Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
14 / 31
14 / 31

Mpango 11 — Mulumbe wa Mungelo Wabili

John Norton Loughborough

GSAM 171.1“Alimwi kwakatobela mungelo umbi, wakati, Babuloni wawa, wawa, munzi mupati ooyo, nkaambo wakanywisya masi oonse waini wabukali bwabwaamu bwakwe.”1

GSAM 171.2“Mpoonya mwami wang'anda wakakalala, wakanena kumubelesi wakwe kuti, Fwambaana, koya mumigwagwa amunzila zyamunzi, ubweze kuno bacete, abasunkuta, abalema aboofwu.”2

GSAM 171.3Mwami, kwiinda mubabelesi bakwe, wakakonkanya nyika a mulumbe wakuti, “Ciindi ca lubeta lwakwe cafika”—mulumbe uyo bantu bakwe boonse bakali kukonzya kubunganaawo antoomwe nga bakacita. Eeci cakali bwiite bwakusaanguna ku “cilyo calukwatano.” Cakali kwambwa kuli abo bakaitilwe.3 Bwiite oobu nobwakakakwa a zikonkezyo zyesiyene, kwakapegwa bwiite bwabili, kweendelana amulumbe wa mungelo wabili.4 Abwiite oobu Mwami wakasala bantu kuti bafwambuke kusika kumamanino a ciindi, amumumuni uuyaambele wakasimpe kakwe.

GSAM 171Bwiite Bwabili ku Cilyo ca Lukwatano

GSAM 171.4Mulumbe wabili—wakalondokezya mulumbe wa ciindi ca lubeta—wakanena kuti, “Babuloni wawa, wawa, munzi mupati ooyo, nkaambo wakanywisya masi oonse waini wabukali bwabwaamu bwakwe.” Bwiite bwabili ku cilyo bwakali kuti, “Amufwambaane, muye mumigwagwa amunzila zyamunzi, mubweze kuno bacete, abasunkuta, abalema aboofwu.” Mu malemba aaya oonse bantu ba Mwami babikkwa kuti “munzi.” Nkaambo kazisyomo zyabo zikazyanya alimwi zinyonganyene, babikkwa kuti “Babuloni.” Mu lembe limwi lilandaula ciindi cakumanina, tulibonena kuti Mwami naaba afwaafwi kuboola, bantu bakwe bayitilwa kuti bafume mu “Babuloni:” “Babuloni mupati wawa, wawa, waba busena bwamademoniyo, a bwakuzwidwa mumuuya woonse mubi, a ciyobwedo cabayuni boonse basofweede alimwi basesemya. ... Amuzwe mulinguwe, nobantu bangu, kuti mutavwelanizigwi azibi zyakwe, alimwi mutatambuli mapenzi aakwe.”5

GSAM 172“Yeeya Mbuli Mbuwakamvwa”

GSAM 172.1Mu mulumbe wakalembelwa cikombelo ca Sardisi tulabala kuti, “Aboobo yeeya mbuli mbuwakatambula akumvwa, alimwi ujatisye, empwa. Aboobo kuti tolangili, ndiyakuza kulinduwe mbuli mubbi, alimwi tokoozyiba ciindi ndiyakukuzila.”6 Cikombelo ca Sardisi cibonwa kuti cakafumiswa a Kusanduka, musule lyaciindi camudima camulimo wa “Jezebele”—cikombelo cakazanga. Cikombelo ca Sardisi cakambwa kuti cakali cikombelo cibuumi; pele cakati camvwa a kulamba mulumbe wa Kuboola kwa Mwami, cakajiika busena bwakuti ciingilwe a ciitiko eeco mbuli “mubbi masiku.” Aboobo, mbwaakalemba mwaapostolo Paulo mu 1 Tesalonika 5:1-5, mbuboobo mbociyooba ciimo cabaabo banena kuti, “Luumuno alukwabililo,” ciindi Kuboola kwa Mwami nokuli afwaafwi. Abo batobela mumuni wakasimpe babikkwa kuti “bana bacizuba,” alimwi Mwami takooyobazila mbuli mubbi.

GSAM 172.2Mu nkani eeyi yabusinsimi ya zikombelo zili ciloba, tulabona kuti kuwa kwa cikombelo ca Sardisi kwakatobelwa cakufwambaana a cikombelo ca Filadelfia, naa (mbolyaamba ibbala eeli) cikombelo caluyando lwabakwesu. Aaba nibo bakali basyomi 50,000 abo, a mulumbe wa mungelo wabili, bakafumiswa mu zikombelo zyesiyene-siyene, bakabungwa mu cinkondelo cimwi caluyando lwabakwesu, kujatikizya kasimpe kapati ka Kuboola kwa Kristo nokuli afwaafwi.

GSAM 173Mbuli Mulumbe Wabili Mbuwakakambaukwa

GSAM 173.1Kulila Kakati ka Masiku kwa Septemba 12, 1844, kuli mulumbe wakalembwa a Baalu J. V. Himes kujatikizya mulumbe wa mungelo wabili a zintu zyakatondeezya kuti mulumbe ooyu wambwe. Lilembe lyakwe lyakabikkwa ku McConnelsville, Ohio, Itwi 29, 1844, lyakali kuti:—

GSAM 173.2“Ciindi twakatangila mulimo a Mukwesu Miller mu 1840, wakali kukambauka kwamyaka iili fwuka. Mu ciindi eeco wakali afwaafwi kuba alikke. Pele milimo yakwe yakali itazumani alimwi yakali ikonzya kukweba balombeli kuti bamvwisisye bulangizi bwacine bwabantu ba Leza, a kulongana kwakafunika kuli Kuboola kwa Mwami; alimwi yakali ikonzya kukweba bantu boonse batali bakapona, kuti bamvwisisye ciimo cabo cakafwa, a mulimo wakulapa a kusanduka kuli Leza cakufwambaana, kuti balibambile kutambula Sikukwata muluumuno ciindi naakuboola. Eezi nzezyakali makanze mapati aamilimo yakwe. Takaezya kusandula bantu kuti babe mu cikwata cimwi alimwi nangu cikwata cazyini mu bulombeli.”

GSAM 173.3“Ciindi notwakasyoma kasimpe ka Kuboola kuli afwaafwi, a twatambula mulumbe ooyu kumbungano, twali a maano aaya, alimwi twalondoka nzila eeyi mukati ka zikombelo zyesiyene, busena mbotwakaitilwa, kwiinda mubusolozi bwa Leza, kuti tubeleke. Twakambila bapaizi a zikombelo kuti cali kutali mulimo wesu kubazula nangu kubapandula: Twali a cintu cimwi cimwe, kuli kupa ‘kulila,’ ciinzya ca lubeta ‘kumpanda,’ alimwi kukweba bakwesu kuti balongoke ciitiko eeci.... Bapaizi a bantu bakagwasyigwa amilimo yesu, pele batakatambula mulumbe ooyu camoyo woonse, bakabona kuti balifwile kulondoka mulumbe, kuuwamba a kuuyanjika, naa muciindi camapenzi cakali kuboola bakali kuyoojana mapenzi abasyomi bakasinizyide. Aboobo bakasala kukaka mulumbe, alimwi bakasimikizya kulesya makani aaya, bamwi anzila imwi, bamwi anzila imbi. Eeci cakaika bakwesu a bacizyi mu ciimo cakulyaala. Bantu banji bakali kuyanda zikombelo zyabo, alimwi batakali kukonzya kufuma. Pele ciindi bakasekwa, bakandwa, alimwi a nzila zyesiyene bakasungulwa ku busena bwabo bwakale a bukondwa, alimwi ciindi ‘cilyo ca ciindi’ cakazililwa kuli mbabo, alimwi luyimbo lwa ‘luumuno alukwabililo’ lwakali kuimbwa mumatwi aabo Sabata asabata, bakafumiswa cakufwambaana mu luyando lwabo lwa cikwata, bakamuka a bunene bwamaka abo, bakaseya joko, alimwi bakalila kuti, ‘Amuzwe mulinguwe, nobantu bangu.’”

GSAM 174Mu Ciimo Ciyumu

GSAM 174.1“Ciimo eeci cakatiika mu ciimo ciyumu, (1) nkaambo twakali akumamanino aciindi cesu camusyinsyimi, mbotwakali kulindila kuti Mwami abunge bantu bakwe boonse kucimwi; alimwi (2) lyoonse twakali kukambauka cisyomo cimbi, pele lino ciimo cakali casanduka, cali kuyoobonwa kuti tatusyomeki nga twabunga mulumbe wakufuma a kubazula zikombelo zyakatutambula a mulumbe wesu. Aboobo twakalindila, alimwi twazumanana kucita mbuli mbutwakali kucita, kusikila cikombelo a bapaizi bakafika nkatwe, cakuti, mukuyoowa Leza, twakeelede kubweza busena bwakukwabilila kasimpe a bana ba Leza bakandwa.”

GSAM 174Ciyezyezo ca Bapostoli Kuli nzila yesu

GSAM 174.2“‘Wakaya mu sinagogi, wakambila bantu cakukindilila kwamyezi yotatwe, wakambananya a kukweba zintu zijatikizya bwami bwa Leza. Pele ciindi bamwi bakalindwazigwa a kukanilila, batasyomi, alimwi bakambila bantu bubi bwanzila eeyo, wakafuma kuli mbabo, wakapandula basikwiiya, wakambananya mazuba aoonse mu sikolo ca muntu wamwaambwa kuti Tirano.’7 Takali kusikila “bamwi balindwazigwa” a “bakambila bantu bubi bwanzila eeyo [Kuboola kwa Mwami]” nketwakali bakwesu baamba kufuma a kupanduka mu zikombelo. Batakali kukonzya kukkazyika moyo ku ‘kwamba bubi’ oku kwa ‘babeleki babubi,’ alimwi zikombelo zyakali kukonzya kulondoka nzila yakukandwa a ‘kwamba bubi’ kuli abo bakali kulindila ‘lilindilo lyakondwa,’ kwali kuli mbabo bana basimbi ba Babuloni wacisinsi. Bakababumbulula oobo, alimwi bakanjila mulwaanguluko lwamakani mabotu. Nangu kuti toonse tatuzuminani kujatikizya ncocili Babuloni, tulabunga mu kufuma cakufwambaana a kumamanino kuli boonse bakazya mulumbe wa Kuboola a bwami bwa Leza buli afwaafwi. Tulasyoma kuti eeci cintu ca buumi a lufu. Lufu nkukkala amibungano iisampaula naa iikazya Kuboola kwa Mwami. Buumi nko kufuma mumilawo yoonse yabantu, kwiima aajwi lya Leza, alimwi kulindila mazuba aoonse kuboneka kwa Mwami. Aboobo lino twaamba kuli boonse ibaangidwe munzila iili yoonse mujoko lyabuzike kuti, ‘Amuzwe akati kabo, alimwi mube besyene, Mwami mbwaamba, alimwi mutajati cintu cisofweede; ndiyoomutambula, alimwi ndiyooba Wisi wanu, alimwi muyooba bana bangu basankwa abasimbi, Mwami Leza WaMaka Oonse mbwaamba.’”8

GSAM 175Kukakana Kutalondokezya

GSAM 175.1Wm. Miller wakambila oobo kujatikizya nkondo yakali mukati ka zikombelo a BaAdventist ciindi eeco:—

GSAM 175.2“Cintu citali ca ciimo ca butonde alimwi citakonzyi kupandululwa nco cintu cakuti zikombelo zabaKirisiti zikane mulumbe ooyu a bantu babo nkaambo kalilindilo lya kondwa! Ndizi kuti zikombelo zimwi zabaBaptist zyaamba kuti tabakani bantu nkaambo ka lusyomo lwabo, pele nkaambo kadyiinka a basyomi ba Kuboola. Pele inga tacili nkaambo kalusyomo lwabo mu Mupokoli uuyida, pele nkaambo nzi ndakandwa ku mazubo abo, ndisyomana acikombelo ca Baptist cilikke? Lino nco cikonkezya citali cimasimpe. Pele eeci tacikonzyi kuba cikonkezya ca baMethodist a baPresbyterian; nkaambo basyoma kudyia antoomwe. Nkambo nzi mbobakanda? Ndakamvwa kuti bamwi bakandwa nkaambo ‘bakayimbila’ nyimbo zya Kuboola kwa Jesu kwa Bili; bamwi nkaambo ka ncinko, pele cintu conyina ncobakabapa mulandu wakuti bali a ncinko ncakuti bakali kulindila Kristo. O Leza, ubalekelele, nkaambo tabaziyi nzyobacita.”

GSAM 176Storrs Kujatikizya Ciimo ca Zikombelo

GSAM 176.1George Storrs wakamba ciimo ca zikombelo kuli BaAdventist mbuli oobu:—

GSAM 176.2“Nyi kuli mbabo, ciindi eeci, batamba kuti, ‘Ndikkede mbuli mwami mukaintu’? Nyi kuli mbabo batakondwi a maano akuti ciindi cimbi bayakonzya kuzunda nyika, alimwi nyika ikabikkwa kuli mbabo mu lusyomo lwabo? Nyi kuli mbabo bakasiya muntu kuti azumanane mukati kabo a mutende, ooyo uuaamba caantangalala alimwi cakutayoowa lusyomo lwakwe mu Kuboola kuli afwaafwi? Inga milawo yakuti muntu azumanane mukati kabo atanyonganyigwa te kuti ‘aleke limwi’ kwaamba lusyomo lwakwe kumbele lyabantu mu Kuboola kwa Mwami mwaka ooyu, nangu kuti maano aakwe nzi, alimwi nangu kuti abona kuti cakufunika kulila kuti, ‘Amuyoowe Leza, mumupe bulemu, nkaambo ciindi ca lubeta lwakwe cafika’?”

GSAM 176Bukamboni bwa Mansfield

GSAM 176.3L. D. Mansfield, wakalemba kuzwa ku Oneida, N.Y., Miyoba 21, 1844, wakamboni oobu:—

GSAM 176.4“Leza ulabeleka mumaano a bana bakwe bakuyandwa, abo balindila Mwami kuzwa kujulu, alimwi ubasololela kuti batati bamvwa mungelo ‘uujisi makani mabotu aatamani aakukambauka, kuti, Ciindi ca lubeta lwakwe cafika,’ pele bakobela mulawo wakalondoka kuti, ‘Amuzwe mulinguwe, nobantu bangu!’ Ndasyoma kwiinda kale kuti mibungano yabukombi yamazuba aano ncibeela cipati ca Babuloni ooyo uuyoowisigwa a nguzu, alimwi tauyoojanika limbi.... Pele ndibona kuti mumibungano imwi kukozyanya akeja kasyoonto kulalibonya kapati. Zikozyanyo zimwi ziyoosalazya makani aaya.”

GSAM 176Muuya wa Nkamu Iijisi Bukali Wakalibonya

GSAM 176.5“Mukwesu wakabeleka cakuzwidilila kapati mu cisi eeci, aakambila Kuboola kwa Mwami, wakabikka ciindi cakuyanda kuyiisya mumunzi umwi. Mwami wakalonga kuti wakali mamayela 16 kufuma kubusena bwakuyiisya, pele mupaizi wa _____ wakali awo, a nkandala yabantu, a tala amapepe, kuti bazibikke kuli mubelesi wa Leza WaKwiinda. Mupaizi ooyu wakatandila mbungano ndakai, pele cintu coonse cakali cibumvi a ciizi mbuli lufuyisa lwa kunyika—takwali bantu bakakweba nangu basanduka. Pakamanina, mupaizi wakati wakali kusyoma kuti wafwile ‘kukkala mu citulo ca buyumu.’”

GSAM 177.1“Mulongozya wa kabunga mu munzi ooyu wakambila kabunga kakwe kuti, ciindi twakali kubamba mbungano muno, kuti muntu umwi wanjila mung'anda wakwe akwaamba kuti ulasyoma kuti Kristo uyooboola mwaka ooyu, inga wamutanda kunze.”

GSAM 177Mulimo Wesu Kuzikombelo

GSAM 177.2Aawa tulabikka bukamboni buzwa mumazwi aakaambilwa mubungano wa basyomi ba Kuboola kwa Jesu bakabambene mu Boston, Mass., a 31 mumwezi wa 5, 1844, aakasainwa a Wm. Miller, Elon Galusha, N. N. Whiting, Apollos Hale, a J. V. Himes. Baamba kuti:—

GSAM 177.3“Atala amulimo wesu kuzikombelo, tulakonzya kwaamba alimwi ijwi. Tubona kuti ntenda iili aawa, mbuli mumilandu minji, njakuya kumpela zibili. Ntenda yakusaanguna njakuleka manguzu acikombelo ncotubambilila kuti atukakile kwaamba mumulandu uuli boobu uutala amulimo wesu. Tatukayikayi kuti bantu bali zyuulu bakaliletedela lubeta kunembo lya Leza kwiinda mukuzumina zyiyando zyazikombelo zyabo zitazuminani aMagwalo mumulandu ooyu. Ikuti bakali kuyumya moyo akusyomeka, lino nibali muciimo ciikwabilidwe kapati alimwi nibali kugwasya kapati, nokuba kuti bakali kukonzya kuitwa kuti bapenge.

GSAM 177.4“Ntenda yabili njakuzumina muuya wakubwezelezya kuzikombelo akaambo kakuti zyakatucitila zintu zitasalali, akulwana azikombelo zyoonse zili boobu kakunyina kusala. Atala amulimo wa BaAdventist kuzikombelo nzyobabambilila, ikuti twakumbilwa kucita boobo, tatukonzyi kupa lulayo luukonzya kubelesyegwa mumilandu yoonse. Beelede kucita mukuyoowa Leza, kweelana aciimo camulandu.

GSAM 178.1“Nokuba boobo, tweelede kuyumya moyo mukucita mulimo wesu, mukupa bukamboni bwamasimpe aciindi coonse ceelede alimwi cili kabotu. Ikuti kucita boobu kwanyemya zikombelo, alimwi zyatutayoosya kuti zilatugwisya ikuti tatunakumuna, atucite mulimo wesu. Nokuba boobo, ikuti twabona kuti ncinzi cibotu kumana cilongwe cesu acikombelo mulumuno, eeyo ilakonzya kuba nzila iibotu kapati. Aciindi notugwisyigwa, atuzumanane kakutucitilwa bubi, alimwi atuzumine aMwami wesu ‘kuzwa kunze kwa mulyango, tusenzya kusampawulwa kwakwe.’”

GSAM 178.2Kuzwa mumazwi aaya aatala azyakacitwa azikombelo kuli baabo bakali kwaambilizya Mulumbe wa Mungelo Wabili, cilaboneka kabotu kuti, mbuli micelo yakusaanguna yakupa kweeta kwabili aaku kuya ‘kucilyo camazuba’, baabo bakabunganizyigwa mucinka comwe camuuya baambwa kuti ‘mbabulema’, ‘mbatendeuka’, alimwi ‘mboofu’. Eeci citondezya kapati bubi mbobakacitilwa kwiinda ‘mukupumwa’ a‘babelesi beenzinyina’, baabo nobakali baandene ambabo.

GSAM 178Bantu Baandene Basalwa Kutambula Masimpe Mapya

GSAM 178.3Makanze aa Mwami alakonzya kuboneka kabotu mukugwisya bantu baandene kwiinda mukwaambilizya Mulumbe wa Mungelo Wabili—kweeta kwabili kuya ‘kucilyo camazuba’—a ‘Kulila Kakati ka Masiku’. Masimpe aayandisi atala amazuba aamamanino akeelede kuyandauzigwa akwaambilizyigwa. Mulimo ooyu taakali kukonzya kucitwa muzikombelo ‘zyakasungwa anzyobasyoma’, mbubonya mbuli cikombelo cabatumwa mbutacakali kukonzya kwaambilizya makani mabotu kunyika kacizumanana kubambilila kutubunga twabaJuda. Leza wakeeta kuti baandane ooko,9 Alimwi wakeeta kuti basyomi ba Kuboola kwa Jesu baandane abaabo bakali kuyanda kubasunga mukati kanzyobasyoma.

GSAM 179‘Bukambausi Buli 6’ bwa Storrs

GSAM 179.1Nikwakayinda ciindi cisyoonto kuzwa aakuzwa ooku, tubona kuti mumuni wakasika kutubunga twa basyomi ba Kuboola kwa Jesu atala acijezyelelo ciyoboola, mbuli mbocakaambwa mukabbuku ka George Storrs, ‘Bukambausi Buli 6’. Kakaamba kuti muntu, mbwaakabumbwa, ulafwa; kuti bafwide tabazyi cintu akati kalufu alubuko; kuti cijezyelelo camamanino cabantu batayoowi Leza ciyokuba kunyonyoonwa kwabo koonse; alimwi kuti kutafwa ncipego ca Leza ciitambulwa buyo kwiinda mulusyomo muli Mwami wesu Jesu Kristo.

GSAM 179.2BaAdventist bali zyuulu bakatambula nciisyo eeyi yatala muntu mbwaakabumbwa, pele teeboonse bakaitambula. Kukaana nciisyo eeyi taakwe nikwakaleta kutamvwanana akati kabo, nkaambo yakali kubonwa kuti ncintu cakusyoma buyo, kutali nzila yakusola akubona kuti muntu uli kabotu mumikalilo. Aboobo manguzu aabo aakubeleka antoomwe mukucenjezya nyika atala akuswena kwa Kristo taakamana. Pele eeci cakanyonganya kapati bukali bwazikombelo kuli mbabo.

GSAM 179Bakakilwa Kukazya ‘Bukambausi Buli 6’

GSAM 179.3Mupaizi wa Methodist mumunzi mwendakali kukkala, ooyo wakali wabeleka antoomwe abandi kwaambilizya nciisyo ya Kuboola kwa Jesu mu 1843, wakatambula ‘Bukambausi Buli 6’, wakabubala, alimwi wakazumina kunembo lyabantu bacikombelo cakwe kuti taakali kukonzya kukazya nciisyo eeyo. Pele naakabona kuti bantu banji bacikombelo cakwe bakali kuitambula, wakalayilila bamwi kuti batabali bbuku eelyo, nkaambo ‘nibasyoma nciisyo eeyo kuti balibala’. Mumwezi wa 9, 1844, mupaizi ooyu naakazwa kumubungano wamwaka, wakaima aciimikilo cakukambaukila akukaana nciisyo ya Kuboola kwa Jesu kunembo lyabantu boonse. Wakalicefya akukumbila cikombelo kuti cimulekelele akaambo kakuti wakali weetede bakambausi kuti baambe mung'anda eeyo.

GSAM 179Babetekelwa Kuti Basyoma Zyakubeja

GSAM 179.4Nikwakayinda ciindi cisyoonto kuzwa mupaizi naakacita boobu, kwakacitwa kusola kubeta basyomi ba Kuboola kwa Jesu kuti bakali kusyoma zyakubeja. Pele mbubonya mbuli mbobakazumizyigwa kulikwabilila kwiinda mu Bbaibbele, cikombelo tacakatobela kubazunda. Bamwi bakagwisyigwa mucikombelo eeci akaambo kakuti nzila yabo tiiyakeelene amilawo yacikombelo, alimwi bamwi banji bakaligwisya akaambo kakugwisyigwa kwabantu aaba, aabo lusyomo lwabo lutakali kukonzya kutondezyegwa kuti lwakasiyana aMagwalo. Aboobo nciisyo ya Kuboola kwa Jesu yakajalilwa kunze kwacikombelo kwamuyayaya, mucikombelo omwo bantu bali myaanda mobakajana Mufutuli akukkomana muli Leza.

GSAM 180.1Eeco cakacitwa mumunzi mwendakazyalilwa cakacitwa alimwi muzikombelo zili myaanda munyika yoonse. Baabo bakacitilwa boobu abakwabo bakusaanguna bakajane busekelezi bunji mumazwi aamusyinsyimi Isaya: “Amumvwe ijwi lya Mwami, nywebo muntenkenta akaambo kajwi lyakwe: Bakwenu bakamusula, bakamugwisya akaambo kezina lyangu, bakaamba kuti, Mwami alilemekwe; pele ulaboneka kuti mukkomane, alimwi balayoofwa nsoni.”10

GSAM 180Bukali Bwabantu Babi Bwatondezyegwa

GSAM 180.2Buzuba Mwami mbwaakali kulindilwa nibwakaswena, basyomi bakayungizya kuzumanana mumilimo yabo, alimwi bantu babi bakayungizya kukalala akusampaula, mbuli mbociliboneka mumazwi aatobela aakaambwa amubambi waphephandaba lya Kulila Kakati ka Masiku lya 31 mumwezi wa 10, 1844:—

GSAM 180.3“Mbokwakabajata bantu babi kweenda ooku, kwakatujuzya kapati kusyoma kuti Leza wakali mukati kako. Aciindi bana ba Leza nobakabambana kuti bawide ansi akulicefya kunembo lyakwe, akulibambila kuboneka kwakwe, mbuli mbocakeelede kucitwa abunga lyabantu basizibi bakali kukonzya kufutulwa buyo alubomba, bantu babi bakatondezya moyo mubi mupati kapati. Notutakali twazibisya kubambana kwesu kunze kwaphephandaba lyesu, nokuba kweeta bantu boonse kuti baboole, bana ba Beliali bakasika banji akunyonganya kapati. Kumazuba abuzuba bwa Cisambala, a 12 mwezi uno [12 mumwezi wa 10, 1844], taakwe notwakabambana mung'anda yamapailo, kuti mweendelezi wang'anda [mubambi wang'anda] abe aciindi cakusalazya ng'anda akaambo ka Nsabata [Buzuba bwa Nsondo]. Pele ibunga lyabantu basimazye bakangila mung'anda akumukakila nokuba mweenya ooyu. Pele mweendelezi wamunzi, kakunyina umwi wamukumbila, wakasika cakufwambaana akubagwisya.

GSAM 181.1“Aciindi notwakabambana mu Nsabata yakatobela, ng'anda yamapailo niyakazula, ibunga pati lyakazula musebo uuli kunembo lyang'anda. Banji balimbabo bakakalala akaambo kakuti bamwi bakali kusyoma kuboola kwa Mwami. Kumazuba, akaambo kakunyongana kwabantu, taakwe kubambana kwakacitwa. Pele ibunga lyabantu basimazye lyakazula musebo kuciindi cakusaanguna. Mweendelezi wamunzi abapulisa bakwe bakabeleka kabotu bakasika cakufwambaana akusalazya musebo, nibakatuma bamwi kung'anda yabapulisa. Twakali kukonzya buyo kweelanya micito yabunga eeli aabantu bakazunguluka mulyango wa Loti kumazuba notanaakainda busiku Sodoma yakali kuyonyonyoonwa.... Kweenda ooku kwabo kwakali kwakufwambaana kapati, kwakacitika aciindi comwe, alimwi kwakayabuka kapati, cakuti kuboneka kwakwe abuzuba bwakusaanguna bwamwezi waciloba wabaJuda kwakatuyumya mukusyelekela kuti ooyu weelede kuba mwezi wacho.”

GSAM 181Basampawuli Basama Zisani Zyakutantama Mujulu

GSAM 181.2A 22 mumwezi wa 10, 1844, buzuba Mazuba 2300 mbwaakamana, mu Paris, Maine, basyomi nibakabambene mung'anda yakukombela, bakali kupaila kapati kuli Leza, kabalindila kuti Mwami ulaboola buzuba oobo. Basampawuli bakazunguluka ng'anda kabayimba nyimbo zyakusampaula. Babili abasimazye aaba bakasama zisani zituba zilamfwu akutantama aajulu lyang'anda, bakayimba nyimbo akusampaula baabo bakali mung'anda kabapaila akulindila kuboola kwa Mwami.

GSAM 181.3Kulakonzeka kuti kucitika ooku nkokwakazwa kubeja kwakayabukizyigwa kwakuti BaAdventist bakasama zisani zyakutantama mujulu. Nkaambo nokuba kuti maphephandaba aa Kuboola kwa Jesu akapa cisyomezyo cakupa cilambu cisika ku $500 kuli uukonzya kupa cakuyeeyezya comwe cisimpe cakuti MuAdventist wakasama cisani cakutantama mujulu mu 1844, akulindila kuboola kwa Mwami kali boobo, taakwe nikwakajanika nokuba cakucitika comwe.

GSAM 182Mubono wa Hazen Foss, 1844

GSAM 182.1Kuciindi eeci kwakali mukubusi wakali kukkala mu Poland, Maine, izina lyakwe Hazen Foss, wakasyoma cakasimpe kuti Mwami ulaboola abuzuba bwakkumi bwamwezi waciloba. Wakali muntu uuboneka kabotu, waambuula kabotu, alimwi wakayiide kapati. Masondo masyoonto ‘Kulila Kakati ka Masiku’ kutanamana, Mwami wakaswena kulinguwe akumupa Mubono. Mumo wakatondezyegwa lweendo lwabantu ba Kuboola kwa Jesu kuya kumunzi wa Leza, anso ntenda zyabo. Wakapegwa milumbe imwi yakucenjezya njaakeelede kwaamba, alimwi wakatondezyegwa mapenzi akupenzyegwa zyakali kuyootobela kuti wasyomeka mukwaamba nzyaakatondezyegwa. Mbuli ba Foy, wakatondezyegwa matanta aatatu bantu ba Leza mobaakali kuyooinda kuti basike cakulondoka munzila iya kumunzi uusalala. Mbubonya mbwaakali kusyoma cakasimpe kuti Mwami ulaboola ‘mumazuba masyoonto aasyalide’ (mbuli mbobakali kuyimba ciindi eeco), cibeela camubono cakatala amatanta aatatu aakuya munzila taakali kucimvwisya. Alimwi, mbwaakali acilengwa cakulitutumika, wakayoowa cingano akukaana kwaamba mubono. Mubono wakabwerezyegwa lwabili, alimwi wakaambilwa kuti, ikuti wazumanana kukaana kwaamba nzyaakatondezyegwa, mukuli ulagwisyigwa kulinguwe akupegwa umwi wabana ba Mwami batalangwi manguzu kapati, ooyo uuyookwaamba cakusyomeka nzyayovumbulula Leza. Wakakaana alimwi. Mpawo wakapegwa mubono watatu, alimwi wakaambilwa kuti mukuli wakwe wagwisyigwa, waapegwa umwi uunyina manguzu kapati akati kabaabo banyina manguzu, ooyo uuyoocita nzyayanda Mwami.

GSAM 182Foss Wakakilwa Kwaamba Mubono Wakwe

GSAM 182.2Eeci cakayunganya mukubusi ooyu, aboobo wakasala kwaamba nzyaakatondezyegwa, alimwi wakazibisya ciindi cakubambana kwakwe. Bantu bakabambana banji kuti babone akumvwa. Wakaamba cakusamala zyakamucitikila, mbwaakakaana kwaamba Mwami nzyaakamutondezya, anzyakali kuyoozwa mukukaana kwakwe. Wakaamba kuti, ‘Lino ndilaamba Mubono.’ Pele, nkokutyompokezegwa! Ciindi cakali cayinda: wakaima kunembo lyabantu kalimuna mbuli cifwanikiso, alimwi kumamanino wakaamba kali mumapenzi mapati kapati kuti, ‘Tandikonzyi kuyeeya nokuba ijwi limwi lyamubono.’ Wakali kusunkanya maanza akwe akaambo kamapenzi, kaamba kuti, ‘Leza wazuzikizya ijwi lyakwe. Wandigwisya mubono.’ Alimwi kali mumapenzi mapati aamoyo wakaamba kuti, ‘Ndili muntu wasweeka.’ Kuzwa aciindi eeco wakasweekelwa abulangizi bwakwe muli Kristo, akusika mukutyompoka moyo. Taakaboola alimwi kukubambana kwa BaAdventist, alimwi taakacili kuyandisya zyabukombi. Micito yakwe mumakani manji, nokuba kuti twaamba buyo cisyoonto, yakali yamuntu uutakwe bugwasyi bubotu bwa Muuya wa Mwami, muntu ‘wasiyilwa munzila zyakwe mwini, kuti azule micito yakwe mwini’. Wakafwa mu 1893 kali muciimo eeci camoyo.

GSAM 183Mubono wa Foss Waambwa Aumwi

GSAM 183.1Nikwakayinda myezi iili mbuli itatu kuzwa aciindi naakakilwa kuyeeya Mubono wakwe, wakamvwa mubono kaambwa aumwi mucipinda cakaswenene ancaakalimo. Kubambana kwakali mung'anda yakukkala mwaakalimo. Wakakumbilwa kapati kuti angile mukubambana, pele wakakaana. Wakaamba kuti mubono ooyo wakeelene kapati aowo ngwaakatondezyegwa, mbuli bantu babili mbobakonzya kwaamba cintu comwe. Aboobo kwakazibikwa nzyaakabona, pele nzyaatakakonzya kuyeeya naakasola kuzyaamba. Naakabona muntu ooyo kumbele, wakaamba kuti, ‘Ooyu nguwe uubelesyegwa, Mwami ngwabikka mukuli.’

GSAM 183Batyompokezegwa Kapati

GSAM 183.2Buzuba bwakkumi bwamwezi waciloba, kweelana aciindi cabaJuda (22 mumwezi wa 10, 1844), kumamanino bwakasika. Bwakajana bantu bali zyuulu azimwi zyuulu kabalindila ciindi eeco kuti bulangizi bwabo buzuzikizigwe. Tabakali babambilide cintu capansi ciindi eeco nociyinda. Tabakali nokuba balibambila muzeezo wakuti, ‘Ikuti taakubooli,’ pele bakabamba makani aabo aapansi mbubonya mbuli nobakali kulindila kuti buzuba oobo bumane ciindi cabuumi bwabo bwamubili. Bakali bacenjezye akukombelezya bantu babi kuti batije bukali buboola, alimwi banji babantu aaba bakayoowa kuti Mulumbe ulakonzya kuba masimpe. Bakapa balunyungu lwabo lulayo akupaila ambabo, alimwi bakalaya baabo batakali bapa moyo yabo kuli Leza. Kwaamba cisyoonto, bakali balayide zintu zyoonse zyapansi cakulilemeka coonse mbuli muntu uubona kuti wasika aafwaafwi kukwaabana meso ameso aMubetesi wanyika yoonse. Aboobo, kabali mukulindila kupati kwakali kubakakila nokuba kuyoya, bakabambana mubusena bwabo bwakukombela, kabalindila ciindi coonse kumvwa ‘ijwi lyamungelo mupati ampeta ya Leza,’ akubona majulu kaayaka abulemu bwa Mwami wabo uuboola.

GSAM 184.1Mawoola akali kwiinda kasiya-siya, alimwi kumamanino zuba nilyakabira kumbo, buzuba bwakkumi bwamwezi waciloba wabaJuda bwakamana. Midima yamasiku yakalundulula kubwimba nyika mbuli cisani cabusungu. Pele aamudima ooyo kwakasika kubaba kwabusungu mumyoyo ya basyomi ba Kuboola kwa Jesu, busungu buukonzya buyo kweelanywa abusungu bwa basikwiiya ba Mwami wesu, nobakabweeda cakubijilwa kumayanda aabo busiku bwakatobela kubambulwa kwakwe acingano akuzikwa kwakwe, ooyo ngobakali bamweendelezye cakukkomana kuya mu Jerusalemu kaali Mwami wabo ciindi cisyoonto kunembo.

Notes

  1. Ciyubunuzyo 14:8. ↩
  2. Luka 14:21. ↩
  3. Luka 14:17. ↩
  4. Luka 14:21; Ciyubunuzyo 14:8. ↩
  5. Ciyubunuzyo 18:2-4. ↩
  6. Ciyubunuzyo 3:3. Kuti mumvwisisye kabotu zikombelo zili ciloba, mubale Mizeezo Kujatikizya Daniele a Ciyubunuzyo. ↩
  7. Milimo 19:8, 9. ↩
  8. 2 Bakorinto 6:17, 18. ↩
  9. Milimo 13:46. ↩
  10. Isaya 66:5. ↩

Note

Back