Pene 10 — Te Kapikianga o te Turuaipo
GSAM 160.1“E tae akera ki te turuaipo, ko te kapiki maira, I na, te aere mai nei te tane akaipoipo ou nei; ka aere kotou kia aravei atu iaia. Kua tu akera te aronga paretenia katoa ki runga, e kua akateateamamao i ta ratou au lamepa.”1
GSAM 160.2Kua tuatua takere ana tatou no te tuatau tiaki i akaariia mai i roto i teia parabole o te “au paretenia tino ngauru,” e teianei ka akara meitaki tatou i taua tuanga ra i akakiteia mai i roto i te irava i runga nei, tei tapaia e te au Adventist ko te “kapikianga o te turuaipo.” Kua tuatua tetai tangata tata rongonui no runga i teia tumu, i roto i te nutipepa Te Kapikianga o te Turuaipo, no te ra 3 o Okotopa, 1844, e:—
GSAM 160.3“Inara, i akapeea tatou i te taeanga mai ki roto i teia po tiaki? No te mea kua akamata tatou i te kiteanga na te peroveta [te kiteanga na te peroveta no te 2300 ra] i te tuatau tupuanga rakau, kare i te tuatau topaanga rau rakau, i te mataiti 457 i mua ake i te anauanga o Mesia. E ono marama e tetai au ra te tuatau i toe e tae atu ei tatou ki te ava tei akatakaia. Kua tuku te reira ia tatou ki roto i te po tiaki, e ono marama.”
GSAM 160.4Kua tuatua tetai atu tangata tata, ko S. S. Snow, i roto i Te Kapikianga no te ra 22 o Aukute, 1844, no runga i te 2300 ra, e:—
GSAM 160.5“Kua akamata te reira i te tukuangaia te akaue kia akaokiia mai e kia patuia Ierusalema. Na Kuro i tuku mua i taua akaue ra, e kua akatupu akaouia e Dario, e kua akaotiia e Aretaseta Longimanus i te itu o te mataiti o tona tutaraanga. Kua akakiteia te reira e kua akamata tona mana i te tuatau topaanga rau rakau o te mataiti 457 i mua ake i te anauanga o Mesia, i te taeanga atu o Ezera ki Ierusalema i raro ake i te rima meitaki o te Atu. Kua akaoki mai aia i te akatereanga o te ngati Iuda, kua iki i te au tutara e te au akava, e kua akamata i te patu i te patu oire.”2
GSAM 160.6No te mea e 2300 mataiti katoa te tuatau o te kiteanga na te peroveta, ka anoanoia te katoa o te 457 e te katoa o te 1843 kia ki te 2300. E me kare taua akaue ra i tukuia e tae ua atu ki te marama itu o te mataiti 457 i mua ake i te anauanga o Mesia, kua apiiia e kare taua tuatau ra e ope e tae ua atu ki te marama itu o te mataiti 1844. No te mea e akaraanga e ko te akonoanga i te ra tai ngauru o te marama itu tei akataka i te akamataanga o taua tuatau ra, kua akaari papuia mai e ka ope te 2300 ra i te ra tai ngauru o te marama itu (i te tatauanga tuatau a te ngati Iuda), te ra 22 o Okotopa, 1844, e ka tae ki te tuatau no te tamanga i te are tapu. Te au akapapuanga katoa i taangaangaia no te akaotianga o taua tuatau ra i te mataiti 1843, e mana aiteite to ratou no te tatauanga ki te mataiti 1844. Kua rauka katoa mai te irinaki e kua kitea e ratou te mea e akaraanga e e akamaramaanga papu no te tumu o to ratou taitaia. Te mataara meitaki rava e akaari ei i te tu i akakite ei te au Adventist i te “kapikianga mou o te turuaipo,” ko te ingoa ïa i tapaia i taua tuatau ra, ko te taikuanga i te au tataanga a te aronga tei rave maata i taua angaanga ra i reira.
GSAM 161“Ka Aere Kotou kia Aravei Atu Iaia”
GSAM 161.1I roto i Te Kapikianga no te ra 3 o Okotopa, 1844, te vai ra tetai tuatua na George Storrs i tata, i raro ake i te upoko tuatua, “Ka Aere Kotou kia Aravei Atu Iaia.” Kua tuatua aia i roto, e:—
GSAM 161.2“Te rave nei au i taku peni ma te au manako kare au i kite ana i mua ana. Kare oku ekoko, i roto i toku ngakau, e ka akaariia mai to tatou Atu ra ko Iesu Mesia i roto i te au tiao o te rangi i te ra tai ngauru o te marama itu. E manga ra ua tei toe e tae atu ei tatou ki taua mea ra—e tuatau mataku tikai no te aronga kare i akateateamamao, e tuatau kakā ra no te aronga kua rite.
GSAM 161.3“‘I na, te aere mai nei te Tane Akaipoipo Ou’ i teia mataiti; ‘ka aere kotou kia aravei atu iaia.’ Kua oti ta tatou angaanga ki te au ekalesia ingoa ua e te aronga kino katoa, mari ua e ko ta teia kapikianga e rauka i te rave ki roto ia ratou. Ta tatou angaanga i teianei ko te akaara i te ‘au paretenia tei rave i ta ratou au lamepa, e aere atura kia aravei i te tane akaipoipo ou.’ Teiea tatou i teianei? ‘Kia roa te kiteanga na te peroveta, e tiaki atu.’ Kare ainei ko teia ta tatou pauanga mei Mati me kare Aperira i topa ake nei?—Ae. Eaa tei tupu i te tiakianga i te Tane Akaipoipo Ou?—Kua varea te au paretenia ravarai e te moe, e kua moe, kare ainei? Kare te au tuatua a Mesia i poka ua; e ‘kare e tika kia takoreia te au Tuatua Tapu.’ Kare e puapinga kia akameamea ua tatou e kua ara ana tatou; kua varea tatou e te moe, kare no te taeanga mai o Mesia, no te tuatau ra. Kua tae tatou ki roto i te tuatau tiaki; kare tatou i kite ‘eaa tona roa’ e tiaki ei, e no runga i te reira kua varea tatou e te moe. Kua tuatua tetai pae o tatou i roto i to tatou moe, e, ‘Auraka e akataka akaou i tetai tuatau!’ E kua moe ua atu tatou. Teianei, te manamanata ko te akaara ia tatou. E te Atu, e tauturu mai, e mea puapinga kore oki te tauturu a te tangata. E te Atu, nau uaorai e tuatua mai. Aue, kia ‘akakite’ mai te ‘Metua’ i teianei i te tuatau.
GSAM 162Te Turuaipo o te Karere
GSAM 162.1“Eaa te roa o te tuatau tiaki?—E apa mataiti. I akapeea koe i te kiteanga?—No te mea kua tuatua to tatou Atu e, ‘i te turuaipo,’ i te tiakianga i te Tane Akaipoipo Ou. No te ‘2300 aiai e te popongi,’ ara e au ra, te kiteanga na te peroveta. E ‘aiai,’ me kare e po, e apa ïa o tetai o taua au ra peroveta ra, no reira e ono marama ïa. Ko te katoa ïa o te tuatau tiaki. Kua akamata te kapikianga ririnui o teianei no te tuatau mei te rotopu i te marama o Tiurai, e kua totoa ma te viviki e te mana maata, e te aru maira tetai akaarianga a te Vaerua kare au i kite ana i te tuatau i riro ei te kapikianga ko ‘1843.’ Teianei, e mea tika tikai e, ‘Ka aere kotou kia aravei atu iaia.’ Te akaruke nei te tangata i te au mea katoa i tetai tu kare au i manako ana e ka kitea. Kia mau teia kapikianga i te ngakau, kua akaruke te au tangata tanu kai i to ratou au kainga e te au kai e tupu ra i reira. Te vai nei te kapikianga ririnui ma te roimata, e te akatapuanga i te au mea katoa ki te Atua, i tetai tu kare au i kite ana. Te vai nei te irinaki ki teia tuatua mou kare i kitea mei teia te maata i te kapikianga i mua ana, e te vai nei i roto i te reira te kakā e akatopa i te roimata e e akamaru i te ngakau, kare e rauka kia maramaia mari ua e te aronga tei kite i te reira i roto ia ratou uaorai.
GSAM 162.2“No runga i teia tuatua mou o teianei, i te aroa ua o te Atua, kua ngakau toa au i te tuku i taku au mea katoa, e te manako nei au e, me tuku au i te ekoko no runga i te reira ki roto iaku, ka akakino au i te Atua e ka apai mai ki runga iaku i te ‘mate viviki.’ Kua papu iaku e, i teianei, ‘ko te tangata e kimi i te akaora i tona ora,’ i te ngai kua akakite meitakiia teia kapikianga, na te akonoanga i te manako e, ‘me kare e tae mai,’ me kare na te mataku kia tuku iaia ki runga i teia tuatua mou, ‘ka ngere ïa i tona ora.’ Te anoanoia nei taua akarongo ra tei arataki ia Aberahama kia oronga ia Isaaka ei atinga, me kare ia Noa kia patu i te araka, me kare ia Lota kia akaruke ia Sodoma, me kare i te tamariki a Iseraela kia tu i te po katoa i te tiakianga i to ratou aerenga ki vao ia Aiphiti, me kare ia Daniela kia aere ki roto i te vaarua liona, me kare i te ngati Ebera toko toru ki roto i te umu ai. Kua manako tatou e ka tomo tatou ki roto i te basileia ma te kore e timataia to tatou akarongo mei te reira, inara kua papu iaku e kare e pera. Te apai mai nei teia tuatua mou openga i taua timataanga ra. Kare e tangata e tuku iaia ki runga i te reira mari ua e ko te aronga e ngakau toa kia tapaia ratou e e neneva, e e porangi, e tetai ua atu ingoa ta te aronga mei to Sodoma te tu i mua ake i te Vaipuke, ta te ekalesia maana ua, me kare ta te au paretenia moe, ka inangaro i te akatae ki runga ia ratou. Ka kapiki akaou au e, ‘Oro kia ora koe;’ ‘Auraka e akara ki muri;’ ‘E akamaara i te vaine a Lota.’”
GSAM 163Te Toka Papa a Storrs
GSAM 163.1I roto i Te Kapikianga o te Turuaipo no te ra 10 o Okotopa, 1844, kua kitea teia au tuatua i raro nei, na George Storrs i tata, i raro ake i te upoko tuatua, “Te Akaotianga,” tei tapaia ra e te au Adventist e, “Te Toka Papa a Storrs”:—
GSAM 163.2“E akapeea tatou e rite ei no taua ra ra?—E irinaki ki te tuatua mou a te Atua, e e tuku ia tatou uaorai ki runga i te reira, ma te akarongo ketaketa e akakaka i te Atua. Kia aite to tatou manako ki te manako ka rauka ia tatou me kua kite tatou e ka mate tatou i taua ra ra, taua akatapuanga katoa ra ki te Atua, e te mateanga ki to teianei ao.
GSAM 163.3“Kare atu e akatutuanga meitaki atu no toku manako mari ua e kia manako tatou i tetai toka papa maata i rotopu i te moana. Kua taputou mai tetai tamaiti ariki kakā e te mana e, i tetai tuatau i akatakaia, ka tono mai aia i tetai pai meitaki tikai e akatereia e te au, ei apai ki tetai enua kakā i te aronga katoa ka kitea e ia i reira, ma te akapapuanga e kua irinaki tikai ratou i tana tuatua. E manganui tei aere ma te ngakau toa ki taua toka ra. Ko tetai pae, kia tae meitaki ratou ki runga i te toka, kua tipu i te taura, e kua tere ke atu te poti i tae mai ei ratou ki reira. Kare ratou e akara akaou atu i te reira, te tiaki ra ratou i te taeanga mai o te pai e akatereia e te au. Kare o ratou ekoko i te tika o te taputou, e kua tuku ratou i te au mea katoa ki runga i te reira. Ko tetai pae tei tae mai ki reira, kua manako e kua rava ua i te nooanga ki runga i te toka. Inara ka inangaro ratou kia ‘pakari,’ e auraka kia tuku i te au mea katoa ki roto i te kino.
GSAM 164.1“‘Kia tau ki toou akarongo, kia pera katoa ia koe’ te tuatua i akakiteia i mua ake i te tuatau i tiakiia ei te pai e akatereia e te au. Kua tae te ra. Penei ake, kua akakoro te aronga matakite kia tipu i te au taura o to ratou au poti, e kia tuku kia tere ke atu, me kite ratou i te pai e akatereia e te au e aere mai ra. Kua kitea mai te reira; inara kua tae ki te tuatau kare e rauka ia ratou i te tuku i to ratou au poti kia tere ke atu ma te kore e kiteaia. Tetai katoa, na taua matakiteanga ra e akakite mai e, auraka ratou e tuku i to ratou au poti kia tere ke atu e tae ua atu ki te papuanga e kare ratou i tarevake no runga i te pai e vaitata mai ra. Teianei kua vaitata rava te reira, e kare roa e rauka ia ratou i te tipu i te au taura ma te kore e kiteaia.
GSAM 164.2“Kua tae te pai e akatereia e te au ki te toka. ‘Eaa te akapapuanga e kua irinaki tikai kotou i te taputou no te taeanga mai o te pai e akatereia e te au?’—‘Kua tipuia te au taura o to matou au poti, e kua tere ke atu ratou mei ia matou, e kare roa e rauka ia matou i te oki ki uta. Naringa kare te pai e akatereia e te au i tae mai, kua mate matou, no te mea e toka teia kare tetai atu pai e tere na konei.’ ‘Kua rava te reira,’ i kapiki mai ei te rangatira o te pai e akatereia e te au; ‘ka kake mai ki runga nei; kare taua irinakianga ra e riro ei taitaia.’
GSAM 164.3“Teianei, ko te aronga tei akamou rai i to ratou au poti ki te toka, kua ru ratou ki reira, e kua tauta kia kake ki runga i te pai e akatereia e te au. Kua ui mai te rangatira, ‘Eaa te aiteanga o taua au poti taku e kite atu ra, tei akamouia ki te au toka i ko ra, me kare tei tipuia to ratou au taura i muri ake ua i toku kiteaanga mai?’ Kua pau ratou, ‘Kua manako matou kia matakite, e me kare te pai e akatereia e te au e tae mai, kia vai tetai mea e rauka ei ia matou i te oki ki uta.’ ‘Kua akapapa ïa kotou no te kopapa,’ i kapiki mai ei te rangatira, ‘e kua ekoko ïa i taku au tuatua? Kia tau ki toou akarongo, kia pera katoa ia koe. Te akaapa nei te akapapuanga ia kotou. Kua akapapa kotou i tetai mataara e oki ei, e teianei ka kokoti kotou i te ua o to kotou akarongo kore.’ ‘Kare atura ratou i tika kia tomo ki roto no te akarongo kore.’ Aue, te mataku e te aue o teia turanga kare e manakonakoanga!
GSAM 164.4“E tipu i to kotou au taura i teianei, e te au taeake; tuku i to kotou au poti kia tere ke atu e kia ngaro; ae, kia viviki kotou i mua ake i te ‘kiteaanga mai o te akairo o te Tamaiti a te tangata.’ I reira ka kore e rauka akaou. E tuku ia kotou uaorai i teianei, e e tuku i te au mea katoa. Aue, te mamae nei toku ngakau ia kotou; auraka e tavarevare; e teke ke atu i taua poti ra, penei ka mate kotou; no te mea ‘ko te tangata e kimi i te akaora i tona ora, ka ngere ïa i te reira,’ ko ta Iesu Mesia ïa i tuatua, to tatou Atu e to tatou Akava. Kia viviki ïa, te pati akaou atu nei au ia kotou, aue, kia viviki! E tuku i te au poti ravarai ta kotou e manako nei e ka ora kotou i te okianga ki uta, ‘me kare e tae mai.’ Na taua ‘me’ ra e akapou ia kotou. Ko te timataanga e te akaaereanga openga teia. E rave mei ta to tatou Atu i rave ki te akaaereanga openga a te diabolo—‘E aere ke atu koe, e Satani,’ i tuatua ai aia. Kua akaruke atura te diabolo iaia, e ‘i na, kua aere mai te au angera, e kua akono iaia.’ Ka pera katoa ia kotou kia rauka ia kotou teia autuanga.”
GSAM 165Te Angaanga Viviki a te Kapikianga o te Turuaipo
GSAM 165.1No runga i te viviki, te mana, e te au mea i tupu no te karere o te “kapikianga o te turuaipo,” ka rauka ia tatou te marama tika mei te au tuatua a N. Southard, te tangata akatere o te nutipepa ta tatou i taiku takere ana—Te Kapikianga o te Turuaipo. I roto i te nutipepa no te ra 31 o Okotopa, 1844, kua tuatua aia e:—
GSAM 165.2“I te akamataanga, kua patoi te maataanga i te tuatau i akatakaia; inara kua aite e e mana tei aru mai i tona akakiteanga, kare e rauka i tetai i te patoi atu, e kua akatopa te reira i te aronga katoa ki mua iaia. Kua tere te reira na roto i te enua ma te viviki o te matangi uriia, e kua tae ki te au ngakau i te au ngai tukeke e te mamao, vaitata rai i te tuatau okotai, i tetai tu ka rauka ua i te akamaramaia me irinaki tatou e tei roto te Atua i te reira. I te au ngai katoa kua tupu te kimi oonuanga i te ngakau e te akaakaanga o te vaerua ki mua i te Atua i te rangi teitei. Kua akamutu te reira i te inangaro ki te au mea o teianei ao, kua akaora i te au taumaro e te au makitakita, kua akatupu i te akakiteanga ara, te akaakaanga ki mua i te Atua, e te patianga ma te tataraara e te ngakau paruparu kia akakore mai aia i te ara e kia ariki mai. Kua tupu te akaakaanga ia tatou uaorai e te tipapaanga o te vaerua, i tetai tu kare matou i kite ana i mua ana. Mei ta te Atua i akaue na roto ia Ioela, kia vaitata mai te ra maata o te Atua, kua tupu te aaeanga i te au ngakau, kare i te au kakau, e te okianga ki te Atu ma te akakore kai, te aue, e te mii. Mei ta te Atua i tuatua na roto ia Zekaria, kua riringiia mai te vaerua o te aroa ua e te patianga ki runga i tana au tamariki; kua akara ratou iaia ta ratou i ko, e kua tupu te mii maata i roto i te enua, te au kopu tangata takitai, e ta ratou au vaine takitai; e ko te aronga tei tiaki i te Atu, kua akatupu ratou i te tumatetenga ki roto i to ratou uaorai vaerua ki mua iaia.”
GSAM 166Kua Akakeuia te Iti Tangata e Tetai Mana Tei Maata Atu i to te Tangata
GSAM 166.1Kua tuatua akaou aia no runga i teia akakiteanga tei akakeu i te au ngakau, e:—
GSAM 166.2“Ki to matou manako, kua tupu te reira ma te kore te tangata e akatere, e kua tika ua ia matou kia akara i te reira ei akatupuanga i te ‘kapikianga o te turuaipo,’ i muri ake i te tuatau tiaki o te Tane Akaipoipo Ou, e te vareaanga e te moeanga o te au paretenia, kia tu ratou ravarai ki runga e kia akateateamamao i ta ratou au lamepa. E te akaraanga, kua oti te angaanga openga; no te mea kare roa i kitea tetai tuatau i mua ana i rite meitaki ei te au pupu takitai o te aronga e tiaki i te taeanga mai, mei to ratou riteanga i teianei no te taeanga mai o te Atu.”
GSAM 166Kua Orongaia te au Apinga o teianei Ao
GSAM 166.3I raro ake i te akakiteanga ririnui o te apiianga no te taeanga mai, e manganui tei oronga i ta ratou au apinga o teianei ao. Kua taangaanga ratou i ta ratou apinga ei tauturu i te aronga tuatua ki te iti tangata i roto i ta ratou angaanga, me kare ei tuʼa i te au nutipepa e te au puka rikiriki i neneiia, me kare ei tauturu i te au anoano o te aronga ngere. Na teia i oronga ki to te ao i te akapapuanga meitaki rava o to ratou ngakau tika e to ratou maroiroi. Kareka te aronga tei mou rai ki ta ratou apinga o te enua nei, e kare i oronga i tetai atinga takake no te angaanga, kua akaraia ratou e te aronga inangaro i to teianei ao e kare ratou i irinaki tikai i ta ratou i akakite. Ei akatutuanga, ka oronga au e rua tua, e okotai no tera e tera tu.
GSAM 166Tetai Kainga Pitete
GSAM 166.4Te tua mua, no tetai tangata akarongo tei noo i New Ipswich, N.H., ko Hastings tona ingoa. E kainga maata tana e tupu ra te au pitete meitaki tikai, e kua akaruke aia i te reira ma te kore e ko. Kua manamanata tona au tangata tupu no taua au pitete ra, e kua aere mai ki aia e kua pati kia ko ratou i te reira e kia tuku ki roto i tona piʼa i raro i te are, ma te kore e tutaki, me ka akatika aia; “no te mea,” i tuatua ai ratou, “penei ka anoano koe i te reira.” “Kare!” i tuatua ai a Hastings, “ka tuku au i taua kainga pitete ra kia tutu i toku akarongo ki te mamao kore o te kiteaanga mai o te Atu.”
GSAM 167.1I taua tuatau topaanga rau rakau ra, mei tei kitea i roto i te Eagle no Claremont (N.H.), Te Ra Mou no New York, e tetai atu au nutipepa ki te iti tangata, kua ngaro vaitata rai te au pitete katoa i te “pe o te pitete.” Mei tei tuatuaia i roto i Te Ra, “E mea mamae tikai kia rongo e kua takoreia te au kai katoa o teia kai puapinga i te pe. Kua tuatua tetai tangata tuku tuatua ki tetai nutipepa no Philadelphia e kua takoreia te au pitete o taua enua ra. Ko Maine anake ua te ngai kare i maata te akaapaanga i akarongoia, inara kare katoa te au kai i reira i ora mei taua maki ra.”
GSAM 167.2No te mea e tuatau maru ua taua tuatau topaanga rau rakau ra, e kua akarukeia ta Hastings au pitete ki roto i te one e tae ua atu ki Noema, kare tetai o ratou i pe. No reira kua rava tikai tana kai nona uaorai e no tona au tangata tupu tei rokoia e te kino. Ko ratou tei manamanata maata no tona oraanga i te marama o Okotopa i mua ake, e i te tuatau tupuanga rakau kua anoanoia ratou kia oko i te au pitete tanu mei iaia, e kua rekareka ratou i te tutaki i tetai oko meitaki no te reira. Te mea ta ratou i manako e ka riro ei tumatetenga maata no Hastings, kua akariroia e te Atua ei akameitakianga no te oraanga o te kopapa, e kare nona ua, no tona au tangata tupu katoa ra.
GSAM 167Kua Akakore Aia i Tona Akarongo
GSAM 167.3Kua tupu te rua o te tua i toku uaorai ngai nooanga. No tetai tangata ekalesia ïa tei tuatua maata i roto i te au uipaanga no te taeanga mai o te Atu i te tuatau topaanga rau rakau o te mataiti 1844. E tangata apinga maata aia, e i roto i tana au apinga, e manganui tana au puaka e kua tau to ratou mataiti kia akonoia e tae ua atu ki te tuatau okoanga o te tuatau tupuanga rakau. Kua aere tetai o toku au metua tane, kare aia i akakite ana e e tangata akonoanga aia, e ko tana angaanga te oko e te oko atu i te au manu angai, ki taua tangata tei akakite iaia e e Adventist, kia oko i tana au puaka. Inara kua kite aia e kare taua tangata ra i inangaro i te oko atu i te reira, no te mea ka akono rai aia e tae ua atu ki te tuatau tupuanga rakau e tu mai ra, ei “au puaka no te angai akaou.” Kua aere taua metua tane oku ra ki toku tupuna tane, e tangata akarongo Adventist aia, e kua tuatua, “Kare taua tangata ra e irinaki i tana e akakite ra.” “No teaa?” i ui ei toku tupuna tane. “No te mea,” i tuatua ai taua metua tane ra, “te tuatua ra aia e te aere mai ra te Atu, e ka ope te ao i teia tuatau topaanga rau rakau, inara te inangaro ra aia i te akono i tana au puaka e tae ua atu ki te tuatau tupuanga rakau e tu mai ra. Auraka aia e tuatua mai kiaku; kare aia e irinaki i tetai ua atu tuatua o te reira.”
GSAM 168Te Moni i Orongaia mai i Muri Ake i te Tuatau Tau
GSAM 168.1Te vai ra tetai au tangata tei mou rai ki ta ratou moni, ma te tamakianga i roto i to ratou ngakau i te manako e kia taangaanga ratou i te reira ei akamaata i te angaanga, e tae ua atu ki te tuatau kare e rauka akaou i te taangaanga. Kua aere ratou ki te aronga e nenei ra i te karere, e kua pati ma te roimata kia ariki mai ratou i ta ratou moni, inara ko te pauanga, “Kua akaroa rava kotou! Kua tutaki matou i te au mea nenei katoa ka rauka ia matou i te tuʼa i mua ake i te openga. Kua tutaki matou i tetai au matini nenei e akatereia e te mana matini kia angaanga i te po e te ao; kare matou e anoano i tetai atu moni.” Kua akakite mai tetai tangata tei kite mata e kua kite aia i te au tangata e tuku ra i te au tausani tara ki runga i te kaingakai tata ki mua i te tangata nenei o Te Reo o te Tuatua Mou, e kua pati ma te tumatetenga o te vaerua kia rave aia i te reira e kia taangaanga. Ko te pauanga, “Kua akaroa rava kotou! Kare matou e anoano i ta kotou moni i teianei! Kare e rauka ia matou i te taangaanga!” Kua ui mai ratou, “Kare ainei e tika kia orongaia ki te aronga putaua?” Aiteite rai te pauanga, “Kua akapapa matou i te au anoano o teianei tuatau no te aronga katoa mei te reira te tu e rauka ia matou i te tauturu.” Ma te tumatetenga o te ngakau kua apai ke atu taua au tangata ra i ta ratou moni, e kua tuatua e te riri ra te Atua ia ratou no to ratou akarongo kore, e no te noinoi tei akariro ia ratou kia tāpu i ta ratou moni mei te angaanga a te Atua i te tuatau i anoanoia ei, e i te tuatau ka taangaangaia ei te reira ma te rekareka.
GSAM 168Kua Ikiia te Au Tiaki
GSAM 168.2Kare e tika kia akaapaia te tu e te au manako tumu o te aronga tei akaruke i ta ratou au kai ma te kore e kokoti, e i to ratou au toa kia vai pu ua, kia aere ratou e tuʼa i te au tuatua i neneiia, me kare e tuatua e e pure ma te iti tangata mei tera are ki tera are. Kare te iti tangata i ekoko e kua irinaki taua au tane e taua au vaine ra i te au tuatua katoa ta ratou i tuatua. Tetai katoa, kua aru mai tetai mana ia ratou, e kare te aronga ngakau tika i rauka i te patoi me kare i te kopae i ta ratou au tuatua. Na teia mataara i arataki i te au tausani kia irinaki i te tuatua mou, e kua kimi ratou e kua kitea te aroa o te Atua.
GSAM 169.1Inara, kua akatika te tangata ara aviri e te tangata akonoanga e inangaro ra i to teianei ao e kia tāpuia teia angaanga tuʼa i te au puka no te taeanga mai. Teia au tangata tei rave i tetai oire me kare i tetai tapere katoa, e kua aere mei tera are ki tera are ma teia apiianga no te taeanga mai, e kua akaruke i ta ratou angaanga e to ratou au kopu tangata, kua karanga ratou e e aronga porangi, e no reira kia tukuia tetai au tiaki ki runga ia ratou. Te au mea tei karangaia e e akairo no te manako porangi o te aronga akarongo (e angaanga ua rai no te akaoraanga i to ratou au taeake tangata, ma te kore e akapapuanga e kua rokoia to ratou au kopu tangata e te mate no te akarukeanga i ta ratou angaanga), kare te reira i rava ei akapapu i te porangi. No reira, e tokoiti ua tei tukuia ki raro ake i tetai tiaki. Me akava tatou na roto i te viviki e te ngoie o te tuatua a te aronga patoi o teianei ra no runga i teia, ka manako tatou e e manganui teia au tupuanga. Inara, i roto i taku au angaanga katoa ei Orometua Adventist, i te tuatau e maata atu i te rima ngauru ma ono mataiti, e rua ua tupuanga taku i kite no te au “Millerite” tei tukuia ki raro ake i te au tiaki. Penei ka tau kia akakite poto au no runga i teia nga mea e rua.
GSAM 169Koia Uaorai Tona Tiaki
GSAM 169.2Kua tupu te mea mua i te enua o New York, kare i tae ki te toru ngauru maire te mamao mei toku ngai nooanga. Kua ariki tetai tangata i te apiianga no te taeanga mai, e vaitata ki te $100,000 te oko o tana au apinga. Kua oronga aia mei te apa o taua moni ra ki tana vaine e tana au tamariki, kare ratou i kapiti mai ki tona akarongo. Ko tei toe, kua manako aia e nana ïa kia taangaanga mei tana e manako ra e e mea tau. E no te mea kua tukuia tetai tuanga ki roto i te angaanga no te taeanga mai, kua patoi tana au tamariki, e kua uriuri manako ratou ki tetai akava, ma te pati kia ikiia tetai tiaki ki runga i to ratou metua tane. I muri ake i te akamaramaanga te akava ki a ratou i te au angaanga e te mana o tetai tiaki i te akatereanga i te au apinga, kua pati aia kia akakite ratou koai ta ratou e inangaro kia ikiia e ia. I muri ake i te uriurianga ratou no tetai tuatau, kua akatika ratou e kare ratou i kite i tetai tangata e rauka ia ratou i te irinaki kia akono i te au apinga, e kua akakite ratou ki te akava e kua iki ratou i to ratou metua tane ei tiaki nona uaorai. Kua anga te akava ki taua tangata ra e kua tuatua, “E _____, kua iki taau au tamariki ia koe ei tangata tau kia akatere i taau uaorai au apinga. Te tu nei taau au mea mei te tu rai i mua ake ka apaiia mai ei koe ki mua i te akavaanga.”3
GSAM 170Tetai Turanga Akakatakata
GSAM 170.1Te rua o te tupuanga, no Stockbridge Howland ïa, no Topsham, Me. Koia tetai o te aronga rave angaanga rima meitaki rava i taua tuanga enua katoa ra, e tangata karape i te patu i te au are taviri e te au piriti. I roto i teia angaanga o te “kapikianga o te turuaipo,” kua tere a Howland na runga i te oroenua na roto i tetai au oire, e kua tuʼa i te au nutipepa e te au puka rikiriki no te taeanga mai mei tera are ki tera are. Kua makitakita maata te aronga patoi e te aronga aviri i te reira, e kua akaapa ratou e, i roto i teia tuʼaanga puka, kua akaruke aia i tana angaanga. No reira kua akatupu viviki ratou i te ikianga i tetai tiaki. Kua kitea e taua tiaki ra e e maata atu tana angaanga i tana i manako ana, no te mea kua tono atu a Howland ki aia i te aronga ravarai e koi ra i te moni tero, e te aronga katoa tei tae mai ma te au tarahu kia tutakiia; “no te mea,” i tuatua ai aia, “kare au e manakoia e kua tau au kia rave i tetai ua atu angaanga.” Kare i roa i muri ake, kua inangaro te tapere kia patu i tetai piriti ki runga i te Kauvai Kennebec,—e piriti e rauka i te tu ki te vai taʼe ririnui e te au toka vai paari e tere ra i te tuatau e puke ei te kauvai i te tuatau tupuanga rakau. Kua akatika te au komitiona o te tapere e te au tangata ikiia ei akatere i te oire e ko Stockbridge Howland te tangata tau no taua angaanga ra. Kia tae mai ratou ma te au akatakaanga e te koreromotu kia patu aia i te piriti, kua tuatua aviri atu aia, “E te au tangata, ka anoanoia kotou kia aere ki toku tiaki. Kua kite kotou e kare au e manakoia e kua tau kia akono i taku uaorai angaanga, e te aere mai nei ainei kotou kiaku kia patu i tetai piriti!” E mea akakatakata rava taua turanga ra ki te au tangata manako tau, e kua akaoti vivikiia taua tiakianga ra. Ka rava ua kia tuatua e, i muri ake, kua akakite tona aronga takinga kino ma te akaaka rava i to ratou apa no te mataara tika kore e te tumu kore ta ratou i aru.