. E me riro ta tatou raveanga i teia ei akakino i te manako o te au ekalesia, e ka akamataku mai ratou kia tuaru ia tatou me kare tatou e muteki (inara, me kite tatou e e tau kia akamutu i to tatou pirianga ki te ekalesia ma te au, ko te mataara meitaki atu rai te reira), e rave tatou i ta tatou apainga. E me tuaruia tatou, kia akakoromaki marie tatou i taua kino ra, e kia puareinga tatou kia aere ma to tatou Atu ‘ki vao ake i te ngutupa, ma te amo i tona akama.’”
GSAM 178.2Na roto i teia au tuatua tei taikuia no runga i te ravenga a te au ekalesia ki te aronga tei akakite i te karere a te angera rua, e kite ngoieia e no teaa, ei tupuanga mua no teia rua o te kapikianga ki te “kaikai aiai,” kua kapikiia te aronga tei akaputuputuia ki roto i te anana okotai i te vaerua e ko “te aronga pirikoki,” “te aronga koki,” e “te aronga matapo.” Te akaari puai mai ra teia i te takinokino ta ratou i rokoia mei te “tā” a to ratou au “oa tavini,” te aronga tei akatakakeia ratou mei roto mai.
GSAM 178E Iti Tangata Tuke tei Ikiia kia Rave mai i te Au Tuatua Mou Ou
GSAM 178.3E kite taka meitakiia te akakoroanga o te Atu i te kapikianga mai i tetai iti tangata tuke kia aere mai ki vao, i raro ake i te akakiteanga o te karere a te angera rua—te rua o te kapikianga ki te “kaikai aiai”—e te “kapikianga o te turuaipo.” Ka kimiia e ka akakiteia te au tuatua mou akaperepere no te au rā openga. Kare e rauka taua angaanga ra i roto i te au ekalesia tei “tapeaia e to ratou au akakiteanga akarongo,” mei te tu katoa rai e kare e rauka i te ekalesia o te au aposetolo kia akakite i te evangelia ki to te ao katoa, me piri ua rai ratou ki te au pupu akonoanga ngati Iuda. Kua kapiki te Atua kia akatakake ratou i reira,9 E kua kapiki katoa aia kia akatakake te aronga akarongo i te taeanga mai mei te aronga ka kimi i te tapea ia ratou ki roto i te koropini o to ratou au akakiteanga akarongo.
GSAM 179Te “Au Tuatua Ako e Ono” a Storrs
GSAM 179.1Kare i roa i muri ake i teia aereanga mai ki vao, kua kite tatou e kua tae mai te marama ki te au pupu o te aronga akarongo i te taeanga mai no runga i te akautunga a muri atu, mei tei akatakaia i roto i te puka rikiriki “Au Tuatua Ako e Ono,” na George Storrs. Te apii ra taua puka e e mea mate te tangata i tona tu tikai; e kare o te aronga mate e kite i tetai mea i rotopu i te mate e te tuakaouanga; e ko te akautunga openga o te aronga akono kore i te Atua, ko to ratou akakore takiriia; e e apinga aroa na te Atua te ora mate kore, e rauka mai na roto anake i te akarongo ki to tatou Atu ko Iesu Mesia.
GSAM 179.2Kua ariki te au tausani Adventist i teia apiianga no runga i te tu o te tangata, kare ra ratou katoatoa. Kare te patoianga i te reira i akatupu i te oripu i rotopu ia ratou, no te mea kua manakoia e e mea no te akarongo anake te reira, kare ei timata i te meitaki o te tu o te tangata. No reira kare ta ratou angaanga taokotai i motu, i te akamatakite i to te ao e kua vaitata te taeanga mai o te Mesia. Inara, kua riro te reira ei akaara i te riri o te au ekalesia kia ratou.
GSAM 179Kare i Rauka te Akapapu e e Tarevake te “Au Tuatua Ako e Ono”
GSAM 179.3Ko te orometua Metotiti i te oire i noo ei au, tei kapiti ana i te tutu i te apiianga no te taeanga mai i te mataiti 1843, kua rauka mai iaia te “Au Tuatua Ako e Ono.” Kua tatau aia i te reira, e kua akakite tika ki te au mema o tona ekalesia e kare e rauka iaia kia akapapu e e tarevake te apiianga. Inara, i tona kiteanga e e manganui te au mema o tona ekalesia tei ariki i te reira, kua ako aia i tetai papaki kia kore e tatau i te puka, no te mea “ka akarongo ratou i te apiianga me tatau ratou i te reira.” I te marama ko Tepetema, 1844, i muri ake i to teia orometua okianga mai mei te Uipaanga o te au Ekalesia i te enua no te mataiti, kua tu aia ki runga i tona ngai tutu e kua patoi i mua i te katoatoa i te apiianga no te taeanga mai. Kua pati akaaka aia i te akakoreanga a te ekalesia i tana tarevake i te patianga i te aronga ako kia tuatua i roto i te are.
GSAM 179Akavaia no te Apii Tarevake
GSAM 179.4Kare i roa i muri ake i teia ravenga a te orometua, kua tautaia kia akava i te aronga akarongo i te taeanga mai no te apii tarevake. Inara, no te mea kua akatikaia ratou kia paruru i ta ratou au tuatua mei roto i te Bibilia, kare te ekalesia i autu. Kua tuaruia tetai papaki mei teia ekalesia no te mea kare to ratou aerenga i tau ki te au ture akateretereanga, e e manganui tetai aronga ke tei akaruke i te ekalesia no teia tuaruanga i te au mema tei kore i rauka kia akaariia e kua patoi to ratou akarongo i te au Tuatua Tapu. Kua pera te apiianga no te taeanga mai i te araiia mei te ekalesia e tuatau ua atu, i te ngai tei kite ei te au anere i te Akaora e kua rekareka i roto i te Atua.
GSAM 180.1Tei raveia i roto i te oire i anau ei au, kua rave katoaia i roto i te au anere ekalesia ke atu i te enua katoa. Te aronga tei takinokinoia mei te reira rai e to ratou au taeake o mua ana, kua rauka mai te akapumaanaanga maata na roto i te au tuatua a te peroveta ko Isaia: “E akarongo mai i te tuatua a te Atu, e kotou te ru ra i tana tuatua: Kua karanga to kotou au taeake tei makitakita ia kotou, e tei tuaru ia kotou no toku ingoa, Kia akakakaia te Atu; ka mama mai ra aia kia rekareka kotou, e ka akamaia ratou.”10
GSAM 180Kua Akaariia te Riri o te Aronga Kino
GSAM 180.2I te vaitataanga mai te rā i manakoia e ka tae mai te Atu, kua maroiroi atu te aronga akarongo i ta ratou angaanga, e kua kino atu te riri e te aviri o te aronga kino. Ka kiteia teia i roto i te tuatua a te tangata akatere o te Kapikianga o te Turuaipo o te rā 31 o Okotopa, 1844:—
GSAM 180.3“Te tupuanga o teia angaanga i roto i te aronga kino, kua tauturu maata katoa i te akapapu ia matou i to matou akarongo e tei roto te Atua i te reira. I te putuputuanga te au tamariki a te Atua kia tipapa e kia akaaka ia ratou uaorai ki mua iaia, e kia akapapa no tona mamaanga mai, mei te mea e tau ki tetai pupu aronga ara te ka ora na roto anake i te aroa ua, kua akaari te aronga kino i te ngakau kino maata rava. Kare matou i akakite i to matou au uipaanga mari ua i roto i ta matou uaorai nutipepa, kare katoa i pati i te katoatoa kia tae mai ki reira; inara kua tomo putuputu mai te au tamariki a Beliala, e kua akatupu i te tamanataanga maata. I te aiai o te Maanakai, te rā 12 o teia marama [12 Okotopa, 1844], kare matou i rave i tetai uipaanga i roto i te are uipaanga, kia rauka i te tangata tiaki are [tangata akono are] tetai atianga kia tamā i te are no te Sabati [Tapati]. Inara kua tomo marō taua pupu tangata oripu ra ki roto i te are, e kare ratou i akatika i taua tikaanga ra. Inara, ma te kore e patiia, kua tae viviki mai te tavana maata o te oire e kua tuaru ia ratou.
GSAM 181.1“I to matou au uipaanga i te Sabati i muri mai, i te kianga o te are uipaanga, kua ki te mataara i mua i te are i te pupu tangata maata. E manganui ia ratou tei riri no te mea e e aronga tetai e akarongo ra i te taeanga mai o te Atu. I te aiai, no te oripu o te au tangata, kare tetai uipaanga i raveia; inara kua ki vave te mataara i taua pupu tangata ra. Na te tae vivikianga mai o te tavana maata o te oire e tona au akava maroiroi i akamatara i te mataara, i muri ake i te tukuanga atu i tetai papaki ki te are tiaki o te au akava. Kua rauka anake ia matou kia akaaite i te ravenga a taua pupu tangata ra ki te aronga tei akapuni i te ngutupa o Lota, i te aiai i mua ake i te akapouanga o Sodoma.... Kua tupu poitirere ta ratou angaanga, i te tuatau okotai e i te au ngai e manganui. No reira, kua akaketaketa to matou manako e ko teia tikai taua marama ra, i te akaarianga mai o taua ravenga ra i te rā mua o te marama itu o te ngati Iuda.”
GSAM 181Kua Aao te Aronga Aviri i te Au Kakau Kakeanga ki te Rangi
GSAM 181.2I te rā 22 o Okotopa, 1844, te rā i ope ei nga rā e 2300, i Paris, Maine, te putuputu ra te aronga akarongo ki roto i te are akamorianga, ma te pure ki te Atua ma te ngakau akamou, i te tapapaanga e ka tae mai te Atu i taua rā ra. Kua akaputuputu te aronga aviri ki te pae o te are, ma te imene i te au imene aviri. E rua o teia au tangata oripu kua aao i te au kakau teatea roroa e kua kake ki runga i te kauru o te are, ma te imene e te aviri i te aronga i roto i te are tei pure e tei tiaki i te taeanga mai o te Atu.
GSAM 181.3Penei kua akamata mei teia tupuanga mai te au tuatua pikikaa tei akakite aereia no runga i te au Adventist tei aao i te au kakau kakeanga ki te rangi. Noatu kua oronga te au nutipepa no te taeanga mai i te tutaki, e $500 tona maataanga teitei, no tetai tupuanga okotai tei akapapuia e kua aao tetai Adventist i te kakau kakeanga ki te rangi i te mataiti 1844, e kua tiaki mei te reira rai i te taeanga mai o te Atu, kare rava tetai tupuanga okotai i akaariia mai.
GSAM 182Te Kiteanga na te Peroveta a Hazen Foss, 1844
GSAM 182.1I taua tuatau ra, te noo ra i Poland, Maine, tetai mapu tane ko Hazen Foss tona ingoa, tei akarongo papu e ka tae mai te Atu i te rā tai ngauru o te marama itu. E tangata manea aia, e reka tana tuatua, e kua meitaki katoa tona apiianga. E torutoru epetoma i mua ake ka ope ei te “kapikianga o te turuaipo,” kua akavaitata mai te Atu e kua oronga mai iaia i tetai kiteanga na te peroveta. I roto i te reira kua akaariia mai kiaia te aerenga o te iti tangata o te taeanga mai ki te oire o te Atua, e te au kino ka rokoia ratou. Kua orongaia mai kiaia tetai au karere akamatakite tana ka akakite atu, e kua kite katoa aia i te au timataanga e te takinga kino ka aru mai me tiratiratu aia i te akakiteanga i tei akaariia mai kiaia. Mei ia Foy rai, kua akaariia mai kiaia e toru takainga e tae ki reira te iti tangata o te Atua ki runga i te mataara e tae atu ki te oire tapu. No tona akarongo papu e ka tae mai te Atu “i nga rā toe ua” (mei ta ratou e imene ra i reira), kare i rauka iaia kia akamarama i te tuanga o te kiteanga na te peroveta no runga i nga takainga e toru ki runga i te mataara. E no tona ngakau parau i tona tu tikai, kua akaariu ke aia mei te amoanga i te satauro e kua patoi i te akakite i te reira. Kua akaari akaouia mai te kiteanga na te peroveta i te rua o te taime. Kua akakite katoaia mai kiaia e, me patoi ua rai aia i te akakite i tei akaariia mai kiaia, ka raveia atu te apainga mei iaia, e ka orongaia ki tetai o te au tamariki paruparu rava a te Atu, ki tetai ka akakite tiratiratu i ta te Atua ka akaari mai. Kua patoi akaou aia. I reira kua orongaia mai tetai kiteanga na te peroveta i te toru o te taime, e kua akakiteia mai kiaia e kua matara aia mei taua apainga ra, e kua tukuia te apainga ki runga i tetai o te aronga paruparu rava i rotopu i te aronga paruparu, te ka rave i ta te Atu i akaue.
GSAM 182Kare a Foss i Rauka kia Akakite i Tona Kiteanga na te Peroveta
GSAM 182.2Kua poitirere taua mapu ra i teia, e kua iki aia kia akakite i tei akaariia mai kiaia, e kua akakite atu i te tuatau o tana uipaanga. Kua putuputu maata mai te tangata kia kite e kia akarongo. Kua akakite meitaki aia i tona tupuanga, i tona patoianga i te akakite i ta te Atu i akaari mai kiaia, e i te au mea ka tupu no taua patoianga ra. “I teianei,” i karanga ai aia, “ka akakite au i te kiteanga na te peroveta.” Aue ra! Kua topa te tuatau: kua tu muteki aia ki mua i te tangata mei tetai tiki rai, e i te openga kua karanga mai ma te mamae ngakau maata rava, “Kare e rauka iaku kia maara mai tetai ua atu tuatua o te kiteanga na te peroveta.” Kua taviri aia i tona nga rima ma te mamae, i te na koanga, “Kua akatupu te Atua i tana tuatua. Kua rave atu aia i te kiteanga na te peroveta mei iaku nei,” e ma te manamanata maata i roto i tona ngakau kua karanga mai aia, “E tangata ngaro au.” Mei taua taime mai kua ngaro tona manakonakoanga ki te Mesia, e kua noo aia ma te kore rava o te manakonakoanga. Kare rava aia i tae akaou ki tetai uipaanga Adventist, e kare ona inangaro uaorai ki te akonoanga. I te au tu e manganui, ko te mea iti roa ka rauka kia tuatua no runga iaia, e kua riro tona tu ei tu o tetai tei kore te aratakianga maru a te Vaerua o te Atu, o tetai “tei tukuia ki tona uaorai au aerenga, kia ki aia i tana uaorai au angaanga.” I teia tu o tona ngakau kua mate aia i te mataiti 1893.
GSAM 183Kua Akakite Tetai ke i te Kiteanga na te Peroveta a Foss
GSAM 183.1E toru paa marama mei te taime tei kore i rauka iaia kia maara mai tona kiteanga na te peroveta, kua akarongo aia mei roto i tetai piha i te pae mai i tetai kiteanga na te peroveta e akakiteia ra e tetai ke. Kua raveia te uipaanga i roto i tetai ngutuare tangata i te ngai tei reira katoa aia. Kua pati maataia aia kia tomo mai ki te uipaanga, kare ra aia i inangaro. Kua karanga aia e kua aite vaitata tikai taua kiteanga na te peroveta ra ki tei akaariia mai kiaia, mei ta tetai nga tangata e rua ka akakite i te mea okotai. Kua pera i te kiteia tei kite aia, kare ra i rauka kia maara mai i tona tautaanga i te akakite. I tona kiteanga i taua tangata ra i muri ake, kua karanga aia, “Teia te tangata ta te Atu i tuku i te apainga ki runga iaia.”
GSAM 183Te Taitaia Maata
GSAM 183.2I te openga kua tae mai te rā tai ngauru o te marama itu, i te tareanga o te ngati Iuda (22 Okotopa, 1844). I reira te au tausani e te au tausani tei akara ki taua rā ra ei akatupuanga i to ratou au manakonakoanga. Kare ratou i akapapa i tetai apinga no teianei ao no muri ake i taua rā ra. Kare katoa ratou i akono i te manako, “me kare e tae mai,” mari ra kua akanoonoo i ta ratou au mea o teianei ao mei te mea e te tapapa ra ratou e ka ope to ratou oraanga i taua rā ra. Kua akamatakite e kua ako ratou i te aronga kino kia rere mei te riri ka tae mai, e e manganui o taua aronga ra tei mataku e penei e tuatua mou tikai taua karere ra. Kua ako e kua pure ratou ma to ratou au kopu tangata, e kua poroporoaki ki te aronga o ratou tei kore i oronga i to ratou ngakau ki te Atua. Kua poroporoaki ratou ki te au mea katoatoa o teianei ao ma te tu manako pakari o tetai tangata tei manako e te vaitata ra aia i te tu i mua i te aro o te Akava o te enua katoa. Kua putuputu ratou mei te reira rai ki to ratou au ngai akamorianga, ma te manako tapapa e kare vaitata e rauka kia akaea, i te tiakianga i te au atianga ravarai kia akarongo i “te reo o te angera maata e te pu a te Atua,” e kia kite i te au rangi e kakā ra i te kakā o to ratou Ariki ka tae mai.
GSAM 184.1Kua aere marie te au ora, e i te openga, kua opu te rā ki raro ake i te pae opunga, e kua ope te rā tai ngauru o te marama itu o te ngati Iuda. Kua akatotoa akaou te poiri o te po i tona tapoki taitaia ki runga i te ao; inara, ma taua poiri ra kua tae mai tetai mamae taitaia ki te ngakau o te aronga akarongo i te taeanga mai. Kare tetai taitaia ke e aite ki te reira, mari ua te taitaia o te au pipi a to tatou Atu, ia ratou e aere marie ra ki to ratou au ngutuare i te po i muri ake i te tamateanga ki runga i te satauro e te tanumanga iaia, tei arataki ratou ma te re ki roto i Ierusalema ei Ariki no ratou i tetai tuatau poto ua i mua ake.