Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
18 / 31
18 / 31

Mpango 15 — Mumuni Uukula a Zintu Zikuzukauzya

John Norton Loughborough

GSAM 235.1“Amuyeeye mazuba aakainda, ciindi nomwakapegwa mumuni, eelyo nomwakapilila nkondo mpati yamapenzi; zimwi ziindi mwakapegwa nsoni ambungano kwiinda mukutukwa akupenzyegwa; azimwi ziindi mwakaba basya nabo aabo bakacitilwa boobo.”1

GSAM 235.2Ciindi cakuzwa ku Kutyompokezegwa kwa 1844 kusikila mumuni uutuba kujatikizya Busena Busetekene a Mulumbe wa Mungelo Watatu nowakazibisyigwa, cakali ciindi camasunko aayumu kapati. BaAdventist bakazumanana kusyoma kuti Kweenda kwa Kuboola kwa Jesu kwakainda kwakali kululeme bakali ncobeni bantu bakusekwa kuli baabo bakali kuyeeya kuti Mulumbe wakakankala woonse; alimwi akaambo kaceeci bakatukwa kapati. Bakali kukonzya kupilila eezi cakukondwa, nobakali kujatisya kuli Mwami kwiinda mulusyomo, akubaamwi a Muuya wakwe Uusalala.

GSAM 235Zintu Zyobilo Nzibakasunkwa Kapati

GSAM 235.3Saatani wakajisi nzila zyobilo zyakusunka bantu baAdventist. Yakuusaanguna yakali yakucita kuti baabo bakali kuumusya lusyomo lwabo lwakuti ciindi cabusyinsyimi cakamana basyome kuti Kuboola kwa Jesu kwa Bili kwakali kuboola kwamuuya, akuti munzila imwi wakaboola kumamanino a Mazuba 2300. Yabili yakali yakukwelezya baabo bakali kukayika kujatikizya nzyobakajana ciindi cainda kuti bazilekele zyoonse. Aboobo, masimpe ajatikizya Busena Busetekene a Mulumbe wa Mungelo Watatu nobakali kuyavumbulula asyoonto-asyoonto kuzwa mu Magwalo, milumbe ya Muuya wa Leza, kwiinda mu Cipego ca Busyinsyimi, yakayumya Kweenda kwa Kuboola kwa Jesu kwakainda, akukwiita kuti “mumuni uumweka” Leza ngwaakabikka kumatalikilo aanzila kuti umweke munzila yoonse kusikila kumunzi. Milumbe eeyi yakatondezya bukamboni bwa Magwalo bwakuti Kuboola kwa Jesu kwa Bili kulaba kwakuboola kwa Kristo mwini ncobeni, aboobo tekwakali kukonzya kuba ncecakacitika kumamanino a “mazuba.”

GSAM 236Zitondezyo Zyakuzumya

GSAM 236.1Kuti Mwami waamba kubantu bakwe kwiinda mu mibono ya basyinsyimi mumazuba aano aakumamanino, sena tatukali kulangila kuti mumibono eeyo kube zitondezyo ziindene zyakuti yazwa kuli Leza? Zitondezyo eezi zilabonwa mumibono ya musyinsyimi ya Mrs. E. G. White. Mibono eeyi, mbuli mbokutondezyegwa mu Mpango 13, ncobeni ncigambyo ca Leza; pele kuli zintu zinji zyakuzumya zijatikizya mibono yakwe yakusaanguna, nzyomuyakubona nomuzumanana kubala bbuku eeli. Sena tulakonzya kulangila kuti kube munzila imbi muli cipego cili boobu ncaakapa Leza kuti akweleze kuyeeya kwabantu, akubasololela kwaamba mbuli Musa kuti, “Ndilapambukila ooko kuti nkalange cintu eeci cipati cakuzumya”? Mazywi buyo aamusimbi muceete, uucisacisa, uutakwe nguzu, wakali kulibonya kuti ulafwa, aakuti Mwami wamupa mubono wa musyinsyimi, taakali kukonzya kucita eezi. Zitondezyo zyakuzumya zyakali kuyootana amibono eezi zyakapa kuti bantu bayibikkile maanu; aboobo musimbi wakaitwa kuti aende abusena abusena, akaambe ncaakaambwa a Mwami kuti azibisye kuli bamwi.

GSAM 236Zitondezyo Zyakuzumya mu Mubono wa Musyinsyimi Watatu

GSAM 236.2Aawa ndilaamba zimwi zintu zijatikizya mubono wakwe wa musyinsyimi watatu, ooyo ngwaakapegwa muŋanda yabausyi, waambidwe mu Mpango 13, peejya 212, mbuli mbondaakaambilwa abausyi abanyina ba Mrs. White, amunyina, Bamaama Sarah Belden, alimwi abamwi.

GSAM 236.3Mucipinda mwaakapegwa mubono wa musyinsyimi, akabati kakubikkila zintu kwakali Bbaibbele lya mukwasyi pati kapati. Lyakali limwi lyamabbuku aakandwa mu Boston a Joseph Teale mumwaka wa 1822. Bbuku eeli lilamainci aali 18 mubulambe a 11 mubupampi, a 4 mubunene, alimwi lilalema kusyaansya mapaundi 18. Naakali mu mubono wa musyinsyimi, wakanyampuka, wakabweza Bbaibbele eeli lilema akulibikka kujanza lyakwe lyalumwensyi kalijulidwe, wakalitambika cakuti libe kumadigili 90 amubili wakwe. Eelyo, kwaciindi ciinda ahafu yaawa, wakali kubukulula apeejya apeejya ajanza lyakwe lyalulyo, akutondezya magwalo aaliindene aamu Magwalo, ngaakali kwaamba meso aakwe kalanga atala, kulubazu lumbi kuzwa kubbuku. Munyina Sarah (eelyo wakazoba muka Stephen Belden), na, zimwi ziindi, umwi muntu wakali aawo, wakali kulanga lugwalo loonse lwaakatondezya amunwe wakwe, wakabona kabotu kuti ciindi coonse wakali kwaamba lugwalo ndwaakajisi amunwe wakwe. Bamaama Harmon bakaamba kuti mwanaabo musimbi Ellen naakali mubukkale bwakwe bwamazuba oonse “taakali kukonzya, akaambo kakubula nguzu, kunyampula Bbaibbele eelyo lilema kuzwa akabati; pele mu mubono wa musyinsyimi wakalijata cakusofwa, mbuli kuti lyakali Cipangano Cipya cisyoonto cakubikka mucikwama.”

GSAM 237.1Eeci ncobeni cakali cakuzumya! Musimbi mutete, wakalema mapaundi 70 buyo, wakajata Bbaibbele lilema kwaciindi ciinda ahafu yaawa munzila njatwaakali kukonzya kujata mwaalumi uujisi nguzu kwaciindi camaminiti aabili; alimwi, wakali kubukulula abusena abusena ku magwalo aamu Magwalo, aawo ciindi coonse aakajanwa kuti ngawalo ngaakali kwaamba, meso aakwe kalanga atala akulubazu lumbi kuzwa kubbuku. Akumamanino, ijwi lyakazwa kumuntu wakatakali kusensenzya mapunga na kuyoya muuya mumubili, kalyaamba magwalo aakatondezyegwa cakutalubizya. Eeci ncobeni tacikonzyi kwaambwa kuti cakacitwa anguzu zyamuntu, na kuti cakazwa kubulwazi. Baabo bakacibona bakacibona kuti ncitondezyo ciindene kapati ca Muuya wa Ooyo wakaamba kuzwa mucisamu cakali kupya. Zitondezyo zili boobu mu mubono wa musyinsyimi watatu wa Musimbi Harmon, ooko nkobakaziziba, zyakapa bukamboni buumya bwakuti mumibono mwakali nguzu ziinda nguzu zyamuntu.

GSAM 237Mubono wa Musyinsyimi wa ku Topsham

GSAM 237.2Kwaciindi cisyoonto eezi nozyakamana, kabunga kabaAdventist ka ku Topsham, mailosi aali mbuli 30 kunyika akujwe kwa Portland, Maine, nibakamvwa Mwami mbwaakali kubelesya Musimbi Ellen G. Harmon, bakamwiita kubusena oobo. Kwiitwa ooku kwakazumizyigwa, aboobo wakaswaya Topsham kwaciindi cakusaanguna. Miswaangano yabaAdventist yaciindi eeco yakali kucitwa muŋanda ya Bataata Curtiss. Bamaama Frances Lunt (kale Musimbi Frances Howland), ba ku Oakland, Cal., bakandipa mazywi aatobela, aakalembwa mu Mwezi wakusaanguna 19, 1890:—

GSAM 238.1“Me, amukwasyi wabataata, ndakabako kumiswaangano ya Mukaintu Harmon mu Topsham, mu 1845, alimwi mumiswaangano eeyi wakapegwa mubono wa musyinsyimi. Cakali ciindi cakusaanguna ncotwakamubona mu mubono wa musyinsyimi. Mukwesu Curtiss wakajisi limwi lyamaBbaibbele aakale [Bbaibbele lya Mukwasyi lya Teale, lyakalema mapaundi 18]. Bbaibbele eeli pati lyakabwezwa akabati a Mukaintu Harmon naakali mu mubono wa musyinsyimi, alimwi wakali kutondezya magwalo aamu Magwalo naakali kubukulula apeejya apeejya, meso aakwe kalanga atala, kule abbuuku. Magwalo ngaakali kwaamba akali mazywi aakulaya, aakuyumya-yumya, na aakukalipila. Cimbi cakuzumya cacitondezyo eeco kwaciindi eeco cakali mbulyakajatwa bbuku. Lyakajatwa kujanza lyakwe lijulidwe kalinyampwike kumbali cakuti libe madigili 45, alimwi takwakali umwi wakakonzya kujata bbuku lyoonse mbubwenya boobo kalitanyonyooki kufuma mumaanza cakufwambaana; pele Mukaintu Harmon wakajata Bbaibbele eeli munzila eeyo kwaciindi camaminiti aali mbwaali, caliyumu mbuli kuti lyakanamatila kujanza lyakwe, kakuli kwaciindi eeco wakali kweenda kuzwa kumuntu uumwi kuya kuli umwi mucipinda.”

GSAM 238Bukamboni bwa Bamaama Truesdail

GSAM 238.2Mazywi aambi ajatikizya mubono ooyu wa musyinsyimi azwa kuli Bamaama M. C. Truesdail, ba ku Trenton, Mo., aakalembwa mu Mwezi wakusaanguna 27, 1891. Baamba kuti:—

GSAM 238.3“Ndakajisi myaka 15 mu 1845, alimwi ndakaliko ciindi Mukaintu Harmon naakaswaya Topsham kwaciindi cakusaanguna, naakapegwa mubono wa musyinsyimi muŋanda ya Mukwesu Curtiss, ooko nkwaakabweza Bbaibbele lya mukwasyi pati, wakalijata atala munzila njibakakakilwa bamwi boonse kujata bbuku mumaanza kalitanyonyooki kufuma cakufwambaana.

GSAM 238.4“Mukaintu Harmon wakali mu mubono wa musyinsyimi kwaciindi ciinda maawa aabili. Cakali citondezyo cinguzu zya Leza cakali kuindilila zyoonse nzindaakabona, alimwi ndakamubona mu mubono wa musyinsyimi ziindi ziinda 12. Eezi zyoonse zyakali ziindi zyakuyoowa Leza kapati akulilingula, pele eeci cakainda zyoonse. Oo! Twakatentema kapati Mwami Mupati wakujulu naakatuyiisya kwiinda mumubelesi wakwe uutakwe nguzu, naakatubalela magwalo aakali kutuumbulizya kapati alimwi aakali kweelela bukkale bwesu buyumu; mbuli Bahebrayo 2:2, 3; Jakobo 5:7, 8; Bahebrayo 10:35, 39; 1 Petro 1:7; Luka 12:32-37, alimwi amanji aambi, kajisi Bbaibbele lya mukwasyi pati atala kapati cakuti ndakeelede kwiima acuuno kuti ndibale aawo mpwaakali kutondezya. Ndayeeya kuti Mukaintu Harmon taakali kundinda mainci aabili mubulambe.”

GSAM 239.1Zitondezyo zili boobu zyakasyomezya baabo bakali kuyanda masimpe kuti kwakali nguzu ziinda zyamuntu zyakali kusololela mubelesi ooyo uulicesya, aboobo mazywi aakumwiita aakazwa kuzibazu ziindene zya New England kuti aboole akaambe bukamboni bwakwe.

GSAM 239Kubeleka a Maanza Kuti Ncibi

GSAM 239.2Kwaciindi cisyoonto eezi nozyakamana, Musimbi Harmon wakalayilwa mu mubono wa musyinsyimi kuti aswaye Paris, Maine, ooko nkokwakali bantu bakasyomede kuti nkubi kucita mulimo wamaanza. Baalu Stephens, ba ku Woodstock, Maine, mbibakali kusololela mumuzeezo ooyu uutaluleme, alimwi bakali kukwelelezya kapati bamwi. Kale bakali mukambausi wabaMethodist, alimwi bakali kubonwa kuti mbaKristo balicesya alimwi basyomeka. Bantu banji bakabasyoma akaambo kakusungwaala kwabo kumasimpe, abumi bwabo bwakali kulibonya kuti bulasalala, eeco cakacita kuti bamwi basyome kuti bakali kusololelwa munzila yaalubazu a Leza. Mwami wakapa Musimbi Harmon mazywi aakubakalipila. Wakaamba kuti bakali kupilusya ijwi lya Leza kwiinda mukuleke kubeleka, kukakatizya bamwi nzibakali kwiisya zyabutongo, akususula boonse bakali kukaka kuzitambula. Bakakaka bukamboni boonse Mwami mbwaakapa kuti abasyomezye kuti bakalubizya, bakakaka kuzumina kulubizya kwabo. Bakali kutobela nzyobakali kumvwa mumoyo, bakali kweenda nzendo zyakukatalusya, kweenda misinzo milamfwu, ooko nkobakali kuyootukwa buyo, bakali kuyeeya kuti muli zyoonse eezi bakali kupenga akaambo ka Kristo. Bakaleka kuyeeya kabotu akupingula kabotu.

GSAM 239.3Kujatikizya bukamboni bwa Musimbi Harmon anzyakacitika kumamanino, ndilabweza mazywi mugwalo ndondaakatambula kuzwa kuli Bamaama M. C. Truesdail, baakali kukkala mu Paris, Maine, kwaciindi eeco. Nibakamana kwaamba zimwi zintu zyeendelana aziyo zyaambwa atala, baamba kuti:—

GSAM 240.1“Boonse bakazumina zibi zyabo kunze kwamusololi wabo, Jesse Stephens. Mukaintu Harmon wakamucenjezya kuti naa talicesyi kwiinda mukuzumina nzyakalubizya, kwaciindi cisyoonto uyakumanizya nzila yakwe. Boonse bakamvwa kuti eeci cakali cisyinsyimi cakuti munzila imwi uyakuliijaya.”

GSAM 240.2Eeci ncico cakazoocitika kulinguwe:—

GSAM 240.3“Kabunga kakwe kasyoonto nokakamusiya, wakaba abubombe, alimwi kwaciindi cisyoonto wakafunta, wakakaka kulya cintu coonse cakajikwa abantu babi. Taakali kunamvwa kuti ndaboola kuzwa ku Massachusetts ciindi nondakamutwalila cakulya camasikati. Wakatambika janza lyakwe lyakalibonya mafupa afwindo muzwindo musyoonto, wakabuzya kuti, ‘Sena Leza wakutuma kuti undeetele eeci, Mukaintu Marion?’ Naakabona kuti ndakali kukayika naakamwiingula, wakakaka kucilya. Bukkale bwakwe bwakusaansya, kajalilidwe mucipinda cisyoonto kuŋanda yamunyina (wakali uutasyomi), bwakandiyeezya macenjezyo ngaakatumizigwa kuzwa kujulu caluyando, ngaakakaka cakuumya moyo. Mazuba aabili kuzwa lya kuswaya ooku kwakusaansya, wakatolwa kumukwasyi wakwe, ooko nkwaakamanya buumi bwakwe cakuliijaya kwaciindi cisyoonto, cakupanga mukkano azisani zyakutalila amubhedi.”2

GSAM 240Cisyinsyimi Cakazuzikizigwa

GSAM 240.4Muciindi cakupya camwaka wa 1845, akaambo kakwiitwa a Otis Nichols, Musimbi Harmon wakaswaya Massachusetts, munyina Sarah keenda anguwe. Bakakkala amukwasyi wa Bataata Nichols. Abo abakaabo bakali kweenda amukaliki wabo, bakali kubatola kubusena buindene kuti babe amiswaangano, ooko Musimbi Harmon nkwaakali kwaamba bukamboni bwakwe. Munzila eeyi wakakonzya kuswaya Boston, Roxbury, a Carver. Ciindi nobakaswaya Boston, Mass., kwaciindi cabili, kwakacitika cintu cakubikkila maanu kapati.

GSAM 240.5Mu Boston amubusena bwakali afwifwi kwakali kabunga kabantu bakajisi lusyomo lwakutalubazu, alimwi bakasyomede kuti kubeleka ncibi; mulumbe wabo mupati wakali wakuti, “Amuuzye nzyomujisi, mupe baceete.” Bakaamba kuti bakali mu Jjubili, kuti nyika yeelede kutuuzya, alimwi kuti baceete beelede kugwasigwa kabatabeleki. Sargent, Robbins, abamwi mbibakali basololi. Bakaamba kuti mibono yakwe yakali kuzwa kuli Diabolosi, akaambo kakuti zibi zyabo zyakavumbululwa. Bakali kucitila ciyumu boonse batakali kusyoma antoomwe ambabo.

GSAM 241.1Musimbi Harmon amunyina nobakali kuswaya muŋanda ya Bataata Nichols, Sargent a Robbins bakazwa ku Boston kuti bakombe lugwasyo kulimbabo, bakaamba kuti baboola kuzooswaya, akuti bayoosyaala ng'onoo. Bataata Nichols bakaingula kuti bakakondwa akaambo kakuboola kwabo, nkaambo basimbi Sarah a Ellen Harmon bakali muŋanda, alimwi bakali kuyanda kuti bazibane ambabo. Bakacinca mizeezo yabo cakufwambaana, alimwi tiibakakonzya kusungwaazigwa kuti banjile muŋanda. Bataata Nichols bakabuzya naa Ellen wakali kukonzya kwaamba mulumbe wakwe mu Boston, alimwi naa bakali kuyakuteelela, eelyo akupingula. Bakaamba kuti, “Iiyi, amuboole ku Boston mu Nsabata iitobela [bakasya Buzuba bwa Nsondo, nkaambo tiibakanatambula Nsabata]; tulayanda kupegwa ciindi cakumuteelela.”

GSAM 241.2Bataata Nichols bakandiambila eezi muŋanda yabo mu Dorchester mu 1858. Bakaamba kuti bakabamba zyoonse zyakuti baende ku Boston mafumofumo aa Nsabata amukaliki wabo, kuti batole Musimbi Harmon kumuswaangano wakasala. Mangolezya aabuzuba oobo, ciindi camapailo aamukwasyi, wakatolwa mu mubono wa musyinsyimi. Naakamana mubono ooyo, wakaamba kuti, “Mukwesu Nichols, nsiyi ku Boston mailo; Mwami wanditondezya kuti ndeelede kuya ku Randolph. Ulijisi mulimo ngwayanda kuti nkacite ooko.” Bataata Nichols bakali kuyanda kapati kuzuzikizya ijwi lyabo. Bakasyomezya kuti bayakumutola ku Boston buzuba butobela, aboobo bakabuzya cakupenga mumoyo kuti, “Sena ndiyokucita buti acisyomezyo cangu kuli Sargent a Robbins?” Musimbi Harmon wakaamba kuti, “Mutabikkili maanu kuli ceeco, Mwami wandilaya kuti ndiye kunzila imbi.” Bataata Nichols bakaamba kuti, “Ee, nsicimvwisyi.” Musimbi Harmon wakaamba kuti, “Mwami wanditondezya kuti tuyakucimvwisya notwasika ooko.” Bataata Nichols bakaamba kuti, “Ee, takwe nzila njomukonzya kusika ooko kunze kwakuti swebo tweende akumutola, pele nsizyi mbondiyakupandulula eezi kuli bakwesu mu Boston.”

GSAM 241.2Bataata Nichols bakandiambila alimwi kuti, “Mukaintu Harmon wakabona bumbi bwabo mu mubono wa musyinsyimi, kuti takukabi muswaangano mu Boston mu Nsabata, kuti Sargent, Robbins, abamwi bakali kukazya bakali kuyakuswaangana akabunga kapati mu Randolph (mailosi 13 kuzwa ku Boston) mu Nsabata; akuti tweelede kuswaangana abakazyi mu Randolph, kumuswaangano wabo mu Nsabata, alimwi kuti ooko wakali kuyakupegwa mulumbe wakubaambila, uuyakusyomezya baabo bakayanda masimpe, batakali kujisi kusala bantu, naa mibono yakwe ya basyinsyimi yakali kuzwa kuli Mwami na kuli Saatani.” Muciindi cakuya ku Boston eelyo akuzwa ooko kuya ku Randolph, cakuti beende mailosi 22, bakaunka kululama ku Randolph, bakasika ciindi camuswaangano nocakali afwifwi. Aawo bakajana bantu mbabo bakazuminana ambabo kuti baswaangane mu Boston. Eelyo Bataata Nichols bakaamba kuti, “Lino ndacimvwisya.”

GSAM 242.1Kusoleka ooku kwa Sargent a Robbins kuti bataliteeleli bukamboni bwa Musimbi Harmon, anzila njwaakasololelwa kuti aswaangane ambabo, zyakajatikizya kapati mizeezo yabamwi bakali aawo. Kujatikizya muswaangano wini, ndilabweza mazywi aakulondolola mbuli mbokwakaambwa a Bataata Nichols:—

GSAM 242Zitondezyo Zikuzumya

GSAM 242.2“Mukaintu Ellen wakatolwa mu Mubono wa Musyinsyimi, akuba azitondezyo zipati zicizumya, alimwi wakazumanana kwaamba mu Mubono wa Musyinsyimi ajwi lisalede, lyakamvwigwa kabotu aboonse bakali awo, kusikila ciindi cakusala asyoonto kuti zuba libbile. Sargent, Robbins a French bakanyema kapati, alimwi bakavundauka, nibakamvwa Mukaintu Ellen kaamba mu Mubono wa Musyinsyimi, ooyo ngobakati wakazwa kuli Diabolosi; bakabelesya nguzu zyabo zyoonse, zyakukwelezya bantu azya mubili, kuti banyonyoone zyakacitwa a Mubono wa Musyinsyimi. Bakali kwiimba antoomwe ajwi lipati kapati, mpawo bakali kusandulana kwaamba akubala Bbaibbele ajwi lipati, kuti Ellen atamvwiki, kusikila nibakamana nguzu, maanza aabo atatambeenda cakuti tiibakacikonzyi kubala Bbaibbele. Pele mukati kakunyongana ooku koonse apokozya, jwi lya Ellen lisalede, lyakali kumvwika kapati, lyakamvwigwa kabotu aboonse bakali awo, ciindi naakali kwaamba mu Mubono wa Musyinsyimi. Bakazumanana kumukazya baalumi aaba ciindi coonse ncobakacikonzya kwaamba akwiimba, nokuba kuti bamwi bamweenzinyina bakabakalalila akubakumbila kuti baleke. Pele Robbins wakati, ‘Mwakotamina cikozyanyo: mulakomba mwana wa ng'ombe wangolida.’”

GSAM 243.1“Ba Thayer, beene baŋanda, tiibakazumina cakulondoka kuti Mubono wa Musyinsyimi wakwe wakazwa kuli Diabolosi, mbuli Robbins mbwaakaamba. Bakayanda kuti usingwe munzila imwi. Bakali bakamvwa kuti mibono yaanguzu zya Saatani yakali kulekesyegwa kwiindila mukujula Bbaibbele akulibikka amuntu uuli mu mubono, aboobo bakabuzya Sargent naa ulakonzya kuusinga munzila eeyo, pele wakakaka kucita boobo. Mpawo ba Thayer bakabweza Bbaibbele lyamukwasyi lipati, lilema, lya musyobo wa mapepa aapetwe mumane, lyakali atebulu alimwi lyatakali kubelesyegwa kanji, bakalijula akulibikka kalijulide acamba ca Ellen naakali mu Mubono wa Musyinsyimi, nkaambo ciindi eeco wakali kuyaama kubwaanda amusana mukoona lyaŋanda. Bbaibbele nolyakabikkwa alinguwe buyo, wakaima amaulu aakwe, wakeenda kuya akati kaŋanda, kajisi Bbaibbele lijulide mujanza limwi, wakalisumpula mujulu kusikila nkwaakakonzya, meso aakwe kalangisisya kujulu, wakaamba cakulilemeka kuti, ‘Bukamboni bwakafutuzilwa a Leza,’ naakuti mazyu aamba cintu cili boobo. Mpawo, ciindi naakajisi Bbaibbele mujanza limwi kalitambikide, meso aakwe kalangide kujulu, kakuli kutali ku Bbaibbele, wakazumanana kwaciindi cilamfwu kuvwungulula mapepa ajanza limwi, akubikka munwe wakwe amalembe aamwi, akumwaamba cakulondoka mazyu aabo ajwi lyakulemekezya. Bantu banji bakali awo bakalanga malembe aakali kutondezyegwa amunwe wakwe, kuti babone naa wakali kwaamba cakulondoka, nkaambo aciindi ciyo meso aakwe akali kulanga kujulu. Amwi amalembe aakabambwa aaya akaamba lubeta kubantu babi akubasampawuli; amwi akaamba lulayo alwiisyo kujatikizya ciimo cesu caaciindi eeco.”

GSAM 243Mubono wa Musyinsyimi Wakwe Uulamfwu Kwiinda Yoonse, Uwiinda Maawa 6

GSAM 243.2“Wakazumanana kuba muli ciimo eeci masikati woonse kusikila ciindi cakusala asyoonto kuti zuba libbile, mpawo wakazwa mu Mubono wa Musyinsyimi. Ellen naakaima amaulu aakwe mu Mubono wa Musyinsyimi, kajisi Bbaibbele lilema lijulide mujanza lyakwe, wakeenda muŋanda kaamba malembe a mu Magwalo, Sargent, Robbins a French bakamwena. Ciindi coonse cakasyala bakali kuvundauka, antoomwe abamwi banji; pele bakajala meso aabo, bakazumanana kukakatisya cakutazumina zyobakali kumvwa mumyoyo yabo.”3

GSAM 244Kukwatwa kwa Musimbi Harmon

GSAM 244.1Mu 30 wa mwezi 8, 1846, Musimbi E. G. Harmon a Baalu James White bakaswaanganizyigwa mubukwati, alimwi bakabeleka antoomwe kuti baendelezye Mulumbe. Mumwaka wa 1847 mulimo wabo wakali kapati mu Maine a Massachusetts.

GSAM 244.2Pa Nsabata yakutaanguna ya mwezi 4, Mukaintu White wakapegwa Mubono wa Musyinsyimi uukankaizya kapati, kuŋanda ya Stockbridge Howland, ku Topsham, ooko nkobakali kuswaanganina kanji ciindi eeco. Mubono wa Musyinsyimi ooyu nguwalo uubambidwe mu Malembe Aakumatalikilo, naakabona Busena Busetekene azibelesyo zyamumo, ciindi ca mapenzi, basetekene kabacimbila kuzwa mumadolopo, bantu babi kababazingulukide, kufwutulwa kwabo kujwi lya Leza, jubili, kuboola kwa Mwami mungolo yamakumbi, azimwi. Cilakonzya kuba cibotu kubona zimwi nzyaakacita naakali mu Mubono wa Musyinsyimi ooyu.

GSAM 244MaBbaibbele Manji Akabelesyegwa mu Mubono wa Musyinsyimi

GSAM 244.3Ba Frances Lunt (mwana musimbi wa S. Howland), mu 19 wa mwezi 1, 1890, bakandibuzya kuti:

GSAM 244.3“Kumbali lyaŋanda mwakali kucitilwa miswaangano, kwakali tebulu lyakajisi mabbuku a misyoobo myiingi, alimwi aakati kaawo kwakali maBbaibbele aali mbwaabede aakukomena kwakujairwa. Naakali mu Mubono wa Musyinsyimi, Mukaintu White wakaima amaulu aakwe, waya kutebulu, wabweza Bbaibbele kakunyina kukwata limwi bbuku, wakalijata kalijulide atala amusolo wakwe ajanza lyalumwensyi, munwe wakutondezya wajanza lyalulyo kawutondezya kulilembedwe gwalo ndyaakali kwaamba, kaimvwi kumbele lyamuntu ngwaakalunjikizya, mpawo wakabikka bbuku lijulide acamba camuntu ngwaakaambilila magwalo. Naakajokela kutebulu, wakabweza limwi Bbaibbele, alimwi munzila iikozyenye wakaamba limwi gwalo lya mu Magwalo, wabikka Bbaibbele lijulide acamba camuntu ngwaakali kwaambila. Wakacita boobu kubantu basika ku 6; mpawo, munzila mbotu, wakakkala acikkalilo cakwe, meso aakwe ciindi coonse kalangide kujulu, kutali abbuku.”

GSAM 245.1Kujatikizya ceeci ba Truesdail baamba kuti:

GSAM 245.1“Ndakali ko [mwezi 4, 1847] Mukaintu White naakaya kutebulu, wabweza Bbaibbele limwi alimwi kuzwa mumabbuku aakali atebulu, kabikka Bbaibbele acamba camuntu ooyo ngwaakajisi gwalo lya mu Magwalo. Eeci cakacitwa meso aakwe kaasumpwidwe kulanga kujulu. Aciindi eeci wakajata Bbaibbele atala amusolo wakwe naakali kwaamba kulindime; mpawo wakalibikka acamba cangu. Gwalo ndakapegwa lyakali 2 Bakorinto 6:17.”4

GSAM 245.2Mu lugwalo lwa ba Frances Lunt, balapa mazina abantu batatu bakali ko aciindi eeci, abo bakabikkilwa maBbaibbele Mukaintu White naakali kwaamba kuli umwi aumwi kujatikizya gwalo lyakwe, alimwi aakati ka mazina aayo kwakali lya ba Truesdail.

GSAM 245Mulimo Wakutaanguna Wakali Aakati ka Basyomi ba Kuboola kwa Jesu

GSAM 245.3Mulimo wa Musimbi Harmon, wakali kusololelwa a Cipego ca Busyinsyimi, kuzwa mumwezi 1, 1845, kusikila ciindi cakumeena ca 1846, kwakali kusala asyoonto myezi 18, wakali aakati ka “basyomi” bakali kusyoma kuti Kristo uli afwaafwi kuboola, abo mbaakali kubungana ambabo kale. Mazuba 2300 naakamana (22 wa mwezi 10, 1844), kusikila nobakali kuyoomvwisya cakapa kutyompokezegwa kwabo alimwi ambocakabede cintu cakacitika ciindi eeco, basyomi bakali mu ntenda yakuyobela mumiyeeyo iitaluzi, naakuti kuleka cakumaninina zyoonse nzibakali basangana anzyo kale. Mulumbe wakwe kubantu bali boobu wakali wakuti: “Kweenda kwakainda kwakazwa kuli Leza. Jatisisyani lusyomo lwanu. Mwami ucijisi mulimo wabantu bakwe. Amwiiye Bbaibbele. Yandaulisisyani ijwi, alimwi muyoojana mumuni.”

GSAM 245.4Lwiisyo oolu lulazumina ampango ya Mwami. Ciindi coonse makanze aakwe aakali aakuti milumbe wakwe yaalubazu yabantu bakwe, aciindi cayo, izwe mu jwi lyakwe, mpawo Cipego ca Busyinsyimi ciboole “cabubili,” kuzoosimya akuyaka basyomi.

GSAM 246.1Cikozyanyo cimvwika kabotu caceeci cilajanika mu kaambo ka Korneliyo kalembedwe mu Milimo ya Batumwa. Mungelo wa Leza wakaboneka kulinguwe akumupa Mubono wa Musyinsyimi muŋanda lyakwe. Mungelo ooyo wakali kwaazi kabotu masimpe a mulumbe mubotu, alimwi wakali kukonzya kuuyiisya Korneliyo, pele wakatumwa kuyoobelekela muntu wakali mupyani walufutuko, kwiindila mukupa Korneliyo Mubono wa Musyinsyimi. Wakamusinizya kuti kukomba akulyaaba kwakwe kwakazuminwa a Mwami. Taakamukambaukila mulumbe mubotu, pele wakamubuzya buyo kuti atume kuyooyita Petro, wakali kukkala a Simoni, musuki wampapa, ku Jopa. Petro wakaboola, alimwi kuzwa mu Magwalo wakakambaukila Korneliyo mulumbe mubotu wa Kristo.

GSAM 246Busena bwa Cipego ca Busyinsyimi

GSAM 246.2Aawa cilakonzya kuba cibotu kubona mbokutobelana kukomena kwazipego, mbuli Mwami mbwaakakutondezya mu jwi lyakwe. Paulo ulaamba ceeci mu lugwalo lwakwe kuli Bakorinto, naamba kuti, “Leza wakabikka bamwi mucikombelo, cakutaanguna batumwa, cabubili basyinsyimi.”5

GSAM 246.3Nitwalanga mazyu aamutumwa kujatikizya mbokuzyendelana zipego eezi mu mulimo wa mulumbe mubotu, tulabona ciindi ciyo ncobatobelezya nzila eeyi. Naakali kweezyanisya zipego eezi, Paulo waamba kuti: “Aboobo ndimi njiicitondezyo, kutali kuli basyoma, pele kuli batasyomi: pele kusinsima takuli kwabatasyomi, pele nkwabasyoma.”6 Nzila ya Mwami njiyakuti milumbe wakwe yaalubazu kunyika izwe mu jwi lyakwe; aboobo ulakulwaizya bantu kuyandaulisya Magwalo, akuzwa kuboola mbuli batumwa, bajisi mukuli wamilumbe ya Mwami, bakaikambauka kuzwa mu Bbaibbele, eelyo lyakasyala kalisimide kwiinda mumyaka minji. Basyomi nibatalika kubako, Cipego ca Busyinsyimi cilaboola “cabubili,” kacizuzikizya lubazu lwaco “kuti basetekene balondololwe, kuti mulimo wakubelekela ucitwe, kuti mubili wa Kristo uyakwe.”7

Notes

  1. Bahebrayo 10:32, 33. ↩
  2. Kuzwa mugwalo lwa Bamaama M. C. Truesdail, Mwezi wakusaanguna 27, 1891. ↩
  3. Zipego zya Muuya, Bbuku 2, bb. 79 ↩
  4. Lugwalo lwa ba M. C. Truesdail, 27 wa mwezi 1, 1891. ↩
  5. 1 Bakorinto 12:28. ↩
  6. 1 Bakorinto 14:22. ↩
  7. Baefeso 4:12. ↩

Note

Back