Pene 22 — Akanoonooanga
GSAM 343.1“No teia tumu au i akaruke ei ia koe i Kereta, kia akanoo koe i te au mea tei toe ra kia tau, e kia akatainu i te aronga pakari i roto i te au oire tataki tai, mei taku i akaue atu ia koe ra.”1
GSAM 343.2I te tupuanga o te karere a te angera toru, kua topa nga mataiti e tai ngauru ma rua (mei te 1846 ki te 1858) i mua ake ka kite ei to tatou iti tangata e kua anoanoia tetai akanoonooanga papu atu no to ratou pirianga, i te akarongo ua ki te tuatua mou e te aroa Kerititiano. Noatu e kua tuatua te Atu ki tona iti tangata no runga i teia na roto i te oronga o te totou, e akaraanga e kua anoanoia etai au tupuanga ngata kia akaara pu tikai ia ratou kia kite i te puapinga o te akanoonooanga i te au Uipaanga o te au Ekalesia i te enua, te au ekalesia, e te au putuputuanga no te akaaere i te au apinga e te au moni o te angaanga.
GSAM 343Te Patoianga i te Akanoonooanga
GSAM 343.3I roto i tetai tuatua i raro i te kapi 12 o te Tuanga Kapiti ki te Au Tupuanga e te Au Kiteanga, tei neneiia i te 1854, kua tuatua a Orometua James White e:—
GSAM 343.4“I muri ake i te topaanga o te tuatau i te 1844, kua tupu te oripu maata, e kua patoi te maataanga i tetai ua atu akanoonooanga, i te manakoanga e kare te reira e tau ki te rangatiraanga apa kore o te evangelia! Kua patoi ua rai a Mrs. White i te au tu katoa o te akarongo neneva, e kua akakite aia mei mua mai e kua anoanoia tetai tu akanoonooanga kia arai e kia akatikatika i te oripu. E tokoiti ua te tangata i teianei tuatau ka marama i te tu ngaueue kore tei anoanoia i taua taime ra kia mou aia ki tona turanga i te patoianga i te tu ture kore tei parare ra.”
GSAM 344.1Ko te taokotaianga tei vai i rotopu i te au Adventist no te Ra Itu, kua akamaroiroi maataia e kua akonoia e tana au akamatakiteanga e tana au akoanga tei tae mai i te tuatau tau.
GSAM 344Ta George Storrs no te Akanoonooanga
GSAM 344.2Na teia au tuatua a George Storrs i tata i te 1844 e akaari mai i tei apiiia no runga i te akanoonooanga ki te aronga tei akatakake ia ratou mei te au ekalesia i raro ake i te akakiteanga no te taeanga mai:—
GSAM 344.3“Kia matakite kotou, auraka e kimi kia akanoonoo i tetai akaou ekalesia. Kare e ekalesia e akanoonooia e te akamanakoanga a te tangata kare e riro ei Babulonia i te taime tikai e akanoonooia ai. Na te Atu i akanoonoo i tona uaorai ekalesia ki te au ruruanga ketaketa o te aroa. Kare e rauka i te akaketaketa atu i te reira; e me kare taua au ruruanga ra e akapiri i te aronga e karanga ra e e au pipi ratou na te Mesia kia vai kapiti, kua akamutu ratou i te riro ei au pipi nana, e ka taka ke ratou mei te kopapa mei tei tau rai.”2
GSAM 344Te Akanoonooanga i te Tuatau o te Au Aposetolo
GSAM 344.4Mei tei akakiteia ana, kare a te au Adventist no te Ra Itu e akanoonooanga papu o tetai ua atu tu e manganui ua atu mataiti, kare katoa oki e akanoonooanga o te Ekalesia. Ko tetai ua atu tangata tei mataku kore i te ariki e te akono i te tuatua mou i raro ake i te teimaa o te patoianga mei vao mai i taua tuatau ra, kua manakoia e e tangata tuatua tika aia e kua tau kia aroaia e kia piri atu ki te au Kerititiano. Kua tae mai tetai tuatau i te au ra o te au aposetolo i anoanoia ai kia “akanoo i te au mea tei toe ra kia tau.”3 Vaitata ki te mataiti 65 i muri ake i te anauanga o te Mesia, kua orongaia te mana kia Tito kia “akatainu i te aronga pakari i roto i te au oire tataki tai” i te au ngai e aronga akarongo to reira, e kua orongaia kia Timoteo te au akoanga akataka meitaki no runga i teia.4
GSAM 344Ta Orometua White no te Akanoonooanga
GSAM 344.5Kua kitea teia au tuatua a Orometua James White no runga i te akanoonooanga e te akatikatikaanga i roto i te Akaraanga e te Karere o Tianuare 4, 1881:—
GSAM 345.1“Kua akatumuia te akanoonooanga kia rauka te angaanga taokotai e kia paruru atu mei te pikikaa. Kare rava i akakoroia ei ravenga akamamae kia maro i te tangata kia akarongo, mari ra kia paruru i te iti tangata o te Atua. Kare te Mesia e akaoro maro i tona iti tangata; te kapiki nei aia ia ratou. ‘Te akarongo nei taku au mamoe i toku reo, e kua kite au ia ratou, e te aru nei ratou iaku.’ Na to tatou Upoko Ora e arataki i te mataara, e e kapiki i tona iti tangata kia aru atu.
GSAM 345.2“Kare e rauka i te au akakiteanga akarongo tei maaniia e te tangata i te akatupu i te taokotaianga. Kare e rauka i te mana maro o te ekalesia i te maro i te ekalesia kia riro ei kopapa okotai. Kare rava te Mesia i akakoro e kia akatukeia te au manako o te tangata kia tau ki te rangi na roto i te mana o te au manako o tetai ke. ‘Ko te Mesia te upoko o te tangata ravarai.’ Ko tana tuanga oki, ko te arataki, te akatuke, e te akairo i tona uaorai tu ki runga i te aronga ka rauka ia ratou te tuanga o te kakā mutu kore. Noatu te puapinga o te akanoonooanga no te paruru i te ekalesia e kia rauka te angaanga rotai, auraka te reira e tomo mai kia rave ke i te akatikatikaanga mei roto i te au rima o te Pu.
GSAM 345Te Taokotaianga i Rotopu i nga Tu Taimamao e Rua
GSAM 345.3“I rotopu i nga tu taimamao e rua, te mana maro o te ekalesia e te tu rave i to te tangata uaorai anoano kare i akatapuia, ka kitea te muna maata o te taokotaianga e te tupu meitaki o te angaanga orometua e te ekalesia o te Atua. Kua akakiteia mai teia kia tatou i roto i tetai patianga tapu tikai a te aposetolo akangateiteiia ko Petero ki te aronga pakari o tona tuatau: ‘Te ako atu nei au i te aronga pakari i rotopu ia kotou, e tangata pakari katoa oki au, e kua kite mata au i te au mamae o te Mesia, e e tuanga katoa toku i te kakā te ka akaariia mai: e angai kotou i te anana mamoe a te Atua i rotopu ia kotou, ma te tiaki i te reira, auraka no te maroia, kia ngakau tae ra; auraka no te puapinga viivii, ma te ngakau inangaro ra; auraka katoa e akaatu ki runga i te tuanga a te Atua, ei au akaraanga ra no te anana mamoe. E kia mama mai te Tiaki Mamoe Maata, ka rauka ia kotou te korona kakā e kore roa e mae. E pera katoa kotou, e te aronga ou, e kauraro ki te aronga pakari. Ae, kia kauraro kotou katoa tetai ki tetai, e kia kakauia kotou ki te tu akaaka; te patoi nei oki te Atua i te aronga ngakau parau, e te oronga mai nei i te aroa ua ki te aronga akaaka. No reira e akataakaaka ia kotou i raro ake i te rima mana o te Atua, kia akateitei mai aia ia kotou i te tuatau tau.’5
GSAM 346Te Tu Mamarama e te Tu o te Akanoonooanga i te Koreromotu Ou
GSAM 346.1“Ko te aronga tei tata i te tu akanoonooanga tei arikiia e te au Adventist no te Ra Itu, kua tauta ratou kia o mai ki roto, kia tau ki te ka rauka, te tu mamarama o te tuatua e te tu tei kitea i roto i te Koreromotu Ou. Ko te maata atu te akaarianga i te vaerua o te evangelia, e ko te mamarama atu te akanoonooanga, ko te meitaki atu oki ia o te tupuanga o te angaanga.
GSAM 346.2“Na te Uipaanga Maata e tiaki i te katoaanga o te angaanga i roto i tona au manga ravarai, e te au Uipaanga o te au Ekalesia i te enua katoa. Na te Uipaanga o te au Ekalesia i te enua e tiaki i te au manga katoa o te angaanga i roto i te enua, e te au ekalesia i roto i taua enua ra katoa. E ko te ekalesia, e kopapa ia no te au Kerititiano tei piri kapiti i raro ake i te koreromotu mamarama kia akono i te au akaueanga a te Atua e te akarongo ia Iesu.
GSAM 346E Au Tavini te Aronga Mou Taoonga o te Ekalesia
GSAM 346.3“Ko te aronga mou taoonga o tetai ekalesia i tetai ngai, e au tavini ratou no taua ekalesia ra, kare e au atu kia tutara maro ki runga i te reira. ‘Ko te tangata maata roa i rotopu ia kotou ra, ko to kotou tavini ïa.’6 E tau teia aronga mou taoonga kia riro ei au akaraanga no te akakoromaki, te matakite, te pure, te takinga meitaki, e te oronga ma te noinoi kore ki te au mema o te ekalesia, e kia akaari atu i te aroa maata ki te aronga ta ratou e tavini ra, mei tei akaariia i roto i te oraanga e te au apiianga a to tatou Atu.”
GSAM 346Te Akakiteanga Ako Mua no te Akanoonooanga Tau
GSAM 346.4I roto i te Tuanga Kapiti ki te Au Tupuanga e te Au Kiteanga, tei neneiia i te 1854, kua orongaia etai akoanga takake no runga i te akanoonooanga tau o te evangelia. I te kapi tai ngauru ma rima ka tatau tatou i teia:—
GSAM 346.5“Kia oro te ekalesia ki te tuatua a te Atua, e kia akatumuia ki runga i te akanoonooanga tau o te evangelia, tei akara koreia e tei akarukeia. E mea anoano tikai teia kia taokotai te ekalesia i te akarongo.”
GSAM 347E Anoanoia te Akanoonooanga Tau i te Vaitataanga ki te Openga
GSAM 347.1I roto i tetai akakiteanga ako tei orongaia i Titema 23, 1860, ka tatau tatou e:
GSAM 347.1“Ia tatou e vaitata atura ki te openga o te tuatau, te eke mai nei a Satani ma te mana maata, i tona kiteanga e e poto ua tona tuatau. Ka taangaanga tikai aia i tona mana ki runga i te toenga. Ka tamaki aia ia ratou, e ka kimi kia akatakake e kia akapueurikiriki ia ratou, kia apikepike e kia inga ratou. Kia angaanga te iti tangata o te Atua ma te marama, e kia taokotai ratou i roto i ta ratou au tautaanga. Kia okotai o ratou manako, kia okotai o ratou akavaanga; ei reira kare ta ratou au tautaanga e pueurikiriki, ka riro ra ei mana ketaketa no te akatupu i te angaanga o te tuatua mou o teianei. Kia akonoia te akanoonooanga tau, e kia taokotai ratou i te akonoanga i te reira, me kare ra, ka rauka ia Satani tetai ravenga ki runga ia ratou.”7
GSAM 347Kia Aruia te Akanoonooanga Tau o te Au Angera
GSAM 347.2I roto i te Akakiteanga Ako Numero 14, tei neneiia i te 1868, ka tatau tatou e: “Ko te vaitata atu tatou i te aruanga i te rotai e te akanoonooanga tau o te nuku angera, ko te tupu meitaki atu oki te angaanga a teia au karere o te rangi no tatou. Me kare tatou e kite e kua anoanoia te angaanga rotai, e me e tu oripu, e tu akarongo kore ki te akoanga, e e tu akanoonoo kore to tatou i roto i ta tatou au angaanga, kare e rauka i te au angera, tei akanoonoo meitakiia e tei angaanga ma te tau apa kore, i te angaanga manuia no tatou. Ka ariu ke ratou ma te mii, no te mea kare ratou i akatikaia kia akameitaki i te oripu, te manako pueurikiriki, e te akanoonoo kore.
GSAM 347E Atua no te Akanoonooanga Tau Rai te Atua
GSAM 347.3“Kua taui ainei te Atua, kare ei Atua no te akanoonooanga tau? Kare; ko taua Atua rai aia i teianei tuatau mei to te tuatau taito rai. Te tuatua nei a Paulo e, ‘Kare te Atua i te tumu o te oripu, no te au ra.’ Te kimi nei rai aia i te tu tau i teianei mei iaia i te reira tuatau. E ko tona anoano, kia apii tatou i te akanoonooanga tau e te akaaereanga mei te akanoonooanga apa kore tana i akanoo i te au ra o Mose no te meitaki o te tamariki a Iseraela.”8
GSAM 348Te Pure a te Mesia no te Akanoonooanga Tau
GSAM 348.1I roto i tetai akakiteanga ako tei tataia i te 1882, ka kite tatou i taua manako rai tei akakiteia i roto i teia au tuatua,
GSAM 348.1“Kia vai te taokotaianga e te aroa i rotopu i tana au pipi, ko te tumu maata ïa o te pure openga a to tatou Akaora no ratou i mua ake i tona patitiiaanga ki runga i te satauro.... ‘Kare au e pure no teia aronga anake ua, no te aronga katoa ra te ka akarongo mai iaku na roto i ta ratou tuatua; kia riro ratou katoa ei okotai; mei ia koe, e te Metua, i roto iaku, e mei iaku i roto ia koe, kia riro katoa ratou ei okotai i roto ia taua; kia akarongo to te ao nei e naau au i tono mai.’”9
GSAM 348Te Kino o te Raveanga a te Tangata i Tona Uaorai Anoano
GSAM 348.2I te 1885 kua orongaia teia akakiteanga ako:
GSAM 348.2“E okotai mea kia matakiteia, ko te tu rave o te tangata i tona uaorai anoano. Ei au vaeau i roto i te nuku a te Mesia, kia rotai te angaanga i roto i te au tuanga tukeke o te angaanga.”10
GSAM 348E Rekareka a Satani i te Akapou i te Akanoonooanga Tau
GSAM 348.3I roto i tetai akakiteanga ako takake tei neneiia i te 1895, ka tatau tatou e,
GSAM 348.3“Aue te rekareka o Satani me rauka iaia i te tomo mai ki rotopu i teia iti tangata, e kia akatupu i te akanoonoo kore i roto i te angaanga i te tuatau e anoano tikaiia ra te akanoonooanga meitaki, ko te ka riro ei mana maata roa no te arai i te au angaanga orure au pikikaa e te patoi i te au tuatua kare i akapapuia e te tuatua a te Atua. Te anoano nei tatou kia mou tatou ki te au kotinga ma te tau, kia kore te akanoonooanga o te akaaereanga e te tu tau e parari.”
GSAM 348Te Akapapuanga i te Au Orometua
GSAM 348.4Ko tetai o te au mea mua kia akamanakoia i te akatumuanga i te akanoonooanga tau i rotopu i to tatou iti tangata, kia rotai ki te au akakiteanga ako i taikuia akenei, ko tetai mataara ïa no te akapapu i te aronga tei tutu i te karere. Mei te 1850 ki te 1861, ko te ravenga tei arikiia, ko te oronga i tetai kati ki te au orometua tei akapapu i ta ratou oronga, tei kitea papuia e kua mareka te Atu ia ratou, e tei rotai ki te katoaanga o te angaanga. Na taua kati ra e akakite kia arikiia ratou ki roto i te pirianga o te iti tangata o te Atu i te au ngai ravarai, ma te tuatua ua e kua arikiia ratou ki roto i te angaanga orometua o te evangelia. Kua tataia te ra ki runga i teia au kati e kua tainaia e nga orometua arataki e rua, tei kitea e to tatou iti tangata e e nga arataki raua i roto i te angaanga.
GSAM 349Te Tauturu i te Au Orometua
GSAM 349.1I te tuatau anu o te 1858-59 kua orongaia te akoanga e te vai ra i roto i te Bibilia tetai akanoonooanga katoatoa no te tauturu i te angaanga orometua, e me apii to tatou iti tangata i teia mei te manako o te au Tuatua Tapu, ka kitea e ratou taua akanoonooanga ra. No reira kua raveia tetai pupu apii Bibilia i Battle Creek, e na Orometua J. N. Andrews i akaaere. I muri ake i te apii matakite e te pure i te au Tuatua Tapu, kua tataia e kua neneiia tetai tuatua i roto i te Akaraanga e te Karere o Peperuare 3, 1859, tei akakite i tetai ravenga e kapiti mai ana i te tumu o te oronga i te tuanga ahuru. Kua tukuia tetai tuatua no runga i taua tumu ra ki mua i tetai putuputuanga maata o to tatou iti tangata, tei akaputuputu ki tetai uipaanga no te katoatoa i Battle Creek, Michigan, i Tiunu 6, 1859, e kua arikiia te reira e te katoatoa o taua uipaanga ra ma te ikianga okotai.
GSAM 349Te Akameitakianga i te Akanoonooanga Tau tei Akatumuia
GSAM 349.2I roto i te Akakiteanga Ako Numero 6, 1861, kua tuatua te Atu mei teia, na roto ia Mrs. White, no runga i te akanoonooanga tei arikiia e te au Adventist no te Ra Itu:
GSAM 349.2“Auraka e keia i te Atua ma te kore e oronga atu kiaia i ta kotou au tuanga ahuru e ta kotou au atinga. Ko te angaanga tapu mua ïa, kia oronga ki te Atua i tetai tuanga tau. Auraka tetai tangata e tuku mai i tana au patianga e e arataki ia kotou kia keia i ta te Atua. Auraka ta kotou tamariki e keia i ta kotou au atinga mei runga i te atarau o te Atua no to ratou uaorai puapinga.
GSAM 349Te Akanoonooanga o te Tuanga Ahuru ei Akatupu i te Tu o te Tangata
GSAM 349.3“Kua kite au e ka akatupu teia akanoonooanga o te tuanga ahuru i te tu o te tangata, e ka akaari mai i te turanga tika o te ngakau. Me akakiteia atu teia tumu tuatua ki te tangata ma tona aiteanga tika, e me vaiihoia ratou kia iki na ratou uaorai, ka kite ratou i te pakari e te tu akanoonoo meitaki i roto i te akanoonooanga o te tuanga ahuru.”
GSAM 349.4Na roto i teia ravenga kua akatinamouia tetai akanoonooanga moni i rotopu i te au Adventist no te Ra Itu, ei tauturu i te angaanga orometua, e te taangaangaia nei te reira e to tatou au tangata i te ao katoa.
GSAM 350.1I roto i te Akaraanga e te Karere o te ra 21 o Tiurai, 1859, no te au ako tei orongaia mai na roto i Te Au Tua Akakite no te Ekalesia i mua atu, kua tuku muaia mai te manako e kia rave te au enua tataki tai i tetai uipaanga i te au mataiti ravarai, kia akanoonoo meitakiia te angaanga i reira; na te reira e arai i te pororaru tei kitea putuputuia i roto i te angaanga orometua, e kia raveia ta tatou angaanga ma te tau e te akanoonoo meitaki. Kua akara tikai teia manako ki mua, ki te akatuanga i te au Uipaanga o te au Ekalesia i te enua.
GSAM 350Te Akonoanga i te Au Apinga a te Ekalesia
GSAM 350.2I te tupuanga o te karere e te maataanga o te tangata, kua maata katoa mai te au apinga, e kua tupu te manako e kia akonoia te au apinga a te ekalesia kia tau ki te ture. I roto i tetai tuatua na Orometua White, i roto i te Akaraanga e te Karere o te ra 23 o Peperuare, 1860, te tatau nei tatou i teia:—
GSAM 350.3“Te irinaki nei ra matou e kare e roa atu te tuatau e rauka ai i teia iti tangata te turanga e tau kia paruruia te au apinga a te ekalesia e tetai koreromotu tutaki no te kino ka tupu mai, e kia akonoia to ratou au are uipaanga ma te tau, e kia rauka i te aronga e tata i to ratou au pepa akaue no te au apinga ka toe i muri ake i to ratou mate, me ko to ratou anoano ïa, i te oronga i tetai tuanga ki te tuanga nenei. Te pati nei matou i to tatou au tangata tutu e te au Taeake arataki kia akamanako ratou i teia tumu tuatua. Me patoi tetai aronga i to matou au manako, ka tata ainei ratou i tetai akanoonooanga e rauka ia tatou ei iti tangata i te aru?”
GSAM 350Kua Akatikaia te Akanoonooanga kia Tau ki te Ture
GSAM 350.4I te tuatau maana o taua mataiti ra, kua uriuri oaia teia tumu tuatua i roto i te Akaraanga e te Karere. E i tetai uipaanga maata o te aronga tei mono i to tatou au tangata no Michigan e tetai atu au enua, tei raveia i Battle Creek mei te ra 28 o Tepetema ki te ra 1 o Okotopa, kua akamanako tikaia te tumu tuatua, e kua uriuri katoatoaia ma te tuera te akanoonooanga kia tau ki te ture, ei akono i te ngutuare nenei e tetai atu au apinga a te ekalesia—te au are uipaanga, e tetai atu. Te kitea katoa nei taua uriurianga ra i roto i te Akaraanga e te Karere, Puka 16, Nama 21, 22, e te 23, tei neneiia i te au ra 9, 16, e te 23 o Okotopa, 1860.
GSAM 351.1No te au uriurianga i taua uipaanga ra, kua iki te katoatoa kia akatuia tetai putuputuanga nenei kia tau ki te ture; e kia akatupuia taua putuputuanga ra i te tuatau vave e rauka, kua ikiia tetai kumiti e rima tangata e te uipaanga tei putuputu mai.
GSAM 351Tetai Ingoa no te Akonoanga
GSAM 351.2Kua akamanako katoa teia uipaanga i te ingoa e kapikiia ai to tatou au tangata. Kua tupu akaou te au manako tukeke no teia, tetai aronga e turu ana i tetai ingoa, e tetai atu aronga i tetai atu ingoa. Kua tukuia mai te ingoa “Ekalesia a te Atua,” kua patoiia ra, no te mea kare te reira e akaari mai ana i te au tu tataki tai e akatakake ana i to tatou akarongo; kareka te ingoa “au Adventist no te Ra Itu,” ka akaari mai ïa i to tatou akarongo i te oki vave mai o te Mesia, e ka akaari katoa e e aronga akono tatou i te Sabati o te ra itu. No te maata tikai o te aronga i taua uipaanga ra tei turu i te ingoa openga, i te ikianga, okotai ua tangata tei patoi, e kare i roa i muri mai kua akaruke aia i tana patoianga.
GSAM 351Kua Akatikaia te Ingoa
GSAM 351.3I roto i Te Au Tua Akakite no te Ekalesia Nama 6, te tatau nei tatou:
GSAM 351.3“Kare tetai ingoa ka rauka ia tatou i te iki e tau, mari ra ko te ingoa te ka tau ki ta tatou e akakite nei, e te akaari mai i to tatou akarongo, e te akairo ia tatou ei iti tangata takake....
GSAM 351.4“Te akaari taka meitaki nei te ingoa Adventist no te Ra Itu i te au tu tika o to tatou akarongo, e ka akapapu atu i te manako o te tangata e kimi ra i te tuatua mou. Mei te kakao ra no roto i te pia kakao a te Atu, ka puta i te reira te aronga aati i te ture a te Atua, e ka arataki atu ia ratou kia tataraara ki te Atua e kia akarongo i to tatou Atu ia Iesu Mesia.”
GSAM 351.4Kua riro te akakiteanga ako ei akaoti takiri i teia uianga i roto i te manako o te aronga akarongo.
GSAM 351Te Angaanga a te Oronga Mou
GSAM 351.5Kare ainei ko teia te angaanga takake o te akaarianga mai i te au oronga a te Vaerua o te Atua? Kua karanga a Paulo e kua tukuia te reira ki roto i te ekalesia “ei akariro i te aronga tapu kia meitaki rava, no te angaanga orometua, ei akatupu i te meitaki o te kopapa o te Mesia: e kia tae tatou katoatoa ki te taokotaianga o te akarongo,” e tetai atu.11 E mea tau tikai, i muri ake i te kimianga o te aronga akarongo i te marama ma te pure e te ngakau akaaka, kia tuatua mai te Vaerua e, “Teia te ara; kua tika ta kotou i manako;” e i muri ake kia “akatupu i te meitaki” o te ekalesia kia maata atu, mei tei tupu i teia taime, na te akakiteanga atu kia ratou i te aiteanga o teia uianga no ta ratou ka rave, e tetai au akameitakianga te ka tupu mai no ta ratou ikianga.
GSAM 352Te Akanoonooanga o te Ekalesia
GSAM 352.1I roto i tetai tuatua na Orometua White ki mua i te Uipaanga Rahi i Battle Creek, i Aperira, 1861, tei neneiia ki roto i te Akaraanga e te Karere o te ra 11 o Tiunu, 1861, kua tuku mai aia i te manako no tetai akanoonooanga o te Ekalesia kia meitaki rava atu i roto i to tatou au ekalesia. No tetai patianga, kua putuputu mai e iva orometua ki tetai apii Bibilia ei kimi i te marama no runga i teia tumu tuatua, e kua pati te Uipaanga Rahi ia ratou kia nenei ki roto i te Akaraanga e te Karere i ta ratou i kite i roto i taua kimianga ra. I muri ake i te akakiteanga i te au tuatua a te au Tuatua Tapu no runga i te akanoonooanga o te ekalesia e te au tangata taoonga o te ekalesia, kua akamanakoia te tuanga aiteite o te au enua tataki tai i roto i te Uipaanga Rahi, e pera katoa te au tangata mono e tau e e aiteite no te au ekalesia i roto i te au Uipaanga o te au Ekalesia i te enua. Ko teia tikai te tuku muaanga mai i te manako e kia iki tikaia te au tangata mono ki te au putuputuanga maata, kia tau to ratou numero ki tetai akanoonooanga aiteite te ka akatikaia.
GSAM 352Kua Akatuia te Uipaanga o te au Ekalesia i te enua ko Michigan
GSAM 352.2I te ra 6 o Okotopa, 1861, kua akatuia te Uipaanga o te au Ekalesia i te enua ko Michigan na roto i te ikianga i tetai tangata akatere uipaanga, tetai tekeretere, e tetai kumiti akatere e toru tangata. Na roto i te ikianga a te Uipaanga o te au Ekalesia i te enua, kua tukuia te manako e kia akanoonooia te au ekalesia, e kia ariki ratou i teia ei koreromotu no te ekalesia:—
GSAM 352.3“Ko matou, te aronga tei tuku i to matou au ingoa ki raro nei, te taokotai nei matou ei ekalesia, e te rave nei i te ingoa au Adventist no te Ra Itu; te papau nei matou kia akono i te au akaueanga a te Atua e te akarongo ia Iesu Mesia.”
GSAM 353Te Au Pepa Akamana o te Au Orometua
GSAM 353.1I teia Uipaanga o te au Ekalesia i te enua kua iki muaia e kia orongaia te au pepa akamana ki te au orometua katoatoa o te au Adventist no te Ra Itu i teia enua tei vai meitaki to ratou turanga, e kia apai te au orometua i te au pepa, koia oki tetai pepa akakite i to ratou akatainuanga e te au pepa akamana tei tainaia e te tangata akatere uipaanga e te tangata tata o te Uipaanga o te au Ekalesia i te enua, e kia akaouia taua au pepa akamana ra i te au mataiti ravarai.
GSAM 353.2Kua iki katoaia e kia ikiia tetai kumiti ei akateateamamao i tetai tuatua e akakite atu ki to tatou au tangata i te ravenga ka aruia i te akanoonooanga i te au ekalesia. Kua neneiia teia tuatua ki roto i te Akaraanga e te Karere o te ra 15 o Okotopa, 1861.
GSAM 353Te Au Pepa Akamana o te Au Tangata Mono
GSAM 353.3I te marama ko Tepetema, 1862, kua rave te Uipaanga o te au Ekalesia i te enua ko Michigan i tana uipaanga mua i Monterey. I konei i tuku muaia mai ei te manako e kia arikiia te au ekalesia ki roto i te au Uipaanga o te au Ekalesia i te enua, mei te au mema e arikiia ana ki roto i te au ekalesia na roto i te ikianga. E tai ngauru ma itu ekalesia i taua enua ra kua akanoonooia i mua atu, e kua arikiia ratou ki roto i te Uipaanga o te au Ekalesia i te enua na roto i te ikianga; e kua arikiia te au mema katoatoa o taua au ekalesia ra tei tae mai ei au tangata mono.
GSAM 353Te Au Moni Tutaki o te Au Orometua
GSAM 353.4I teia Uipaanga o te au Ekalesia i te enua katoa i arikiia ei te akanoonooanga e kia tutakiia te au orometua i tetai numero moni i te au epetoma ravarai no te angaanga ta ratou i rave. Kua anoanoia te au orometua, i to ratou tuanga, kia akakite mai i te tuatau ta ratou i angaanga i roto i te Uipaanga o te au Ekalesia i te enua, e ta ratou au moni i rauka mai e tei pou; e na te Uipaanga o te au Ekalesia i te enua tei ariki i teia akakiteanga e akatika i te tutakianga kia tau.
GSAM 353Te Oronga Muaanga mai a te Au Tangata Mono i te Au Pepa Akamana
GSAM 353.5I te ra 20 o Me, 1863, kua raveia te Uipaanga Rahi i Battle Creek, Michigan. Ko teia te uipaanga mua o taua putuputuanga ra i apai mai ei te au tangata mono i te au pepa akamana no to ratou au enua tataki tai. Kare ra te numero o te au tangata mono i akatakaia kia tau ki te numero o te tangata. Ko te au enua tei tae mai to ratou au tangata mono i teia taime ko Michigan, Wisconsin, Iowa, Minnesota, New York, e Ohio.
GSAM 354Te Au Ture Tumu o te Uipaanga Rahi e te Au Uipaanga o te au Ekalesia i te enua
GSAM 354.1I te ra 21 o Me, kua arikiia tetai ture tumu e te Uipaanga Rahi, e i taua ra rai kua tukuia atu tetai ture tumu no te au enua ki te au Uipaanga o te au Ekalesia i te enua kia arikiia. Kua arikiia te reira i tetai uipaanga a te Uipaanga o te au Ekalesia i te enua ko Michigan. Kua akataka teia nga ture tumu i te numero o te au tangata mono kia tau ki te numero o te tangata i roto i te au Uipaanga o te au Ekalesia i te enua e i te Uipaanga Rahi. Ko te ture tumu no te au enua tei tukuia atu i reira, kua vaitata rai i te aite ki te ture e taangaangaia nei e to tatou au Uipaanga o te au Ekalesia i te enua e itu ngauru ma rua i te ao katoa.
GSAM 354.2I te tuatau o te Uipaanga Rahi, i te tuatau akaouanga o te tupu i te mataiti 1864, kua tuku muaia te manako ki te Uipaanga o te au Ekalesia i te enua e kia ikiia tetai Kumiti Akara i te Au Moni, no roto i te au mema kare e orometua e kare i angaanga tutakiia e te Uipaanga o te au Ekalesia i te enua i taua mataiti ra, kia angaanga kapiti ratou e te kumiti akatere i te akara e te akaotianga i te au tarau moni ki te au orometua. Kua pera te akatinamouanga i te tu akanoonoo meitaki i roto i te angaanga e te akakoroanga a te Atua, mei tetai takainga ki tetai takainga, kia tau ki tei anoanoia.
GSAM 354.3Kua akakite poto atu tatou i te au takainga tei arataki ki te akanoonoo tikaanga i te angaanga. Kua raveia teia i te tuatau e meangiti roa te akonoanga me akaaiteia ki tona turanga i teia tuatau.
GSAM 354.4I te oti meitakianga te Uipaanga Rahi i te akanoonooia, i te mataiti 1863, kare te numero katoa o te au tangata mono i maata mei tei tae mai nei i te au mataiti ravarai ki tetai o to tatou au Uipaanga o te au Ekalesia i te enua e meangiti nei.
GSAM 354Te Akakoroanga o te Akanoonooanga
GSAM 354.5Ko te akakoroanga e anoanoia kia rauka na roto i te akanoonooanga, kia akonoia e kia akatereia te au apinga a te putuputuanga kia tau ki te ture; e kia aere te aronga angaanga ma te taokotai e te pororaru kore, no te mea kua rave ratou i ta ratou angaanga ma te tuku e te ariki i te ako, e no reira kare ratou e tamanamanataia. Ko taua au tumu manako rai tei arikiia i roto i to tatou akanoonooanga e tae ua atu ki te mataiti 1864, kua akaoia ki roto i te angaanga i tona maataanga e tona akatotoaanga atu ki tetai atu au enua e te au iti tangata.
GSAM 355Te Au Putuputuanga Rarahi i Akatuia
GSAM 355.1I te tupuanga o te karere, kua akatuia teia au putuputuanga rarahi, e kua ikiia to ratou au tangata taoonga i te au uipaanga matauia a te Uipaanga Rahi:—
GSAM 355.2Te Putuputuanga o te Uipaanga Rahi—e putuputuanga i raro i te ture e rua ngauru ma tai mema, ei mou i te au pepa tikaanga ki te au apinga a te au ngutuare angaanga tukeke i Amerika e tetai atu au enua.
GSAM 355.3Te Kumiti Misioni ki te Au Enua Ke—ei akaaere e te akatotoa atu i te angaanga misioni ki vao ake i te au ngai o te au Uipaanga o te au Ekalesia i te enua tei akatuia.
GSAM 355.4Te Putuputuanga no te Au Puka i te Au Enua Katoatoa—ko tana angaanga te tuaanga i te au mea tatau e te tata reta, ei kimi i te ravenga kia akamataia tetai au misioni ou.
GSAM 355.5Te Putuputuanga no te Tikaanga Rangatira o te Akonoanga—ko tana angaanga takake te tauturu i te aronga e takinokinoia nei no to ratou akava ngakau, e te tuaanga i te au puka no runga i te au tumu manako o te tikaanga rangatira o te akonoanga.
GSAM 355.6Te Putuputuanga Apii Sabati i te Au Enua Katoatoa—ko tona akakoroanga te akamatutuanga e te akatupuanga i te angaanga Apii Sabati i te au ngai angaanga katoatoa.
GSAM 355.7Te Putuputuanga Misionare Rapakau e te Tauturu Aroa—ko tana angaanga te apiianga i te au taote e te au neti, e te akatereanga i te au are rapakau, te au ngutuare no te tamariki metua kore, te aronga pakari, e tetai atu.
GSAM 355Te Au Ngai Angaanga e Tae Ua Atu ki te Mataiti 1868
GSAM 355.8E tae ua atu ki te mataiti 1868, kua kapiti mai to tatou ngai angaanga i taua tuanga o te au Enua Taokotai o Amerika i te itinga o te kauvai Missouri, e i te apatokerau o te raina latitude tei tau ki te kena apatonga o Missouri. I taua tuatau ra, e toru ua mema o te Kumiti o te Uipaanga Rahi, e ko te peretiteni o te Uipaanga Rahi tetai o aua mema ra. Ko te au Uipaanga o te au Ekalesia i te enua e varu, i raro katoa ïa i te akaaereanga a te Uipaanga Rahi, e tei Battle Creek, Michigan, tona ngai maata no te akatereanga.
GSAM 356Te Tumu i Anoanoia ai te Akanoonoo Akaouanga
GSAM 356.1I te akatotoaanga atu o te karere ki tetai atu au enua, kua anoanoia kia akanoonoo akaouia te au ngai angaanga katoatoa. No reira, kua raveia tetai au takainga i te mataiti 1897 ki taua akakoroanga ra; i roto ra i te au mataiti e a i topa akenei i oti meitaki atu ei te angaanga akanoonoo akaou. I taua tuatau ra kua akatuia tetai Uipaanga Rahi no Europa, e tetai kumiti akatere e tai ngauru ma a mema; e ko te Uipaanga Rahi mua, tei Washington, D.C., tona ngai maata no te akatereanga, e rua ngauru ma varu mema o tona kumiti akatere, ei mono i te au tuanga angaanga tukeke katoatoa o te karere, e ei rave i te ngai o tetai au putuputuanga rarahi tei akaopeia.
GSAM 356Te Turanga o te Akanoonooanga i te Ra 1 o Tianuare, 1903
GSAM 356.2Te oronga mai nei teia au tuatua no roto i te Puka Mataiti a te Uipaanga Rahi o te mataiti 1904 i tetai au numero puapinga no te angaanga e tae ua atu ki te ra 1 o Tianuare, 1903:—
GSAM 356.3I taua tuatau ra, ko ta tatou angaanga tei akanoonooia e rua ïa Uipaanga Rahi, e i roto i te reira e tai ngauru ma a Uipaanga Taokotai, e itu ngauru ma rua Uipaanga o te au Ekalesia i te enua, e a ngauru ma rua misioni. Teia te tuanga o ratou: te au Uipaanga o te au Ekalesia i te enua i Amerika Apatokerau, e a ngauru ma iva; i vao ake i Amerika Apatokerau, e rua ngauru ma toru. Te au Uipaanga Taokotai i Amerika, e varu; i tetai atu au enua, e ono. Te au ngai angaanga misioni i Amerika, kapiti mai a Alaska, Hawaii, e Newfoundland, e rima; te au misioni i vao ake i Amerika, e toru ngauru ma itu, tei akanooia mei teia te tu: e tai ngauru ma rua i Europa; e a i Aperika; e toru i Asia; e rua i Amerika Apatonga; e rua i Aperika Apatonga; e ko te toenga tei Amerika Ropu, Mexico, te au Enua Initia i te Opunga, e te au Motu o te Moana Pakipika. Tei piri atu ki teia au misioni e ono ngauru ma itu orometua, tei kapiti mai i te au Orometua akatainuia e te aronga tei orongaia te tikaanga kia angaanga, e okotai anere e toru ngauru ma tai ekalesia.
GSAM 356Te Taokotaianga i Roto i te Au Tu Tukeke
GSAM 356.4E akamaroiroianga te kite e kua taokotai teia au putuputuanga tukeke i te au enua e te au iti tangata tukeke i te akatupuanga i te akakoroanga maata okotai o te tuatua mou e te akaoraanga i te tangata. Kare tatou e irinaki ua i te au ravenga o te akanoonooanga, ki te Atua ra, te tumu o te tu akanoonoo meitaki. Me vai tana akameitakianga ki runga i te angaanga taokotai e te tau meitaki a tona aronga angaanga, ka kite tatou i te meitaki e te rekareka kia “raveia te au mea katoatoa ma te tau e te akanoonoo meitaki.”
Notes
- Tito 1:5. ↩
- Midnight Cry, Peperuare 15, 1844. ↩
- Tito 1:5-9. ↩
- 1 Timoteo 3:1-15. ↩
- 1 Petero 5:1-6. ↩
- Mataio 23:11. ↩
- Te Au Tua Akakite no te Ekalesia, Puka 1, kapi 210. ↩
- Taua puka rai, au kapi 649, 653. ↩
- Te Au Tua Akakite no te Ekalesia, Puka 5, au kapi 236, 237. ↩
- Taua puka rai, kapi 534 (kua akaketaketaia teia au tuatua). ↩
- Ephesia 4:12, 13. ↩