Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
27 / 31
27 / 31

Pene 24 — Te Au Perovetaanga ke atu kua Tupu

John Norton Loughborough

GSAM 376.1“KA AKAMANAKO meitaki kotou mei teianei ra e aere ua atu, mei te ra e rua ngauru ma a o te marama iva, mei te ra rai i akatakotoia ai te tango o te nao o te Atu; ka akamanako meitaki i te reira. Te vai nei rai ainei te au ua tanu i roto i te are vairanga? Ae, kare rai te vine, e te tumu suke, e te remuna, e te tumu olive i ua mai: mei teianei ra ka akameitaki atu au ia kotou.”1

GSAM 376.2Te tupuanga papu e te tamou o te karere a te angera toru mei tona akamataanga mai, e tau kia akaaiteia ki te puapinga tei aru ia Zerubabela mei te ra mai i akatakoto ei aia i te toka tango o te nao.

GSAM 376E Angaanga Ngata i te Akaraanga

GSAM 376.3I te kapikiia anga te iti tangata ngati Iuda kia patu i te nao o te Atu, e kare a ratou moni e kare katoa e kai i roto i to ratou au are vairanga, e angaanga ngata tikai te reira ki te akaraanga tangata. I to ratou akarongo anga i te kapikianga na roto i te akarongo, e te rave anga i te angaanga ma te ngakau tae, kua kite ratou i te rima o te Atua e akatupu meitaki ra i ta ratou angaanga. Ia tatou e aru nei i te au mea i tupu i te akamataanga o teia karere toru, te kite nei tatou i te rima arataki i te aronga e iki ana i tona mataara. Noatu e ko te mate e te mamae to ratou tuanga, te akonoanga a te Atua i tona iti tangata e tana angaanga, e mea taka meitaki rai te reira ki te aronga e irinaki ana iaia.

GSAM 376E Akakiteanga Ako e Akataka ra i te Tu o te Tangata

GSAM 376.4I te ra 24 o Noema, 1862, kua raveia e rua uipaanga i te ora okotai i te ngutuare o William Wilson, i Greenville, Michigan, no te akanoonoo i nga Ekalesia e rua no te aronga tei ariki i te tuatua mou no te Sabati i taua ngai ra. Na Orometua White e tana vaine i akatere i te uipaanga no te Ekalesia o Greenville i roto i tetai piha, e na Orometua Byington e au i akatere i tetai uipaanga i roto i tetai piha ke no te Ekalesia o West Plains. Ia maua e rave ra i te au angaanga akamata i roto i tetai piha, kua rongo maua i te reo o Mrs. White e oronga ra i tana akakiteanga ako i roto i tetai piha ke. Kua aravei matou i etai au manamanata i ta matou angaanga, e i te taime tau tikai, kua akatuera a Mrs. White i te ngutupa, e kua karanga mai, “E Taeake Loughborough, i taku akaraanga i teia putuputuanga, te kite nei au e e au akakiteanga ako taku no etai o te aronga i konei. Kia papa koe, ka tomo mai au e tuatua.” I te mea ko te taime tikai te reira i anoano ei matou i te tauturu, kua tomo mai aia. Ko Orometua Byington e au, e e toru ua atu tangata i roto i taua piha ra tana i kite i to ratou au ingoa. E aronga ke te toenga, kare aia i kite ana ia ratou, mari ua i to ratou akaariia anga mai kiaia i roto i te kiteanga na te peroveta.

GSAM 377Kua Akatakaia te Oraanga o Pratt

GSAM 377.1I tona tu anga ki runga kia tuatua, kua karanga aia: “E akakore mai kotou i taku apa, me akataka au i to kotou au akaraanga i taku akakiteanga i taku tuatua, no te mea kare au i kite i to kotou au ingoa. Ia au e akara nei i to kotou au mata, te oki mai nei ki mua iaku te au mea ta te Atu i inangaro i te akaari mai kiaku no runga ia kotou. Ko tera tangata i te poro e okotai ona mata [kua tuatua mai tetai, na ko mai, “Ko Pratt tona ingoa”], e au tuatua maata tana e te au akangateitei iaia uaorai no tona akonoanga, kare ra aia i ariu tikai ake. Auraka e ariki iaia ki roto i te Ekalesia i tona turanga i teianei, no te mea kare aia i te Kerititiano. E maata tona taime e akapou puapinga kore ana i te au ngai angaanga e te au toa, i te taumaro anga no te au apiianga o te tuatua mou, e ko tana vaine i te kainga te ka titipi i te vaie, te ka akono i te aua kai, e tetai atu au angaanga. E au taputou tana e rave ana i roto i tana au okoanga, kare ra aia e akatupu ana i te reira. Kare tona au tangata tupu e irinaki ana i tana e akakite ra no tona akonoanga. E meitaki atu no te angaanga akonoanga, i tona turanga i teianei, kia kore aia e tuatua no runga i te reira.”

GSAM 378Kua Akarekarekaia a Taeake Barr

GSAM 378.1Kua tuatua ua atu aia, na ko atu, “Ko teia taeake pakari [i tona tou anga atu kiaia, kua karanga tetai, “Ko Taeake Barr”], kua akaariia mai aia kiaku ma te tu tuke rava ki tera tangata ke. E akaraanga meitaki tikai tona oraanga, e matakite aia i te akatupu i tana au taputou ravarai, e te angai meitaki ra aia i tona ngutuare tangata. E mataku aia i te tuatua no te tuatua mou ki tona au tangata tupu, ko te kino aea te angaanga iaia e ka tupu te kino. Kare aia e marama ana e ka akapeea te Atu i te aroa anga mai e te akakore anga i tana au ara, e te manako ra aia e kare aia e tau kia piri ua atu ki te Ekalesia.” Kua karanga atu aia kiaia i reira, “E Taeake Barr, kua akaue mai te Atu kia akakite atu au kia koe e kua aaki koe i te au ara ravarai taau i kite, e kua roa ana aia i te akakore anga i taau au ara, me akarongo ua koe i te reira.” Kua ngaro vave te tu taitaia i runga i te mata o taua taeake ra. Kua akara mai aia ki runga ma te mata katakata, e kua karanga mai ma tona ngakau tika, “Kua akakore ainei aia?” “Ae,” i pau atu ei a Mrs. White, “e kua akaueia mai au kia akakite atu kia koe, ‘Ka aere mai, e ka piri ki te Ekalesia; e me rauka tetai tuatau tau noou, ka tuatua no te turuturu i te tuatua mou; ka tupu te meitaki i te reira, no te mea te irinaki ra toou au tangata tupu ia koe.’” Kua pau mai aia, “Ka pera au.”

GSAM 378.2Kua karanga aia i reira, “Naringa e ka rauka ia Pratt kia rave, no tetai tuatau, i te tu mei ta Taeake Barr i akono ana, ka riro te reira ei meitaki nona.”

GSAM 378.3Kua akakoreia atu i reira tetai tumu o to matou manamanata i te akanoonooanga. I mua ake i te orongaia anga tana akakiteanga ako, kare i rauka ia matou kia akatika a Barr kia piri ki te Ekalesia; i tetai tua ra, vaitata rai te katoatoa i patoi i te ariki ia Pratt; kare ra tetai i manako e e tika nona kia akakite i te tumu o tana patoianga.

GSAM 378Kua Akakoreia te Vareae i Roto i Tetai Ngutuare Tangata

GSAM 378.4Kua tuatua atu aia i reira ki tetai tangata e kiri kara one tona, tei noo i tetai tua o te piha; e kua tou atu ki tetai vaine mata angiangi i te tua ke rava o te piha, e kua tuatua atu kia raua ei tane e te vaine akaipoipo. Kua akataka aia i etai au mea tei tupu i to raua oraanga i mua ana, i mua ake ka akakite ei tetai o raua i tona arikianga i te tuatua mou. Kua karanga aia e kua akamaata a Satani i taua au mea ra i roto i te manako o te vaine, e tae ua atu ki tona neneva anga. “Kua kite au,” i karanga ei a Mrs. White, “e kua okotai mataiti teia vaine i roto i te are maki no te aronga neneva; i muri ake ra i tona meitaki akaou anga, kua tuku aia i taua tu vareae rai kia tamanata i tona manako. Kua akatupu te reira i te taitaia maata ki tana tane, tei rave i te au mea ravarai i rauka iaia i te rave kia akaari ki tana vaine e e tiratiratu aia kiaia, e kare e tumu nona kia akatakake iaia mei tana e rave nei.”

GSAM 379.1I taua taime ua ra kua oro te vaine na roto i te piha, e kua tuturi ki raro e pati akatenga atu ki tana tane kia akakore mai i tana apa. Kare raua i matau meitakiia i taua tuanga o te enua ra, e kare to raua oraanga i mua ana i kiteia. Ko te aronga ra tei matau meitaki ia raua, kua kite e kare raua e rotai ana, kare ra ratou i kite i te tumu.

GSAM 379Mei to Elisaia e to Hazaela rai

GSAM 379.2I muri ake i to Mrs. White oronga anga i tana akakiteanga ako, kare i roa kua oti te angaanga o te akanoonoo i te Ekalesia. Kua tomo mai a Barr ma te ngakau tae ki roto i te akanoonooanga, e kua vaooia a Pratt ki vao. I te oti anga rai te uipaanga, kua karanga mai a Pratt ma te reo pakari tikai, “Te akakite atu nei au kia kotou, kare e puapinga i te tauta kia aere kapiti ki teia iti tangata e kia akavare; kare e rauka ia kotou i te rave i te reira.”

GSAM 379.3Te akatakaanga i te tu o te tangata, mei to runga nei rai, e akamaara pakari mai ana kia tatou i tetai mea aite rai tei tataia no te au ra o te peroveta ko Elisaia:2 Kua tono a Beneadada, te ariki o Arama, i tana tavini ko Hazaela kia Elisaia kia ui atu me ka ora aia i tona maki. Kua akaariia ana kia Elisaia te tu o Hazaela, e i te tae anga mai taua tangata ra ki mua iaia, e i tona akaraanga i tona mata, kua oki taka meitaki mai te au mea ravarai ki tona manako.

GSAM 379Kua Rokoia a Orometua White e te Maki Akangoru

GSAM 379.4I te Ruitoru, te ra 16 o Aukute, 1865, kua rokoia a Orometua White e te maki akangoru no te maata roa o te angaanga e te kore e rava tona moe. I te mea kare ake i akatuia tetai au are rapakau i rotopu i to tatou iti tangata, kua apaiia aia ki Dansville, New York, ki tetai are rapakau tei kapikiia, “To Matou Ngutuare i te Pae Maunga.” I reira tana vaine e te tangata tata i teia puka i tona pae mei te ra 14 o Tepetema ki te ra 7 o Titema. I te mea e meangiti ua te tauturu i rauka iaia mei te au rapakauanga i taua are ra, kua aere matou ki te ngutuare ariki manuiri o Bradley Lamson, i Lake View, Rochester, New York, e kua noo matou i reira mei te toru epetoma. Kua rekareka matou i reira i te aravei ia Orometua J. N. Andrews, tei oki ua mai ki taua oire ra, i muri ake i tona noo anga e manganui te marama i Maine.

GSAM 380Te Pure no Orometua White

GSAM 380.1Kua piri mai te nga ngutuare tangata o Orometua Andrews e o Orton kia matou i te au aiai ravarai, no tetai tuatau pure kapiti kia Orometua White e no tona ora. Kua rave uaia teia e tae ua atu ki te ra 25 o Titema. Ia te ao i vao ake e rekareka ra e te kaikai maata ra i taua Ra Kiritimiti ra, kua akono te Ekalesia o Rochester i te reira ei ra akakore kai e te pure no Orometua White. Kua rave matou i te au uipaanga i te popongi e te aiai, i te ngutuare o Orometua Andrews, i te mataara ko New Main, e i te aiai po kua uipa akaou mai ki te ngutuare o Lamson, ma Orometua White, te aronga tei pure kapiti ana kiaia.

GSAM 380Te Kiteanga na te Peroveta i Orongaia i te Po Kiritimiti

GSAM 380.2E uipaanga mana maata to taua aiai po ra. Kua akameitaki maataia a Orometua White, e kua orongaia mai kia Mrs. White tetai kiteanga na te peroveta e mea umere tikai, e manganui te au mea i akaariia mai kiaia i roto i te reira. I rotopu i taua au mea ra ko te au akoanga kia Orometua White e akapeea aia i te aere ua atu ei akatupu i tona akarongo i te Atua, tei toro taka meitaki mai i tona rima kia angaanga nona kia ora akaou aia i tona maki.

GSAM 380Kua Akakiteia na Mua te Tamakianga a Satani

GSAM 380.3Kua karanga atu a Mrs. White ki te aronga tei pure ana no Orometua White:

GSAM 380.3“Ko te akakoroanga a Satani kia akapou i taku tane, e kia tuku iaia ki raro i te tanumanga. Na roto i teia au pure ma te ngakau tae, kua ati tona mana. Kua akaariia mai kiaku e te riri nei a Satani ki teia putuputuanga tei tamou no te toru epetoma i te pure ma te ngakau tae no teia tavini o te Atua, e teianei kua akamou aia i tona manako kia tamaki pakari atu ia ratou. Kua akaueia mai au kia akakite atu kia kotou, ‘Kia noo vaitata roa kotou ki te Atua, kia papa kotou no tetai ua atu mea ka rokoia mai kotou.’”

GSAM 381Te Au Manako Akamatakite o J. T. Orton

GSAM 381.1I te ra mua o Tianuare, 1866, kua akaruke a Orometua White e tona ngutuare tangata i taua ngai ra na runga i te tereina no Battle Creek, Michigan. Kua noo ua au i te pae opunga o New York e ope ua atu te toenga o te tuatau anu. Mei taua aiai po rai i orongaia mai ei te kiteanga na te peroveta, kua tupu te manako i roto ia J. T. Orton e te vaitata ra te mate ki tona oraanga, kare ra aia i kite e mei ea mai. Kua akakite aia i teia manako ki etai tangata. I te aiai o te ra mua o te epetoma, te ra 4 o Mati, kua oki mai aia ki Rochester mei Parma mai, te ngai i piri atu ei aia ki tetai uipaanga e rua ra te roa, e ko tona oa i te aerenga ko E. B. Sanders (te noo nei aia i San Jose, California, i teianei mataiti 1905). Kua pati aia kia Sanders kia aru raua i te mataara e maata roa atu te marama ia raua e aaere ra na roto i te oire, “no te mea,” i karanga ei aia, “te manako ua nei au e te vai ra tetai tangata ka tauta i te tamate iaku.” Kare ra aia i te akaraanga e manako e koai te tangata e inangaro ra i te rave i tona ora.

GSAM 381.2Kua oki mai au ki Rochester mei Parma mai, i te ra 7 o Mati, e kua noo au ki ko ia Lamson, te tane a te tamaine a Orton. I te ra 8 kua aere mai a Orton e tana vaine kia matou, e kua akanoonoo matou kia aere na runga i te tereina i te popongi o te ra ka aru mai ki Lancaster, i te tuanga enua o Erie, te ngai ka rave ei au i te angaanga akaipoipo no tana tamaiti tane anau tai. Kua noo matou ma te mataora i taua ra ra, e ra manako oonu katoa ra te reira.

GSAM 381Te Tamateia Anga o J. T. Orton

GSAM 381.3Kua akaruke raua i te ngutuare o Lamson i te ora 5 i te aiai, e i te ora 7:30 i te po kua tae mai tetai karere, e kua akakite mai kia matou e kua ta kinoia a Orton e tetai tangata kare i kiteia, i roto i tona uaorai are vairanga, iaia e akono ra i tana au oroenua. Kua rapurapu matou ki taua ngai ra, e kua kite matou e kua taia tona upoko ma te takinga kino ki tetai pou o te pereoo tei tapekaia ki te auri, e kua takoto aia ma te kore e kite i tetai mea. Kua mate aia i te ora 12:35 i taua po ra. E tae ua mai ki teia ra, kare i kiteia e naai i rave i taua angaanga kino ra. E mea papu e kare i raveia no te moni, no te mea kare tona ora i roto i tona pute i raveia, e kare katoa tana pute moni, e $45 i roto, i raveia. E mea akaoto maata tikai teia ki te vaine a Orton, e kare roa aia i ora mai mei te reira mamae. Kua kino vave tona oraanga kopapa, e kare aia i ora roa i muri ake i tana tane.

GSAM 382Kua Tupu te Perovetaanga i Orongaia i Taua Kiritimiti ra

GSAM 382.1I roto i etai marama i muri ake i taua aiai Kiritimiti e kore e ngaropoinaia ra, tokoono o te tokoiva tei piri ki taua toru epetoma pure ra kua takoto ki roto i to ratou au tanumanga. E kua tupu akaou i reira tetai perovetaanga ma te taka meitaki tikai.

GSAM 382E Tauturu no te Aronga Kua Kore to Ratou Manakonakoanga

GSAM 382.2I te popongi roa o te ra 12 o Titema, 1866, kua tae mai a Elias Stiles, no North Liberty, Indiana, ki toku ngutuare, e kua pati mai kia aere kapiti au kiaia ki taua ngai ra, kia oronga i tetai tauturu, me ka rauka, kia James Harvey, tei roto i te tu manakonako kore, e te manako ra e kare e manakonakoanga e toe ana nona. I te mea kua kite au e e manganui tikai te au mea i akaariia mai kia Mrs. White i roto i te kiteanga na te peroveta i orongaia mai i muri nei, e kua akaariia mai e manganui te au turanga tangata kiaia na roto i te perovetaanga, kua karanga atu au kiaia, “Penei kua kite a Tuaine White i tetai mea no runga i tona turanga, e me kua kite aia, e me ka tata aia i te reira, ka ririnui atu te reira i tetai ua atu tuatua ka rauka iaku i te akakite atu kiaia.”

GSAM 382.3Kua aere maua ki ko iaia i reira rai, e ma te kore e akakite atu i tetai tuatua kiaia no te turanga o Harvey, kua ui atu au, “E Tuaine White, kua orongaia mai ainei tetai marama kia koe i roto i tetai o te au kiteanga na te peroveta i orongaia mai kia koe no runga i te turanga o Taeake James Harvey?” “Ae,” i karanga mai ei aia, “kua orongaia mai, e i teia nga ra kua tupu te manako iaku e e mea tau kia tata au i te reira e kia tuku atu kiaia.” Kua akamata aia i reira i te akakite mai kia maua i tana i kite. Kua karanga atu au, “Ka aere au e kite iaia apopo i te popongi, e me ka tata koe i tei akaariia mai kia koe, ka apai atu au i te reira kiaia.” Ma teia akatikaanga kua akaruke maua iaia, e i te aiai kua aere akaou maua kiaia. Kua oti tana tataanga, e kua takinga meitaki mai aia kia maua i te tatau anga mai i te reira ma te reo maata.

GSAM 383Te Akakiteanga Ako no James Harvey i Roto i te Taitaia e te Kore e Manakonakoanga

GSAM 383.1Kua akakite taka meitaki te akakiteanga ako e ka paruparu te kopapa o Harvey, e ka tauta a Satani i te akatupu i te taitaia e te kore e manakonakoanga i roto iaia, e kia manako aia e kare e aroa nona, e kare ona manakonakoanga; inara kua kite aia e kua rave a Harvey i te au mea ravarai tei rauka iaia kia akatikatika i te au tarevake o tona oraanga i mua ana, e kua akakore te Atua i tana au ara. Kua akaari katoaia ki taua vaine ra e, me timataia aia kia tamate iaia uaorai, te vai takapini ra te au angera a te Atua iaia, ma te arataki i tona manako kia irinaki i te Atua e i te rangi. E manganui atu te au tuatua akapumaana e te akamaroiroi mei te reira rai i roto i te akakiteanga ako.

GSAM 383.2Ma taua pepa ra i toku rima, kua aere matou ki North Liberty i te popongi ake. I te mataara kua akakite mai a Stiles kiaku e te inangaro ra a Harvey kia kite iaku, inara kua karanga aia e kare aku tuatua manakonakoanga nona; e kia aravei au iaia, ka akatika au i tana tuatua e kare ona manakonakoanga, e tangata ngaro aia; e mei ia Eli i taito, tei inga ki muri e kua mate i tona akakiteia anga e kua riro te aruna o te Atua, ka inga katoa aia ki muri e ka mate.

GSAM 383.3Kua tae matou ki te ngutuare o Harvey mei te ora 3 i te avatea. I toku aravei anga iaia, kua karanga au, “E Taeake Harvey, eaa toou tu?” Kua pau mai aia ma te reo aue maata, “Kua ngaro! Kua ngaro!! KUA NGARO!!!” Kua karanga au, “Kare! Kare koe i ngaro. Te vai ra te manakonakoanga noou!” I tona kite anga e kua pau atu au mei te reira, kua karanga maru mai aia, “E toru epetoma toku manako anga e kare oku manakonakoanga e kua ngaro au; e i teia ra, i toku aere anga mai mei te kainga tanu ki roto i te oire, e i toku aere anga na runga i te piriti i te roto vai o te are taviri, kua riro mei te mea e te tuatua maira tetai mea kiaku, ‘Kua ngaro koe! Kare oou manakonakoanga! E rere ki roto i te roto vai o te are taviri kia paremo koe!’ Kua manako au e, me rave au i taua mea ra, ka akakinoia te angaanga a te Mesia, e no reira kare au i tamate iaku uaorai.”

GSAM 384Kua Tae Viviki Mai te Akaoraanga

GSAM 384.1Kua karanga au, “E Taeake Harvey, kare koe i ngaro! Tei konei iaku tetai akakiteanga ako mei te rangi tika mai, e te karanga nei e kare koe i ngaro!” Kua pau mai aia, “Ka akarongo au i te reira.” Kua tatau atu au i te akakiteanga ako ki mua iaia, i muri ake i toku akakite anga e kare roa e tuatua okotai i tukuia mai ki roto i toku nga rima. I te oti anga te tatau, kua kakata tona mata e kua karanga aia, “Te vai ra i reira te manakonakoanga noku. Te irinaki nei au i te Atu.”

GSAM 384.2I muri ake i te tatau anga, kua pure matou no tetai tuatau, e i tona tu akaou anga e tangata tauiia aia e te rekareka. Kua akakite mai aia kia matou e kua akataka taua tataanga ra i te au manako i roto iaia i nga epetoma e toru i topa ma te tika roa atu i tana ka rauka i te akakite. Kua akaariia te aroa o te Atua i teia tu, i te apai anga i taua taeake ra ki vao i tona taitaia e tona kore e manakonakoanga.

GSAM 384Kua Akamaataia te Enua no te Angaanga

GSAM 384.3E tae ua atu ki te mataiti 1868, tei roto anake te angaanga a te au Adventist no te Ra Itu i te Au Enua Taokotai o Marike, i taua tuanga o te enua ra i te pae tokerau o te kotinga tonga o Missouri e i te pae itinga o te Vai Missouri. I tetai uipaanga no te akamanako i te au enua no te angaanga e te tuʼa anga i te aronga angaanga, i roto i te Uipaanga Maata tei raveia i Battle Creek, Michigan, i te ra 28 o Me, kua akatikaia kia tono e rua tangata angaanga e tetai puakapa e ono ngauru putu te roa ki California. Kua tae te Orometua D. T. Bourdeau e au, te tangata tata i teia puka, ki San Francisco i te ra 18 o Tiurai o taua mataiti ra.

GSAM 384Te Akamataanga o te Angaanga Misioni i California

GSAM 384.4Te inangaro nei au kia akakite i tetai mea no te akamataanga o te angaanga misioni i California, tei akaari meitaki i te puapinga o te oronga o te peroveta i roto i te angaanga. I te tuatua anga a Paulo no te au oronga a te Vaerua, e te oronga o te peroveta katoa, kua karanga aia e no teia te reira, “ei akatau i te aronga tapu, no te angaanga orometua, kia meitaki oki te kopapa o te Mesia ra.”3 Papu e ko te ravenga tau roa kia meitaki te aronga tapu, ko te akaari anga kia ratou i ta ratou au tarevake, kia akaruke ratou i te reira, e kia tamāia ratou mei ta ratou au ara i te toto akaperepere o to tatou Atu ra o Iesu Mesia. No teia akakoroanga, kua akaariia mai rai te tauturu na roto i te oronga o te peroveta i te angaanga orometua, i roto i te angaanga o te tuatua mou o teianei, ma te akaari ki te au tavini o te Atu i te au apa i roto i ta ratou tu angaanga, e akapeea tetai ravenga ke e puapinga atu ei ta ratou angaanga no te akaariu i te au vaerua.

GSAM 385Te Akakiteanga Ako no te Ravenga Angaanga i California

GSAM 385.1Kare i roa i muri ake i to maua tae anga ki California, kua tae mai tetai reta mei ia Mrs. White, e i roto i reira kua akakite aia i tetai kiteanga na te peroveta tei orongaia kiaia i Battle Creek i te aiai Varaire, te ra 12 o Tiunu,—e ra tei noo maua i Lancaster, New York, i mua ake i to maua aere anga ki California. Kare roa aia i tae ana ki California, e kare aia i kite uaorai i te au peu o te tangata i reira. E tika, i taua tuatau ra kare roa aia i aere ana ki te pae opunga o te Vai Missouri. Ko tona kite no te au mea i reira, no roto mai te reira i ta te Atu i inangaro i te akaari kiaia.

GSAM 385.2I roto i te akoanga i tana reta, kua akataka aia i te tu oronga ma te ngakau matara o te au tangata o California, e eaa te ka tupu me raveia te angaanga i rotopu ia ratou ma te noinoi, ma te akono pakari i te au moni rikiriki katoatoa. I te tutu anga ki te au tangata o California, e mea tau kia aere atu kia ratou ma tetai tu ngakau matara mei to ratou rai tu i te angaanga, inara auraka e akamāumāu i te moni.

GSAM 385Kua Tupu te Puapinga i Akakiteia i Mua Ana

GSAM 385.3I teianei, i toku akara akaou anga ki nga mataiti e toru ngauru ma itu i topa mei te akamata mua anga o te angaanga i California, e toku akamanako anga i te tu i taua taime ra, i te turanga o te tangata, e i te tu o ta maua ka rave naringa kare te akakiteanga ako i tae mai, e i toku kite anga i te au mea tei tupu i te aru anga i te ako tei orongaia, ka rauka iaku kia karanga e kua tere atu to matou angaanga ki mua i roto i te toru marama i te ka rauka i roto i te okotai mataiti naringa kare matou i tauturuia “i te angaanga orometua” e te akoanga tei tae mai na roto i te oronga o te peroveta. E tae ua atu ki te tuatau tupu o te mataiti 1871, na te au angaanga i te tuanga enua o Sonoma i akatupu e rima ekalesia o te au tangata tiaki i te Sabati.

GSAM 386Te Uipaanga Puakapa Mua i San Francisco

GSAM 386.1I Tiunu o taua mataiti ra, kua akatu matou i to matou puakapa no te taime mua i San Francisco. No te mea kua oki te Orometua Bourdeau ki te pae itinga, kua tonoia mai tetai tangata angaanga mei Michigan kia mono iaia. Kua tae mai aia i te ra 17 o Tiunu, e kua kapiti viviki mai kiaku i te angaanga i roto i te oire. I muri ake i tetai au epetoma ua o te angaanga i roto i te puakapa, kua rave ua atu rai matou i ta matou au uipaanga i roto i te au are i tutakiia, e tae ua atu ki te ra 1 o Titema, 1871. Na roto i teia angaanga e maata atu i te rima ngauru tei ariki i te karere i San Francisco.

GSAM 386Te Au Timataanga i Roto i te Ekalesia i California

GSAM 386.2E tae ua atu ki teia tuatau, ko te maataanga o to matou au timataanga i California no roto mai i te patoianga mei vao, inara i teianei kua tupu mai tetai timataanga akarongo kare i tapapaia no to matou au tangata, e tu ke tona. Kua maro tetai oa angaanga i te aru i tetai aerenga taku i kite papu e ka akakinoia aia e te angaanga katoa no te reira. E au enemi kino to matou i roto i te oire, tei akara matatio i ta matou au mea ravarai e rave ra, e kua vai tanutanu ratou i te taangaanga i tetai angaanga kare i raveia ma te pakari kia kino matou. No reira, e mea anoano maata kia akarongo matou ki te ako a te aposetolo, “e kopae i te au tu kino ravarai e kitea ra.”

GSAM 386Te Tu Aru Ua i To Te Tangata Uaorai Inangaro e te Kino ka Tupu

GSAM 386.3Kare au i karanga e kua rave te taeake i tetai ara tikai i roto i tana aerenga, inara kua akamarama au e ka taangaanga to matou au enemi i tana i karanga e kare e kino, kia akakino ia matou. Kua maro aia e e tikaanga tona kia “rave mei tana i inangaro” i taua mea ra, maata atu i te mea kua akatikaia e kare e ara i roto i tana e rave ra. Kua aere ua atu te au mea mei te reira e tae ua atu ki te ra 23 o Tianuare, 1872, i toku aere anga mei te tuanga enua o Sonoma ki San Francisco kia akara e eaa te ka rauka i te rave kia akakoreia te au manamanata i reira.

GSAM 387.1I taua tuatau ra, kua taangaanga to matou au enemi i tana aerenga mei taku i mataku ana, e kua maro aia e “kare ta ratou angaanga i reira,” e ka akaari aia kia ratou e e manako tona uaorai, e ka rauka iaia kia aaere na roto i te au mataara mei tana i inangaro, e ma tana i inangaro, ma te kore e tuku iaia ki raro i ta ratou au tuatua. Kua tauta au na roto i te ako muna anga iaia kia akaari e kare taua aerenga ra e tau, e ka tupu te kino i te openga o te tu aru ua i tona uaorai inangaro. E au oa tona tei turu pakari iaia, e kua akamata tetai aronga i rotopu ia ratou i te aru i tetai tu ka akatupu i te akaapaanga maata atu iaia. Kua kite te tuanga maata o te ekalesia i te kino o tona akarongo kore, e kua papa ratou i te tauturu i taku angaanga kia akaora i te angaanga a te Atua mei te akama.

GSAM 387Kua Akatakaia Tetai Uipaanga no te Kimikimi i te Manamanata

GSAM 387.2Teia te turanga i te Sabati, te ra 27 o Tianuare, i te akatikaia anga e kia kimikimiia taua manamanata ra e kia rave te ekalesia i tetai angaanga papu, kia kore ratou e akakinoia no taua tu maro e te patoi ra. Kua akatakaia tetai uipaanga kia akamata i te ra mua o te epetoma, te ra 28 o Tianuare, i te ora 9 i te popongi, kia akamanako i te turanga e i ta matou angaanga tau ei ekalesia no taua mea ra. I te akaraanga, e mea papu e ka ngaʼa taua ekalesia ra. Kua akapou au i te tuanga maata o taua po ra i te pure ki te Atua, kia rave aia i tetai angaanga no matou.

GSAM 387Tetai Reta Akakite i te Apa

GSAM 387.3I te popongi o te ra 28, i toku aere anga ki te uipaanga, kua aravei au i taua oa angaanga ra i runga i te mataara aaere i te pae o te ara, tei vaitata ki te ngutuare taku i noo ra, e te aue ra aia. Kua karanga mai aia, “E Taeake Loughborough, kare au e aere ki te uipaanga i teia ra.”

GSAM 387.4“Kare koe e aere ki te uipaanga?” i karanga atu ei au; “noou te mea ka uriuriia i te uipaanga.”

GSAM 388.1Kua karanga mai aia, “Kua kite au i te reira, inara kua tarevake roa au. Kua tika koe i taau i tu no runga iaku. Teia tetai reta taku i tata ki te ekalesia no te akakite i toku apa; e apai koe i te reira e e tatau atu kia ratou. Me kare au i reira, ka meitaki atu noou, e ka meitaki katoa no te aronga te ka inangaro i te turu iaku.”

GSAM 388.2Kua ui atu au, “Eaa tei akatupu i teia tauianga maata i roto ia koe mei inanai mai?”

GSAM 388Kua Tae Mai Tetai Kiteanga na te Peroveta e te Umere Maata

GSAM 388.3Kua pau mai aia, “Kua aere au ki te are mēra inapoo, i muri ake i te Sabati, e kua rauka mai iaku tetai reta mei te Tuaine White, mei Battle Creek, Michigan. E akakiteanga ako teia tana i tata noku.” I tana tuku anga mai i te reira kiaku, kua karanga aia, “E tatau i te reira, e ka kite koe i te tu ta te Atu e kite ra i toku turanga.”

GSAM 388.4Kua pati mai aia kia akakite au ki te ekalesia e kua tae mai kiaia tetai akakiteanga ako mei te Tuaine White, tei ako pakari iaia no tana tu, e kua ariki aia i te reira, no te mea e tuatua mou.

GSAM 388Te Tu o te Kiteanga na te Peroveta tei Akapapu i te Tuatua Mou

GSAM 388.5E tuanga teia no tetai kiteanga na te peroveta tei orongaia kia Mrs. White i Bordoville, Vermont, i te ra 10 o Titema, 1871. Kua akamata aia i te tata i te tuanga no te manamanata o teia taeake i te ra 27 o Titema, 1871, inara no tetai tumu kare taua pepa ra i oti e tae ua atu ki te ra 18 o Tianuare, 1872; i reira kua akaotiia e kua tukuia na te mēra mei Battle Creek. I taua tuatau ra, tata ki te iva ra e tae atu ei te au reta na runga i te enua mei Michigan ki California.

GSAM 388.6I roto i te kiteanga na te peroveta, e manganui te au mea ka tupu i muri ake tei akaariia kiaia. Kua pera i teia taime. I te tuatau i orongaia mai ei te kiteanga na te peroveta, e ata anake te vai ra no te au mea tei tupu tikai i te tae anga te akakiteanga ako ki San Francisco. Me akaaiteia te au ra, ka kitea e kua tupu te openga o te manamanata i San Francisco i muri ake i te tukuia anga te akakiteanga ako tei tataia mei Battle Creek. Kua kite viviki to matou au taeake i San Francisco e kare e rauka i tetai tangata kia tata ki Battle Creek e kia akakite i te au mea kia Mrs. White i te tuatau tau kia rauka iaia i te tata i teia reta, no te mea kare taua turanga ra i vai ake i taua taime ra.

GSAM 389.1E puapinga maata to teia tikaanga ki te au taeake i reira, e kua akapapu kia ratou e te vai ra te mana o te Atua i roto i taua kiteanga na te peroveta ra. Kare au i tata ana i tetai ua atu tuatua ki te Orometua White e tona vaine no te turanga o te au mea i San Francisco, e kua akakite taua oa angaanga ra e kare katoa aia i tata ana i tetai mea; e kua karanga te au taeake, “Naringa aia i tata, kare aia e akakite i te au mea i akaariia mai no runga iaia uaorai.”

GSAM 389Akapeea te Kiteanga na te Peroveta i Tataia ei

GSAM 389.2I muri ake, i to matou kite anga mei te aronga i tera pae no te tata anga e te tuku anga i te akakiteanga ako na te mēra, kua taka meitaki atu e ko te Atu tei oronga mai i te kiteanga na te peroveta, kua akono katoa aia i te tuatau i tataia ei e i tukuia atu ei ki tona ngai, kia tae atu te reira i te tuatau tau tikai.

GSAM 389.3I te popongi roa o te ra 18 o Tianuare, 1872, kua ara mai a Mrs. White mei tona moe, e kua noo māramarama taua akakiteanga ako i runga akenei i roto i tona manako. E taka meitaki taua manako ra kiaia mei te mea e kua akarongo tona taringa i te reo e karanga ra, “E tata viviki i taua akakiteanga ako no California, e e tuku atu i te reira na te mēra ka aere atu; te anoanoia ra te reira.” I te taiku akaouia anga teia no te rua o te taime, kua tu aia, kua akakakau viviki, e kua akaoti i te tataanga. I mua ake i te kai popongi, kua oronga aia i te reira ki tana tamaiti ko Willie, ma te karanga, “E apai i teia reta ki te are mēra, inara auraka e tuku ki roto i te pia reta. E oronga ki te tangata akaaere i te mēra, e e pati atu kia akapapu aia e ka tukuia te reira ki roto i te pute mēra ka aere atu i teia popongi.” I muri ake kua karanga taua tamaiti ra e kua manako aia e e tu tuke to te au akaueanga a tona metua vaine, inara kare aia i ui i tetai uianga, e kua rave aia mei tei akaueia, e “kua kite i te reta i te tukuia anga ki roto i te pute mēra.”

GSAM 389Te Akapapuanga o te Aratakianga a te Atua

GSAM 389.4Me kite kotou i to matou turanga i San Francisco i taua tuatau ra, ka kite viviki kotou i te puapinga o te tuku anga i taua reta ra na taua mēra tikai ra. I taua au ra ra, e okotai anake mēra na runga i te enua i te ra okotai. Naringa te reta i tae mai i te po o te ra mua o te epetoma, te ra 28, kare i te po o te ra 27 i te Sabati, e mea papu e kua tupu tetai ngaʼaanga taitaia i roto i te ekalesia. Naringa te reira i tae mai e tetai au epetoma i mua atu, i muri ua ake i te orongaia anga mai te kiteanga na te peroveta, kare te ekalesia e kite viviki i tona mana.

GSAM 390.1E akakiteanga ako teia ma te au akairo taka meitaki o te rima o te Atu, i tona tae anga mai i te tuatau tau kia akatikatika puapinga i te au tarevake te vai ra, e katoa i tona ariki akaakaia anga e te taeake e tona rave anga i tei akoia mai. Kua riro te reira ei mana maata no te akatupu i te taokotaianga e te ngaueue kore i roto i taua ekalesia ou ra.

GSAM 390Te Tu i Tataia ei te Au Kiteanga na te Peroveta

GSAM 390.2Kua riro katoa teia mea tei tupu ei akaarianga no tana uaorai tuatua no te tu i tataia ei te au mea tana i kite. No runga i teia kua karanga aia: “Kua akaaraia au mei toku moe ma te māramarama maata no te au mea tei akaariia mai i mua ana ki toku manako; e i te turuaipo kua tata au i te au reta tei tere atu ki tera pae o te enua rahi, e i to ratou tae anga i tetai tuatau kino maata, kua ārai ratou i tetai tumatetenga maata ki te angaanga.”4

Notes

  1. Hagai 2:18, 19. ↩
  2. 2 Ariki 8:7-15. ↩
  3. Ephesia 4:12. ↩
  4. Te Au Akakiteanga Ako no te Ekalesia, Puka 5, kapi 671. ↩

Note

Back