Mpango 27 — Bukamboni Bumbi Bwakasinizyigwa
GSAM 442.1“JEHOSAFATI wakaima akwaamba kuti, Amundiswiilile, mwebo ba Juda, anywebo bamukkala mu Jelusalemu; amusyome muli Mwami Leza wanu, eelyo muyooima cakusimpa; amusyome basyinsyimi bakwe, eelyo muyookweendelela kabotu.”1
GSAM 442.2Myaka yakapita, bukamboni bwakapegwa kwiinda mu Cipego ca Busyinsyimi, bwaamba kuti mamanino katanasika, mapepa aaya masimpe akadindwa ayoo“mwaigwa mbuli matuvwu aapona kuzisamu muciindi cakupwa kwa cilimo.” Bantu banji bakali kulibuzya kuti eeci cingacitwa buti na bantu basyoma masimpe tababungizigwi naa kubikkwa mumulongo kuti bacite mulimo ooyu. Mukusololela kwa Leza, zintu zipati kanji zilacitika kuzwa kumatalikilo aaceya kapati; eco cakacitika mukukula kwanzila yakubeleka iyakatalika akati kesu.
GSAM 442Mubungano wa Mapepa a Mulumbe akutuma Mulumbe
GSAM 442.3Muzyamwaka wa 1870, muzeezo wakubamba Mubungano wa Mapepa a Mulumbe akutuma Mulumbe wakasaanguna kuzwa kumulimo wabacizi basyoonto balipede kuli Leza mu South Lancaster, Mass. Bacizi aaba bakasola, kwaciindi, nzila yakutumina mapepa atumabbuku twacikombelo cesu kubantu basiyene batali balusyomo lwesu, mpoona bakabatumina magwalo. Eeci cakapa kuti bantu bamwi batambule masimpe. Cakapa kuti Baalu S. N. Haskell babuzye kuti, “Nkaambo nzi bantu besu boonse ncobatakonzya kucita nzyobakacita bacizi basyoonto?” Mu mwaka wa 1871, kapati, makani aaya akali kwaambwa ziindi zinji mumapepa aa Mulumbe wa Kusandaula. Pamuswaangano uulibedelede wa Mubungano Mukulu, wakacitilwa mu 29 mumwezi wa 12, 1871, Baalu Haskell bakaliko akupandulula mbowakali kugwasya ncobeni mulimo ooyu. Kwakazuminwa cakuyeeya cakuti mibungano yakwaaba mapepa a mulumbe ibambwe. Baalu S. N. Haskell, W. H. Littlejohn, J. N. Andrews, J. H. Waggoner, a I. D. Van Horn bakasalwa kuba komiti yakumanizya kubamba nzila zyakutalika mibungano iibede boobo.
GSAM 443.1Mulimo ooyu wakatalika ciindi cipya mukutwaalilila amulimo wa Mulumbe. Kusikila ciindi eeco, kwiisya masimpe kwakali kucitwa buyo, musyoonto uusalide, amukambausi mwini uuli ambabo. Kwamyaka minji Baalu Haskell bakabeleka canguzu kapati, kakusandaula akunjizya nzila zyakuti Mubungano wa Mapepa a Mulumbe akutuma Mulumbe weendelele kabotu. Kuli kululama kuli nguwe kwaamba kuti nguwe wakasaanguna mulimo ooyo. Eeci tacili masimpe buyo kumibungano ya Mapepa a Mulumbe akutuma Mulumbe yamuzyisi zyamu America, pele nguwe alimwi, mu 1878, wakaletela Mubungano Mukulu iwakabungene mu Battle Creek muzeezo wa Mubungano wa Mapepa a Mulumbe wa boonse (uyo wakazooitwa kuti ngwa Zisi Zyoonse). Mulimo wamubungano ooyo uli mubusena buli anze a Mibungano yesu ya Zikombelo, kutali mu America luzutu, pele alimwi kuzisi zyakunze.
GSAM 443Balembi Bakonzya Mulimo—Maria Huntley
GSAM 443.2Mwami, mukusololela kwakwe, wakabusa balembi bakonzya mulimo, abo bakagwasya kapati Baalu Haskell mumulimo ooyu. Mucizi Maria Huntley ngomwi wakabeleka cakutaboola ansi, nokuba kuti mumyaka yakazooboola wakaciswa kapati mumubili; wakafwa kali mumulimo wakwe, muzyamyaka 14 yakapita. Kwiinda mukubeleka kwakwe, milyango minji yakutalika mulimo kuzisi zyakunze, njotujisi lino, yakasaanguna kujanika. Balembi bambi bakasangana mumulimo ooyu, alimwi mulimo nowakakula kwakayandika balembi bamwaambo iisiyene.
GSAM 444Mbocakagwasya Zikombelo zya Mumabazu
GSAM 444.1Pele cigwasyo cipati kapati cakutalika mulimo wamubungano wamapepa a mulumbe akati kesu ncaakacita mukubusya akuyungizya muuya wakutuma Mulumbe mu Mibungano ya Cikombelo yamu mabazu. Wakapa muntu uuli woonse mweenya wakucita cintu cimbi kwiinda mukulembelana magwalo akwaaba zyakubala, akumvwa kukulwa moyo mukubeleka mwini kuti bantu bafutuke.
GSAM 444Bukamboni Bujatikizya Mulimo wa Mapepa a Mulumbe
GSAM 444.2Kutondezya mbocibede ciiyo cakapegwa kwiinda mu Muuya wa Busyinsyimi, kujatikizya mulimo wa mapepa a mulumbe akutuma Mulumbe, tutola majwi kuzwa mu Bukamboni Kuli Cikombelo nombolo 29 a 30:—
GSAM 444.3“Ikuti kuli mulimo umwi uuyandika kwiinda uumbi, ngomulimo wakusisya zyakubala zyesu zyakadindwa kubantu boonse, kuti zibatolele kukuyandaula Magwalo Aasalala. Mulimo wakutuma Mulumbe—kunjizya zyakubala zyesu zyakadindwa mumikwasyi, kwaambuula ambabo, akupepa ambabo akubapepelela—ngumulimo mubotu, alimwi uyookwiisya baalumi abanakazi kubeleka mulimo wakweembela mbelele.
GSAM 444.4“Tabali boonse beelede mulimo ooyu. Aabo bali azipego abukonzya bubotu kapati, bayoojata mulimo kabaziba nzyobacita alimwi mumulongo, bakuutwaalilizya canguzu cakukakatila, mbabo beelede kusalwa. Kweelede kuba muzeezo wamulimo uubambidwe kabotu kapati; alimwi weelede kuzuzikizigwa cakusyomeka. Zikombelo zyamubusena boonse zyeelede kuuyandisya kapati mulimo wa mapepa a mulumbe akutuma Mulumbe.”
GSAM 444.5“Mulimo wa mapepa a mulumbe akutuma Mulumbe ngumulimo mubotu. Ngumulimo wa Leza. Taweelede kuceenzegwa munzila iili yoonse; pele kuli ntenda ciindi coonse yakuwusandula kuzwa kuciyandilwa cawo ncobeni. Bavangeli ba Mabbuku balayandikana kubeleka mumulimo wakutuma Mulumbe. Bantu bali azilengwa zitabotelwi tabeelene amulimo ooyu. Baalumi abanakazi bali abusongo bwakujata bantu kabotu, bakonzya kwaamba kabotu, babona zyakumbele cakusalala, bajisi miyeeyo iisobolola, alimwi baziba mbubuyandika buumi bwabantu, mbabo bakonzya kweendelela kabotu.”
GSAM 445.1Kusambalwa kwamabbuku, tumabbuku, amapepa a mulumbe aali amutengo uwiinda $8,000,000, mumyaka 12, azikombelo zyesu a Bavangeli ba Mabbuku, bulatondezya kabotu kapati mbobugwasya mulimo wa Mubungano wa Mapepa a Mulumbe akutuma Mulumbe.
GSAM 445Busyinsyimi a Busongo bwa Nyika
GSAM 445.2Kwakali ijwi lya busyinsyimi lyakapegwa kujatikizya mulimo mu Europe, eelyo lizuzikizigwa ncobeni cakuti lyeelede kuyeeyegwa aanu. Babelesi abantu bakaamba kuti mulimo ooyo taakwe ncowakali kukonzya kweendelezegwa ooko, kapati mu Scandinavia, mbuli mu America. Mrs. White bakabagambya mukwaamba kuti mulimo ooyo taakali kukonzya buyo kweenda kabotu, pele wakali kukonzya kugwasyigwa munzila njimwi mbuli mu America. Bakaamba kuti Mwami wakabatondezya kuti, kuti bantu aabo bapa Kwakkumi, nokuba kuzwa kutunsamu tusyoonto ntobatambula, Leza uyookubapa kweendelela kabotu kwiinda kapati mbobakali kulangila. Bakabambila alimwi kuti Bavangeli ba Mabbuku balakonzya kusambala mabbuku mu Scandinavia kwiinda mukuba bantu bataangune kulemba mazyina aabo kuti bazoowawule, alimwi kuti mulimo ooyo uyookweendelela kabotu. Basololi ba Mang'anda a Kulemba muzisi eezyo bakaamba kuti, “Tacikonzyi kucitwa;” bakaamba kuti “tabanasambala mabbuku munzila eeyo.” Zyakacitika kumbele zyakatondezya kuti ncaakabatondezya mungelo wa Mwami kujatikizya makani aaya cakainda kapati busongo bwabasambazi bamabbuku abababamba mabbuku banyika. Mulimo wa Bavangeli ba Mabbuku wakali kweendelela kabotu kuzwa kumatalikilo aawo. Bamwi bakasaanguna kupa mulimo wa Leza cibeela comwe akati kali 10 catunsamu twabo tusyoonto, bakaba Bavangeli ba Mabbuku. Tabalilanganyi buyo beni, pele alimwi balatambula mali manji kwiinda kale, aboobo balakonzya kupa Kwakkumi kunji kapati.
GSAM 445.3Mu mwaka wa 1895, Bavangeli ba Mabbuku bakasambala mabbuku aamutengo uwiinda $40,000, aakali aadindwa mu Ing'anda yesu ya Kulemba mu Christiana, Norway. Amuyeeye eeci mbuli bumbi busyinsyimi bwakazuzikizigwa, alimwi cakacitika nokuba kuti kumbali zyoonse bantu, mucikombelo akunze lyaco, bakali kwaamba cakusimpa kuti tacikonzyi kucitwa.
GSAM 445.4Kujatikizya mulimo wamibungano yamapepa a mulumbe iyakatalikwa mu 1871 akuzwa waawo, tulakonzya kwaamba cakusyomeka kuti bantu bakatolwa kumasimpe amulimo wababelesi aaba balaafwaafwi kweelana abungi bwabakatolwa kumasimpe amulimo wabakambausi beni. Kwiinda munzila eeyi Mulumbe ulaambilwa kuzisi zyoonse akubantu bamwaambo yoonse aanyika.
GSAM 446Zisamyo zya Golida a Siliva a Mulimo wa Mapepa a Mulumbe
GSAM 446.1Mumwezi wa 4, 1873, Mubungano wa Mapepa a Mulumbe akutuma Mulumbe mu California wakazibya makani aakali kukkomanisya. Kwakaambwa kuti zisamyo zyakapedwe kumubungano abantu bakatambula masimpe mucisi eeco kusikila ciindi eeco, zyakanyungululwa, zyalingwa kubona golida a siliva zyeende zyazyo, akusambalwa kwamutengo wazyo ncobeni wa golida a siliva, mali aakali $200; kuti mali aaya oonse akabelesegwa kuula mapepa a mulumbe, tumabbuku amapepa aakuzwa ciindi aciindi, eelyo akaabwa; alimwi kuti mubungano wakali kale kuziba ncobeni bantu bali 20 bakatambula masimpe kwiinda muzyakubala zyakuulwa amali akasambalwa zisamyo. Akati kabantu bakaziba masimpe kwiinda mukubala kwakali John I. Tay, waku Oakland, Cal.
GSAM 446San Francisco Mbuli Busena bwa Kutuma Mulumbe
GSAM 446.2Mu 1875 bukamboni buyandika bwakapegwa kucikombelo ca San Francisco, eelyo lino tuli kubuyeezya nkaambo kakuzuzikizigwa kwabwo cakugambya. Kuzwida kumatalikilo, cikombelo eeci cakali kuyandika kwaazima maanda aamiswaangano, alimwi cakali kubbadelela mali manji akupenzegwa, nkaambo miswaangano itobelezanya tiyakali kukonzya kucitwa mulingawo, nkaambo ziindi zinji akali kuyandikana kuzintu zimwi.
GSAM 446.3Mumangolezya aa 14 a 20 mumwezi wa 4, 1875, basololi bacikombelo ca San Francisco bakaitwa kuti baswaangane kung'anda ya Mukaintu J. L. James, mu Mugwagwa wa Fifth, afwaafwi a Mugwagwa wa Market. Ooko Mrs. White bakatwaambila ncobakatondezyegwa mu Mubono wa Musyinsyimi kujatikizya ciimo eeco. Bakati San Francisco inooli busena bwakutuma Mulumbe, umo mulimo mwaukonzya kweendelezegwa; alimwi kuti, kuti makani aaya ajatwa cabusongo, bantu banooyootwaalilila kutambula masimpe. Ikuti ng'anda yakukombela yayakwa, bantu mobakonzya kwitwa alimwi mobakonzya kubelekelwa mulimo, bantu banji banooyungizigwa kubungi bwabo, abo abalo banoyookugwasya kubbadelela zyakuyandika akumanizya cikwelete cinoobako mukubamba ng'anda yamiswaangano.
GSAM 447.1Mrs. White bakatwaalilila kwaamba kuti bakabona kuti nobanookukulwaizya cikombelo ca San Francisco kubona mbokuyandika kuyaka ng'anda yakukombela, cikombelo eeco cipengele cinoobona mbuli kutalika kweenda mumudima. Pele bakaambwa kuti babambile kuti nobanoosaanguna kweenda, banoyoobona Leza mukusololela kwakwe kali kubajulila nzila kumbele lyabo, ntaamu antaamu; alimwi kuti balongwe banoyoobusyigwa munzila yoonse, kusikila cikwelete coonse camana kubbadelelwa.
GSAM 447.2Mbondakali umwi wabantu basyoonto bakali mumiswaangano yaambwa kale, ndilakonzya kwaamba kuti muzeezo wakuti kaunga aaka, kakali bantu bapengele banyika musyoonto buyo uusalide, katalike kuyaka ng'anda yamiswaangano iili mafuuti 35 x 80, alimwi mumunzi mupati umo mutengo waansi wabusena bwakuyakila wakali kulibonya mbuli kuti wayandika mali aataceyi a $6,000, cakali ncobeni kuboneka mbuli “kweenda mumudima.” Bakasaanguna kucita boobo nkaambo buyo bakasyoma cakumaninina kuti bukamboni bwabakapa Mrs. White bwakazwa kuli Mwami alimwi bwakali kuyoozuzikizigwa ncobeni.
GSAM 447.3Mbondakali amulimo ooyo, ciindi cimbi kapati acimbi musyoonto, kuzwa kumatalikilo aawo kusikila lino, ndayanda kwaamba aanu kuti bukamboni bwaambwa atala bwakazuzikizigwa muzintu zyoonse. Notwakasaanguna kuyandaula busena bwakuyakila, twakakonzya kuula busena bwamutengo wa $6,000 amali a $4,000. Mucizi umwi wakati uyoopa $1,000 ikuti wakonzya kusambala busena bwakwe. Mpoonya-mpoonya wakabupa muntu uusambazya maanda abulongo, ooyo wakamwaambila kuti mutengo ngwacilile uli aansi kapati. Kaitanainda milungu yobile, busena bwakwe bwakasambalwa amali aakainda a $1,000 mutengo ngwaakali kububona kumatalikilo, alimwi wakabbadelela ncaakasyomezya. Umwi, mukwesu mupengele uutakali kubona mbocikonzya kuyakwa cikombelo, pele wakati, “Ikuti Mwami waamba kuti ceelede kucitwa, uyooijula nzila munzila imwi,” wakagambwa kubona kuti bunjasi bwamusazinyina umwi bwakaabwa, alimwi kuti nguwe wakatambula $20,000. Wakapa $1,000 kukuyakwa kwang'anda, alimwi wakaula cibeela comwe akati kazitatu cabusena bwacikombelo kuti ayake ng'anda yakwe yakukkala, eeco wakagwasya mubungano munzila zyobile.
GSAM 448Lugwasyo Lupati Kuli San Francisco
GSAM 448.1Boobo tulakonzya kwaamba zipego zinji alugwasyo nduyakatambula komiti noyakali kutwaalilila kuyaka ng'anda. Cilakwana kwaamba kuti ng'anda yacikombelo yakayakwa kwamali, kubikkilizya busena, aali muzyamu $14,000, eelyo aakainda cisela akazwa kuzipego ng'anda kaitanamanwa. Mugwagwa wa Laguna, moiyakayakilwa ng'anda, wakali cibeela camunzi mupati icakali kubula maanda aazikolo. Eeco komiti yazikolo yakaboola kuyooaazima zipinda zyaansi kuti ibambe cikolo, ng'anda kaitanabikkwa mutenge. Mali aakwaazima a $75 pamwezi, aakatambulwa muzyamyaka yobile, akabbadelela tuyungizyo twacikwelete azyakuyandika mukubeleka, akupa mubungano mweenya wakubelesya mali ngowakali kukonzya kubunganya mukubbadelela cikwelete cakasyaala.
GSAM 448Cibbadela ca Kusilika Amaanzi
GSAM 448.2Lino cibeela cisyoonto cacikwelete cakajatikizyigwa ciindi eeco ncecisyaalide. Alimwi mucipinda caansi cang'anda yacikombelo muli cibbadela cakusilika amaanzi, cili azibelesyo zyoonse ziyandika, citajisi mapenzi aamali, alimwi cili amutengo uwiinda kapati cikwelete cisyaalide, eeco ciinda ciindi cisyoonto cinoomana.
GSAM 448.3Cibeela cabukamboni cijatikizya bantu kutambula masimpe cazuzikizigwa cakugambya kapati. Tabali makumi buyo, pele myaanda yabantu yakatambula mumuni wamasimpe mumunzi mupati ooyo, alimwi lino balimwaikide mumabazu aasiyene aanyika. Ciindi aciindi nondiyeenda ku San Francisco, ndibona bantu bali 2 kusikila 10 bakatambula masimpe kuzwa nondakaswaangana ambabo kwamamanino; alimwi mamanino aacikonzya kucitika atanasika.
GSAM 449Lufwu lwa Baalu White
GSAM 449.1Muzyamwaka wa 1880, Mrs. White bakaiyigwa kwiinda mu Muuya wa Busyinsyimi kuti baambile balumi babo, Baalu James White, kuti beelede kuleka zintu zinji zyobakali kulanganya amilimo njobakanyamwide, akuzipa bantu bambi basyoonto kuli mbabo, kabalo “balibambila kusanduka kwabo kwamamanino”—kwaamba kuti luzyendo lwabo lwaansi ano lwakali afwaafwi kumana. Bakasaanguna kuswiilila ciiyo eeci, alimwi muciindi ceelede ncobeni, nkaambo mu mwaka wa 1881 milimo yabo yakamana, bakoona muli Jesu. Mu 31 mumwezi wa 7 bakajatwa bbulili bwa ntuntumaanzi. Mu 3 mumwezi wa 8 bakagwisigwa kung'anda yabo akutoolelwa ku Cibbadela ca Battle Creek, oko nkobakalanganyigwa akusilikwa munzila zyoonse zyobakali kukonzya kucitilwa, pele tiizyakagwasya pe. Bakatwaalilila kusinkilila mukuciswa. Kuzwa kumatalikilo abulwazi bwabo bakali kumvwa mumoyo kuti “kusanduka kwabo kwamamanino” kwasika.
GSAM 449Majwi aa Baalu Smith
GSAM 449.2Mukwamba kujatikizya cakacitika eeci, Baalu Uriah Smith baamba kuti: “Zintu zyakazungulukide lufwu lwabo tiizyakali kukonzya kuba kabotu kwiinda boobo. Nobakali baciliziba mumazuba otatwe aamamanino abulwazi bwabo, bakaamba kuti tabali kumvwa kucisa. Kaunga kapati kabalongwe basyomeka, bakalila misozi, bakaima mung'anda amumbali lyayo, nobuumi bwabo bwakali kumana asyoonto asyoonto mumangolezya aabuzuba bubotu bwa Nsabata oobo. Mbuli muntu uukoona caluumuno, mbobakanjila mulufwu; alimwi zintu zyoonse nozyakamana, luumuno lubotu lwakalibonya mbuli lwabikkwa akati kaciimo coonse cakumeso kwabo. Kwakabede mbuli kuti mupepelelo ooyu wakaingulwa:
GSAM 449.4Ciindi nobakafwa bakajisi myaka 60 amazuba obile. Mbobakalemekwa mu Battle Creek zyakatondezyegwa akuti bantu bataaceyi a 2,500 bakaliko kumalilo aabo, mu 13 mumwezi wa 8. Bakabatobela kubusena bwabo bwakulyookezya kwamamanino ku Namaumbwe ya Oak Hill, kali mulongo wamainga aali 95 aakwekwezyegwa azyinyama, alimwi kaunga kapati kabantu bakeenda amaulu.
GSAM 450.1Kuzwa kubukamboni bunji bwakapegwa nobakafwa, ibwakalembwa mu Mulumbe wa Kusandaula, tutola aaya aakatobela kuzwa kumajwi aakalembwa a Baalu S. N. Haskell:—
GSAM 450.2“Nondiyeeya kubeta kwabo kabotu muzyiindi zyamapenzi musyoonto buyo uusalide, luyando lwamumoyo wabo abulemu bwamoyo wabo nzibakatondezya kubantu bakali kulubizya, akuli aabo bakabacita bubi, ciindi coonse nobakabona zitondezyo zyakucinca myoyo yabo, alimwi luyando lwabo kulicico ncobakasyoma kuti nciluleme, ndilakonzya kwaamba ncobeni kuti, Taata mu Isilayeli wawa. Alimwi ciindi nobayooba kalyookezya, mulimo wa Leza, abantu banji, banooziba mbokubula kubona kwabo zyakumbele akulanganya kwabo kwataata.”
GSAM 450.3Nobakafwa, basinkondonyina besu bakaamba kuti lino Mulumbe weelede kwiima. Pele tiicakacitika boobo; masangano aayo, aakatalikwa ambabo ansi akuboko kwa Leza, akali kuyookula kwiinda kale, kuba mbuli “zisamu zyakasyangwa a Mwami,” nzyozaakazwa matabi manji aazyala micelo.
GSAM 450Kubambwa kwa Milawo ya Bukombi Kwakasyinsyimwa
GSAM 450.4Myaka 58 yainda kuzwa ciindi baambilani ba Mulumbe wa Mungelo Watatu nobakaamba kuti ciindi cinoosika, kweelana abusyinsyimi bwa Ciyubunuzyo 13, bantu nobanooyoopenzegwa mu United States akumwi nkaambo kakubamba Milawo ya Leza. Mubbuku lyakalembwa a Mrs. White, lyaambwa kuti Zilembedwe zya Kumatalikilo, tubala aaya aatobela kujatikizya ciiyo eeci:—
GSAM 450.5“Mungelo wakati, ‘Amulange!’ Meso aangu akatolelwa kubabyaabi, naa batasyomi. Boonse bakavwundauka. Bwaangu anguzu zyakali kubantu ba Leza zyakababusya akubanyemya. Kumbali zyoonse kwakali buyo kuvwungana, kuvwungana. Ndakabona ntaamu zyakutolwa kulwana kaunga kakajisi mumuni anguzu zya Leza. Mudima wakasinkila kubazunguluka; pele bakaima cakusimpa, kabazuminwa a Leza, kakumusyoma. Ndakababona kabanyongene; mpoona ndakabamvwa kabalilila kuli Leza cakumaninina. Masikati amasiku kulila kwabo tiikwakaima: ‘Kuyanda kwanu, mwe Leza, akucitike! Ikuti cingalemeka zina lyanu, amubabambile nzila yakufwutuka bantu banu! Amutuvwune kubantu batamuzibi batuzungulukide. Batubikkila kuti tufwe; pele kuboko kwanu kulakonzya kuleta lufutuko.’”2
GSAM 451.1“Mpoona ndakabona basololi baanyika kababuzyaane, alimwi Saatani abangelo bakwe kababelekesya kubazunguluka. Ndakabona cilembedwe, eeco zikozyanyo zyaco zyakamwaigwa mumabazu aasiyene aacisi, cipa mulawo wakuti ikuti basalala tabazumini kuleka lusyomo lwabo lusiyene, kuleka Nsabata, akubamba buzuba bwakusaanguna bwamvwiki, bantu balazumizigwa, kwainda ciindi cimwi, kubajaya.”3
GSAM 451Kupenzyegwa mu America
GSAM 451.2Aabo batukazya baamba kuti kupenzyegwa takukonzyi kucitika mucisi eeci, nkaambo Mulawo Mupati wa United States waamba kuti, ‘Nkuta ya Babambi ba Milawo tiiyobambi mulawo uujatikizya kubikka cikombelo, naa uukazya lwaanguluko lwakukomba.’ Alimwi, kuyungizya kuliceeci, ‘Lugwalo lwa Zyeelelo’ lwazibeela zinji zyacisi eeci lulakazya kubamba milawo yabukombi. Nokuba kuti baamba boobu, bantu besu bazumanana kwaambilizya Mulumbe wakucenjezya alimwi akuyandika kwakulibambila kutegwa tukaswaangane aluzwangano.
GSAM 451.3Mu 1863 kwakabambwa kabunga kakajisi makanze aakusandula Mulawo Mupati wa United States amilawo yacisi, kutegwa ikonzye kubelesyegwa kusungilizya bukombi. Mizeezo eeyi yakajana basikuyitobela cakufwambaana, alimwi njiisyo yakusungilizya bantu kucita ziluleme, kapati kujatikizya kubamba Buzuba bwa Nsondo, yakazumanana kutambulwa. Aboobo kupenzyegwa ncobeni kwatalika kale muzibeela zinji zyacisi, nokuya kwini kuzibeela zijisi milawo ya Buzuba bwa Nsondo iizumizya aabo babamba buzuba bumbi akaambo kakutobela manjezyeezya aabo. Bantu babikkwa muntolongo akaambo kakutabamba Buzuba bwa Nsondo.
GSAM 452Kujatwa Kuli 116
GSAM 452.1Ndalijisi mulongo uutondezya kujatwa kuli 116 kwa BaAdventist ba Buzuba bwa Musanu Abili mu America, kuzwa mumwaka wa 1878 kusikila mumwezi watatu wa 1896. Muli baaba, bali 109 bakajanwa amilandu. Banji babo bakabikkwa muntolongo kwamazuba aali 20 kusikila ku 60, alimwi bali mbuli 12 bakasungilizigwa kubeleka mukabunga kabaange basungwa amaketani antoomwe abasikujaana, babbi, abacizyalusowe bacita milandu mibyaabi kapati. Mumulandu uuli woonse, aabo bakababeteka bakazumina kuti bakali basicisi babotu kapati.
GSAM 452Kabunga ka Lwaanguluko Lwakukomba
GSAM 452.2Mubuzuba bwa 21 bwamwezi wamusanu abili, mu 1889, ku Battle Creek, Michigan, kwakabambwa kabunga kakaitwa kuti Kabunga ka Cisi ka Lwaanguluko Lwakukomba. Makanze aako akali kukazya milawo yabukombi, kumwaya luzyibo kubantu kujatikizya kuswaangana kuli kabotu akati kabukombi abulelo bwacisi, alimwi akugwasya aabo bapenzyegwa akaambo kakutobela manjezyeezya aabo. Kabunga aaka kakacita mulimo mupati wakumwaya mabbuku akumunikila bantu kujatikizya milimo yabo angozi zyaciindi eeco mucisi cesu. Ncobeni, kakacita mulimo mupati wakumwaya tucenjezyo tuli mu Mulumbe wa Ciyubunuzyo 14:9-12.
GSAM 452Lugwasyo Lwamapepa Aatali Aabukombi
GSAM 452.3Kupenzyegwa kwakali kucitwa cakanguzu kuli BaAdventist ba Buzuba bwa Musanu Abili muciindi eeco kwakabandikwa muzibalo zyabalembi bamapepa mbuli New York Sun, New York World, Chicago Inter Ocean, aamwi. Kwakazwa zibalo zyakaambaula cakuliiba kujatikizya kubula bululami kwakapenzyegwa munacisi wa United States akaambo kakumvwida manjezyeezya aakwe akubamba buzuba bwini bwakabikkwa mumulawo. Kwiinda muzibalo zyamapepa zili boobu, makani aaya akasika kubasikubala bali mamiliyoni. Mumwezi omwe buyo, kasimpe kapati ka Mulumbe wa Mungelo Watatu kakazibisigwa kubantu banji kwiinda baabo mbotwakakonzya kusikila mumyaka iinda ku 20.
GSAM 453Bukali bwa Muntu Bwasandulwa Kutembaula Mwami
GSAM 453.1Aboobo tulabona kuti kusoleka kwabantu kuimika mulimo wa Leza, akujana milawo iigwasyilizya Nsabata imwi iizwanganya ayeeyo iilailwa mumulawo wane, kwajalula nzila yakuti kasimpe kaunke ambele cakufwambaana kapati.
GSAM 453.2Notuyeeya nzyakacitwa mumyezi misyoonto kwiinda munzila eezyi, magwalo obilo alabwela cakanguzu mumizeezo. Limwi lyaamba kuti, ‘Tatukonzyi kucita cili coonse cikazya kasimpe, pele cikagwasyilizya kasimpe;’4 Alimwi limbi lyakuti, ‘Ncobeni bukali bwa muntu buyookutembaula; bukali busyaala uyookabusinkila.’5
GSAM 453Busyinsyimi Bujatikizya Milawo ya Buzuba bwa Nsondo
GSAM 453.3Mu Bukamboni Nambala 32, ibwakasindikwa mu 1885, muli majwi aamba mbwaikazumizyigwe milawo ya Buzuba bwa Nsondo mu United States. Aamba kuti: ‘Kutegwa bayandwe abantu akugwasyilizigwa, basikubamba milawo bayoozumina kulomba mulawo wa Buzuba bwa Nsondo.’6 Atulange-lange kwaciindi cisyoonto mbocakazuzikizyigwa kale.
GSAM 453Mulawo wa Citondezyo ca Nyika Yoonse
GSAM 453.4Mu 1892, kwakabikkwa kulomba ku Nkuta ya Babambi ba Milawo cakuti ikazye kujalulwa mu Buzuba bwa Nsondo kwa Citondezyo ca Nyika Yoonse cakali kuyocitwa ku Chicago, Illinois, kuzwa mumwezi wamusanu kusikila mumwezi wakkumi wamwaka ooyo. Mulawo uuli boobu wakazumizyigwa mubuzuba bwa 19 bwamwezi wamusanu abili, mu 1892, akaambo kakusungilizigwa mbuli mbokwakasyinsyimwa atala aawa. Alimwi tuyeeye kuti eeci cakali ciindi cakutaanguna Nkuta ya Babambi ba Milawo ya United States yaku America ya Kunyika njoyakabamba mulawo kujatikizya makani aa Nsabata.
GSAM 453.5Zikombelo zyakatuma milongo mipati yamazina, magwalo aakulomba, amulumbe yamaweele. Tiizyakali buyo kulomba ku Nkuta ya Babambi ba Milawo, pele zyakasalazizya caluyando (?) kubabambi ba milawo kuti, ‘Tulilezya swebo beni, alimwi umwi aumwi kuli bamwi, kuti kuzwa lino kuya ambele tuyookaka kuvotela naa kugwasyilizya muntu uuli woonse wakabunga ka Nkuta ya Babambi ba Milawo, kabe museneta naa mwiminizi wabantu, kuti ajane mulimo naa cibaka cili coonse cakusyomezegwa, ikuti avotele lugwasyo lumwi luyungizyidwe lwa Citondezyo ca Nyika Yoonse, ikuti talubelesyi nzyeelelo zyaambwa muzisaluzyo eezyi.’ Nzyeelelo eezyi zyakali zyakuti Citondezyo cijalwe mu Buzuba bwa Nsondo.
GSAM 454Majwi Aakaambwa mu Nkuta ya Babambi ba Milawo, 1892
GSAM 454.1Mbuli cikozyanyo camajwi aakaambwa mu Nkuta ya Babambi ba Milawo ciindi mulawo nowakazumizyigwa, amubale aatobela:
GSAM 454.1‘Ninga ndayanda kubona kukaka ooku kakulembedwe cabuuya-cabuuya, kakubikkwa ambele a Nkuta ya Babambi ba Milawo ya United States. Amukulembe. Ino munga mwakulembe biyeni? ... Amukubikke mumajwi, ikuti naa mulajisi busicamba; amukugwasyilizye, ikuti naa mulajisi busicamba; ino mbalinga baabo bakakuvotela banga bakaboola alimwi kuno? Ndilangila kuti kunyina naaba omwe. Mulibikka mungozi ikuti mwakukazya.’
GSAM 454Kulisumpula kwa Cikombelo
GSAM 454.2Aabo bakalomba ku Nkuta ya Babambi ba Milawo akukonzya kuti mulawo ooyu uzumizyigwe, bakacibona kuba kuzunda kupati mumakanze aabo aamilawo yabukombi. Eeci cilisalede, nkaambo umwi wabapaizi aabo bakazibidwe kapati, mumwaambausi ku Pittsburg, Pennsylvania, cakali canainda kucitika eeci, wakaamba kuti:—
GSAM 454.3‘Kuti cikombelo cilijisi nguzu kutubunga tupati twamakani aacisi naa twabulelo kwatondezyegwa cabuuya-cabuuya mumakani aaya aacitwa sunu-sunu aa Citondezyo ca Nyika Yoonse. Nkuta ya Baseneta ya United States, kabunga kali atala kapati mucisi, yakaswiilila ijwi lyabukombi akuzumizya mulawo wakupa $5,000,000 ku Citondezyo ca Nyika Yoonse, yacibikkila mulawo uukazwa kucikombelo wakuti milyango ya citondezyo eeco cipati itaijalulwi mu Buzuba bwa Nsondo. Eeci cintu cibotu cipati cipa Munakristo kuyeeya kuti ikuti eeci cilakonzya kucitwa, azyalo zimwi zintu ziyandika zilakonzya kucitwa. Cikombelo cilazumanana kujana nguzu, alimwi ijwi lyaco liyoomvwika kanji kapati kumbele kwiinda kaindi.’
GSAM 454.3Aboobo tulabona Bukamboni oobo bwakapegwa mu 1885 mbobwakazuzikizyigwa alimwi mbobuzumanana kuzuzikizyigwa.
GSAM 455Lukamantano lwaba Katolika aba Protestanti
GSAM 455.1Kujatikizya makani aaya, tuyooamba busyinsyimi bumbi bwakapegwa mu 1885, ibujanika alimwi mu Bukamboni Nambala 32:—
GSAM 455.2‘Ciindi Buprotestanti nobuyootambika janza lyabo kwiinda aacibwengo kujata janza lyanguzu zyaku Roma; ciindi nobuyootambika janza kwiinda aacilindi cilamfwu kujatana maanza abukombi bwamizimu; ciindi cisi cesu, akaambo kanguzu zyalukamantano oolu lwazintu zitatu, nociyookaka njiisyo imwi aimwi ya Mulawo Mupati waco mbuli bulelo bwa Buprotestanti obusalelelwa abantu, alimwi akubamba nzila yakumwaya mabeji akupusikwa kwapapa, eelyo tulakonzya kuzyiba kuti ciindi casika cakwakubeleka kwa Saatani cakugambya, alimwi kuti mamanino aafwafwi.’7
GSAM 455.3Kutegwa tutondezye cibeela cakutaanguna cabusyinsyimi oobu mbocizuzikizyigwa kale, tuyandika buyo kulanga zintu zicitika mpotuli. Amubone ba Protestanti, bapaizi abantu buyo, mbobayanda kuyandwa aba Katolika, kababaita kuti baboola kutubunga twabo, azimwi. Kuyeeyegwe kuti mu 1885, ciindi Bukamboni oobu nobwakapegwa, kwakunyina naaceya cikozyanyo canzyotubona lino kujatikizya eeci.
GSAM 455.4Kutegwa nditondezye ba Protestanti mbobatambika janza kuyanda lugwasyo lwabasikutobela papa, ndajola majwi aali mu Kansas City Star (Missouri), yabuzuba bwa 18 bwamwezi watatu, mu 1896.
GSAM 455Ba Metodista a Buzuba bwa Musantu Patrick
GSAM 455.5Mwaambausi wakapegwa mu Ŋanda ya Nyimbo a Zisobano ya Coates, ku Kansas City, Missouri, mu Buzuba bwa Musantu Patrick, mubuzuba bwa 17 bwamwezi watatu, mu 1896, a Dokotela Mitchell, mupaizi wacikombelo ca Metodista cipati ku Kansas City. Star yaamba cibeela cimwi camwaambausi ooyu kuti cakali ‘kasobano kasyoonto kakukankama.’ Dokotela Mitchell wakawomwa manja kapati naakaamba kuti:—
GSAM 455.6‘Kuyumya moyo akusalulula bamwi ngumwana wakutazyiba. Tulayumya myoyo akusalulula nkaambo tatubazyibi kabotu basimukobonyina besu. Swebo ba Protestanti twakayiisyigwa kusyoma zintu zitakonzyi kwaambwa kujatikizya ba Katolika. Ba Katolika bakayiisyigwa kusyoma zintu zitakonzyi kwaambwa kujatikizya ba Protestanti. Lino tulabona mizeezo yesu iibisika kujatikizya bamwi notuswena kusikila mpotukonzya kulangilana mumeso akujatana maanza; kuti buyo katwaziibene kapati, inga twayandana kapati. Twakalikkalila akuzumanana kujanina bamwi zilubo. Zyuusyoni kubatobeli ba Kristo uulongezyedwe. Banakristo boonse bakawununwa abulowa bubotu bumwi; tulagwasyilizigwa aluzyalo lwa Leza lomwe, alimwi tulangila kusika kujulu komwe. Amumvwe, bakwesu, cinga caba cibotu kuti tuzyibane kuno ansi.’
GSAM 456.1Star yazumanana kuti:—
GSAM 456.2‘Eelyo Dokotela Mitchell wakapiluka kulanga ba Taata Dalton [mupaizi wa Katolika] ibakakkede musyule lyakwe. Wakatambika janza akuti, “Mukwesu Dalton, aali janza lyangu.” Ba Taata Dalton bakanyamuka akujata janza ilyatambikidwe, alimwi Dokotela Mitchell naakali kubawuzya janza wakaamba kuti, “Cinga caba zyuusyoni kapati kuti, nikwakainda kukkala ciindi cilamfwu boobu mudolopo lyomwe ansi pano, tukayandike mungelo kuti akatuzibisye kujulu. Atuzyibane ansi pano.” Bantu bakawoma manja, alimwi ba Taata Dalton nobakamana kukkala ansi, Dokotela Mitchell wakazumanana amwaambausi wakwe.’
GSAM 456Cintu Cipati Cakusala Makani
GSAM 456.3Tujola majwi aazwa mulugwalo lumbi lwakalembwa ku Melbourne, Australia, mubuzuba bwa 18 bwamwezi wabili, mu 1892:
GSAM 456.3‘Kujulu koonse kwatondezyegwa kulindime kakulanga zintu mbuzyunzuluka. Ciindi ciyandika cakusala ciyootondezyegwa muluzwangano lupati ilwabweza ciindi cilamfwu kujatikizya bulelo bwa Leza ansi pano. Cintu cipati cakusala makani ciyoocitika, alimwi cakufwambaana ncobeni.’
GSAM 456‘Cisi Cacinakristo’ ca Mubetesi Brewer
GSAM 456.4Nikwakainda mazuba aali 11 kuzwa lugwalo oolu nolwakalembwa, alimwi kalutanakusika ku United States, kwakacitika cintu ico ba Protestanti aba Katolika boonse ncoamba kuti ncakasala nzila yakumbele yacisi eeci. Ndaamba cisaluzo ca Nkuta Mupati Kapati ya United States cakuti, ‘Eeci ncisi cacinakristo,’ icakaambwa mu 29 wamwezi wabili a Mubetesi Mupati Brewer. Mbubwenya mbotwatondezya kale, mu 19 wamwezi wamusanu abili wamwaka omwe buyo, kwakazumizyigwa Mulawo Wakujala Citondezyo ca Nyika Yoonse mu Buzuba bwa Nsondo. Bapaizi bakalomba cakanguzu kuti mulawo ooyu uzumizyigwe, bakakakatizya makani aabo bakati, nkaambo Nkuta Mupati Kapati yakaamba kuti eeci ncisi cacinakristo, aboobo ncobeni Nsabata yacinakristo yeelede kukwabililwa kutegwa itasampawulwi. Alimwi kabunga ka Kusandula Cisi kakayeeya boobu. Nkaambo eeci ncisi cacinakristo, ceelede kuzumina Leza amilawo yakwe mbuli ntalisyo yabulelo, azimwi. Ncobeni cintu cipati cakusala makani cakacitika muluzwangano oolu lwakumamanino, ‘alimwi cakufwambaana ncobeni.’
GSAM 457Basyinsyimi Bakaindi
GSAM 457.1Kujatikizya Mibono ya Musyinsyimi iyakapegwa babelesi ba Leza, basyinsyimi, kwakali kulibonya misyobo yobilo. Umwi wakaitwa kuti ‘Mibono Iijaluka,’ nkokuti iyaakapegwa muntu kabantu balakonzya kumubona kali mumubono; alimwi umbi wakaitwa kuti ‘Mibono Yamasiku.’ Mibono yakutaanguna yaambwa muli 1 Samuele 3:1, mpotujana zyakacitikila mwana Samuele mumajwi aaya: ‘Ijwi lya Mwami lyakali kuyandika kapati mumazuba aayo; kwakunyina Mubono Uujaluka.’
GSAM 457Mibono Iijaluka
GSAM 457.2Wakali Mubono wa Musyinsyimi wamusyobo ooyu (Mubono Uujaluka) janza lya Mwami nolyakali aatala amusyinsyimi Ezekieli. Baalu ba Juda kabakkede ambele lyakwe, bakamubona kali mu Mubono Uujaluka.8 Acindi cimbi musyinsyimi Daniele wakatolwa mu Mubono wa Musyinsyimi kali akati kabeendelezi ba Kaldeya. Kuti bakacaala, inga bakamubona kali mumubono, pele, muciindi caboobo, ‘kujaja kupati kwakabajata, aboobo bakatija kuyoojuuba.’9
GSAM 457Mibono ya Musyinsyimi Yamasiku ya Mrs. White
GSAM 457.3Mibono ya Musyinsyimi yakumatalikilo ya Mrs. White yoonse yakali Mibono Iijaluka. Kuzwa mu 1884, musyobo wamibono wakacinca kujatikizya eeci, nkaambo lino njeyo iitwa mu Magwalo kuti ‘Mibono Yamasiku.’ Tiiloto buyo pe, pele mungelo omwe buyo uumweka ulaboneka, kamupa lwiiyo mbuli mumyaka yakainda mu Mibono Iijaluka. Zikozyanyo zinji ‘zya Mibono Yamasiku’ zyalembwa mu Bbaibbele, mbubonwa cakuliiba kwiinda mukubala Matalikilo 46:2; Daniele 2:19; 7:13; Milimo 16:9; 18:9; 23:11; 27:23-25.
GSAM 458.1Mu Mibono ya Musyinsyimi eeyi yamasiku ya Mrs. White, kwakapegwa busyinsyimi bunji buyandika, ibwakazuzikizyigwa kabotu-kabotu, mbubwenya mbotwaamba kale. Lino ndiyoolanga-langa imwi mibono yamazuba aamasyoonto aaya.
GSAM 458Kulonga Kuya ku Washington
GSAM 458.2Mu 1893, Mrs. White wakaamba kuti:
GSAM 458.2‘Milimo minji kapati lino ilabunganizyigwa ku Battle Creek. Kuti milimo eeyi yakaandaanizyigwa akubikkwa mumadolopo aambi, uko mumuni aluzyibo nkukunga kwalongezya busena bumbi, inga ceendelana anzila ya Leza. Mwami tayandi Jerusalemu wabili ku Battle Creek. Kuyooyandika kusandula kupati akucinca akulonzya zibelesyo azibaka zyamilimo, ikuti luyando lwa Leza lwacitwa.’
GSAM 458.3Ku Mubungano Mukulu ku Oakland, California, mumwezi watatu wa 1903, wakaamba kuti:
GSAM 458.3‘Kwamyaka minji bantu besu bapeegwa kucenjezya kwakuti, Amuzwe mu Battle Creek. Pele akaambo kamilimo minji yakabambwa ooko, kwakali kubayubila kucaala, alimwi bantu tiibakakonzya kubona ncobakeelede kulonga.’
GSAM 458.4‘Kukumbula mubuzyo wabuzyigwa kujatikizya kukkala kubusena bumbi, ndaamba kuti, Inzya. Maofesi aa Mubungano Mukulu amulimo wakusindikila azilonzegwe kuzwa ku Battle Creek. Tandizi busena mpobuyoba, kuti nku Nkombelo ya Lwizi Lupati lwa Atlantiki naa nkumbi. Pele eeci ndiyooamba: Mutakabikki bbwe naa njerwa ku Battle Creek kuti muyakulule alimwi ofesi ya Review ooko. Leza ulijisi busena bubotu kwiinda aawo.’
GSAM 458.5Nobakamvwa lwiiyo oolu, mubungano wabasikuzumina wakavota kuti ‘maofesi aa Mubungano Mukulu alonzegwe kuzwa ku Battle Creek, Michigan, kuya kubusena bumwi ku Nkombelo ya Lwizi Lupati lwa Atlantiki.’
GSAM 459.1Munkuta ya Mubungano Mukulu yakabambwa ku Battle Creek, musyule lyakuswaangana kwa Mubungano Mukulu, kwakavotelwa kuti ‘tulagwasyilizya kubikka maofesi mapati aa Mubungano Mukulu afwafwi a Dolopo lya New York.’ Aboobo kwakasalwa komiti mpati kuti iyandaaule busena bukonzya kubelesyegwa. Komiti yakazibisya makanze aabo kuli Mrs. White, yakamubuzya kuti wakajisi mumuni uumbi wakubapa na. Mukukumbula wakaamba kuti:—
GSAM 459.2‘Mwami atugwasye kuti tweende caluzyibo akupaila. Ndilizi kuti ulayanda kuti tuzyibe, alimwi cakufwambaana ncobeni, mpotweelede kubikka ŋanda yesu yakusindikila. Ndilizyiba kuti nzila iikke itajisi ngozi njakuba libambilide kulonga ciindi cini ikumbi nolitenda. Atupaile kuti atusololele. Watondezya cakutusololela kuti ulayanda kuti tuzwe mu Battle Creek....
GSAM 459.3‘New York ulayandika kubelekelwa, pele kuti ŋanda yesu yakusindikila yelede kubikkwa ooko tandikonzyi kwaamba. Nsilangi mumuni ngundakatambula kuti ulisalede cakulinga kuti ndigwasyilizye kulonga ooku.’
GSAM 459.4Nikwakainda masondo asika afwafwi aabili kabayandaula mu Dolopo lya New York amumadolopo alizungulukide, komiti yakakachilwa kujana busena bweelela ŋanda yakusindikila. Muciindi eeci kwakaboola lugwalo lwalembedwe buzuba bwa 30 bwamwezi wamusanu, umo Mrs. White mwakaamba kuti:—
GSAM 459.5‘Bakwesu nobayandaula busena bwa ŋanda yakusindikila ya Review and Herald, beelede kuyandaula Mwami cakusinizya. Beelede kweenda cakucenjelela kapati, kulangila, akupaila, alimwi kabainduluka kuyeeya kubula nguzu kwabo beni. Tatweelede kusyoma kubeteka kwabantu. Tweelede kuyandaula busongo mbwapa Leza....
GSAM 459.6‘Kujatikizya kubikka cibaka camulimo eeci mu New York, ndeelede kwaamba kuti, Amucenjelele. Tandigwasyilizyi kuti cibe afwafwi a New York. Tandikonzyi lino kupa twaambo twangu toonse, pele ndilizi kuti busena buli boonse ibutola musinzo uutazulili mailo aali 30 kuzwa kudolopo eelyo bulayooba afwafwi kapati. Amwiiye zintu zizungulukide busena bumbi. Ndilizi kuti bubotu bwa Washington, D.C., bweelede kulangisisyigwa.
GSAM 460.1‘Tatweelede kubikka cibaka camulimo eeci mudolopo naa mumunzi uuli ankombelo yadolopo. Ceelede kubikkwa kumasi, uko nkocikonzya kuzungulukwa aanyika.’
GSAM 460Busyinsyimi Bwakuyoopegwa Busena Abweeme Buba-uba
GSAM 460.2Komiti kajisi luzyibo oolu yakatalika kupaila akuyandaula busena afwafwi a Washington, eelyo kwakaboola lugwalo lwatatu lwakajisi lwiiyo oolu:
GSAM 460.2‘Twakali kupailila mumuni kujatikizya busena bwamulimo wesu ku Buzwezuba, alimwi mumuni waboola kulindiswe munzila iisalede kapati. Ndapegwa mumuni uusalede wakuti tulayoobikkilwa busena bwakugula, obwabelekelwa mali manji abantu bakajisi mali ngobakakonzya kubelesya cakuliiba. Beenya mbaanda eeyi mipati balafwa, naa maano aabo alatolwa acintu cimbi, alimwi busena oobo bulabikkwa kumalikilo abweeme buli ansi kapati....
GSAM 460.3‘Kuzwa kumumuni ngundakapegwa, ndilizi kuti, kwaciindi eeci, maofesi mapati aa Review and Herald aeelede kuba afwafwi a Washington.’
GSAM 460Busena Bwakasyinsyimwa Bwajanika
GSAM 460.4Komiti kajisi lugwalo oolu mumanza, yakatalika kuyandaula busena mu Cibeela ca Columbia, pele kunyina nyika yakakonzya kujanika abweeme busyoonto kwiinda madola aali 1,000 aa eka imwi. Kumamanino bakazibisigwa Takoma Park. Aatobela ngomulumbe wakomiti:—
GSAM 460.5‘Twakajana cibeela canyika icakali mbuli maeka aali 50, kunze buyo lya Cibeela, pele mukati kamilalo yadolopo lya Takoma Park, icotwakakonzya kugula amadola aali 6,000, nkokuti amadola aali 120 aa eka imwi. Twakalangisisya kapati busena oobu. Twakajana kuti myaka imwi musyule bwakasalwa amusilisi waku Boston kuba busena bwaŋanda yakusilisizya. Waambwa kuti wakabelesya madola asika ku 60,000 mukugula busena oobu akubusalazya kuzisamu zisyoonto zyoonse, zipondo, azisapi. Mapenzi aamali akamukasya kuzuzikizya makanze aakwe, alimwi nyika eeyi yakatolwa amwaalumi wakajisi lugwalo lwacikwelete cakajisi nyika eeyi mbuli cisimikizyo, kwakamubweza madola aali 15,000.
GSAM 461.1‘Bantu ba Takoma Park, bakayimininwa amusololi wadolopo alimwi abamwi baalumi basololi, bakatutambula caluyando kapati kubusena oobu, alimwi bakatusinizya kuti bayookamantana andiswe caluyando mukuzuzikizya makanze esu.
GSAM 461.2‘Mukweenda kwesu koonse akuyandaula, tiitwakajana busena bumbi ibwakazuzikizya majwi aa Bukamboni boonse mbuli oobu. Tulasyoma kuti kusololela kwa Leza kwatuzwezya kubusena nkwayanda kuti tukkale.’
GSAM 461.3Mbuli mbotwabona kuzuzikizyigwa kunji kwa Bukamboni bwatondezyegwa mucibalo eeci amuzibalo zyakainda, ‘atusyome Mwami Leza wesu, aboobo tusinizyigwe; alimwi tusyome musyinsyimi wakwe, aboobo tuzwidilile,’ kutegwa tulibambile zintu zicili kumbele, alimwi zitatuswaangani katutazizi.