Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
28 / 31
28 / 31

Pene 25 — Te Au Ngutuare Apii

John Norton Loughborough

GSAM 391.1“E kimi i te pakari, e kimi i te kite; auraka e akangaropoina, auraka katoa e akaruke i te au tuatua a toku vaa. Auraka e akaruke iaia, e nana koe e akono; e aroa atu iaia, e nana koe e tiaki. Ko te pakari te mea maata; no reira e kimi i te pakari; e i roto i taau au kimianga katoa, e kimi i te kite.”1

GSAM 391Te Are Apii a te Puapii G. H. Bell

GSAM 391.2I teia tuatau kua tupu maata te angaanga apii a te akonoanga. Mei te au tuanga ke o te angaanga tei akaariia i mua ake nei, e mea meangiti tikai tona akamataanga. I te mataiti 1868 kua akatuera te Puapii G. H. Bell i tetai are apii i roto i te ngutuare opati taito, i te poro i te pae tokerau-itinga o te au mataara Kalamazoo e Washington, i Battle Creek. Pera katoa, i te tuatau tupuanga o te mataiti 1871, i te otianga o te Uipaanga Rahi, kua raveia tetai apii tuatua no te au orometua e a epetoma te roa, ei tauturu i te aronga e rave ra i te angaanga orometua e te angaanga ekalesia.

GSAM 391Te Patianga kia Akatuia tetai Are Apii no te Akonoanga

GSAM 391.3I roto i te Akaraanga e te Karere o te ra 16 o Aperira, 1872, kua neneiia tetai tuatua, ko tona ingoa, “E Akatupu Ainei Tatou i tetai Are Apii no te Akonoanga?” Kua akakite taka meitakiia i roto i te reira te tumu i anoanoia ei taua are apii ra. I roto i te Akaraanga e te Karere o te ra 16 o Tiurai, kua akakiteia e kua akatueraia te are apii ma te au tamariki apii e 12; i muri ake i nga epetoma e rua, kua maata mai ratou ki te 25, e kua akamata katoaia tetai pupu apii i te akanoonooanga o te reo i te aiai, e 50 ona tangata apii. Kua akamata te rua o te tuatau apii i te ra 16 o Tepetema, 1872, ma te au tamariki apii e 40. I te taeanga ki te ra 16 o Titema, kua tupu maata roa te are apii e kua nekeia ki te are uipaanga; i reira kua tamouia te au kaingakai tata te ka rauka i te kopaki ki te tua o te au nooanga o te ekalesia. Kua rave katoaia tetai tuanga apii no te au tamariki rikiriki e 63 i runga i te taua teitei i roto i te are pure.

GSAM 392Te Akaputuputuanga Moni no tetai Kareti

GSAM 392.1I te Uipaanga Rahi i Mati, 1873, kua akapouia tetai tuatau roa i te akamanakoanga me e tau kia akaputuputu moniia no te akatu i te au ngutuare tau no tetai are apii o te akonoanga, ei akateateamamao i te au tangata angaanga kia tomo ki roto i te au ngai angaanga tukeke. Kua akatikaia te reira, e kua ikiia tetai kumiti ei rave i te akaputuputuanga i te moni tei anoanoia. I roto i taua tuatau ra, kua neneiia i tera e tera taime te au tuatua marama e te puapinga no teia tumu i roto i te Akaraanga e te Karere, na te nga Orometua Butler e White e tetai atu. Na roto i te au tautaanga a te nga Orometua Butler e Haskell i te au Uipaanga Puakapa tukeke, kua akaputuputuia tetai moni maata no te are apii tei akakoroia.

GSAM 392.2Kua raveia tetai atu uipaanga o te Uipaanga Rahi i te ra 16 o Noema, 1873. I reira kua akakiteia e kua taputou takereia te $52,000 no te moni apii o te Adventist no te Ra Itu, ei oko i te enua e ei akatu i te au ngutuare tau i te tuatau e aru mai ra. Na roto i te ikianga i taua uipaanga rai, kua ikiia tetai kumiti e itu tangata ei akatupu i tetai putuputuanga no te apii e ei kimi i tetai ngai no te au ngutuare.

GSAM 392.3I te uipaanga i taikuia ake nei, kua ikiia a George I. Butler ei Peretiteni o te Uipaanga Rahi, e ko Sidney Brownsberger ei Tekeretere. Ko te kumiti tei ikiia e te Uipaanga Rahi, ko George I. Butler, S. N. Haskell, e Harmon Lindsay. Kua kapitiia atu te au ingoa o James White, Ira Abbey, J. N. Andrews, e Uriah Smith, kia angaanga kapiti ratou ma te Kumiti o te Uipaanga Rahi ei Kumiti o te Itu. Kua akatumu ratou i tetai putuputuanga tei akamanaia e te ture, ko “Te Putuputuanga Apii a te au Adventist no te Ra Itu.” Mei taua tuatau ra, kua angaanga te Puapii Brownsberger i te Kareti o Battle Creek e tae ua atu ki tona kapikiiaanga kia akatere i tetai kareti te ka akatueraia i Healdsburg, Cal.

GSAM 393Kua Okoia e 12 Eka no te Kareti

GSAM 393.1I te ra 31 o Titema, 1873, kua oko teia kumiti e 12 eka enua i te pae opunga o Battle Creek; e itu eka o te reira tei riro ei pa o te Kareti o Battle Creek.

GSAM 393.2Kua akamata te tuatau apii anu o te are apii a te akonoanga i Battle Creek i roto i te au pia o te toru o te ngutuare opati i te ra 15 o Titema, 1873, ma te au tamariki apii e 110 tei tataia te ingoa.

GSAM 393Te Anoano no te au Are Apii o te Akonoanga

GSAM 393.3No runga i to tatou anoano, ei akonoanga, kia rauka te au are apii tau, kua tata a Mrs. White i te mataiti 1873 mei teia te tu:—

GSAM 393.4“Kia taangaangaia e kia akatupuia te au maroiroi katoa o te manako, kia rauka i te au tane e te au vaine te manako tau meitaki i roto i tona au tuanga katoa. Kua ki te ao nei i te au tane e te au vaine kua tupu i roto i tetai ua tuanga, no te mea kua akatupuia tetai pae o to ratou au kite, kareka tetai pae kua noo meangiti ua no te kore e taangaangaia. Kare i puapinga te apii o te maataanga o te au mapu. Kua maata roa ta ratou apii puka, e kua kopae ratou i te au mea e tau ki te au angaanga o te oraanga i te au ra katoa....

GSAM 393Kia Tau te Apii i roto i Tona Au Tuanga Katoa

GSAM 393.5“Te akamouanga ua i te manako ki te apii puka, mei te tu e akatereia nei te au are apii, te akariro nei te reira i te au mapu kia kore e tau no te angaanga o te oraanga. Ka angaanga rai te manako o te tangata. Me kare e angaanga na te mataara tika, ka angaanga na te mataara tarevake. Kia vai tau meitaki te manako, kia taokotaiia te angaanga rima e te apii puka i roto i te au are apii.

GSAM 393.6“I te au uki i topa, kua tau kia akateateamamaoia tetai apii maata atu. Kua tau kia kapitiia te au ngai tanutanu e te au ngai maani apinga ki te au are apii. Kua tau kia vai te au puapii no te au angaanga o te ngutuare, e kia akapouia tetai tuanga o te ra tatakitai ki te angaanga rima, kia taangaanga akaiteia te au maroiroi o te kopapa e to te manako. Me kua akatuia te au are apii i runga i te akanoonooanga ta matou i taiku ake nei, kare e maata roa te aronga kare to ratou manako i tau meitaki i teianei.”2

GSAM 394Te Kareti o Battle Creek

GSAM 394.1I te tuatau maana e te tuatau topaanga rau o te mataiti 1874, kua akatuia te ngutuare o te Kareti o Battle Creek. E ngutuare patu piriki, e toru ona taua i runga ake i te pia i raro ake i te enua, e 75 x 75 putu te maata, mei te satauro Ereni rai tona tu. Kua oti e kua akatapuia ma te au angaanga tau i te ra 4 o Tianuare, 1875. Kua akatueraia te are apii i roto i teia ngutuare ma te au tangata apii e tere atu i te 100, e te au puapii kite e itu no te au tuanga tukeke. I te akatueraanga o te kareti no te mataiti apii 1877, kua akakiteia e 200 te au tangata apii i tae mai. Te akaari ra te ripoti a te Putuputuanga Apii ki te Uipaanga Rahi i Okotopa, 1880, e mei te mataiti 1873 e tae atu ki Titema, 1880, e 1400 te au tangata apii kua tataia te ingoa i te Kareti o Battle Creek.

GSAM 394Kua Akatueraia e Rua Atu Are Apii

GSAM 394.2I te Uipaanga Rahi i Titema, 1882, kua akakiteia e kua akatueraia e rua are apii no te akonoanga i raro ake i te aratakianga o te uipaanga i roto i taua mataiti ra. Ko tetai, ko te Kareti o Healdsburg, i Healdsburg, Cal., tei akatueraia i te ra 11 o Aperira; e ko tetai, ko te Are Apii Teitei o South Lancaster, i South Lancaster, Mass., tei akatueraia i te ra 19 o Aperira.

GSAM 394Te Kareti o Healdsburg

GSAM 394.3I roto i te Akaraanga e te Karere o te ra 15 o Tianuare, 1884, kua neneiia teia tuatua reka no runga i te are apii o te akonoanga i te pae taatai Patipika:—

GSAM 394.4“I Tepetema, 1881, kua iki te Uipaanga o te au Ekalesia i te enua o California kia akatuera i tetai are apii no te akonoanga, e kua iki i tetai kumiti ei akatupu i te reira. I te taeanga ki Aperira, 1882, kua okoia tetai enua aano ma tetai ngutuare tau, e 10 ona pia; kua ikiia e rua puapii, e kua akamata tetai are apii ma te au tangata apii e 33. I roto i te mataiti apii o te kareti, tei akamata i te ra 29 o Tiurai, 1882, kua akamanaia te are apii e te ture ei kareti, kua okoia tetai atu tuanga enua e rima eka, kua akatuia tetai are aano [ei ngutuare nooanga no te au tangata apii], kua rauka te au puapii e ono, e kua tataia te ingoa o te au tangata apii e 152. Mei tona akatueraanga, kua taputouia vaitata e $27,000 no te angaanga; kua tutakiia te maataanga o te reira e te au tangata o California.”

GSAM 395Te Are Apii Teitei o South Lancaster

GSAM 395.1Kua akamata te au tangata o New England i ta ratou are apii i roto i te are akamori i South Lancaster, Mass. Na roto i te au tautaanga roiroi kore a te Orometua S. N. Haskell e te au atinga a to tatou au tangata i New England, kua papa tetai pupu ngutuare apii kia akatapuia i te tuatau topaanga rau o te mataiti 1884. E rima i reira te au ngutuare na te Putuputuanga o te Are Apii Teitei o South Lancaster; e rua o te reira e ngutuare ou tikai. E 60 x 65 putu te maata o te ngutuare apii teitei, e ko tetai atu ngutuare ou, ko te ngutuare nooanga no te au tangata apii, e 36 x 88 putu. Kua akatapuia te reira i te ra 19 o Okotopa, 1884.

GSAM 395.2I muri ake i te 21 mataiti o te angaanga meitaki, te tupu meitaki ua nei rai teia are apii, e kua tono atu i te au tangata angaanga maroiroi ki te au tuanga tukeke o te ao nei no te angaanga a te Atu. Ko Frederick Griggs te puapii maata o te are apii teitei i teianei; te tavini katoa nei aia ei tekeretere no te Tuanga Apii o te Uipaanga Rahi.

GSAM 395Te Are Apii Akateateamamao i London (Peritane)

GSAM 395.3E te tupu ua ra e te maroiroi ua ra te angaanga i London, Peritane, kua manakoia i te tuatau maana o te mataiti 1887 e mea tau kia akatueraia tetai are apii akateateamamao no te au tangata angaanga Pipiria, e kia kapitiia atu te angaanga akakite Pipiria ki te reira. Mei teia are apii kua tonoia te au tangata angaanga ki tetai atu au tuanga o te Patireia Taokotai e te au enua i raro ake i tona mana. I teianei te akatereia nei tetai are apii tupu meitaki i te Are o Duncombe, i te pae tokerau o London, i raro ake i te Puapii H. R. Salisbury. Kua rauka iaia tona apii mua i te kareti i Battle Creek, Mich.

GSAM 396Te Akamaataanga i te Kareti o Battle Creek

GSAM 396.1No te maata o te anoano kia rauka tetai atu au pia i te Kareti o Battle Creek, kua anoanoia i te tuatau maana o te mataiti 1886 kia kapitiia tetai tuanga maata ki te ngutuare kareti, e i te mataiti i muri mai (1887), kia akatuia tetai ngutuare moe no te au vaine apii, tei tapaia ko te Are o te Pae Opunga. E au pia to te Are o te Pae Opunga no te au tangata apii e 150, e ka rauka te aronga e 225 i te noo i roto i te are kaikai. Kareka te Are o te Pae Tonga, tei akatuia i te mataiti 1884 i te pae tonga o te pa kareti, kua riro ei ngutuare moe no te au tane apii. I te akatueraanga o te kareti no te tuatau apii anu o te mataiti 1886-87, e 568 te au tangata apii i tae mai.

GSAM 396.2I te mataiti 1885 kua tukuia te Puapii W. W. Prescott ei upoko no te Kareti o Battle Creek, e kare i roa i muri ake kua ikiia aia ei Tekeretere Apii no te akonoanga. Kua kitea e e akanoonooanga pakari teia. Kua rauka te puapinga i te Kareti o Battle Creek, e na roto katoa i te au angaanga a taua tekeretere ra, ma te akameitakianga a te Atua, kua tupu te taokotaianga piri atu e te puapinga maata atu i roto i te angaanga a to tatou au are apii katoa o te akonoanga.

GSAM 396Te Kareti Misionare o Emmanuel

GSAM 396.3Kua rave te Kareti o Battle Creek i te angaanga meitaki e tae ua atu ki te mataiti 1901. I reira kua okoia atu te enua e te au ngutuare ki te Putuputuanga o te Kareti Misionare Rapakau Maki o Marike, e kua akaopeia te putuputuanga apii. Kua akatumu vaveia tetai putuputuanga kareti ou, tei tapaia ko te Kareti Misionare o Emmanuel. Kua rauka tetai enua tanutanu i te pae ia Berrien Springs, i te pae tonga-opunga o Michigan; i reira kua akatu te au tangata apii i te au ngutuare, e te akatereia nei tetai are apii tupu meitaki. Ko te akakoroanga papu o teia are apii kia oronga i te “apii no te au tuanga katoa o te oraanga,” kia tau ki te au ako tei taikuia i te tuanga mua o teia pene. Ko te anoano maata okotai e te akakoroanga o te au puapii o te Kareti Misionare o Emmanuel, kia akateateamamao meitaki i te au tangata angaanga kia tau ratou no te angaanga i tetai ua atu tuanga o te ao nei te ka kapikiia ratou e te Atua na roto i tana aratakianga.

GSAM 397Te Are Apii Pipiria i Ropu, Chicago, Ill.

GSAM 397.1I roto i tetai Akaraanga e te Karere o Mati, 1887, kua tuku mai te Orometua George I. Butler i tetai manako kia akatuia tetai ngutuare misioni i Chicago, Ill., ei are apii Pipiria i ropu no te apii i te au tangata angaanga Pipiria, e ka rauka katoa i te taangaanga ei are pure e ei ngutuare misioni no to tatou au tangata i roto i te oire. I te tuatau topaanga rau e te tuatau anu o te mataiti 1888-89, kua akatuia te ngutuare. Ko te moni i pou, kapiti atu te au tuanga enua, te ngutuare, te au apinga o roto, e tetai atu, vaitata e $28,000. Kua akatueraia ma te akanoonooanga tau i te ra 4 o Aperira, 1889, ma tetai apii no te au tangata oko puka. I te tuatau i akatapuia ei, kua akakiteia e kua kite to tatou au tangata e e 1000 tangata, me kore maata atu, tei ariki takere i te tuatua mou o teianei i te au tuanga tukeke o te enua, na roto i te au tautaanga a te au tangata angaanga Pipiria.

GSAM 397.2Kua akatere meitakiia teia are apii e te Orometua Geo. B. Starr e tae ua atu ki te tuatau tupuanga o te mataiti 1891. I muri mai, ma te au puapii tei ikiia e te Kumiti o te Uipaanga Rahi, kua rave ua rai te reira i tana angaanga e tae atu ki te mataiti 1893. I reira kua kitea e kare te ngutuare e rava no te anoano tupu ua ra no te apii Pipiria. E kua akanoonooia kia kapitiia tetai are apii Pipiria ki te Kareti o Battle Creek, no reira kua okoia atu te ngutuare i Chicago ki te Putuputuanga Misionare Rapakau Maki e te Oronga Aroa. Kua akamaataia te ngutuare e kua tukuia te au apinga ki roto ei are rapakau e te akaora maki meangiti; i teianei kua tapaia ko te Manga i Chicago o te Are Rapakau e te Akaora Maki o Battle Creek.

GSAM 397Te Kareti Taokotai, Nebraska

GSAM 397.3I te Uipaanga Rahi o te mataiti 1889, kua akamanakoia te manako kia akatuia tetai kareti ki tetai ngai tau no teia au Uipaanga o te au Ekalesia i te enua e iva: ko Iowa, Minnesota, Kansas, Missouri, Nebraska, Dakota, Texas, Colorado, e Arkansas. No reira kua iki te uipaanga i tetai kumiti, ko tana angaanga kia iki i tetai ngai meitaki no te are apii. I te kiteanga te au tangata o te au ngai mei ia Des Moines, Ia., Fremont e Lincoln, Neb., e tetai atu au ngai, i ta matou e akakoro ra i te rave, kua tatae ratou tetai ki tetai i te oronga moni e te apinga no te angaanga; kua maata tikai te anoano o te aronga o te ngai tatakitai kia akatuia te au ngutuare ki roto i to ratou oire. No te mea e ko Lincoln, Neb., tei oronga i te au tauturu maata rava, e kua manako katoaia e ko te ngai tau rava ia, kua tukuia te are apii ki reira.

GSAM 398.1Ko te ngutuare maata, ko te Kareti Taokotai tikai, e 141 x 84 putu tona maata. Ko tona teitei mei te enua ki te pito teitei o te taupoki taporoporo o runga, e 100 putu. I vao ake i teia ngutuare, e rua ngutuare moe, e 104 x 104 putu te maata o te ngutuare tatakitai, e toru ona taua. Kua manakoia e ka rauka i te moni no te enua tei oronga uaia i te tutaki i te apa, me kore tetai tuanga maata atu, o te moni ka pou no te akateateamamao i teia kareti i ropu no te akonoanga. I roto i te reira ka apiiia te au tangata angaanga i roto i te au tuanga takake, i te reo Papaa, te au reo o Scandinavia, e te reo Tiamani, e te au puapii i roto i to ratou au reo tumu.

GSAM 398.2Kua akatapuia te au ngutuare i te ra 24 o Tepetema, 1891, e kua akatueraia te are apii i te ra 30 o Tepetema. E 301 te au tangata apii tei tataia te ingoa i te mataiti mua. I te mataiti 1892 kua akatueraia te are apii ma te aronga e 222 i tae mai, e e 553 tei tataia te ingoa i roto i taua mataiti ra. I roto i teia aronga, e 71 i te tuanga Tiamani, e e 85 i te tuanga o Scandinavia.

GSAM 398.3Kua kapitiia tetai enua tanutanu ki te kareti, ei oronga angaanga na te au tangata apii e inangaro ra i te angaanga tanutanu. E are maani varaoa katoa to te kareti, e te maani katoaia ra i reira tetai au kai no te ora meitaki. I te mataiti 1903 kua akatumuia tetai putuputuanga no te nenei i te au nuti e te au puka i te reo Tiamani, te reo Tuetene, e te reo Tenemaka-Norewei. Na teia putuputuanga tona ngutuare nenei, e te angaanga nenei katoa a te akonoanga i Marike no teia au iti tangata. Na te au tangata apii tikai e rave nei i te maataanga o te angaanga. Te apiiia nei ratou i te angaanga nenei, e te rauka katoa nei ia ratou te kite na roto i te rave tikaianga i te angaanga misionare i konei.

GSAM 398.4Kua kapiti katoaia te angaanga rapakau maki ki teia kareti. Na roto i te taangaanga akono meitaki i te au pia, kua kitea e ka rauka i te are apii i te vaiiho i tetai o tona au ngutuare moe maata. No reira, ma te moni meangiti ua, kua akamataia tetai are rapakau e te akaora maki, e te rave nei te reira i tetai angaanga meitaki tikai.

GSAM 399Te Kareti o Walla Walla

GSAM 399.1Tei te pae ia Walla Walla, i te enua o Washington, teia are apii, e kua akatapuia i te ra 8 o Titema, 1892. Kua akatueraia te are apii i te ra i mua ake, ma te au tangata apii e 101 i tae mai. Kua tupu teia numero i roto i taua mataiti ra ki te 185. Kua kapitiia tetai enua tanutanu meangiti e tetai atu au angaanga rima ki teia are apii. Te tupu meitaki nei te reira, e te rave nei i te angaanga meitaki. Ko te Puapii J. L. Kay te upoko o te au puapii i teianei.

GSAM 399Te Are Apii i Autireria

GSAM 399.2I te ra 24 o Aukute, 1892, kua akatueraia tetai are apii i Melbourne, Autireria, i roto i tetai ngutuare tei tarauia, ma te au puapii e rima. Ko L. J. Rousseau, mei te Kareti i Battle Creek, Mich., te puapii maata mua o te are apii. I te mataiti 1894 e 89 te au tangata apii tei tataia te ingoa i teia are apii.

GSAM 399Te Nekeanga ki Avondale

GSAM 399.3No te anoano o te aronga tei akatupu i te are apii kia kapitiia te angaanga rima ki te apii puka, kua manakoia e e mea tau kia taui i te ngai o te are apii. No reira kua nekeia mei te oire maata o Melbourne ki Avondale, Cooranbong, New South Wales, e ngai i vao ake i te oire. I reira kua rauka tetai enua tanutanu, e kua akatuia te au ngutuare tau. I teianei te akatere meitakiia nei te are apii kia tau ki te akanoonooanga o te apii kapitiia ki te angaanga rima.

GSAM 399Kua Tupu te Tuatua i Akakite Ake no Avondale

GSAM 399.4I te akatumuanga e te akatereanga i te are apii, ko te akakoroanga o te kumiti kia akatereia te reira kia tau vaitata rava ki te au ako tei orongaia no runga i te au are apii angaanga rima. Kia riro teia ei “are apii akaraanga,” e kua akapapu akaou akaouia e me ka akatere tikaia, ka puapinga te reira, ei are apii, e ka uaa katoa mai te enua, tei manakoia e kare ona puapinga. Na roto i te au mataiti, ma te akameitakianga a te Atu, kua kitea te tuatua mou o taua tuatua i akakiteia i mua ake. Noatu te tuatau maro kino e manganui te mataiti i aru tetai i tetai, tei akakino i te angaanga tanutanu e kua kore te au kai e uaa mai i te au enua takapini ia ratou, kua matie e kua uaa ua rai te enua tanutanu o Avondale. E mea umere tikai teia; no reira kua aere mai te au tangata toroa o te kavamani ki te ui no runga i te au ravenga tanutanu tei taangaangaia e i rauka ei teia tupuanga umere.

GSAM 400.1Te akaari ra te ripoti no te au angaanga o te are apii no te mataiti 1903 e kua tupu te numero o te aronga i tae mai e 50 i roto i te 100. Kua meitaki katoa te turanga o te moni—kua tutakiia te au moni pou katoa, e kua toe te $1,500 i roto i te vairanga moni, ei taangaanga no te puapinga o te are apii. Kua tavini te Puapii C. W. Irwin ei akaaere e ei puapii maata o te are apii vaitata e a mataiti.

GSAM 400Te Are Apii Teitei o Mt. Vernon

GSAM 400.2I te mataiti 1893 kua akatika te Uipaanga Rahi i tetai tukuanga manako kia akatueraia tetai are apii teitei i Mt. Vernon, Ohio. Kua kapitiia tetai au angaanga rima ki teia are apii, e te akakiteia ra e te rave ra te reira i te angaanga meitaki. Ko te numero o te aronga tei tataia te ingoa i te mataiti 1894, e 140. Kua tavini te Puapii J. W. Loughhead ei puapii maata no teia are apii e manganui te mataiti, e tae ua atu ki tona kapikiiaanga ki Washington, D.C. Ko te ngai no te tuku reta ki te are apii, ko Academia, Ohio.

GSAM 400Te Are Apii Angaanga Rima o Keene

GSAM 400.3Kua akatika te Uipaanga Rahi o te mataiti 1893 kia akatueraia tetai are apii angaanga rima i Keene, Texas. Kua rauka tetai enua tanutanu e tere atu i te 130 eka, kua akatuia te au ngutuare, e kua akatueraia te are apii i raro ake i te Puapii C. B. Hughes e tona au tauturu. Te akatereia ra te reira kia tau ki te akanoonooanga kia kapitiia te angaanga rima ki te apii puka. I te mataiti 1894 e 160 te au tangata apii tei tataia te ingoa. Kua tupu meitaki tikai katoa teia are apii.

GSAM 400Te Kareti Taokotai o Claremont

GSAM 400.4Tei Kenilworth, i te pae ia Cape Town, Aperika Tonga, teia are apii. Kua ikiia te maataanga o tona au puapii mei te Kareti o Battle Creek. Kua akatueraia i te mataiti 1894, ma te au tangata apii e 90 tei tataia te ingoa. I te openga o te mataiti apii mua, kua maata roa mai te au tamariki apii e kua anoanoia kia akamaataia te ngutuare apii kia rauka tetai atu au pia. I teianei tei raro ake te kareti i te akatereanga a te Puapii C. H. Hayton.

GSAM 401.1Kua akatere katoa te au Adventist no te Ra Itu i tetai are apii oire (no te au tamariki rikiriki) i Claremont, ma te au tangata apii e 70, e tetai are apii ekalesia i Beaconsfield, e 30 ona tamariki apii tei tataia te ingoa i te mataiti 1894.

GSAM 401Te Akapapaanga Poto o te Angaanga Apii, 1895

GSAM 401.2Kua tuku te tekeretere apii i teia ripoti ki te Uipaanga Rahi i Peperuare, 1895:—

GSAM 401.3“Ka rauka i te akapapa poto i te au ravenga apii o te akonoanga mei teia: E rima kareti i teia au ngai: i Battle Creek, Mich.; College View, Neb.; Healdsburg, Cal.; College Place, Wash.; e Kenilworth, Aperika Tonga. E a are apii teitei, me kore e au are apii e rave ra i te apii o taua au turanga ra i teia enua, i South Lancaster, Mass.; Mt. Vernon, Ohio; Keene, Texas; e Graysville, Tenn.... I vao ake i teia, te vai ra te Are Apii Pipiria o Autireria; tetai are apii i Mexico tei kapitiia ki te misioni rapakau maki; tetai are apii no te au tamariki tumu o te motu Pitcairn; i Raiatea, no te pupu motu Totaiete, i te Moana Patipika Tonga; i Bonacca, no te au Motu Bay i te Tai Caribbean; vaitata e 15 are apii ekalesia i teia enua e te au enua ke; e rua are apii Pipiria a te Uipaanga Rahi; e tetai numero rava o te au are apii no te au tangata oko puka e no te au Uipaanga o te au Ekalesia i te enua, kare i akatumuia ma te akanoonooanga tamou.”

GSAM 401.4I te tukuanga i tetai akapapaanga poto no te numero o te aronga e tae ra ki te au kareti e te au are apii tamou o te akonoanga, te karanga ra te tekeretere: “Me tare akaaka uaia, e tere atu i te 3,000 te au tangata apii o te au mataiti katoa kua tataia te ingoa i roto i te au are apii o te Adventist no te Ra Itu i teianei.”

GSAM 402Te Akapapaanga Poto o te au Ngutuare Apii, 1903

GSAM 402.1Kua tupu te angaanga apii e te au ngutuare apii i rotopu i te au Adventist no te Ra Itu kia tau ki te tupuanga o tetai atu au tuanga o te karere. Mei tei akaariia i roto i te Puka Mataiti o te Uipaanga Rahi no te mataiti 1904, e iva te au kareti e te au are apii teitei i Marike i teianei, e e rima i te au enua ke. Ko teia te au ngai o te au are apii i te au enua ke: i Avondale, New South Wales; Kenilworth, Claremont, i te pae ia Cape Town, Aperika Tonga; Holloway, i te pae tokerau o London, Peritane; Nyhyttan, Järnboås, Tuetene; Friedensau, i te pae ia Magdeburg, Tiamani.

GSAM 402.2E 14 are apii o te turanga ropu i Marike; e rima i te au enua ke. Tei Copenhagen, Tenemaka; Honolulu, i te Enua o Hawaii; Diamante, Entre Rios, i te Repaparika o Argentina, Marike Tonga; Curityba, Brazil, Marike Tonga; e Brusque, Brazil, Marike Tonga, taua au are apii o te au enua ke ra.

GSAM 402.3I vao ake i te au ngutuare apii tei taikuia i runga nei, e 357 are apii ekalesia no te au ngai tatakitai e akatereia ra e te akonoanga. E 317 o teia i te au Enua Taokotai o Marike, e e 40 i te au enua ke. Me kua rauka ia tatou te au numero tika e tae mai ki teianei ra, kua maata rava atu teia au numero. E manganui te au are apii kua akatueraia mei te openga o te mataiti 1902. Ei akaraanga, kua akakite te Uipaanga o te au Ekalesia i te enua o Nebraska e 10 ona are apii ekalesia. I te ra 1 o Peperuare, 1904, te akaari ra ta ratou ripoti e “24 are apii ekalesia,” e tupuanga e 14 i roto i te uipaanga okotai.

GSAM 402.4E tika tikai, na te rima arataki o te Atu i arataki ma te tu umere e i akatuera i te mataara no te angaanga apii i rotopu i teia iti tangata. Kia oronga mai aia i te pakari ki te aronga tei kapikiia kia akatere i teia tuanga o tana angaanga, kia akatereia te au are apii tukeke kia tau ki te akanoonooanga tana i akaari mai. Ei reira e rauka ei te au tangata angaanga kite e te pakari, e manganui ua atu, no te Atu, kare ra e au tane e te au vaine tei tupu i roto i te “tuanga okotai ua” o te apii e te tu o te tangata. “Na te Atu i oronga i te tuatua,” te karanga ra te tata salamo, e “e pupu maata [e nuku vaeau, i te pae o te kapi] tei akakite atu i te reira.”

Notes

  1. Maseli 4:5-7. ↩
  2. Te Au Tua Akakite no te Ekalesia, Puka 3, kapi 152, 153. ↩

Note

Back