Adventist Pioneer
Library
aplib.orgLibrary
Table of Contents
02 / 31
02 / 31

Mazywi a Kumatalikilo a Cipesu ca 1992

John Norton Loughborough

GSAM -[Mazywi a Muedesi wa CD-ROM: Nkaambo ka kuti cipesu ca 1992 cakali kubikkila zintu zya Loughborough zitalisindikilwa (mbuli Mpango A), cakali kukonzya kubikkila alimwi zintu zya mabbwe aazubuka eezi a yimbali yakwe a kubona.]

GSAM 5Mufwaafwi wa Buumi

GSAM 5.1John Norton Loughborough wakaba muboni wa meso aakusungulwa kwa cikombelo ca BaAdventist ba Nsabata ya Musanu Abili. Mufwaafwi wa buumi a mulimo wakwe mumazwi akwe (wajatwa ku Mpango A) ulatupa makani aakumatalikilo aacipesu cipya ca bbuku lyakwe.

GSAM 5.2Ndakazalwa ku Victor, Ontario County, N.Y., Mwezi wa 1, 26, 1832. Kaanda kano kakali abantu 200 naa kwiinda, kakali kushingwa a bantu bakulima bakazyala muminda myinji. Kakali pa nzila yakale yabamailo kuzwa ku Albany kuya ku Buffalo. Kaanda kano nkokondakali kuya ku cikolo ca Busande a mulimo wa bantu kusikila mu ciindi cabuluba citobela mpeyo mu 1848, mpona munsanza wa Rochester, N.Y. wakaba busena bwangu. Taata a mpwebo boonse bakali bapulizi ba munzila mu cikombelo ca Methodist, pele bakali kuliindila bene....

GSAM 5.3... Munsondo wamamanino wa Mwezi wa 12, 1843, ndakamvwa mulumbe wangu wakusaanguna wa kubikka kwa Kuboola kwa Jesu. Wakazwa kuli Mukwesu James Barry, kuli mulumbe wakuti, “Ciindi ca Lubeta Lwakwe Casika.” Maanza a Leza aakulu akabikka simpe lyaakambila mumoyo. Cakali mbuli kuti twali aimana kubusena bwa lubeta lwa Leza. Pansya pakukambila kwakaboola kuli mupulizi, ndakakilila a bamwi banji kuya kumbele kuti tupaililwe. Awo nkokwakatalikila kusola kwangu kwakusaanguna kupaila akuyandaula Leza....

GSAM 5.4Mu busimbe bwa 1852, ndisanatalika kubikka Mulumbe wa Mungelo Watatu, ndakali kuyanda kumana kuti nkobikkila mulumbe, naa kulilila a mukaintu wangu a mulimo wa maanza, mubono wakapegwa kuli Mukaintu White muciswangaano citu ku Rochester pa Nsabata, alimwi bukamboni bwakambwa kuli ndime kuti ndileke kuwayawaya, pele ndiyende ndibikke mulumbe, alimwi Mwami uyoojula nzila yakundisungila....

GSAM 6.1Nondakabamba kumulimo, mumazuba aakali kumatalikilo, cakali kubonwa cintu cakali kuba cilumyo kuli ndime. Ncocakali kuti—muciswangaano coonse cintu cikulu mucisi cisiyene-siyene ncoBakwesu a Bakaintu White bakali kujana, bakali kundibamba kuti ndiyende nabo. Ndakali kuliamba kuti, “Nkaambo nzi batabambila bapulizi aba kucilila ndime lyoonse?”

GSAM 6.2Kwiinda eeco, nobakaboola bumfutuko butatwe kuzwa mu 1853 kusikila 1865, nobakatala mabbuku matatwe aakasiyene, limwi kuli kumfutuko kuzyo zyoonse, nkaambo nzi ndakali apoo, ndabona kumfutuko kumwi na kumwi kutalikila? Kwiinda eeco, nkaambo nzi ndakali apoo kubona Mukaintu White mumubono wakwe Uujaluka ziindi zyiinda makumi one, ndabona kubikkwa kuli baminganga, ndayumvwa kuti wakali kubikka zintu zyakali kuba—zintu zyakamoneka kuti tazikonzya kucitika kuli balya bakali kuzyumvwa, pele zyazuzikizigwa kwini? Ndamba alimwi cakusalala kuti, micelo eeyi tayakali micelo yakundijumya, pele cilumyo. Ndakali kuliamba kuti, “Nkaambo nzi zintu eezi zyoonse zili oobu?”

GSAM 6.3... Mu 1890, ndakabambwa kuli Mubungano Mukulu kuti ndiseenzye kujwe lya malundu a Rocky. Mpona bukamboni ebu bwakasindikilwa kuli Baalu O. A. Olsen, alimwi cikope cakwe cakatumwa kuli ndime: “Ndamba kuti Baalu Loughborough acite mulimo uukonzya kucitwa mumazikombelo. Mwami uyanda kuti izwi lyakwe lyumvwike mbuli lya John, kumbila zintu zyakabona mwini mukutalikila a kukula kwa Mulumbe wa Mungelo Watatu. Leka Baalu Loughborough aimane mucibanza cakwe ciswanana, mbuli Caleb uuboola kumbele, alimwi ubbambile bukamboni bwakumanininwa, kubusena bwakutasyoma, kudooneka a kutasyomeka, kuti ‘tulakonzya kwiina a kutola cisi cibotu.’ Otamubikki Baalu Loughborough mumbali iili yoonse. Otamubimbili ku Mubungano wa Zikombelo umwi. Leka ayende kuno a kuna, a kuno koonse, kumbila zintu zyakabona, zyakaziba a zyakabata mukutalikila a kukula kwa Mulumbe wa Mungelo Watatu.”

GSAM 6.4(Bona Mpango B kuli mazuba aayandika aabuumi bwa Loughborough.)

GSAM 7Kwiita Kulibedelede Kwakumwaya Bbuku lya Loughborough

GSAM 7.1Kumatalikilo a cipeesyu, Mukwesu Loughborough naakamana kulemba bbuku lya Kutalikila a Kukula kwa Mulumbe wa Mungelo Watatu, lyakali kumbele lyakwe Kweenda Kupati kwa Kuboola kwa Jesu kwa Bili, Ellen White wakalemba manzwi aya:

GSAM 7.2Ndilimvwa kapati kujatikizya mbotubede sunu. Nse tufwile kucita mulimo wakafwile kucitwa kale kale. Tufwile kucita mbuli Leza ncoakambila Mushe kuti acite, nobana ba Israyeli bamana kwiinda mubusena bwakabasya, bakazinguluka kumipata ya Jordan. Mushe wakabambwa kubabwasya zintu zyoonse Mwami ncoakacita kuli boona mukweenda kwabo mucimpayuma. Cilembelo ca kubwasya oko cili mubbuku lya Deuteronomo.

GSAM 7.3Cilembelo ca zintu zyakacitikila bantu ba Leza mukutalikila kwa mulimo wesu cifwile kubikkwa alimwi. Banji bakabona limwi masimpe bali banyina kuciziba nzila Mwami ncoakaseenzya. Zyakacitika kuli William Miller a bakwesu bakwe, kuli Captain Joseph Bates, a kuli basololi bamwi mukubikka kwa Kuboola kwa Jesu, zifwile kusungwa kuli bantu besu. Bbuku lya Baalu Loughborough lifwile kubikkilwa maano. Bantu besu basololeli bafwile kubona ncobakonzya kucita kuli kubambulula bbuku eli.

GSAM 7.4Tufwile kuyanda kuumana nzila yabulumbu yakubambilila kubukulusya zintu zyesu kuzwa kumatalikilo a mulimo wesu, notwakasyulana a mazikombelo, alimwi notwakaya kumbele mpawo mpawo mumuni Leza ncoakapa. Pesi twakabamba kuti Baibolo, alimwi Baibolo lyalo, ndilyakaba musololi wesu; alimwi tatufwile kuumina kubamba eeco. Twakapegwa zyakumilwa zya maanza a Leza. Zyakumilwa zyacitilwa. Ziindi aziindi, nobakatubikka mubusena bukatazya, maanza a Leza akabonesya mutubambe.—Lugwalo 105, 1903 (CWE145) (manzwi aakoselesyegwa).

GSAM 7Nkaambo Nzi Kubbukulula?

GSAM 7.5Mumuni wa bukamboni bwatambwa, lelo atuyeeye twaambo ncaakalailwa Mukwesu Loughborough kubwasya yimbali yesu, alimwi ncotwakalimvwa kusololelwa kubwezedya makani aakwe kukumwayigwa alimwi.

GSAM 8—Kubamba Kwiibukila

GSAM 8.1Kwiinda zintu zyoonse, kubukulusya zyakacitika mumbali kutupa kachili kakusala maanza a Leza akaseenza, kubona bukamboni bwakuyandisya kwakwe. Eeci cilakulisa lusyomo, alimwi citweesa zyakumatalikilo, zibotu a zibyaabi. Cilabukulusya mizingo yaamu Magwalo ya Cikombelo cesu, alimwi cibonya cipeya ca basololi besu. Cilabukulusya miyanda yesu ya muuya. Mbuli ncaakambila Mukwesu Loughborough pa p. 33, “Kuti cakali cibotu kuli Israyeli kwiibukila nzila Mwami ncoakabasololela, talicibotu alimwi kuli ndiswe? Mumujilo mupati, mubimbi wa masamu wakambila alimwi kuti, Lumbuleni Mwami, ewe muuya wangu, alimwi otayeeleki mpindu zyakwe zyoonse.”

GSAM 8—Ciindi Cilibedelede mu Yimbali

GSAM 8.2Myaka yakusungulwa kwa mulimo wa BaAdventist ba Nsabata ya Musanu Abili yakaba yimwi ya ciindi cipe mu mbali. Kwiinda nkomwe, mizeezo yotatwe yakuya kuli eeco ilaboola mumoyo.

GSAM 8.3(1) Nobusyinsyimi bwapati bukazuzikizigwa. Kacilika zintu mbuli eeci tabibonwi kapati naa kwini ciindi eeco. Nkaambo ka eeco ncintu ciyandika alimwi cipede kulanga zyakacitika kale a luzibo ndotujisi lino, kuti tusandule bukulu bwa busyinsyimi—milumbe Mwami ncoakabambilide mbuli masimpe aali kuno kuli ciindi eeco mumbali yaanyika.

GSAM 8.4(2) Nobakali kubamba mizingo yamulimo uuceme Mwami ncoakali kuyanda kucita. Mukumvwisya mazuba oobo ncintu ciyandika kapati kubona nzila mizingo ncoyakabambilwa, bukamboni kuzwa mu Malele a zintu Mwami ncoakabamba, zyaakabwezedya mpawo mpawo “basololi”, bayaki bakaitwa kuciindi eeco, kuti baboole kukusyoma kumvwisisika alimwi kwaambawana kuli mulumbe a mulimo wakabikkwa kuli boona a Leza.

GSAM 8.5(3) Nobakaba zintanga zipati mukuseenzya Busena Busetekene bwini, ibuzuzikizya cikozyanyo. Nkaambo nzila ya Leza “ili mu Busena Busetekene” (Masamu 77:13), ncintu ciyandika kapati kumvwisya a kutobela a lusyomo ncobacita Leza mukubambilila mbuli cibi. Eeci ciseenzya kapati kwiinda kumvwisisya kwacikozyanyo cipaati cakazubuka kumbele a cikozyanyo cipaati mucibalo ca Kuboola kwa Jesu. Mwami uyanda kuti tulangile zyakacitika nobakazwa mubwalo kuya kubusena busetekene (kuzwa ku Kalvari kuya ku Kutanta kujulu), alimwi mbuli bantu basyoma ba ciindi eeco ncobakatalikila kumvwisisya kubya zyakacitika, alimwi bakaumvwa kukatyompokezegwa kukatazya, pele kumamanino bakabona busena bwabo mucibambilizyo ca Leza. Zyakabacitikila zyakapa mumuni ku zyakacitikila basyomi mu 1844 a kumbele, mukuzubuka kuzwa kubusena busetekene kuya kubusena busetekene bwabusetekene (kuzwa ku Kukombelezyela kuya ku Lubeta Lwakukombelezyela).

GSAM 9.1Mizeezo yotatwe yoonse yatazumanana tulayibona mucindi cakusungulwa mbuli ncoambwa mubbuku lya Mukwesu Loughborough. Tulayanda kuumanana a kutola muuya wakwe aabo bakayanda masimpe “mbuli lubono lusisidwe”, bakayajana, alimwi bakabikka zyoonse kuli kubikka masimpe aayo.

GSAM 9—Kukoselesya Muuya wa Businsimi

GSAM 9.2Kaambo kambi kakubbukulula bukamboni bwa Loughborough ncakuti tuyanda kukoselesya alimwi mazuba ano mulimo wambali a wa Baibolo wa Ellen White mbuli mwalembi, mubambi wa Mazywi, alimwi iwakatambula cipego cilibedelede ca Muuya, ncaakaamba Loughborough mumazywi akwe a Kumatalikilo.

GSAM 9—Mbili ya Bakabona a Meso Amwe ya Masimpe a Kumatalikilo

GSAM 9.3Bukamboni bulabikka kumwi ncobaba mizeezo yotatwe nkaambo Ellen White wakapa mulawo myaka iisika ku 90 yainda kuti bbuku eli lizanwe ku bantu banji, alimwi kubukulusya a kubbukulula manzwi a mizeezo yabakali kubamba mizingo yamulimo. (1) Bakatana bakalamba aba bakali kufwa, alimwi bukamboni bwabo bwamwini, bwamwaambo, bwakali kumana. (2) Bantu banji bakali kubungana mucikombelo, batazyi zyakusungulwa naa bantu bakusungula, bakali kubikka cikombelo citazyi mizingo yaco yakapegwa a Leza. (3) Milimo yakweeta mizeezo yabusendwa yakali kuyesya cikombelo, kapati muciimo caco caboofwu icakabonwa muzyakacitika ku Minneapolis alimwi icakazwa muzyakacitika eezyo. Eeco cakali kuyanda kusyomeka kwabengi mbuti Mwami wakali kusololela Kweenda oko cakali kuyesyegwa mumwi a mumwi, mumizeezo iili yoonse, alimwi mumazila akasinsinsya. Cakali ciyandika kapati kuti bukamboni bwa maanza Akwe akaseenza bwambwe cakusalala a maanza makatazya.

GSAM 9Mazywi a Mpango A

GSAM 9.4Kutondezya lubeta, kutasyoma a kutaziba kwa balya batalibonanga zyakacitika cakali kubonwa mubweenzu bwa Loughborough. Cikozyanyo cimwi eeci ndico cakapa kuti alembe zintu zyabikkidwe kuno mbuli Mpango. Twalibonya luba a mulimo wakubikkila ciikope cakwe mucipesu eeci, eeci ncakusaanguna kusindikwa. Twakazibiswa kuti cilipo nkaambo ka mandeebo aali mubbuku lya L. E. Froom lya Kujana Bakamboni Babusinsimi Bakasweeka. Tulaambilizya mbwaakapandulula Froom yimbali yacilembelo cakaba Mpango A:

GSAM 10.1Cimwi cintu ciyandika cakazyululwa cakali cilembelo cipati cakabeleka pa mashini akulemba, cakali kubambwa a J. N. Loughborough pa mashini yakale ya Blick telegraph, cakaalembwa mumaleta aakulu. Cakali mupingano wakwe, wakabambila mu 1918, kaciindi kaniini kaatanafwa, kuli zintu zyakambwa a babikkili bamwi, zyakupenzya a zitaluzi, zyakambwa kuli mabuku akwe akusaanguna aakali kubamba kutalikila kwa Kweenda kwa Kuboola kwa Jesu. Nobakacipeya kuli ing'anda ya Kulemba kuli kusindikwa, cakali kubonwa kuti tacakali ciyanda bantu banji cakuti cisyomeke kusindikwa. Eeco cakabwezedwa kuli mwini waaco.

GSAM 10.2Mumyaka yakwe yakumana, Baalu Loughborough wakacipa kuli H. A. Washburn, wakali musololi wa mimbali ku Pacific Union College, wakaciyandisya alimwi wakacisunga. Lino lindi ing'anda yamwiiyi yakapya mpawo yakapya, alimwi a cibako ca mabbuku yakwe yabotu. Mabuku akasala amwi akali pa mesa lyakwe ku cikolo. Kati kalinga mabbuku aayo cakali cilembelo eeci, cakali kumvwa kuti “Zyakacitika Zimwi.” Mumamanino a malyambulo angu aakusaanguna aakali kwambwa pa Kweenda kwa Miller, ndakabambwa kubikkila mukutalikila kwa Cikolo ca Baibolo Cikweendelezya cakapegwa cindi eeco ku Pacific Union College, Mwiiyi Washburn wakaboola a cilembelo, wakacibikka mumaanza angu aambila kuti, “Nobandiye kumvwisisya nkaambo nzi cilembelo eeci cakafwile kuba cimwi kuli zintu zyobwe zyakabwezedwa kuzwa mu cibako ca mabbuku cangu coonse nkaambo cakali pa mesa lyangu mucikolo. Leza wakayanda kuti cisungwe kuli mulimo ooyu. Cibikke mu Cibalo ca Zya Kuboola kwa Jesu.”—pp. 48, 49

GSAM 10Kuseenzya kwa Mwami a Bantu

GSAM 10.3Nobakali kumvwisisya cimwi cimo ncobantu bali, mbuli ncozibikkila mumitima yesu, tulaziba kapati mipa ya bulongo Mwami ncaakaba nayo lyoonse kuti aseenzye. Twabikkila bbuku eli kuti likoselesye lusyomo mumwi ncaakaseenzya Mwami, pele kutali kubaka lusyomo lwabukuba bwabantu aabo ncaakayanda kucita mulimo wakwe. Tatupampili zila zyoonse ubukuba bwabantu aba basyoma nzyukonzya kubonwa kuli muntu uuyanda masimpe mazuba ano, nobala bbuku eli naa mabbuku amwi aambabamba ciindi cilema eeco. Leza wakaseenzya lyoonse mubuswaangana a bantu, mukuswaangana kwabuntu abuleza (BaEfeso 2:20). Leka tulumvwisisye izwi lyakwe, nanga kwiinda mumazwi aakuba a bantu bamwi. “Otasampauli businsimi; sondolola zintu zyoonse; ukate kucumaazya cintu cibotu.” (1 Tesalonika 5:20, 21). (Bona Mazywi aakasalulwa 3:342-347)

GSAM 11Ciindi ca Kumatalikilo Ncintu Cikulu

GSAM 11.1Tulabona kuti cintu cipati kapati mubbuku eli ncakwiingula mibuzyo minji (kanji nanga iitabuzyidwe) aatala kucindi cakusungula a myaka yakumatalikilo. Mizeezo imwi iikatazya a zintu zyakumbele mucikombelo mumamanino a myaka ya 1800 a kuzwa apo ilakonzya kusandululwa kubusena bumbi. Mutumwa wa Mwami wakambila mubukamboni cimo cikombelo ncocakali muciindi eeco, mumuni Mwami ncaakali kuyanda kubula mu 1888, a macenje aakaboola kuli ciindi eeco a kumyaka yakusikila mazuba esu, nkaambo cikombelo cakakana mulumbe ooyo.

GSAM 11.2Ncintu ciyandika kubona kusiyana kupati kuli kulindilila kwabantu, ncibalo cabo kwiinda mumyaka yoonse, bamwi balindide kuti bali aatala a Kuboola kwa Mwami pele bakajisi bukamboni bwakuti tacali ciindi cabo, a kulindilila kwa Mwami, nobakali mbuli Israyeli wakale, wakatuboola mbuli bantu kumipata ya Kanana a kutuambila kuti, “Njiileni”, pele tatujilide nkaambo katasyomi. Leka tubone nkotuli, alimwi nkaambo nzi tuli apa. Leka tweese zya babikkilizyi besu, tubwasye cilongezyo a kukkazika moyo kwa Mwami, alimwi tumuleke acite mukati kesu a kwiinda muli ndiswe ncaatakakonzya kucita myaka 100 yakazubuka.

GSAM 11.3(Bona Mpango C)

GSAM 11Kweeta Cikombelo ca Mazuba Ano

GSAM 11.4Mumazywi a Kumatalikilo a Mukwesu Loughborough wakambila kuti baAdventist ba Nsabata ya Musanu Abili bali 100,000, bakali kubamba cikombelo cindi eeco, bakali kubonya maanza a cila aakali kubonya mbuli miliyoni zibili. Tuseenzesye cibalo cimwe, tulakambila nse kuti miliyoni zyesu 6 mazuba ano zikonzeka kuboneka mbuli miliyoni 120? Nzinzi zikatazya nzyaaleta kucikombelo ca mazuba ano makani aakwe aamyaka yakumatalikilo?

GSAM 12.1Tulamusiyila mibuzyo imwi iitana kwiingulwa, nsi ncotupaila kuti cipesu cino cizobula:

GSAM 12.2(1) Kweenda kwapila kuli?

GSAM 12.3(2) Kwali kwakali kusyomeka kuli mizingo yakwe?

GSAM 12.4(3) Nkomwe nkomwe zintu zyakusanduka zyatubona mucikombelo kuzwa kumazuba a Loughborough zikonzya kusandululwa a zintu zya bantu naa a Mwami uuseenza mukati kesu?

GSAM 12.5(4) Nkaambo nzi tucili apa myaka ikwiini 150 kuzwa Kweenda ncoakatalika kubikka kuti Jesu ulajoka kuno akati?

GSAM 12.6Mukubukulusya yimbali yesu yakale, ndakenda pa mpawo yoonse yakuleka kuya kumbela kusikila kumaimano esu a mazuba ano, ndakonzya kwamba kuti, Lumbuleni Leza! Nobabuka ncaakacita Mwami, ndazwidilila a ciyumyo, alimwi a lusyomo muli Jesu mbuli musololi. Tatuli a cintu cakuyoowa kuli ciindi ciboola, pele kuti twaluba nzila Mwami ncaakatusololela, a kulisambilizya kwakwe mumimbali yesu yakale.—Mufwaafwi wa Buumi bwa Ellen G. White, 196

GSAM 12.7Otamusanduli cimanyinso cakale, ncobakabikka bamauso.—Tusimpi 22:28 Komiti ya Adventist Pioneer Library Loma Linda, California, Mwezi wa 3, 1, 1992

Note

Back