Mpango 14 — Mulyango Wakajalwa
GSAM 214.1“Ciindi nobakali kuya kuula, mwaalumi uukwata wakasika; abo bakali libambilide bakanjila anguwe mu bwiinga, mulyango wajalwa.”1
GSAM 214.2Kuboola kwa Mwaalumi Uukwata uulembedwe mu kozyanyo aka taakuli kuboola kwa Kristo anyika, pele nkuya ku bwiinga. Bwiinga ncinthu cicitika Mwami naatanaboola. Mu Makani Mabotu aalembedwe a Luka bwaambidwe boobu: “Amusunge ziwuno zyanu zyakasungwa, amalampi aanu aayake; anywe mube mbuli bantu balindila Mwami wabo, aakupiluka kuzwa ku bwiinga, kuti aaboola akunkonkota, bamujalulile mpoonya.”2
GSAM 214Kutambula Bwami Kwakaitwa Bwiinga
GSAM 214.3Kuboola kwa Mwaalumi Uukwata ku bwiinga kutondezyedwe muli Daniele 7:13, 14, Kristo naaya kuli Taata kuyootambula bwami bwakwe. Mu mazuba aakaindi, mwami naakali kuya ku musumba mupati wa nyika yakwe kuyootambula cuuno cabwami abwami bwakwe, eeci cakali kwiitwa bwiinga. Eeci, nkokuti kutambula musumba mupati mbuli mukaintu uukwatwa, cakali kusekelelwa a bulemu abuneme mbuli bwiinga bwini. Aboobo Kristo naatambula bwami bwakwe kuzwa kuli Taata kujulu, kwaambwa kuti wakwata mukaintu wakwe, Jerusalemu Mupya (Ciyubunuzyo 21:9); eeci ncecitwa “bwiinga” mu kozyanyo.
GSAM 214.4Mazuba 2300 naakamana, mu 22-10-1844, bantu ba Kuboola kwa Jesu, bakali kukozyanisya zyakabacitikila a zicitika mu bwiinga bwa bantu baku bbazu lya kujweela izuba, bakaamba kuti, “Kristo wanjila mu bwiinga.” Nobakatambula mumuni uusalala kapati kujatikizya ncobeni cintu cakali kuyocitika ku mamanino aa Mazuba 2300, lusyomo lwabo lwakatobela Kristo mu mulimo ngwaakatandika; aboobo, mu lusyomo, “bakanjila anguwe mu bwiinga.”
GSAM 215“Ndiyoopiluka”
GSAM 215.1Mu Mubono wakapegwa Musimbi Harmon mu 1845, wa Kristo naakali kuzwa mu cipinda cakutaanguna kunjila mu cipinda cabili ca Busena Busetekene bwa kujulu, tujana majwi aaya: “‘Lindilani ano; ndiya kuli Taata kuyootambula bwami; amuzisunge zisani zyanu kazitakwe mabala, alimwi kasyoonto ndiyoopiluka kuzwa ku bwiinga akumutambula kulindime.’ Mpoonya ngolo ya mumakumbi, iijisi mavwili aakozyenye a mulilo uuyaka, yazyungulukwa a bangelo, yakaboola aawo Jesu naakali. Wakanjila mu ngolo, watolwa ku Busena Busetekene Kapati, ooko Taata naakakkede.”3
GSAM 215Luse Mulyango Nowajalwa
GSAM 215.2Mulyango Wakajalwa wa mu kozyanyo aka ubonya kwaamba cintu cicitika Mwana wa muntu naatanaboola ncobeni mu makumbi a kujulu; nkaambo mulyango nowajalwa, bamwali bambi balaboola akunkonkota, baambigwa kuti “mulinde,” nkaambo tabalizi buzuba naiba ciindi cakuboola kwakwe. Alimwi, mulyango ooyu ujalwa bamwali bacenjede nobanjila a Mwaalumi Uukwata mu bwiinga.
GSAM 215.3Majwi aabelesedwe mu kozyanyo aka ka bamwali atondezya kuti, nobanjila mu bwiinga, kucili ciindi cakuti nobaba bamwali “bafubafuba” balibambile munzila iitambulika kuyakuswaangana a Mwaalumi Uukwata. Balayalilwa kuti “mulinde.” Kuba meso akulindila nzintu zyendelana akulibambila kwamasimpe kuyakuswaangana a Mwami. Aboobo, kubonya kuti luse taluleki kubako mulyango wa mu kozyanyo aka nowajalwa.
GSAM 215Tauli Mulyango wa muli Luka 13:25-28
GSAM 215.4Ciindi cakainda, bantu bakalubizya mukusanganya mulyango waambidwe mu kozyanyo aka a mulyango waambidwe muli Luka 13:25-28, aawo palembwa kuti: “Mwami wa ŋanda aayookubuka akujala mulyango, anywe mwatandika kwiima aanze akunkonkota pa mulyango, kamuamba kuti, Mwami, Mwami, utujalulile; uyoomwiingula akumwambila kuti, Tandimuzi nkomuzwa.... Amuzwe kulindime, nyoonse mwe bacita zibi. Kuyooba kulila akukeketa meno, nomuyoobona Abrahamu, Isaka, Jakobo, abasyinsyimi boonse mu bwami bwa Leza, pele nywe mwini kamwasowegwa aanze.” Majwi aaya atondezya caantangalala kuti mulyango ooyu nowajalwa, ncobayooba abo basyaala aanze camana kusalulwa. Bwami bwa Leza buliboolide ciindi eeco; nkaambo bayoobona bafutulidwe mu bwami. Pele mu kozyanyo ka bamwali, Mwami taakatanjila mu bwami bwakwe, pele waya kuli Taata wakwe kuyootambula bwami bwakwe.
GSAM 216Mulyango Wakajalwa mu Mulimo Wakali Cikozyanyo
GSAM 216.1Aabo bakatobela Kristo mu lusyomo mu mulimo wakwe, ciindi ca Mazuba 2300 nocakamana, mu 22-10-1844, bakabona kuti buzuba bwa kulekelelwa zibi nobwakasika mu mulimo wakali cikozyanyo, mupaizi mupati wakajala mulyango wa cipinda cakunze akujalula mulyango uunjila mu Busena Busetekene Kapati, kuti acite mulimo wakwe wa kusisanganya zibi zyakazuminwa mu Busena Busetekene; alimwi kuti mbubonya Kristo, mupaizi wesu mupati, wakajala mulyango wa cipinda cakunze ca tempele lya kujulu, akujalula cipinda eeco mwakaabonwa “bbokesi lya cizuminano cakwe.”4
GSAM 216Mbaani Bakalubizya?
GSAM 216.2Ciindi eeci, akati ka basyomi baAdventist kwakali bamwi bakatanatambula mumuni uusalala kujatikizya mulimo wa Kristo mu Busena Busetekene, nkaambo bakatanasololelwa kulanga ku Mulumbe wa Mungelo Watatu. Aaba bakalubizya mukusanganya mulyango ooyu wakunze wa Busena Busetekene a Mulyango Wakajalwa wa muli Luka 13:25-28. Pele aaba tiibakali BaAdventist ba Buzuba bwa Musanu Abili. Tulayookusoleka kutondezya kuti bakali bani, kuti lwiiyo oolu lwakatandika buti, azintu zyakasololela ku milangwe iili boobu.
GSAM 217.1Bantu bakalipatula ku zikombelo zya zina buyo ciindi Mulumbe wa Kuboola kwa Jesu nowakali kukambaukigwa, aabo mbubakalipatula kulimbabo, balaambigwa mu Bukamboni kuli cikombelo ca musanu acamusanu omwe mu zikombelo ziloba zya mu Ciyubunuzyo. Kulaya cikombelo ca musanu, ca Sardisi, kwaamba kuti: “Aboobo, yeeya mbowakatambula akumvwa, ujatisye, uleke zibi. Aboobo kuti utalindi, ndiyooboola kulinduwe mbuli mubbi, alimwi toyooziba ciindi ncondiyooboola kulinduwe.”5 Majwi aaya atondezya kuti bantu baambigwa oobo bakamvwa kukambaukigwa kwa kuboola kwa Mwami. Bakali kwaamba kuti bakatambula Mulumbe ooyu, pele lino bakali afwaafwi kuuleka.
GSAM 217Cikombelo ca Filadelifiya
GSAM 217.2Kutobela aawo kwaambwa cikombelo ca Filadelifiya, ciimo ca musanu omwe ca cikombelo ca makani mabotu. Cikombelo eeci cikozyanisya bantu bakagusyigwa mu zikombelo ciindi Mulumbe wakutaanguna awabili wa mu Ciyubunuzyo 14 nowakali kukambaukigwa. Kuli cikombelo eeci Mwami waamba kuti: “Langa, ndaboola kufwambaana; jatisya ncoujisi, kuti kutabi muntu uutola ngowani yako yabwami.”6 Balaambigwa alimwi majwi aaya: “Ezi nzyaamba uusetekene, uuli wamasimpe, uujisi lukulo lwa Davida, uujalula, akunyina muntu uujala; alimwi uujala, akunyina muntu uujalula: Ndilizi milimo yako; langa, ndibikkide mulyango uujalwide kunembo lyako, akunyina muntu uukonzya kuujala; nkaambo ujisi nguzu zisyoonto, wakabamba ijwi lyangu, alimwi tiiwakaka izina lyangu.”7
GSAM 217Mulyango Wakajalwa wa mu Kozyanyo Aka Ncinzi?
GSAM 217.3Mulyango uujalwide awajalidwe mu lugwalo ndotwamana kwaamba twaambo twalo uloomba kumvwisisigwa buti? Tuyeeya kuti bwiinguzi bubotu ku mubuzyo ooyu bulakonzya kujanika mu bupanduluzi butobela: Akati ka baAdventist kwakali bamwi bakatambula mumuni uukomezye, bakali kuyiisya kuti Mufutuli wakasandula mulimo wakwe kuzwa mu cipinda cakutaanguna kuya mu cabili ca Busena Busetekene bwa kujulu, alimwi bakali kupandulwida kabotu bantu bakali kuyanda kuswiilila makani aa mulyango uujalwide awajalidwe. Pele nkamu imwi yakali kukazya masimpe aaya, akusoleka kusimya lusyomo mu lwiiyo lwakuti mulyango uujalwide wakali wajalwa, awajalidwe wakali wajalulwa. Mukucita eeci, bakali kuzingila nzila, na kukazya mulimo wa babelesi ba Mwami aano anyika. Milyango ya Busena Busetekene bwa kujulu ijalulwa akujalwa a nguzu zya Kristo, “Ooyo uujalula, akunyina muntu uujala.” Mu majwi aaambigwa cikombelo ca Filadelifiya, bantu bajatisya, babamba ijwi, abatakati izina lyakwe, bazunda, alimwi kuzunda kwabo kubajalwida mulyango uutakonzyi kujalwa amuntu. Caantangalala eeci caamba mulyango wa kusika ku bantu, ooyo bantu, mbuli mbotuyakubona, bakali kubonya kuti bawujalisya; pele nkaambo ka kubikkila maano kujatisya kwabo, Mwami ubikkila basyomeka “mulyango uujalwide” kunembo lyabo uutakonzyi kujalwa amuntu.
GSAM 218Mulyango wa Kwaamba
GSAM 218.1Mu Magwalo muli zikozyanyo zinji aawo mulyango noubelesezegwa kwaamba eeci. Paulo, naakalembela Bakorinto, waamba kuti: “Nkaambo ndijalulidwe mulyango mupati uujisi mulimo munji, alimwi kuli basinkondoma banji.”8 Alimwi, mu lugwalo lwakwe lwabili kuli Bakorinto, waamba kuti: “Nondasika ku Trowa kuyookambauka makani mabotu aa Kristo, Mwami wakandijalwida mulyango, pele tiindakali a luumuno mu muuya wangu, nkaambo tiindakamujana Tito mukwesu.”9 Wakakumbila alimwi Bakolose boobu: “Amukakatizye kukomba, mukulinda mulinguko akulumba; amutukombele andiswe, kuti Leza atujalulile mulyango wa kwaamba, kuti twaambe cisisi ca Kristo, eeco andime ncindili musungwa.”10
GSAM 218.2Kuzwa mu magwalo aaya, kubonya kuti mweenya yakukambauka masimpe iitwa milyango iijalwide; alimwi majwi aakaambigwa cikombelo ca Filadelifiya atondezya kuti ciindi bantu aaba nobakaitwa kuzwa mu zikombelo, bantu bambi bakali kusoleka kapati kubajalila mulyango wa kwaamba. Cikombelo ca Filadelifiya nocakainda mu kusunkwa, kajatisya “ijwi” lyakwe “azina” lyakwe, ijwi lya Mwami kulimbabo lyakali lyakuti uyoobikka mulyango uujalwide kunembo lyabo uutakonzyi kujalwa amuntu.
GSAM 219Ciimo Kuzwa mu 22-10-1844
GSAM 219.1Makani aaya mbwaali kunembo lyesu mbuli mbwaambidwe mu majwi aa busyinsyimi, atulange kunyuma ku ciimo mbocakali zintu nozyakali kweendela. Mbuli mbocamana kutondezyegwa, kusikila mu mwezi wa 4 wa 1844, zikombelo zyakali zijalulidwe kukambaukigwa kwa Mulumbe wa Kuboola kwa Jesu, alimwi kwakali kukumbwa babelesi banji kwiinda bakambausi bakali kupona mbobakali kukonzya kubaabo. Kuzwa ku kutyompokezegwa kwa mu ciindi ca kumena kwa zisamu mu 1844, aabo batakatambula lwiiyo olu a moyo woonse bakasanduka kulukazya. Mu ciindi ca kupya mu 1844, Mulumbe wa Mungelo Wabili wa mu Ciyubunuzyo 14 a “Kulila Kakati ka Masiku” (Matayo 25) nozyakali kwaambwa, kwakabuka kupenzyegwa kubi kapati kwaabo bakacili a busicamba bwa kwaamba lusyomo lwabo mu kuboola kwa Mwami kwaafwaafwi. Basinkondoma aaba bakasoleka munzila zyiindene-indene kuti makani aaya aleke kwaambwa, akukazya munzila zyoonse mulimo waabo bakacili kukambauka kuti “ciindi ca lubeta lwakwe casika.” William Miller wakaamba kujatikizya kukazyigwa oku kuti, “Takukwelelezwi kapati alimwi takupandululiki.” Kukazyigwa kwakali kwa nguzu kapati afwaafwi a mamanino aa Mazuba 2300, cakuti Geo. Storrs wakaamba kujatikizya nkokuko kuti, “Twamana a zikombelo zya zina buyo abantu boonse babi, kunze kwakuti kulila oku kubasike.”
GSAM 219.2Ciindi eeci nocakamana, kukazyigwa akusekwa kuzwa ku babi nokwakayungizigwa kaindi kabili akatatu, William Miller wakaamba kujatikizya ciimo eeci kuti, “Twamana mulimo wesu wa kucenjezya basizibi, akusoleka kubusya cikombelo cikomba mumicito yakunze buyo. Leza mu kusololela kwakwe wajala mulyango.”11
GSAM 219Kuyuma kwa Myoyo ya Basizibi
GSAM 219.3Nzila eeyi ya nyika iiseka tiiyakayumya buyo basizibi mukukazya lwiiyo lwa Kuboola kwa Jesu, pele Bukamboni bwaabo bakali mu zikombelo zya zina buyo bwakali boobu: “Notuyeeya mbwaaceya kapati alimwi akuba kula-kula makani aa bantu basanduka ncobeni, akulengulula akuyuma kwa myoyo ya basizibi kutakali kujanika kabotu naakale, tufwaafwi kwaamba katutayandi kuti, ‘Sa Leza ulilubide kuba a luse? Na mulyango wa luse wajalwa?’”12
GSAM 220.1Kuzwa ku mubeleki umwi tubala alimwi kujatikizya ciimo ca ciindi ca busyinsyimi nocakamana: “Ciindi eeco kwakafwaafwi kutakonzyeka kusika ku bantu batasyomi; kutyompokezegwa kwa 1844 kwakanyonganya milangwe ya banji, cakuti tiibakali kuyanda kuswiilila bupanduluzi buli boonse bwa makani aaya.”13
GSAM 220Milyango Yoonse ya Kusika ku Bantu Batasyomi Yakajalwa
GSAM 220.2Ciimo cilibobu cakabonya, ciindi eeco, kujala mulyango wa kusika kuli boonse kunze kwaabo bakacili kujatisya lusyomo lwabo abulangizi mu kuboola kwa Kristo kwaafwaafwi. Mulyango wa kwaamba nowakabonya kujalwa cakulondoka, abantu baAdventist nobakabona kuti mu kozyanyo kwakali Mulyango Wakajalwa uukozyenye a zyakabacitikila, kulakonzya kuboneka kabotu mbobakasika ku muzeezo wakuti takucili luse kuli basizibi; na, mbuli bamwi mbobakaamba, kuti “mulyango wa luse wakajalwa,” kapati kuti bakayeeya kuti Mulyango Wakajalwa mu kozyanyo aka a mulyango wakajalwa muli Luka 13 yakali cimwi. Kuti bantu bakaka cakulondoka kumvwa, aboobo kabayumya myoyo yabo, bakali kukonzya buti kusanduka?
GSAM 220Nguni Wakataanguna Kuyiisya Lwiiyo Lwakubeja lwa Mulyango Wakajalwa?
GSAM 220.3Lino kwabuka mubuzyo wakuti, Nguni wakatandika kuyiisya lwiiyo lwakuti “takuli luse kuli basizibi”? Mbaani bakalusyoma? Alimwi mbaani bakalukaka? Mukwiingula mubuzyo wakutaanguna, tulayookulanga lugwalo lwa lweendo lwa J. V. Himes mu ciindi ca kumena kwa zisamu mu 1845, naakaya ku cisi ca Maine. Waamba kuti:—
GSAM 220.4“Mukwesu Joseph Turner abamwi bakajata muzeezo wakuti twakali mu Nsabata mpati, kuti myaka 6000 yakali yamana; aboobo takwakali MuAdventist wakali kweelede kucita alimwi mulimo wa maanza. Mu kuyeeya kwabo, kucita oobo ncobeni kwakali kuyakubaletela kunyonyoonwa kwabo kwamamanino.
GSAM 220.5“Nobakali kulindila mu ciimo eeci ca kuleka milimo ya maanza ya munyika, mumuni mupya, mbuli mbobakayeeya, wakamunikila muzeezo wa Mukwesu Turner, nkokuti Mwaalumi Uukwata WAKABOOLA, kuti wakaboola mu buzuba bwa 10 bwa mwezi wa musanu abili wa mwaaka wa baJuda wakamana kwainda; kuti bwiinga bwakacitika ciindi eeco; kuti bamwali boonse, munzila imwi, bakanjila anguwe mu bwiinga, mulyango wajalwa! Takwakali naba omwe waaba wakali kukonzya kusweeka, alimwi takwakali muntu uuli aanze wakali kukonzya kufutuka. Aboobo makani oonse aa muuya aa nyika eeyi mpati akali amana.”14
GSAM 221Nguni Wakakazya Kapati Lwiiyo Lwakubeja?
GSAM 221.1Baalu Turner wakatandika kuyiisya lwiiyo lwakwe lwakuti “takucili luse” mu Paris, Maine, alimwi kwaciindi cisyoonto wakali a basikumutobela banji mu cibeela eeco ca nyika. Nkaambo mulyango wa kusika ku bantu batali baAdventist wakali wajalwa cakulondoka, nokuba aabo bali kwaamba kuti balasyoma na aabo batali kwaamba oobo, banji bakasendedela kutambula muzeezo wa Turner kujatikizya makani aaya.
GSAM 221.2Kuti bbala lyakuti baAdventist litalubizigwi, kuzwa lino tulayookwaamba bantu aaba kuti BaAdventist ba Buzuba bwa Nsondo; alimwi banji ba mu nkamu eeyi mbobakali kutambula milangwe ya Mwaalumi Turner. Bakatanabona na kumvwa masimpe aa Nsabata, alimwi bakatanamvwa Mulumbe wa Mungelo Watatu. Mbaba Mrs. White mbaamba boobu mu limwi lya mabbuku aakwe:—
GSAM 221.3“Ciindi cakali kulangilwa mu 1844 nocakainda, baAdventist bakacili kusyoma kuti kuboola kwa Mufutuli kwakali afwaafwi kapati; bakajata muzeezo wakuti bakasika ku ciindi cipati ca kusanduka kwa zintu, akuti mulimo wa Kristo wa kukombelezyela bantu kunembo lya Leza wakamana. Nobakamana kucenjezya kuti lubeta lwafwaafwi, bakamvwa kuti mulimo wabo wa nyika wakamana, baleka kuciswa myoyo kujatikizya kufutuka kwa basizibi, ciindi kuseka kwa basikutayoopa Leza kwakali a busicamba akwakasampawula Leza kwakabonya kulimbabo kuba bumboni bumbi bwakuti Muuya wa Leza wakagusyigwa kuli aabo bakakaka luse lwakwe. Zyoonse eezyi zyakabasimya mu lusyomo lwakuti ciindi cakuti bantu basale cakali camana, na, mbuli mbobakaamba, kuti ‘mulyango wa luse wakajalwa.’ Mbuli mbocamana kwaambwa, baAdventist bakazumina cintu comwe kwaciindi cisyoonto mu lusyomo lwakuti mulyango wa luse wakajalwa.”15
GSAM 222.1Mu majwi aaya, Mrs. White upandulula muzeezo wakajatwa a BaAdventist ba Buzuba bwa Nsondo. Taambi naiba munzila iisyoonto kuti lwakwe wakali kuulisyoma. Mbuli mbocamana kutondezyegwa atala, lwiiyo oolu lwakataanguna kuyiisyigwa a Joseph Turner, ku Paris, Maine. Mrs. White, wakacili Musimbi Harmon ciindi eeco, wakaswaangana a Joseph Turner mu busena bwamanwa kwaambwa kumatalikilo aa ciindi ca kumena kwa zisamu mu 1845, wamumvwa naambila bantu lwiiyo lwakwe lwakuti “takucili milimo ya maanza kuli baAdventist, alimwi takucili luse kuli basizibi,” wamwambila caantangalala kuti wakali “kuyiisya lwiiyo lwakubeja; kuti kwakacili luse kuli basizibi, akuli aabo batakakaka masimpe kabamvwisisisya.”
GSAM 222Kukazya Lwiiyo Lwakuti “Takuli Luse”
GSAM 222.2J. N. Andrews, wakali kukkala ku Paris, Maine, mu 1844 amu 1845, alimwi wakalizi kabotu nzila ya bantu bakali ooko, a ya Joseph Turner, wakali kuyiisya kuti takucili luse kuli basizibi, waamba kujatikizya muzeezo wa Musimbi Harmon pa makani aaya ciindi eeco kuti, “Mibono tiiyakabasololela kutambula muzeezo ooyu, pele yakalulamika aabo bakacili kuujatisya.”16
GSAM 222.3Musimbi Harmon wakaswaya kwabili ku Paris, Maine, mu ciindi ca kupya mu 1845. Kujatikizya kuswaya oku, ndiyakubweza majwi aa Muka Truesdail, wakali kukkala mu Paris ciindi eeco. Waamba kuti:—
GSAM 222.4“Musimbi Harmon naakaswaya ku Paris, Maine, mu ciindi ca kupya mu 1845, ndakamwambila makani oonse aa mulongwe wangu uuyandwa, ooyo bausyi mbobakakakasya kuboola ku miswaangano yesu, aboobo wakatali wakaka mumuni. Wakandiingula kamwetulira kuti, ‘Leza taakwe naakanditondezya kuti takuli lufutuko kuli bantu bali boobu. Mbabo buyo bakatondezyegwa mumuni wa masimpe akuwukaka kabaziba.’”17
GSAM 222.5Waamba alimwi kujatikizya kuswaya kwatatu kwa Musimbi Harmon ku Paris mu 1846, boobu:—
GSAM 222Kukazya Alimwi Lwiiyo Lwakubeja
GSAM 222.6“Ciindi cimbi ceelela kwaambwa ncobeni mubono wakapegwa mu 1846 ku Paris, Maine. Musimbi Harmon wakatondezyegwa kuti Saatani naatakali kukonzya kukasya bantu bajisi myoyo iiluleme kucita mulimo wabo woonse, wakali kuyakubelesya bucenjezu bwakwe kubasundila kwiinda mulimo uubeenelede. Umwi Mucizi mubotu wakali kwaambila zikombelo kuti Leza wakabakaka nkaambo bakakaka Mulumbe wakatumwa kuzwa kujulu kuti ubafutule. Mucizi Harmon wakatondezyegwa kuti takwakali masimpe mu Mulumbe wakwe, nkaambo kwakacili bantu banji mu zikombelo bakali kuyootambula masimpe; kuti bangelo babotu bakacili kuyakubelekela bantu mu zikombelo eezyo, alimwi kuti nobakacita oobo, mbabo [bangelo] bakali kuyoomusiya Mucizi ooyo, a Mulumbe wakwe [kwaamba Mulumbe wakwe wakuti “takuli luse”], aanze a mulyango.”18
GSAM 223Takuli Kupambaanisya
GSAM 223.1Nkaambo kuli bamwi basoleka kapati kusinizya kuti Mrs. White wakaamba kale lwiiyo lwakuti “takucili luse kuli basizibi,” pele lino uyiisya zipambene, ndiyakutondezya bukamboni bwaabo balizi mulimo wakwe kuzwa mu 1845, kujatikizya kubeleka kwakwe kuti basizibi basanduke. Aaya majwi aazwa kuli Ira Abbey wa Brookfield, mu cibeela ca Madison, mu cisi ca New York:—
GSAM 223.2“Akati ka myaka ya 1846 a 1850, Mukwesu a Mucizi White bakaboola ku ŋanda yesu, alimwi bakali a moyo wakulipeda kapati kujatikizya bana abaabo bakatakaka masimpe. Bakabeleka kuyakufutula bantu bakatanasanduka, alimwi tandikumbuki naiba lumwi kumvwa Mucizi White naamba kuti takwakali bulangizi kuli aabo bakajokela kunyuma abaabo bakatakaka masimpe.”19
GSAM 223Bukamboni bwa BaAdventist ba Buzuba bwa Nsondo
GSAM 223.3Kujatikizya nzyobazyi BaAdventist ba Buzuba bwa Nsondo ba New England atala anjiisyo yakwiindilila ya Mulyango Wakajalwa, lugwalo lutobela alupe bukamboni:—
GSAM 223.4“Kuzwa ku 5 kusikila ku 9 mumwezi wa 8, 1891, ndakatalisya makani a Baalu Miles Grant ku Brookston, idolopo iijisi bantu basika ku 30,000. Kutalisya makani oku kwakacitikila mutente lipati, alimwi kwakali kweendelezyegwa a Ba John Barbour, bakali mweendelezi wankuta ya dolopo kaindi. Idolopo eeyi ili mamayili aasika ku 20 kuzwa ku Boston. Makani aakali kujatikizya Nsabata, pele Ba Grant bakeeza kunjizya makani aazintu Mucizi White nzyaakaswaanganya mumulimo ooyu. Bakamupa mulandu wakuti ‘wakasyowegwa, kale mumwaka wa 1844, kuti ciindi cakweezegwa cakali cainda, alimwi kunyina luse lusyeede kuli basizibi.’”
GSAM 224.1“Mukubasandula, ndakabaambila kuti BaAdventist ba Buzuba bwa Nsondo, afwaafwi boonse, bakali kusyoma boobo aciindi cimwi katutanala kwaanda ambabo. Pele Mrs. White kunyina naakazuminana anjiisyo eeyi; cimwi cazintu zyokutaanguna nzyaakasyowegwa ncakuti njiisyo eeyi yakali ‘yakubeja,’ alimwi kuti kwakacili luse kuli basizibi. Ndakati, ‘Mbuboobu, alimwi Baalu Grant balizyi kuti mbuboobu.’ Nindakaamba boobu, banji ba BaAdventist ba Buzuba bwa Nsondo bakali kumbele lyangu [aaba bakali cibeela cipati cabantu bakazwide mutente lipati] bakazumina camanguzu mukuzunguzya mitwe yabo. Kweelede kwaamba buyo kuti Baalu Grant tiibakazwaangululi kaambo aaka alimwi mukutalisya makani ooku.” Kwakasainwa kuti “Geo. E. Fifield, South Lancaster, Mass., 6 mumwezi wa 12, 1895.”
GSAM 224Mrs. White Uuzumanana Kuyanda Kuti Basizibi Bafutuke
GSAM 224.3Kuti Mrs. White wabeleka kuti basizibi basanduke kuzwa mu 1844 kusikila ciindi cino, kulatondezyegwa alimwi azintu eezi: Walo a Baalu White bakajisi muswaangano muŋanda ya Albert Belden ku Rocky Hill, Conn., wakatalika ku 20 mumwezi wa 4, 1848. Mumuswaangano ooyu bakabeleka kugwasya bamwi bakali banyika. Baalu White amukaintu wakwe bakatondezya kubabikkila maano kapati bantu aaba. Kujatikizya kaambo aaka, tuyopa bukamboni bwamwi wabantu aaba wakabbapatizyigwa a Baalu White. John Y. Wilcox, naakalemba kuzwa ku Kensington, Conn., ku 22 mumwezi wa 2, 1891, wakaamba kuti:—
GSAM 224.4“Ndakatolwa mumasimpe aciindi miswaangano niyakali kucitikila mucipinda cakatana kumana kuyakwa muŋanda ya Mukwesu A. Belden, ku Rocky Hill, Conn. Ndakatambula mumuni wa Masimpe Aali Kuno kwiinda mumulimo wa Mukwesu a Mucizi White. Kufumbwa kwainda ciindi cisyoonto, ndakabbapatizyigwa a Mukwesu White. Kuti tiikwakali kukulwaizyigwa anguzu nzyondakatambula kuli mbabo, tandizyi naa ndakali kukonzya kuba aciindi ncendakali kuyumya moyo kuyeeya naa kulimvwa kuti ndatambulwa a Mwami. Bakandibikkila maano kapati, alimwi bakabeleka kuti bandigwasye.”
GSAM 225.1Baalu White bakaamba kujatikizya muswaangano ooyo mulugwalo ndobakalembela Stockbridge Howland, ku Topsham, Maine, kuti: “Mukwesu Bates wakapandulula milawo munzila iisalala kapati, alimwi bukamboni bujisi nguzu kapati bwakakankaizya mboyandika. Ijwi lyakabakamantanya aabo bakali kale mumasimpe, alimwi lyakabusya aabo bakatanasala camoyo woonse.”
GSAM 225Kubelekela Basizibi ku Oswego, N.Y.
GSAM 225.2Mu 1849 Baalu James White amukaintu wakwe bakabeleka ku Oswego, N.Y. Mumiswaangano eeyo Hiram Patch amusimbi Benson, bakali kusyomezyanya kukwatana, bakasandukila kuli Leza a Masimpe Aali Kuno.
GSAM 225.3Mumwezi wa 3, 1850, miswaangano yakacitika alimwi ku Oswego. Mu Masimpe Aali Kuno aamwezi wa 4, Baalu White, nibakali kwaamba atala amiswaangano eeyo, bakati:
GSAM 225.3“Mulimo uukkomanisya kapati ulacitika lino akati kabana ba Basyaalide mudolopo eeyi. Lufutuko lwabo lwali kaambo kapati mumiswaangano yesu muma Nsabata obilo aayinda, alimwi Leza watulongezya munzila iigambya. Masimpe aatugwasya kabotu, swebo abana besu. Mangolezya aakatobela Buzuba bwa Nsondo bwakamaninina, twakajisi muswaangano wakubagwasya ncobeni, alimwi Muuya wa Mwami wakatiligwa akati kesu. Bana boonse bakakotama kumbele lya Mwami, alimwi kwakali kuboneka kuti bakali kulimvwa mbokuyandika kubamba milawo, kwaambisya mulawo wamusanu, akuyandaula lufutuko kwiinda muli Jesu Kristo. Ooyu wakali umwi wamiswaangano iikkomanisya kapati njendakabona.”
GSAM 225.4Mu Masimpe Aali Kuno aamwezi wa 11, 1849, Baalu White bakabuzya makani aabantu bamwi bakasanduka akubbapatizyigwa. Alimwi mucibeela cakumaninina cagwalo oolu mu 1850, muli makani aamuswaangano wakacitikila ku Waitsfield, Vt., akujanika kwa Heman Churchill, wakali wasanduka kuzwa kunyika. Munkani eeyi ulaitwa kuti “Mukwesu.” Ino eeci cakali kukonzya buti kucitika kuti kunyina luse lusyeede kuli basizibi?
GSAM 226Bukamboni bwa Bakamboni Bali 21
GSAM 226.1Mukujatikizya kaambo aaka, tulapa bukamboni bwakasainwa mu 1888 abantu bali 21. Umwi aumwi wabo wakali mu Kweenda kwa Kuboola kwa Jesu mumwaka wa 1844, alimwi wakalizyi kutalika kwa Mulumbe wa Mungelo Watatu. Boonse bakali mu Mulumbe katunanasika mu 1851, alimwi banji babo bakali bakamantene a BaAdventist ba Nsabata ya Musanu Abili kuzwa buyo Mulumbe nowakatalika:—
GSAM 226.2“Swebo twasaina ansi aawa, mbotwakalizyi kabotu Kweenda kwa Kuboola kwa Jesu mu 1844 aciindi ciindi cakaindilila, alimwi mbotwakatambula masimpe aa Mulumbe wa Mungelo Watatu kuzwa kale mu 1850, tulasaina mazina eesu cakukkomana kumazywi aatobela kujatikizya njiisyo ya Mulyango Wakajalwa njibakajisi basyomi ba Mulumbe wa Mungelo Watatu, kuzwa nowakatalika kusikila kuciindi caambwa mamanino akuzumanana.
GSAM 226.3“Bakasyoma, kweendelana a Ciyubunuzyo 3:7, 8 aamwi magwalo, kuti kukumana kwa Mazuba 2300 aa Daniele 8:14, Kristo wakamaninina mulimo wakwe mucipinda cakutaanguna ca Busena Busetekene bwakujulu, akucinca mulimo wakwe wa bupaizi kuya mucipinda cisetekene kwiinda zyoonse, akutalika mulimo walubeta, akucinca mbwaabelekela bubambe bwalufutuko mukaambo aaka. Aawa mulyango wakajalulwa alimwi mulyango wakajalwa.
GSAM 226.4“Bakasyoma kuti aabo bakajisi mumuni uusalala wa Mulumbe wa Mungelo Wakutaanguna, pele bakausampula akuwukazya cabukali, bakakanwa a Leza. Pele tiibakasyoma kuti aabo bakatana kujana mumuni, naa aabo bakatana kusika kumyaka yakulyaabida milimo yabo kuciindi ca 1844 katunanasika, bakali kuyookanwa kuti bayandaula Leza amyoyo iisyomeka.
GSAM 226.5“Nokuba kuti bakasyoma antoomwe a William Miller abana BaAdventist banji kapati ciindi nicakamana buyo kuinda, kuti mulimo wabo kunyika wakamana, alimwi kuti Mwami wakali kuyakuboola cakufwambaana kapati, pele mumuni wa Busena Busetekene a Mulumbe watatu niwakapandulula kutyompokezegwa kwabo, tiibakasyoma kuti luse lwakamana, kunze kwabo bakakaka mumuni.”
GSAM 227.1Kwakasainwa kuti, “J. B. Sweet, South Saginaw, Mich.; Samuel Martin, West Rindge, N.H.; Ira Abbey, North Brookfield, N.Y.; Bamaama R. B. Abbey, North Brookfield, N.Y.; Bamaama Diana Abbey, North Brookfield, N.Y.; Bamaama L. B. Abbey, North Brookfield, N.Y.; Heman S. Gurney, Memphis, Mich.; Ann E. Gurney, Memphis, Mich.; William Gifford, Memphis, Mich.; Bamaama Mary S. Chase, Battle Creek, Mich.; S. M. Howland, Battle Creek, Mich.; Bamaama F. H. Lunt, Battle Creek, Mich.; Bamaama Melora A. Ashley, Battle Creek, Mich.; Bamaama Caroline A. Dodge, Battle Creek, Mich.; Bamaama Sarah B. Whipple, Battle Creek, Mich.; Bamaama Uriah Smith, Battle Creek, Mich.; Bamaama Paulina R. Heligass, Moline, Kan.; R. G. Lockwood, St. Helena, Cal.; Bamaama R. G. Lockwood, St. Helena, Cal.; Reuben Loveland, North Hyde Park, Vt.; Bamaama Belinda Loveland, North Hyde Park, Vt.”
GSAM 227Mubono wa Musyinsyimi Uutolokelwe Kakubi
GSAM 227.2Bamwi beeza kutoloka Mubono wa Musyinsyimi wakapegwa Mrs. White ku Topsham, Maine, ku 24 mumwezi wa 3, 1849, mbuli kuti wakali kuyiisya njiisyo eeyi yakulubya—kuti kunyina luse lusyeede kuli basizibi. Mubono ooyu wakapegwa ciindi “kugogodza kwa Rochester” (kuswaanganya abaimu) nokwakali kutalika kuzyibikana. Mrs. White wakabona kuti zitondezyo zitazyibikani, zintu zigambya akusanduka kwakubeja zyakali kuyungizigwa akumwayana. Kusanduka ooku tiikwakali kuzwa mukulubya kuya kumasimpe (taakana kwaamba kuti kunyina aciindi nakuyoojana kusanduka kwaloowo, pele wakati ooku nkwaakasyowegwa, nkobakali kubelesya nguzu zyabantu, kwakali kwaloobu), pele kwakali kuzwa mububi kuya mububi bwiinda; nkaambo aabo bakaamba kuti myoyo yabo yacinca bakali kulizwatika buyo cizwato cakukomba cakali kusisa bubi bwamoyo mubi. Bamwi bakali kuboneka mbuli kuti basanduka ncobeni, aboobo bakali kukonzya kubeja bantu ba Leza; pele kuti myoyo yabo yakali kukonzya kubonwa, yakali kuyooboneka kaisiya mbuli kale.
GSAM 227.3Mpoonya wakati: “Mungelo wakali kundeenda andime wakandiambila kuti ndiyandaule kupenga kwamoyo akaambo kabasizibi mbuli mbokwakali kaindi. Ndakalanga, pele tiindakalikonzyi kukubona; nkaambo ciindi calufutuko lwabo cainda.”20
GSAM 228.1Bamwi bakaamba kuti Mubono wa Musyinsyimi ooyu wakayiisya kuti kunyina luse lusyeede kuli basizibi. Pele tulabuzya, ino eeci cakali kukonzya buti kuba boobo, mbwaakakazya njiisyo eeyo kuzwa aciindi Joseph Turner naakataanguna kuyiisya mumwaka wa 1845, ciindi ca kutalika kumena, alimwi kuzwa ciindi eeco walo wakazumanana kubeleka camanguzu kuti basizibi basanduke akufutuka?
GSAM 228.2Mu Ciyungizyo ku Zyakucitika a Mibono, cakabuzigwa mu 1854, Mrs. White ulaamba kuti: “‘Kusanduka kwakubeja’ kwaambidwe kuyootondezyegwa alimwi cakumaninina. Mubono ooyu ulajatikizya kapati aabo bakamvwa akukaka mumuni wanjiisyo yakuboola kwa Jesu. Basiigwa kuti beende mukubejwa kupati. Aaba tabayoojana ‘kupenga kwamoyo akaambo kabasizibi’ mbuli kaindi.”21
GSAM 228.3Bakazya baamba kuti bazyi kapati ncaakali kubona Mrs. White mu Mubono wa Musyinsyimi ooyu kwiinda walo mwini. Atulange kaambo aaka kwaciindi cisyoonto, kweendelana ambobakatoloka kuti wakali kubona ciimo cabasizibi, kutali basikubusya bantu mucikombelo. Aboobo wakalanga basizibi kuti ajane “kupenga kwamoyo akaambo kabasizibi, pele tiiwakakubona.” Ino nguni wakajana kupenga kwamoyo akaambo kabasizibi mukulanga buyo basizibi? Pele tulabuzya kuti, ino bantu baambidwe mubukamboni buli atala, bakali kubelesya buyo nguzu zyabantu akuzizika mizeezo yabo kuti bajane basanduka, akwiita eeci kuti mulimo wa Muuya wa Leza, mbubuti? Ino bakazya aaba, bakali kuyanda kapati kutondezya kuti Mrs. White wakayiisya njiisyo yakwiindilila ya “Mulyango Wakajalwa,” balilibambide kuzumina kuti basikubusya bantu mucikombelo aaba bakali bantu basetekene, alimwi kuti bakali kujana bantu bakasanduka ncobeni?
GSAM 228.4Kulaboneka kumuntu uuli woonse uulangisisya cakusyomeka kuti bantu bakali kwaambwa aawa mbabo bakali kulyaamba kuti bali akupenga ooku kwamoyo, kakuli bakali bakaka mumuni amasimpe, alimwi bakali kubelesya kuzizika mizeezo yabantu kuti bajane basanduka. Aaba tiibakali kukonzya kujana kupenga kwamoyo kwakasimpe akaambo kabasizibi, kakuli mbabo bene bakali kweelela kunyonyoonwa; nkaambo “ciindi calufutuko lwabo [lwabo bene] cainda.”
GSAM 229.1Kuzwa mu Mubono wa Musyinsyimi wa Mrs. White waku 24 mumwezi wa 3, 1849, bamwi bantu beeza kusika kumuzeezo wakuti wakayiisya kuti kunyina luse lusyeede kuli basizibi. Pele twatondezya kale kuti mu 1845, ku Paris, Maine, wakayiisya kuti kwakali luse kuli boonse bakatana kukaka mumuni amasimpe kabazyi akumvwisisisya. Mu Mubono wa Musyinsyimi wakapegwa kubusena nkukonya ooko mu 1846, kwakasyowegwa kuti Mwami wakajisi “bantu muzikombelo bakatakaka masimpe.” Aabo bakayeeya munzila iindene bakacenjezyegwa, kababuzigwa kuti bangelo ba Leza bakali kuyakubelekela bantu aaba, alimwi kuti bangelo nibakali kuyakubeleka, aabo bakali kubakazya akubapa milandu bakali kuyakusiigwa aanze.
GSAM 229.2Alimwi, mumwezi wa 4, 1848, Baalu White amukaintu wakwe bakali kubeleka ku Rocky Hill, Conn., kutegwa basizibi basanduke. Zyoonse eezi zitondezya kuti Mubono wa Musyinsyimi waku 24 mumwezi wa 3, 1849, ulazuminana aawo wakapegwa ku Paris, Maine, mu 1846, alimwi anzyobakacita babelesi ba Leza aaba mumwezi wa 4, 1848.
GSAM 229Sikubusya Bantu Mucikombelo Wakubeja Wakalemwa
GSAM 229.3Mubono wa Musyinsyimi ooyu wakataanguna kubuzigwa ku Connecticut mumwaka wa 1849. Mwiiyi wacikombelo wakali kubeleka camanguzu kapati nkooko kuti ajane basanduka, akulyaamba nokuba kuti ujisi cipego cakwaamba mumyaambo. Wakali kusoleka kuti abe aanguzu akutobelwa akati kakabunga kasyoonto ka Babambi ba Nsabata ku Rocky Hill. Umwi wabo wakamwiita kuti “musetekene muyandwa wa Mwami.” Mumbele lyakwe Mrs. White wakapegwa Mubono wa Musyinsyimi wakatondezya kuti mulimo wakwe wakali wakubeja, alimwi kuti “musetekene muyandwa” wakwe wakali kweenda munzila iitazuminani amulawo wamusanu aibili. “Musetekene” ooyu mukaintu wakakaka mulandu ooyu, alimwi mwiiyi wakamukombela camanguzu, kayanda kuti bamufwide luse “musetekene muurombo wa Mwami,” mbwaakamwiita. Masiku aakatobela, mukaintu ooyu mucili mwana wakaciswa ndisi yakusandulula akuluka, alimwi wakayeeya kuti wakali kuyakufwa. Wakatuma kuti Mrs. White aboole, akubula kuti ncaakasyowegwa kujatikizya walo cakali casimpe; kuti wakali acilubo ncobeni caamba Mrs. White. Aboobo mubeleki ooyu wakubeja wakakachilwa kubeja kabunga aaka, alimwi bube bwamulimo wakwe bwakayubununwa, icakamaninina cakufwambaana mulimo wakwe kubusena oobo.
GSAM 230Umwi Sikubusya Bantu Mucikombelo Wakubeja ku Oswego, N.Y.
GSAM 230.1Kutegwa tulazyeezya alimwi njiisyo iitondezyegwa mubukamboni buli atala, alimwi akutondezya mbobakacili kubeleka Baalu White amukaintu wakwe mu 1849-50 kuti basizibi basanduke, tulapa makani aatobela ngondakaambilwa a Elias Goodwin abamwi bakali bantu bakutaanguna bacikombelo ca Oswego, mucisi ca New York:—
GSAM 230.2Aciindi eeco (1849) kwakali musankwa wakali kukkala kubusena oobo, zina lyakwe wakali Hiram Patch. Wakali wasyomezyanya kukwatana amusimbi ngwaakazookwata kwakati kwainda ciindi cisyoonto. Bakali bantu bakatanasanduka, pele bakali kunjila miswaangano yakali kweendelezyegwa a Baalu White amukaintu wakwe, alimwi bakali afwaafwi kuzumizigwa kuba Banakristo. Aciindi eeci, kubusigwa mucikombelo kwakatangiswa mucikombelo cimwi mu Oswego, tiikwakatangiswa abayiiyi bacikombelo, pele amuntu wacikombelo uuzyibidwe kapati, wakali mubambi wamali aacooko. Mwaalumi ooyu wakali kuboneka kajisi busungu kapati, alimwi wakali kulyaamba kuti ujisi kulemedwa kupati akaambo kabasizibi. Wakali kukwabulanya maanza ciindi naakali kupailila bakatanasanduka, kaboneka mbuli uupenga kapati akaambo kakuti bakali balubide.
GSAM 230.3Ba Patch angwaakali kusyomezyanya kukwatana bakaya kumiswaangano eeyi yakubusigwa mucikombelo, alimwi bakali kutakayika mbobeelede kusala. Bakaliko aciindi cimwi Mrs. White naakapegwa Mubono wa Musyinsyimi mwaakatondezyegwa Hoseya 5:6, 7, iiti, “Bayooya amikoko yabo aliŋombe zyabo kuyandaula Mwami; pele tabayoomujana; waligwisya kuli mbabo. Bakacita cabucenejezi kuli Mwami; nkaambo bazyala bana beni: lino mwezi uyoobalya antoomwe azibeela zyabo.” Wakasyowegwa kuti aabo bakali kweendelezya kubusigwa ooku tiibakali kabotu a Leza, alimwi kuti tiibakajisi kulemedwa kwamoyo kwakasimpe akaambo kabasizibi.
GSAM 231Busyinsyimi Bwakukachilwa
GSAM 231.1Mpoonya wakaambila Ba Patch kuti, “Ndakaambilwa kuti ndikwambile kuti akaambo aaka mazywi aamulugwalo ayoozuzikizigwa mbuli mbwaalembedwe. Amulinde mwezi omwe, mpoonya muyoozibila nubeni bube bwabantu beendelezya kubusigwa ooku, alimwi balyaamba kuti bali akulemedwa kupati akaambo kabasizibi.” Ba Patch bakati, “Ndiyoolinda.”
GSAM 231.2Kukatana kwiinda nsondo zyobilo kuzwa ciindi Mubono wa Musyinsyimi ooyu nowakapegwa, mubambi wamali waambidwe, wakali kulyaamba kupenga kwamoyo kupati akaambo kabasizibi, mukupenga kwakwe kwakulyaambila buyo, wakatyoka musipa wabulowa mumala. Wakeelede kutolwa kubulamino akaambo kakusweekelwa bulowa. Makani aamuofesi yamubambi wamali akeelede kweendelezyegwa a mweendelezi wabasilukwabilo bacooko. Ooyu, antoomwe amwi mubelesi walukwabilo, wakalanga mali ayeelede kusyala mubbuku lyamubambi wamali, mpoonya bakabala mali kubambila kutambula mulimo. Pele amubone, kwakali kusowekede mali aakwana $1,000 ncobeni.
GSAM 231.3Kumweendelezi wabasilukwabilo amubelesi wakwe kwakali kuboneka kuti cilakatazyi kuti muntu wakali kubeleka camanguzu mukubusigwa mucikombelo abe amulandu wakutola mali. Bakayeeya kuti ambweni wakaalipa akuluba kulemba kabotu mubbuku; naa kuti wakaabikka mubbengi, pele tiiaakalembedwe mulugwalo lwamali lwakali mubokesi lyankilo. Kunyina ncokubede, bakeelede kumulomba bupanduluzi bubakomanisya, pele bakeelede kucicita cakucenjela; nkaambo kuti wakajisi mali, wakali kuyakusoleka kwaasisa ncobeni. Aboobo bakabamba kuti umwi wabo ataangune kuya kulisisa muciyakwa cisyoonto kumanina aŋanda, kutegwa alange mulyango wakumanina kuti kuli ncomwe cicitwa, kakuli mweendelezi wabasilukwabilo anjile kumulyango wakumbele. Mweendelezi naakaswena kuŋanda akunjila kumulyango wakumbele, wakabona cizwato camukaintu wakali kuzwa buyo kumulyango wakumanina. Mwaalumi wakali muciyakwa cisyoonto wakabona mukaintu kayunka cakufwambaana kucilundumuna camavwula aakaba mabwe matuba aapepe, akucimba mulindi mulimbubo, akubikka cimwi kweenkoko. Wakacivwumba amavwula aayo akubwelela muŋanda.
GSAM 232.1Mweendelezi wabasilukwabilo wakasika kubulamino bwamubambi wamali, alimwi naakamana kubuzya kujatikizya buumi bwakwe, wakaamba mapenzi ngobakajisi muofesi, katondezya kuti ambweni wakali kukonzya kuapandulula. Mwaalumi ooyo, wakatunduzika kapati, wakanyamuna janza lyakwe kujulu, akwiita Leza kuti abe mukamboni, wakaamba kuti kunyina ncaakazyi atala amali aayo. Aciindi eeco mukaintu wakwe wakanjila, akuyanda kuzyiba cakacitika, alimwi ncaakali kuvulungana kapati mulumaakwe. Mwaalumi wakasandula kuti, “Bayeeya kuti tujisi mali aabo.” Mpoonya mukaintu wakanyamuna maanza akwe mbubonya, akwiita Leza kuti abe mukamboni kuti tiibakajisi mali, alimwi kuti kunyina ncomwe ncobakazyi kujatikizya ngawo. Naakamana buyo kwaamba mazywi aaya, mubelesi walukwabilo, wakazuzumina kuzwa nkwaakalisisa kuya kucilundumuna camavwula aakaba mabwe matuba aapepe ciindi mukaintu naakanjila muŋanda, wakanjilila amazywi aaya: “Bamaama, ino eeci ncinzi? Ndamubona nomwazuzumina kuzwa muŋanda akubikka eeci mucilundumuna camavwula aakaba mabwe matuba aapepe. Aawa ncili, nsaka yamali iisweekede, iilembedwe kuti $1,000.”
GSAM 232.2Mbuli mbocakali kweelela kuyeeyegwa, kubusigwa mucikombelo ooko kwakagwa cakufwambaana. Ba Patch angobakali kuyakukwatana, nibakazyi bube bwamuntu wakali kweendelezya kubusigwa ooko, bakasala masimpe, akulundana a BaAdventist ba Nsabata ya Musanu Abili. Bakazumanana kuba bantu beelede mucikombelo eeci kusikila kubuzuba bwakufwa kwabo.
GSAM 232.3Mubono wa Musyinsyimi ooyu, mbokuboneka kabotu, wakapegwa kuti ugwasye kapati bakatanasanduka, alimwi wakapa kuti basizibi basanduke. Pele wakali kujatikizya ncobeni aabo mbabo bene bakali basizibi, bakalikakanwa a Mwami akaambo kakulicenjezya kwabo. Bakali “bacita cabucenejezi kuli Mwami;” kakuli bakalyaamba kujisi kupenga kwamoyo kupati akaambo kabasizibi, bakazyala buyo “bana beni.”
GSAM 232Mubeleki Uulicenjezya ku Camden, N.Y.
GSAM 232.4Akati kamasena aambi ngobakayeendela Baalu a Mrs. White muciindi cakupepa ca 1849-50, kwakali idolopo ya Camden, N.Y., mamayili aasika ku 40 kuzwa ku Oswego, nkobakacili kukkala. Kujatikizya muswaangano ooyu, Mrs. White ulaamba kuti:
GSAM 232.4“Katutanaya, ndakasyowegwa kabunga kasyoonto kabantu bakali kulyaamba kuti basyoma masimpe nkooko, alimwi akati kabo ndakabona mukaintu wakali kulyaamba kuti ulikkomba kapati, pele wakali mulicenjezi, alimwi wakali kubeja bantu ba Leza.”22
GSAM 233.1Mumwezi wa 1, 1884, ciindi nindakali kubeleka mucisi ca New York, ndakaiya twaambo tutobela kuzwa kuli Ba Preston, bakali kukkala ku Camden aciindi camubungano waambidwe atala, alimwi Baalu White amukaintu wakwe bakakkala muŋanda yabo aciindi camuswaangano ooyo:—
GSAM 233.2“Mukaintu ooyu wakayiisya mizeezo yakwiindilila kujatikizya kusetekwa, kwaamba kuti muntu wakali kukonzya kusika kuciimo cakumaninina, mwakali kuyooba atala amulawo wa Leza cakumaninina; alimwi wakalyaamba kuti wakali wasika kuciimo eeco cakumaninina. Anjiisyo eeyi yabusetekene wakali kupenzya mizeezo yabamwi bantu besu mu Camden. Mucizi White wakasyowegwa kuti, nokuba kuti mukaintu ooyu wakali kulyaamba busetekene, moyo wakwe wakali uusiya azibi, alimwi mubuumi bwakwe wakali mubi.
GSAM 233.3“Nobakali kubusena oobu, Mucizi White wakapegwa umwi Mubono wa Musyinsyimi mumbele lyamukaintu ooyu, wakali kuboneka mbuli kuti ujisi kulemedwa kupati kwamoyo akaambo kabakatanasanduka. Pele Mucizi White wakamuambila kuti tiikwakali kupenga kwamoyo kwakasimpe akaambo kabasizibi, nkaambo nzila yabuumi bwakwe mwini yakali kutondezya kuti tiiwakali kabotu mumenso aa Leza. ‘Aboobo,’ bakaamba Ba Preston, ‘nciitwa Mubono wa Musyinsyimi wa Camden cakali kujatikizya ncobeni mulandu wamukaintu ooyo, kutali ciimo cabasizibi boonse, alimwi mbotwakacimvwa aciindi eeco.’”
GSAM 233.4Mrs. White naakamana kubuzya Mubono wa Musyinsyimi wakwe, mukaintu wakanyampuka, akuti, “Leza ulizyi moyo wangu, alimwi kuti mwakali kukonzya kuubona, mwakali kuyoobona kuti ulisalala alimwi ulisalazidwe.” Muswaangano wakamana boobo. Pele kwakati kwainda ciindi cisyoonto, mukaintu wakaciswa kapati, akweezya kuyeeya kuti wakali kufwa. Wakati, “Ndeelede kubona Mucizi White; ndijisi zyokubula kulinguwe. Ndakamuambila kuti ndili mukaintu mubotu, kuti ndilisalala. Teeco pe. Ndili mukaintu mubi. Mwaalumi ooyu ngondikkala anguwe tali mulumaangu. Ndakasiya mulumaangu mubotu ku England, amwana omwe musyoonto, akucija amwaalumi ooyu. Tatunakwatanapo. Ndali kulyaamba kuti ndili munganga, alimwi ndali kuuzya musamu ngondakalikonkomona munkuta kuti wakandiyubila $1 abbodlela, pele wakandiyubila masenti ali 12 buyo abbodlela. Alimwi ndakalikonkomona kuti ŋombe njotwakauzya muntu muurombo yakatuyubila $30, kakuli yakatuyubila $20 buyo.”23
GSAM 234.1Mazywi aa Mrs. White kujatikizya “kupenga kwamoyo akaambo kabasizibi” ajatikizya bantu balicenjezya baloobu, kutali basizibi boonse. Kuti twalangisisya zintu zyakasimpe zyapegwa atala, zitondezya kuti njiisyo yakuti “kunyina luse lusyeede” kuli basizibi yakakakwa cakumaninina kuzwa buyo noyakatalika kukambaukwa mumwaka wa 1845, ciindi ca kutalika kumena; alimwi kuti Mrs. White wazumanana kubeleka camanguzu kutegwa basizibi basanduke kuzwa ciindi eeco, ino nguni uukonzya kusyoma kuti mu 1851, ciindi bbuku lyakwe liitwa Zyakucitika a Mibono nolyakabuzigwa, wakayanda kuyiisya kuti kwakali “kunyina lufutuko lusyeede kuli basizibi”?
GSAM 234Muntu Uusyoomena Kuti Kunyina Luse Lusyeede
GSAM 234.2Nokuba mumwaka wa 1848, kwakacisyala muntu aawa naa aawo wakali kusyoma kuti kunyina luse lusyeede kuli basizibi. Pele aaba tiibakali BaAdventist ba Nsabata ya Musanu Abili. Umwi wabo, zina lyakwe wakali Sweet, wakali kukkala mudolopo ya Rochester, N.Y. Ciindi nindakamana buyo kulyaamba lusyomo lwangu kumbele lyabantu, akubbapatizyigwa akati ka BaAdventist ba Buzuba bwa Nsondo, ndakali kunjila Kuswaangana mu Matende ku Canandaigua, N.Y., kwakali kweendelezyegwa a Baalu J. C. Bywater a Geo. W. Burnham. Mwaalumi ooyu Sweet wakaliko, alimwi wakatondezya kutakayika kupati atala ancobeni nzyondakaswaanganya mukukomba, nkaambo walo “wakayeeya kuti lino tiicikonzeki kuti basizibi basanduke.”
Notes
- Matayo 25:10. ↩
- Luka 12:35, 36. ↩
- Magwalo Aakumatalikilo, peeji 55. ↩
- Ciyubunuzyo 11:19. ↩
- Ciyubunuzyo 3:3. ↩
- Ciyubunuzyo 3:11. ↩
- Ciyubunuzyo 3:7, 8. ↩
- 1 Bakorinto 16:9. ↩
- 2 Bakorinto 2:12, 13. ↩
- Bakolose 4:2, 3. ↩
- Mwiitili wa Kuboola kwa Jesu, 11-12-1844. ↩
- Circleville, Ohio, Cibonelo ca Kule ca Bukombi, 1844. ↩
- Mrs. E. G. White, mu Kusandaula kwa Kuboola kwa Jesu, 20-11-1883. ↩
- Lugwalo lwa Baalu Himes lwa milimo mu Maine, mu Kulinda kwa Mafwumofwumo, musumba wa New York, 6-6-1845. ↩
- Muuya wa Busyinsyimi, bbuku 4, mapeeji 268, 271. ↩
- Lugwalo lwa J. N. Andrews, mwezi wa 9, 1874. ↩
- Lugwalo lwa Muka Truesdail lwa 17-8-1875. ↩
- Lugwalo lwa Muka Truesdail lwa 27-1-1891. ↩
- Lugwalo lwa Ira Abbey, mwezi wa 3, 1885, majwi aalo aabwezyedwe mu Mulumbe wa Kusandaula wa 7-4-1885. ↩
- Magwalo Aakutaanguna, ibb. 45. ↩
- Amubone bupanduluzi mu Magwalo Aakutaanguna, ibb. 45. ↩
- Zyakucitika mu Buumi bwa Ellen G. White, ibb. 129. ↩
- Makani ngobakapa Ba Preston kujatikizya muswaangano wa Camden alakamantanya mazywi aali mu Zyakucitika mu Buumi bwa Ellen G. White, mabb. 129-130, alimwi alapa twaambo tuli atala tutaambidwe mubbuku eelyo. ↩