Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
15 / 31
15 / 31

Mpango 12 — Kutyompokezegwa — Bbuku Lyabbaba

John Norton Loughborough

GSAM 185.1“Ndakabweza bbuku lisyoonto mumukono wamungelo, ndakalilya; lyakaba lya buswe mbuli bulanzi mumulomo wangu; pele ndakamana buyo kulilya, mudumbu wangu wakaba bbaba. Wakaamba kuli ndime, ‘Ufwile kusyinsyima alimwi kuli bantu banji, misyobo, ndimi, alimwi bamwami.’ Mpawo ndakapegwa itete lili mbuli musako; mungelo wakaima akaamba kuti, ‘Zuka, upime tempele ya Leza, alitari, alimwi aabo basyobela moomu.’”1

GSAM 185.2Mu mulaka wa Malembo, “kulya” bbuku kuli kucifyanizya kutambula masimpe kuti tuyambe kuli bamwi, mbubonya mbotubona muli Ezekiele, apo musyinsyimi wakatondezegwa “bbuku lyakulembwa,” mpawo wakaambwa kuti, “Lya bbuku eli, uye ukaambe kuli nganda ya Isileli.” Naakamana kulya bbuku eli, wakaamba kuti, “Mpawo ndakalilya; lyakaba mumulomo wangu mbuli bulanzi kubuswe.”2

GSAM 185.3Musyinsyimi Jeremiya wakabelesya cifyanizyo eeci alimwi: “Mabala ako akajanika, mpawo ndakalya; alimwi ibala lyako lyakaba kulindime lukkomanino akusekelela kwamoyo wangu.”3 Kuzwa kumulaka ooyu tulimvwa kuti “buswe” bwabbuku ciindi nolyali kulibwa buyanda kumaananizya lukkomanino alimwi akukkomana kwabo balilya ibala lya Nkolo.

GSAM 185Bbuku Lyabuswe, Mpawo Lyabbaba

GSAM 185.4Bbuku lyaambwa muli Kusimununa 10, ibwaambwa kuti kuli muntu walilya lyakaba lya buswe mbuli bulanzi, pele nomana kulilya lyakaba “bbaba” (naa, mbuli bamwi mbobasandula kuti, “nomana kulisindika, mumudumbu wangu lyakaba picra”4), ndi bbuku eeli limene mungelo wakamulumuna, kwiinda mubweendelezi bwakwe oyo wakalenga julu, nyika, alimwi a lwiizi, kuti, “Ciindi tacikooyooba limbi.” Kulya bbuku eli, nkokuti kuli kucifyanizya kutambula kwa lukkomanino mulumbe waciindi. Kubbaba kukajubuka kwa cilyo kubo balakali kucilya kwakafwaninwa kucifyanizya busanduki bubi mumoyo wabo kumana ciindi cibbuku, mpawo babona kuti bakatyompokezegwa kapati mukulindila kwabo.

GSAM 186Mulumbe waciindi Wali Cilyo ca Buswe

GSAM 186.1Mulumbe waciindi mu 1844 wakaba makani aakkomanisa kapati kuli aabo bakasyoma, kabotu bakali kulindila, cakuyumya, kuti masimpe balakafwambana kutambula kusanduka kwamuyayaya kuzwa kumapenzi, makatazyo, alimwi amapenga aanyika eeyi yoonse yazumanana mucibi. Muuze wa kuti mu mivwiki yoonse iisyoonto bakakazwa, bakaba bamoyo bataliki, alimwi bakaba mu musyi wangolida wa Leza, kumwi a Mwami wabo, wakaba cintu cakkomanisa kapati mumoyo. Mbuli mbwaakaamba muntu wakali aumwi waaba noboo, “Aabo balamuyanda Jesu kumoyo boonse inga bamvwisisya mbobakali kulimvwa aabo bakalindila a luyando lunene kuboola kwa Mupususyi wabo.... Twakasweekela ciindi eeci a buyo busete. Basimi basimpe bakapumula mukuswaangana kusetekene a Leza, cakutondezya cakuya kunguwe kaaba mutende wakali kuba wabo mumatalikilo aakumbele. Aabo bakalimvwa kusyoma oobu alimwi akulindila ooku tabakonzyi kuluba mawoola aayo aayandisi aakulindila.”

GSAM 186.2Cibawa cakulilemesa kapati cabo bakajisi, ciindi kubuzuba bwa 11 bwa mwezi wa 7 nobakazumanana muli nyika eeyi ibide yakuyezegwa akusunkwa, mbobakafwile kuswaangana a kupunwaana, kusekwa alimwi akunyazigwa kuli aabo bakali kubayuba kuti balibambile kuswaangana a Nkolo wabo mawoola masyoonto buyo kumbele, cakatondezegwa kabotu mumakani aa Maliya, “wakaima kunze kulilinda akulira;” mpawo ciindi bamungelo nobakamubuzya kuti, “Mukaintu, ulilila nzi?” wakaabalila kuti, “Nkaambo bakamubweza Nkolo wangu, alimwi tandizyi nkobamubikkide.”5

GSAM 187Bakatyompokezegwa, Pele Tabakatyompwa

GSAM 187.1Aabo bakapita muli cilelo eeci cakuyezegwa bakaamba kuti:

GSAM 187.1“Twakaba twazyongwe alimwi twatyompokezegwa, pele tatwakasiya lusyomo lwesu. Twakalimvwa kuti twakacita mulimo wesu; twakazumanana mulyusyomo lwesu lusetekene; twakatyompokezegwa, pele tatwakatyompwa. Twakayandika luyando lwakuziyandilila luyina mapeto, nkaambo basyosyoli bakali banji. Kwiinda-kwiinda twakajanika a makani akunyazya kujatikizya kutyompokezegwa kwesu kwakumbele. ‘Tamunakaunka kujulu; ino mulindila ciindi nzi kuti muune?’ amanyazyo aafwaanana aaya, akali kubambulwa kuli bakwesu bakunyika, alimwi alimwi kuli bamwi bakali kubweza mbuli Bena Kristu, aabo bakatambula Bbaibbele, pele bakatamanyina masimpe aakulu alimwi aayandika. Kufwa kwakacili kutujatilila, alimwi zintu zyakazwa mukusinganyizyigwa zyakali kutuzunguluka koonse. Cakaba cintu ciyumu kutambula alimwi mapenzi aabuumi ngotwakayeya kuti twakaasiya limwi lyoonse.”

GSAM 187Kufwananiswa a Basambi Bakatyompokezegwa

GSAM 187.2Mimvwidwe yabantu abo, kufwananiswa a lukkomanino lwabo alimwi akusekelela kwakumbele a mawoola masyoonto, yakafwile kuba kulimbabo bbaba libaya lya picra. Bantu bakali kubazungululuka bakayeya kuti, mbuli mbokwakali kubonwa kabotu kuti bantu banji bakayeya kumana Kristu kwafwa, basyomi bakasiya lusyomo lwabo alimwi bakaswaangana mukuseka bulimwi bwabo bwiyeeyelwa. Pele bakazyiya kaambo kabwangu, kabagambwa, kuti luyando lwakuboola kwa Nkolo talwakali kugwisyigwa cuubauba mumoyo waabo bakalibikka kuli Leza kumoyo woonse.

GSAM 187“Tiindakakkala a Basyosyoli”

GSAM 187.3Nzila yabo basimpe eeyi nobakayenda, alimwi mimvwidwe yabo, yatondezegwa kabotu a mabala amusyinsyimi Jeremiya, apo waamba kuti,

GSAM 187.3“Mabala ako akajanika, mpawo ndakalya; alimwi ibala lyako lyakaba kulindime lukkomanino akusekelela kwamoyo wangu: nkaambo ndaba kubikkwa a zina lyako, O Leza Nkolo wamabutuku. Tiindakakkala mumbungano yabasyosyoli, alimwi tiindakakondwa; ndakazwiikala ndelikke nkaambo wakaba a mukono wako; nkaambo wakandizuzya bukali. Nkaambo nzi kubanda kwangu kuzumanana, alonda lyangu talilapoli, lyakakaka kupola? Ino ulaba kulindime mbuli sikubeja, alimwi mbuli maanzi aamana?”6

GSAM 188James White Uzijatikizya Kutyompokezegwa

GSAM 188.1Makani masyoonto aakwaambwa kuzwa kuli bamwi abo bakatyompokezegwa, pele bakali alusyomo, akatupa muzeo mubotu waciyimo eeci. Caangunana cizwa kuli Baalu James White, iwakabelesya kapati mu 1843 alimwi a mu 1844. Waamba kuti—

GSAM 188.2“Kutyompokezegwa ciindi nocakainda kwakali kubbaba kapati. Basyomi basimpe bakasiya zintu zyoonse akaambo ka Kristu, alimwi bakapona a busena bwakwe mbwakazanda kucita. Bakayeya kuti bakapede mulumbe wabo wakumamanino kuli nyika, alimwi bakalyaandaanya, kumwi naa muno, kuzwa kubantu batasyomi alimwi basyosyoli. A Leza nobakali kubapa busyale, bakalimvwa kuti bakali kuyanda kuswaangana a Mufutisi wabo iwakali kulindilwa kumana alimwi a bamungelo basetekene, kwiinda kuli aabo bakalizwidaninide. Luyando lwa Jesu lwakazuzya moyo, lwakali kumweka kubusyu bwaumwi aumwi, alimwi a mipyelo iitakonzyi kwaambwa bakalomba kuti, ‘Boola, Nkolo Jesu, alimwi boole lwiingu;’ pele taakwe kuboola.”

GSAM 188.3“Pele Leza taakwe kusyaula bantu bakwe.... A kumaka alimwi akusisimya, zilembedwe mbuli eeci cizwa kuli BaHebere, zyakazuzya mizeezo alimwi aimoyo yabo bakali kuyezegwa, balindila: ‘Mutalasi lusyomo lwanu, olo lijisi cilambu cipati. Nkaambo mulayandika luyando lwakuziyandilila, kuti nomwamana kucita kuyanda kwa Leza, mutambule ciswaniso. Nkambo akasyoonto, Uuboola uyooboola, alimwi takooyooleleka. Pele muntu mululami uyoopona alusyomo; pele kuti naa umwi wawela anyuma, moyo wangu tuukooyookondwa kulinguwe pe. Pele tatuli bamwi babwela anyuma kukunyonyooka, pele tuli bamwi basyoma kukufwutulwa kwamoyo.’7 Zintu ziyandika muli lubazu oolu lwa Malembo nzeezi:—

GSAM 188.4“1. Aabo babuzigwa bali munjila yakulasa lusyomo lwabo muli cintu cakaba kabotu mbobakacita.

GSAM 189.1“2. Bakacita kuyanda kwa Leza, mpawo bakaletwa muciimo cakuyezegwa apo luyando lwakuziyandilila lwakali luyandika.

GSAM 189.2“3. Muciindi eeci balulami bakafwile kupona a lusyomo, kutali a kuba a kubusya kuti bakacita naa tabakacita kuyanda kwa Leza, pele basyome muli cintu mobakacitila kuyanda kwa Leza.

GSAM 189.3“4. Aabo batakafwile kumana kuyezegwa kwa lusyomo, pele balasa lusyomo lwabo mumulimo omwo bakacita kuyanda kwa Leza alimwi bakawela anyuma, bakatola nzila iilulide kukunyonyooka.”8

GSAM 189Kuzwa kuli N. Southard, Mulembelezi wa Kulila Kakati ka Masiku

GSAM 189.4Muli Kulila Kakati ka Masiku kwa 31 Okotoba, 1844, mbuli mazuba 10 kumana mazuba 2300, cakalembwa eeci cizwa kuli mulembelezi:—

GSAM 189.5“Nobutala zintu zyoonse zyakali kujatikizya kweenda oobu, mbubakali kupa micelo mibotu mumizeezo yabana ba Leza, alimwi a lusulo alimwi abubi bwabalwani bakwe mbobakatondezya, tufwile kububona mbuli Kulila Kakati ka Masiku ca masimpe. Alimwi naa twajisi mazuba masyoonto aakuti tusunke lusyomo lwesu, cakali ciyanda kucitika a cikokolo caba banamwali kumi; nkaambo ciindi boonse nobakazuka alimwi balongola malambi aabo, cakali ciyanda kuba a ciindi apo malambi a banamwali bacende akali kujima. Eeci tacikafwile kucitika kumanana buzuba bwa kumi; nkaambo kusikila ciindi eeco malambi aabo akali kuyaka. Aboobo, cakafwile kuba a kuba kwa buzuba oobo, kuti bacende balasi lusyomo lwabo, mbubonya mbwakafwile kuba a kuba kwa 1843, kuli Ciindi ca Kulindila. Kumuka akasyoonto, nkokuti taakwe kaambo kakutyompokezegwa, pele kutondezya kuti Leza ulilondomene kapati mukuzuzikizya ibala lyakwe. Aboobo, atukakatile kulusyomo lwesu luyumu kutali a kubyobya; nkaambo oyo wakasyomezya ulisyomeka.”

GSAM 189Kuzwa kuli Joseph Marsh, Mulembelezi wa Ijwi lya Masimpe

GSAM 189.6Muli Ijwi lya Masimpe lya 7 Novemba, 1844, tubala kuti:—

GSAM 189.7“Tulazumina cakukkomana kuti twakali twalubala kujatikizya cintu cakali twalilindila kuti cikacitika kubuzuba bwa kumi bwa mwezi wa musanu abili; pele tatunakonzyi kuzumina kuti Mupaizi Mupati wesu takacizuzikizya kubuzuba oobo zyoonse zyakali cifyanizyo kutuyanda kutilindila. Lino tusyoma kuti wakacizuzikizya.”

GSAM 190.1BaAdventist bakalindila kuti kubuzuba bwa kumi bwa mwezi wa musanu abili, 1844, mazuba 2300 akakamana, alimwi kuti kubuzuba oobo Kristu wakakamana mulimo wakwe wabupristi mpawo wakaboole nyika kulongezya bantu bakwe. Kusandula kwakazwelede kwakazululula kuti kubuzuba oobo kwakatandika mulimo wakwe wa Kusalazigwa kwa Busena Busetekene bwakujulu, kutali kumana kwa mulimo wakwe wabupristi.9 Kusiya kweendela Kusalazigwa kwa Busena Busetekene mbuli lubazu lwa mulimo wa Kristu wabupristi, cakali kwaambwa kuti Kusalazigwa kwa Busena Busetekene kwakali kuba kusalazya nyika a mulilo ciindi Kristu nobakaboole. Kuti kutali nyika yoonse, naa kuli nyika ya Kanaan buyo, yakafwile kusalazigwa ciindi eeco.

GSAM 190Busena Busetekene Bwaliyuminwa Kuba Nyika

GSAM 190.2Muzeezo ooyu walibonya muli cipepa ca Geo. Storrs, muli Kulila Kakati ka Masiku kwa 25 Aprili, 1844. Wabuzya kuti, “Busena Busetekene mbobufwile kusalazigwa nzi? Mizeezo yangu yakumbele yakali yakuti nkokuti nyika yoonse. Kuti nkokuti lubazu lumwi lwa nyika, ndicili kusyoma. Pele lubazu nzi? Eeyo mbubuzyo mbondiyanda kulumbulula.”

GSAM 190.3Waamba ciswaniso cakapegwa kuli Abrahama, cakayimikwa kuli Isaka, alimwi cakazumanana kuli Jakobe, mpawo waamba lwimbo lwa Musa, lwakandikwa a Miriyamu kumana kwakupona kwi Lwiizi Lwimuswi, apo bakali kwiimba kuti: “Ulabaleta, ubapande kumulundu wabuswauli bwako, mubusena bwako, O Nkolo, mbowakalibambila kuti ukkalemo, muli Busena Busetekene, O Nkolo, ibwakayimikwa a makono ako.”10

GSAM 190.4Ikuti mubali weezanisya cakusinizya lugwalo lwaambwa atala anzyakalembwa a sikulemba misalimo kujatikizya kuzuzikizigwa kwalwalo, ulabona kuti tacikwaambi kuti nociba nyika ya Palestina nji Busena Busetekene. Davide waamba, ciindi nobakali kwaambila mbwaakali kusololela bana ba Isileli kuti: “Wakabaleta kumupaka wa Busena Busetekene bwakwe, kumulundu ooyu wakagulwa a mukono wakwe wilyo.”11 Muli lwimbo lwa Lwiizi Lwimuswi kwaambwa kujatikizya nyika ya Kanaan kuti cakali cintu Leza ncobakacita kuti “akkalemo, muli Busena Busetekene.” Aboobo, muli mulumbe ooyu wazwa kumisalimo, Mupili wa Moliya, apo Busena Busetekene bwakakkilwa, wakali kwaambwa buyo kuti “mupaka wa Busena Busetekene bwakwe.” Pele muli musalimo ooyu waambwa kuti, “Wakasala cilonga caba Juda, Mupili wa Ziyoni iwakamuyanda. Mpawo wakazenga Busena Busetekene bwakwe mbuli maanda aabwami aalamfwu, mbuli nyika ibwakayimikwa lyoonse.”12

GSAM 191Kusalazigwa kwa Busena Busetekene Kwakali Kuyeeyelwa Kuti Nkusalazigwa kwa Nyika

GSAM 191.1Mucibalo caambwa atala, alimwi naakamana kutaanguna kutola bukamboni bwakuti nyika, naa calo ca Palestine, nkobu Busena Busetekene, baalu wakatalika kubuzya kuti, “Busena Busetekene bulasalazigwa buti?” Mu mazwi a musyinsyimi Mika, wakajibu kuti, “Amwe, Mwami uuboola kuzwa mubusena bwakwe, alimwi uukasika pansya, akanyate pansya pamilundu iitali munyika. Zilundu zilayaaya munsi lyakwe, amimpata ilaanduka, mbuli bunzuka buli kumbele lyamulilo, ambuli maanzi aatilwa ampwampwa.”13

GSAM 191.2Kumvwa kuti nyika nkobu Busena Busetekene, cintu cakali kwamuchanwa ciindi eco, sikubala wakabona bwangu kuti nkonka ncobakali kucetekela kuti, kumamanino a Mazuba 2300, Mwami wakasika akasalazya nyika ngomulilo mbuli mbokwakali kachilondololwa a Mika. Mukukazyanya koonse kwakabukila baAdventist, kunyina mulwani naba mutalanga wakaamba kuti kusalazya nyika ngomulilo tecintu cakali kucitika kuti Busena Busetekene busalazigwe kumamanino a Mazuba 2300.

GSAM 191Batumwa Bakatyompokezegwa, Pele Bakazuzikizya Magwalo

GSAM 191.3Aka tekali kali kantu kankonka kazyandwa bantu kucita luzola lwa Mwami, kuzuzikizya Magwalo, pele bakatyompokezegwa mu cakulindila cabo nkaambo cakuti tebakali kumvwa ciimo ca cintu cakali kuyanda kucitika. Eeco ncakaba kuli batumwa ba Klistu. Kakati akalikala atala a mwana wa mpunda, alimwi akayanda kuyingila mu Jerusalemu, bakali kulila mbuli mbobakali kuyeeya mazwi a musyinsyimi:14 “Lila, mwana mukaintu wa Jerusalemu: mona, Mwami wako uuboola kuli nduwe; ulungile, alimwi ulijisi lufutuko, muntu uulicefya, uukwelede mpunda, mpunda nkanuke, mwana wa mpunda.”15 Kwakali kweelede kuti kube kulila pa ciindi eco, cakuti nga bakajala minwa yabo, amabwe akayalila.16 Basikwiiya bakali kuyeeya kuti Klistu, pa ciindi eco, wakali kuyanda kukkala acuuno ca Davida mbuli Mwami wa calo (“twakasumina kuti nguwe wakali kufutula Isalaeli”17), oobo bakalila kuti, “Abulongezyegwe bwami bwa tataiswe Davida, buboola mwijina lya Mwami.”18 Nkombayanda kulila kwakali kuyoboneka pa ciindi eco nga bakali kumvwa kuti mukati kansondo yomwe Klistu wakali kuyooba mufu mucuumbwe ca Josefa, akazingulilwa basilikale ba Roma? Nkombayanda kupa “butonki” kuli Leza alimwi nokulipeya kwakali kuyoboneka kuli baAdventist mu 1844, nga bakali kumvwa kuti Kusalazigwa kwa Busena Busetekene kumamanino a ciindi coonse ca busyinsyimi kwakali kuyanda kumana myaka minji Mwami atanasika?

GSAM 192Kunyina Kulubizya mu Kubala Mazuba 2300

GSAM 192.1Nkaka bantu aba bakasandaula bukale mumbala yabo ya ciindi, bakabona kuti kunyina kulubizya; pele Mwami tayakasika, alimwi nyika tayakusalazigwa ngomulilo. Ncinzi ncocakali kwaamba? Bakalizi ncobeni kuti Mwami wakali aabo mu Kweenda kwa Kuboola kwa Jesu; pele lino bakali kulindila kabatazyi ncocakali kwaamba. Lusyomo lwabo kuli Mwami talwakazungulukide. Bakali kumvwa kuti takali kubaleka. Mumuni wakali kuyoboola kuzwa kumwi. Mubuzya uukatazyanisya wakali mbele yabo wacilondololwa mu mazwi a Jelemiya twakambwa kale, kuti, “Wandiba kuli ndime mbuli sikubeja, alimwi mbuli maanzi aakona?” Lusyomo talwakazumizya kuti kubuzya oku kukule, nkaambo mazwi a Mwami akaambwa a musyinsyimi Habakkuku akaboola mumitwe yabo kuti, “Kumamanino ikalazumuna, alimwi tayikambali bufi.”19 Mazwi akambwa kale aakalembwa musimponi wa Mwiwi wa Masimpe akalondolola kubusena bwabo ciindi citi, “Tatukonzyi kusumina kuti Mupaizi Wesu Mukulu tanaakacita pa buzuba obo zyoonse nzyotwakeelede kulangila kweelana acikozyanyo.”

GSAM 193Mumuni wa Busena Busetekene Wakasangulwa

GSAM 193.1Hiram Edson wa Port Gibson, N.Y., wakandambila kuti buzuba bwakatobela ciindi cakapita mu 1844, ciindi akali kusyobela kunyuma kwa mabondwe a mapanga mumunda, Muuya wa Leza wakamusika munzila ikulu cakuti wakali afwaafwi kugwisigwa ansi, alimwi aawo kwakaboola kuyeeya kuti, “Busena Busetekene bwakali kuyanda kusalazigwa buli julu.” Wakaambila cintu eeci kuli O. R. L. Crosier, alimwi boonse bakasandaula cintu eeci a bukatazyanisi. Kumatalikilo a 1846, mulimo uusalazya wakaamba Busena Busetekene kusandululwa kuzwa kubukamboni bwa Baibbele, wakalembwa a Crosier alimwi wakaprintwa mu Nyenyezi ya Buzuba, cikandisyo cakali kukandwa mu Cincinnati, Ohio. Mu kabbuku ako kalamfu, kwakacitwa kuti mulimo wa kusalazya Busena Busetekene ngowakali mulimo wa kumamanino wa Klistu mbuli Mupaizi wesu Mukulu, wakatalika mu 1844 alimwi uyoomana kaciindi buyo katanaboola alimwi mumayoba aakujulu mbuli Mwami wabami a Simalelo wabasimalelo.

GSAM 193Zikombelo Ziyandaula Basimbungano Bakazwa

GSAM 193.2Buzuba bwa kumi bwamwezi wa musanu abili bwakali bwapita, alimwi zikombelo zayeya kuti zyakali kuyobamba ciindi cakulimvwa cakuya kusangulula basimbungano bakazwa kuli zoobo aakati ka “Kulila Kakati ka Masiku” a Mulumbe wa Mungelo Wabili; pele mukati ka cintu eeci bakatyompokezegwa munzila ikulu, mbuli mbokakonzya kubona mu majibu atobela kuzyingilizya kwa bakali kuyanda kuti babwelele kumubungano wabo wakale, mbuli mbokwakalembwa mu Kulila Kakati ka Masiku ka 26/12/1844:—

GSAM 193.3“Pele nzi ncobeni? Bakali kumvwa kuti mumizinda minji ya zikombelo ezi, milumbe mipati nkokuti, ‘Kusandululwa kwanyika,’ ‘myaka iili cuulu ya bwami,’ alimwi ‘kubwelela kwa Bayuda ku Palestine,’ Mupulusi katanaboola lwakwe mwini. Bantu babwelela kukala ansi ya nyimbo zyakuyeleezya zyamumalelo atali a Magwalo alimwi aabula muzeezo uuluzi, bacita oobo meeso abo ali kujula; alimwi nzila eeyi kubali ‘kubwelela munyima’ ncobeni.”

GSAM 194.1“Nkabela bamana kuba ‘bakasunguluka’ kulingana a Magwalo, ncobelede kuti ‘bazumanane kuya kumbele’ kutali ‘kubwelela munyima’ naa ‘kubweza munyima,’ munzila ikulu ciindi eeci, ciindi cakati caba kuli bakasimpe muli Klistu cakuti cikande ca butonki bwabo caba pafwafwi.”

GSAM 194.2Nzila zikombelo nzyozyakabikka kuboola kwa Mwami kuciindi cili kule kwiinda mukumwaya milumbe iitali a Magwalo yatwebele, yakayezezya baAdventist mazwi a musyinsyimi Ezekiyeli kuti: “Mwana wamuntu, amwe, bantu ba nyumba ya Isalaeli baamba kuti: Mubono ngwakabona uuli wa mazuba manji akali kucitika, alimwi uusyinsyima ciindi citali kuti cakali kule.” Munzila yoonse ndende eeyi, kwakali majibu ngobakali kubelesya baAdventist kuti, “Oobo amwe mubaleelele kuti, Ooyu ngomwaamba Mwami Leza: Kunyina naba lyomwe lyamazwi aangu liyoolampwa limbi, pele izwi ndakambila likacitika, kwaamba Mwami Leza.”20

GSAM 194“Ufwamba Kusyinsyima Kabili”

GSAM 194.3Bantu “bakalya” bbuku, alimwi bakapa mulumbe wa “ciindi,” bakali kuyeeya kuti mulimo wabo kuli nyika wakamana; eeco ncakapa kuti bayeelede kuyiisya alimwi masi, milimi, abamwami. Cimwe cintu camulimo, cakali kutazumanana kumvwa, eco ncokuti bantu babikkilwe kumvwa cikozyanyo ceni citempele ca Leza cili julu alimwi a mulimo wacipaililo caco. Mulawo wakupima itempele21 wakali kutaazya kuti bamvwisise ciimo ca cintu cakali kuyanda kucitika kumamanino a ciindi ca busyinsyimi, alimwi oobo kulondololwa kwa mazwi akuti, “Mpawo Busena Busetekene bukasalazigwa.”

GSAM 194.4Amwe mumone kuti mungelo wamulumbe wa ciindi wakasika kuzwa julu, alimwi katana kumana mulimo wakwe wakapa mulawo wakuyiisya bantu alimwi. Oobo mulumbe uuyanda kulondolola buzya bwa Busena Busetekene, kupa lusyomo kuli bakatyompokezegwa, alimwi ciindi cimo kupa “mubaya,” naa “lukamu,” naa mulawo, ooyo bantu ba Leza bakonzya kulinganisya ciimo cabo camicito mbele lyakwe, ufwaninwe kube a zitondezyo ziyandika kuti wakaboola kujulu, kutali kuzwa kubantu.

GSAM 195Lusalululo Lwakajala Nzila Kuli Bantu

GSAM 195.1Lusalululo lwakali kubabo bantu kubukamboni bwa kuboola kwakaba cizibikililo cisweekede kukuzumanana kuli bantu; alimwi kubazyiisya kabili kutali a mumuni uubikkilwa alimwi uulibonena kujatikizya kaambo kakutyompokezegwa, kwakali kuyoba cintu citaliki. Basyomi baAdventist benywe bakali kuyanda kuti misimu yabo ibikkilwe kabili a mulawo wakwa julu, bantu batana kuyisyiisya, pele inga cintu eeci cakonzya kucitwa buti? Inga cakacitwa a busongo bwa bantu buyo? naa baakali kuyeeya kuti bakamvwa mulimo uukatazyanisya wa Muuya wa Leza mukweenda kwakacitika lino-lino bakali kuyumina kuyeeya kwa bantu? Kunyina cintu cakali kukonzya kubazwa mukuzyinguluka kwabo pele mulimo uufwanana a “Mulumbe wa Mungelo Watatu”22 wakali kukonzya kubapulumuna; alimwi ooyu wakatalika cibbali kibbali mbuli mbobakali kukonzya kuwusungula, upa bukamboni businizya kapati cakuti wakaboola kujulu.

GSAM 195Mbuli Mbelele Zitajisi Mweembezi

GSAM 195.2Awa kwakaba mubungano mukulu wa Kuboola kwa Jesu, munzila imwi mbuli mbelele zitajisi mweembezi, zyuulu zyabo bakalizandula kuzikombelo zyoonse amalailile oonse nsondo zisyoonto buyo zyakainda, kunyina mubungano wa bantu wakali kuba a mulandu wa buumi bwabo bwamuuya. Bakanyina basikulaya banyika mbobakali kukonzya kusyoma; kuli Leza yeka nkokwakali lusyomo lwabo.

GSAM 195.3Pele bakali kusyoma cintu cimwi, alimwi kuli boobo cintu eeci cakali mbuli cibambikilo—mulumbe wa ciindi wakali wakasimpe.23 Pele mbuli bantu, bakali mubusena mbuli ebo, kuti Leza nga talakabasolole alimwi kubabamba, bakali kukonzya kumvwa malondolokelo aabufi, naa kutaya “kulindila” alimwi kuleka lusyomo mubukamboni bwabo bwakale. Bamwi bakacita oobo; pele bamwi, meeso a lusyomo akabikkwa kuli ooyo misimu yabo yakali kuyanda, bakabuzya a bukatazyanisi kuti, “Mubambi, nzi cabusiku? Mubambi, nzi cabusiku? Mubambi wakajibu kuti, Mucelo uuboola, alimwi abusiku; naa muyanda kubuzya, buzya; bwelede, sikai.”24

GSAM 196J. N. Andrews Pali Kutyompokezegwa

GSAM 196.1Baalu J. N. Andrews, muntu wakainda mumakani aaya mu 1844, oobo waamba pali kutyompokezegwa:—

GSAM 196.2“Bakatyompokezegwa bakali kulindila Mwami mu 1843 alimwi mu 1844. Cintu eeci kuli bangi cakali mulandu ukwana wakukana bukamboni boonse pali cintu eeci. Twalikumana kutyompokezegwa, pele tatukonzya kumana kuti eeci ncomulandu uulungile wakukana kuboko kwa Leza mumulimo ooyu. Cikombelo ca Bayuda cakatyompokezegwa ciindi, kumamanino a mulimo wa Joni Mubapatizi, Jesu wakazilondolola mbuli Mesiya wakasyomezegwa. Alimwi basikwiiya bakali kusyoma bakatyompokezegwa munzila yakulila ciindi ooyo bakali kulindila kuti akafutule Isalaeli wakakwatwa akujayigwa a maboko a bantu babubi. Alimwi naakamana kuyuka, ciindi bakali kulindila kuti abweze bwami bwa Isalaeli, tebakali kukonzya kucita limwi pele bakatyompokezegwa ciindi bakamvwa kuti wakali kuya kuli Tata, alimwi bakali kusiyigwa ciindi cilamfu kumapenzi a kumvwa buumba. Pele kutyompokezegwa takutondezi kuti Leza tali a kuboko mumulimo wakusololela bantu bakwe. Kufwile kubasololela kulungika ziphoso zyabo, pele takufwile kubasololela kutaya lusyomo lwabo muli Leza. Kwakuwa kuti bana ba Isalaeli bakatyompokezegwa munkanda, ncobakali kukana kusololelwa kwa Leza kazinji. Balangilwa mbuli ciyumyo kulindiswe, kuti tutawi mucikozyanyo nciconya cakutasyoma.”25

GSAM 196Masimpe Alijisi Lubbapatizyo Lwakutayandwa

GSAM 196.3Ciboneka mbuli makanze aa Mwami kubikka masimpe aayandika mumukwelo uutayandwi, ooyo uyoopa kuti kuyazumina akuyatobela kube ciingano26 kuli bantu. Eeci ncobeni cakumamanino a mazuba. Pita, wakali kwaamba pali ciindi eco ciindi ciiya kumana cintu coonse cakali “pafwafwi,” alimwi ciindi “lubeta” “nolyakutalika aŋanda ya Leza” waamba kuti, “Bayandwa, mutayumwi kuti mulikati ka kuyezya kwomulilo kuli kuyanda kuyezya, mbuli kuti kuli cintu ciyumu cakumana kuli ndimwe: pele sekelelani, nkaambo mulaba a mapenzi a Klistu, kuti ciindi butonki bwakwe bukabikkwa kujulule, mukasekelele alimwi akukkomana kupati. Kuti mwatukulwa nkaambo lijina lya Klistu, mulilongezyedwe; nkaambo Muuya wa butonki alimwi a Leza uuli atala ndimwe; kuli boobo ulaambwa kububi, pele kuli ndimwe ulatondwa.”27

GSAM 197.1Ciindi masimpe aatambula lubbapatizyo lwakutayandwa, kuyamuchisya kwako kuyanda luzyalo lunji kupinda kukweenda a lusyomo lwa bantu bangi. Bantu bakucenjela abakazulilwa bacenje seece tababona cintu ciyanda kubavula kuti bayamuchisye masimpe aayanda mulimo, mbuli kuyambisa bwato kuya nkuzwa maanzi aamulonga “kulwana impewo akuzwa akuboola kwamaanzi aalwizi.” Oobo masimpe aba ciyumyo kuli basyomi bakasimpe, ba mutima uusalala, basyomeka alimwi abaabo bajisi mizeezo iisalala.

GSAM 197.2Twakambile kale kuti busyinsyimi bwa Kweenda kwa Kuboola kwa Jesu bwakali kuyanda kutyompokezegwa. Kwakasika; alimwi oobo, mukusololelwa a Leza, kuyamuchisya mulumbe ooyo kwakaba a ciingano cabo.

Notes

  1. Kusimununa 10:10, 11; 11:1. ↩
  2. Ezekiele 3:1-3. ↩
  3. Jeremiya 15:16. ↩
  4. Picra—cakulwa cibbaba kapati cialcohol, aloe alimwi amubobero wa murra. ↩
  5. Johane 20:13. ↩
  6. Jeremiya 15:16-18. ↩
  7. BaHebere 10:35-39. ↩
  8. Makani a Buumi bwa Ellen G. White, mp. 107-109. ↩
  9. Takwe muntu wamwi ciindi eeco wakali kuzyiba kuti kuli Busena Busetekene bwakujulu. ↩
  10. Kufuma 15:17. ↩
  11. Musalimo 78:54. ↩
  12. Musalimo 78:68, 69. ↩
  13. Mika 1:3, 4. ↩
  14. Joni 12:16. ↩
  15. Zekaliya 9:9. ↩
  16. Luka 19:40. ↩
  17. Luka 24:21. ↩
  18. Mako 11:10. ↩
  19. Habakkuku 2:3. ↩
  20. Ezekiyeli 12:27, 28. ↩
  21. Mukupima kutapa minamba mbuli cakuzwamo, kulangilwa mbocibede cintu, kutali bulamfwu abupati bwaco. ↩
  22. Ciyubunuzyo 14:9-12. ↩
  23. Mu kusandaula kwa bukatazyanisi mumbala yabo ya Mazuba 2300, tiibakajana kulubizya kuli koonse, alimwi asunu takukonzyi kujanwa. ↩
  24. Izaya 21:11, 12. ↩
  25. Milumbe Yotatwe ya Ciyubunuzyo 14:6-12, p. 33. ↩
  26. Matayo 16:24. ↩
  27. 1 Pita 4:7, 17, 12-14. ↩

Note

Back