Ndzhima 10 — Xirilo xa Xikarhi ka Vusiku

GSAM 160.1“Exikarhi ka vusiku ku twakale rito leri nge, Waswivo, mukon'wana wa ta; humani mi ya hlangana na yena. Kutani vanhwanyana volavo hinkwavo va pfuka, va lulamisa swivoni swa vona.”¹

GSAM 160.2Se hi vulavurile hi nkarhi wa ku hlwela lowu kombisiweke eka xifaniso lexi xa “vanhwanyana va khume,” naswona sweswi hi ta nyika nyingiso wo hlawuleka eka xiphemu xa xona lexi boxiweke eka tsalwa leri nga laha henhla, lexi thyiweke hi vanhu va Va-Adventista vito ra “Xirilo xa le Xikarhi ka Vusiku.” Mutsari un'wana la tivekaka hi mhaka leyi, eka magazini lowu vuriwaka Midnight Cry, hi ti 3 Nhlangula, 1844, u te:—

GSAM 160.3“Kambe hi nghenise ku yini eka vusiku lebyi byo rindza? Hikuva hi sungurile xivono [xivono xa masiku ya magidi mambirhi na madzana manharhu] hi ximun'wana, ematshan'weni ya xixikana, hi 457 B.C. Hi tsandzekile ku fika laha a hi fanele ku ya kona hi tin'hweti ta tsevu na masiku ma nga ri mangani ku tlula. Swi hi nghenisile eka vusiku byo rindza, bya tin'hweti ta tsevu.”

GSAM 160.4Mutsari un'wana, S. S. Snow, eka Cry ya Mhawuri 22, 1844, loko a vulavula hi masiku ya magidi mambirhi na madzana manharhu, u te:—

GSAM 160.5“Ma sungurile hi ku humesiwa ka xileriso ku pfuxeta ni ku aka Yerusalema. Xileriso lexi xi endliwile ro sungula hi Kiyere, xi pfuxetiwa hi Dariyo, naswona xi hetisisiwa hi Artaxerxes Longimanus hi lembe ra vunkombo ra ku fuma ka yena. Xi hangalasiwile naswona xi sungule ku tirha hi xixikana xa lembe ra 457 B.C., loko Esera, a fike eYerusalema hi voko lerinene ra Hosi, a pfuxa mfumo wa Vayuda, a hlawula valawuri na vaavanyisi, naswona a sungula ku aka rirhangu.”²

GSAM 160.6Tanihi leswi nkarhi wa xivono a wu ri malembe ya magidi mambirhi na madzana manharhu lama hetisekeke, a swi ta lava lembe hinkwaro ra 457 na lembe hinkwaro ra 1843 ku endla malembe ya magidi mambirhi na madzana manharhu, naswona loko xileriso xi nga humanga ku fikela n'hweti ya vunkombo ya 457 B.C., a swi dyondzisiwa leswaku nkarhi wolowo a wu nga ta hela ku fikela n'hweti ya vunkombo ya 1844. Tanihi leswi ku xixima siku ra vukhume ra n'hweti ya vunkombo a swi vonaka ku ri xiendlakalo lexi a xi fungha masungulo ya nkarhi wolowo, swi tano na swona swi kombisiwile hi ku hetiseka leswaku hi siku ra vukhume ra n'hweti ya vunkombo (hi nkarhi wa Vayuda), hi ti 22 Nhlangula, 1844, masiku ya 2300 a ya ta hela, naswona nkarhi a wu ta fika wa leswaku vukwetsimelo byi basisiwa. Vumbhoni hinkwabyo lebyi tirhisiweke ku seketela ku hela ka nkarhi hi 1843 a byi tirha hi matimba yo ringana eka ku hlayela ka 1844, naswona swi va nyika vutiyiseki bya leswaku a va kume nhlamulo leyi a yi vonaka yi tiyisekile ya xivangelo xa ku tshoveka ka timbilu ta vona. Mukhuva lowu Va-Adventista va tiviseke ha wona “Xirilo xa le Xikarhi ka Vusiku xa ntiyiso,” hilaha a xi vuriwa hakona hi nkarhi wolowo, a wu nge kombisiwi kahle ku tlula ku tshaha eka matsalwa ya lava a va ri eku tirheni swinene hi nkarhi wolowo.

GSAM 161“Humani Mi Ya Hlangana Na Yena”

GSAM 161.1Eka Cry ya ti 3 Nhlangula 1844, a ku ri na xitsalwana lexi tsariweke hi George Storrs, ehansi ka nhloko-mhaka leyi nge, “Humani Mi Ya Hlangana Na Yena,” laha a vuleke leswi:—

GSAM 161.2“Ndzi teka xitsalo xa mina hi mintlhaveko leyi ndzi nga si tshamaka ndzi yi twa. Handle ko kanakana, emiehleketweni ya mina, siku ra vukhume ra n'hweti ya vunkombo ri ta vona ku humelela ka Hosi ya hina Yesu Kreste emapapeni ya tilo. Hi le masikwini ma nga ri mangani ku suka eka xiendlakalo xexo—nkarhi wo chavisa eka lava nga lunghekelangiki, kambe wa ku vangama eka lava va lunghekeleke.

GSAM 161.3“‘Waswivo, Muteki wa ta’ lembe leri; ‘humani mi ya hlangana na yena.’ Hi herile hi tikereke ta vito ntsena ni vanhu hinkwavo vo homboloka, handle ka laha xirilo lexi xi nga ta va khumba kona. Ntirho wa hina sweswi i ku pfuxa ‘vanhwanyana lava tekeke swivoni swa vona va huma ku ya hlangana na muteki.’ Hi kwihi sweswi? ‘Loko xivono xi hlwela, xi rindzele.’ Xana a hi yona nhlamulo ya hina ku sukela hi Nyenyankulu kumbe Dzivamisoko lowu hundzeke?—Ina. Ku humelele yini loko Muteki a ha hlwela?—Vanhwanyana hinkwavo va khudzehele va etlela, a hi swona? Marito ya Kreste a ma tsandzekanga; naswona ‘Titsalwa a ti nge tshoveki.’ A swi pfuni nchumu ku tiendla onge a hi pfukile; a hi etlele vurhongo, ku nga ri eka mhaka ya ku ta ka Kreste, kambe eka nkarhi wa kona. Hi nghenile eka nkarhi wa ku hlwela; a hi nga tivi ‘nkarhi wo leha ku fikela rini’ lowu a wu ta hlwela, naswona eka mhaka leyi hi etlele vurhongo. Van'wana va hina va vurile va ri karhi va etlele, ‘Mi nga ha veki nkarhi wun'wana!’ kutani hi etlele. Sweswi xiphiqo i ku hi pfuxa. Hosi, pfuna, hikuva mpfuno wa vanhu a wu pfuni nchumu. Vula hi wexe, Hosi. O, onge ‘Tatana’ sweswi a nga ‘tivisa’ nkarhi.

GSAM 162Exikarhi ka Vusiku bya Rungula

GSAM 162.1“Nkarhi wo rindza wu ta heta nkarhi wo tanihi kwihi?—I hafu ya lembe. U swi tiva njhani?—Hikuva Hosi ya hina yi vula leswaku, ‘exikarhi ka vusiku,’ loko muteki a ha hlwela. Xivono a xi ri xa ‘2300 wa madyambu-nimixo,’ kumbe masiku. ‘Madyambu,’ kumbe vusiku, i hafu ya rin'we ra masiku wolawo ya vuprofeta, naswona, hikokwalaho, i tin'hweti ta tsevu. Wolowo i nkarhi hinkwawo wa ku rindza. Ku rila loku ka matimba ka nkarhi wa sweswi ku sungule kwalomu ka le xikarhi ka Mawuwani, naswona ku hangalakile hi rivilo lerikulu ni matimba, naswona ku fambisana ni vumbhoni bya Moya, lebyi ndzi nga si tshamaka ndzi byi vona loko ku riliwa a ku ri ‘1843.’ Sweswi hi ku kongoma i marito lama nge, ‘Humani mi ya hlangana na yena.’ Ku na ku tshika hinkwaswo leswi a ndzi nga ehleketanga leswaku swi nga voneka. Loko ririlo leri ri khoma mbilu, varimi va tshika mapurasi ya vona, ni swimilani swa vona. Ku na ririlo leri nga ni matimba ni mihloti, ni ku nyiketela ka hinkwaswo eka Xikwembu, loku ndzi nga si tshamaka ndzi ku vona. Ku na ku tshemba ntiyiso lowu loku ku nga si tshama ku twiwa eka ririlo leri hundzeke, hi xiyimo lexi fanaka, ni ku rila loku nga ni ku vangama loku nyanganyaka loku hundzaka ku twisisa hinkwako handle ka lava va ku tweke.

GSAM 162.2“Eka ntiyiso lowu wa sweswi, mina, hi tintswalo, ndzi tiyimisela ku veka hinkwaswo ekhombyeni, naswona ndzi twa leswaku ku kanakana ha wona swi ta va ku khunguvanyisa Xikwembu ni ku tisungulela ‘ndzoviso lowu hatlisaka.’ Ndzi khorwisekile leswaku sweswi ‘un'wana ni un'wana la lavaka ku ponisa vutomi bya yena,’ laha ku rila loku ku endliweke hi ku lulama, hi ku pfumelela eka ‘loko swi nga ta,’ kumbe hi ku chava ku tinyiketela eka ntiyiso lowu, ‘u ta lahlekeriwa hi vutomi bya yena.’ Yi lava ripfumelo leri fanaka leri yiseke Abrahama ku nyiketa Isaka, kumbe Nowa ku aka byatso, kumbe Loti ku suka eSodoma, kumbe vana va Israyele ku yima vusiku hinkwabyo va rindzele ku huma ka vona eEgipta, kumbe Daniyele ku nghena ekheleni ra tinghala, kumbe Vaheveru vanharhu exitikweni xa ndzilo. A hi ehleketa leswaku a hi ta nghena emfun'weni handle ka ndzingo wo tano wa ripfumelo, kambe ndzi kholwa leswaku a hi nge ngheni handle ka wona. Ntiyiso lowu wo hetelela wu tisa ndzingo wo tano, naswona a ku na un'we la nga ta ringeta handle ka lava va tiyimisaka ku tekiwa tanihi swiphunta, vahlanyi, kumbe xin'wana ni xin'wana lexi Vasodoma va le mahlweni ka Ndhambi, kereke leyi nga hisekiki, kumbe vanhwanyana lava etleleke va rhandzaka ku va hehlela xona. Nakambe ndzi nga huwelela, ‘Balekela vutomi bya wena;’ ‘U nga languti endzhaku ka wena;’ ‘Tsundzuka nsati wa Loti.’”

GSAM 163Ribye leri Anameke ra Storrs

GSAM 163.1Eka Midnight Cry xa Nhlangula 10, 1844, ku humelele, ku suka eka xitsalo xa George Storrs, leswi landzelaka, ehansi ka nhloko-mhaka leyi nge, “Makumu,” kambe swi vuriwa hi Va-Adventista, “Ribye leri nga ni Vuandlalo byo Ringana ra Storrs”:—

GSAM 163.2“Xana hi nga lunghekela njhani siku rero?—Pfumelani ntiyiso wa Xikwembu, mi tlhela mi tshembela eka wona hi ripfumelo leri tiyeke leri dzunisaka Xikwembu. Hi fanele ku va ni xiyimo lexi fanaka xa mianakanyo lexi a hi ta va na xona loko a hi tiva leswaku hi ta fa hi siku rero, ku tinyiketela loku fanaka hi ku hetiseka eka Xikwembu ni ku fa eka misava.

GSAM 163.3“A ndzi nge swi koti ku hlamusela kahle leswi ndzi vulaka swona ku tlula ku ehleketa hi ribye leri anameke leri kulu exikarhi ka lwandle. Ku endliwe xitshembiso hi hosana yo vangama ni ya matimba leswaku hi nkarhi lowu vekiweke u ta rhumela xikepe lexi fambisiwaka hi njhini ya mati yo vila xo saseka ku yisa vanhu hinkwavo lava a nga ta va kuma kona lava nga ni vumbhoni bya leswaku va tshembile rito ra yena hi ku hetiseka, etikweni ro vangama. Vo tala va ringeta ku ya eribyeneni. Van'wana, loko se va hlayisekile ehenhla ka ribye, va tsema ntambhu, naswona swikwekwetsu swa vona leswi va fikeke ha swona swi famba na mati swi va siya, naswona a va ha swi languti, kambe va langutele ku fika ka xikepe lexi fambisiwaka hi njhini ya mati yo vila. A va kanakani hi ntiyiso wa xitshembiso, naswona va veka hinkwaswo ekhombyeni hikwalaho ka xona. Van'wana lava taka va ehleketa leswaku swi enele ku va ehenhla ka ribye. Kambe a va lava ku va ‘vo tlhariha’ naswona va nga teki khombo ro anama ngopfu.

GSAM 164.1“‘Hi ku ya hi ripfumelo ra wena swi va tano eka wena’ a swi twakale emahlweni ka nkarhi lowu xikepe lexi fambisiwaka hi njhini ya mati yo vila a xi languteriwile. Siku ra fika. Lava va nga na vutlhari, kumbexana, va kunguhata ku ntshunxa swikwekwetsu swa vona, va swi tshika swi famba hi mati, loko vo vona xikepe lexi fambisiwaka hi njhini ya mati yo vila xi ta. Xi vonaka; kambe sweswi se swi hundzeriwile ku ntshunxa swikwekwetsu swa vona handle ko voniwa; naswona, vutlhari byolebyo byi vula leswaku sweswi a va fanelanga ku tshika swikwekwetsu swa vona swi famba hi mati va nga si tiyiseka leswaku a va hoxisanga hi xikepe lexi taka. Sweswi xi tshinela swinene lerova va nga ha koti ku ntshunxa handle ko voniwa.

GSAM 164.2“Xikepe lexi fambisiwaka hi njhini ya mati yo vila xi fika eribuweni ra ribye. ‘Xikombiso i yini xa leswaku a mi tshembile hi ku hetiseka xitshembiso xa ku fika ka xikepe lexi fambisiwaka hi njhini ya mati yo vila?’—‘Swikepe swa hina swi ntshunxiwile, naswona swi fambile ematini swi suka eka hina, lerova a hi nga ta swi kota ku fika etikweni, naswona a hi ta va hi lovile loko xikepe lexi fambisiwaka hi njhini ya mati yo vila a xi nga fikanga, hikuva i ribye leri ku nga riki na xikepe xin'wana lexi tshamaka xi hundza eka rona.’ ‘Swo ringana,’ ku huwelela mufambisi wa xikepe lexi fambisiwaka hi njhini ya mati yo vila; ‘nghenani exikepeni; ku tshemba ko tano a ku nge tshuki ku tshoveka timbilu.’

GSAM 164.3“Lava a va bohelerile swikwekwetsu swa vona eka ribye sweswi va hlengeleta va lwela ku nghena exikepe lexi fambisiwaka hi njhini ya mati yo vila. Mufambisi u vutisa, ‘Swikwekwetsu leswi ndzi swi vonaka swi boheleriwe eka maribye kwalaho swi vula yini, kumbe lawa tingoti ta swona ti tsemiweke ntsena ku sukela loko ndzi sungula ku vonaka?’ Va hlamula, ‘A hi ehleketa leswaku hi ta va na vutlhari, leswaku loko xikepe lexi fambisiwaka hi njhini ya mati yo vila xi nga fiki, hi ta va na swilo swo hi pfuna ku tlhelela etikweni.’ ‘Kutani mi tilulamisele nyama,’ ku huwelela mufambisi, ‘xana mi endle tano, mi kanakana marito ya mina? Ku va hilaha ripfumelo ra wena ri nga ta va hakona. Vumbhoni byi le ku lwisaneni na n'wina. Mi tilulamisele ku tlhelela, naswona sweswi mi fanele mi tshovela mihandzu ya ku pfumala ka n'wina ripfumelo.’ ‘Hikokwalaho a va nga ngheni hikwalaho ka ku pfumala ripfumelo.’ O, xiyimo xo chavisa xa ku hela matimba!

GSAM 164.4“Tsema tingoti ta n'wina sweswi, vamakwerhu; pfumelelani swikwekwetsu swa n'wina swi famba swi nga ha vonaki; ina, hatlisani ‘xikombiso xa N'wana wa munhu xi nga si humelela.’ Kutani swi ta va swi hundzeriwile hi nkarhi. Ringetani sweswi, mi veka hinkwaswo ekhombyeni. O, mbilu ya mina ya vava hikwalaho ka n'wina; mi nga hlweli; susumetani byatso byebyo byi famba, loko swi nga ri tano mi ta lahleka; hikuva ‘un'wana ni un'wana la lavaka ku ponisa vutomi bya yena u ta byi lahlekeriwa,’ ku vula Yesu Kreste, Hosi ni Muavanyisi wa hina. Xisweswo, hatlisani, ndza mi kombela nakambe, O hatlisani! Tshikani byatso hinkwabyo lebyi mi kunguhataka ku balekela eribuweni hi byona ‘loko swi nga fiki.’ Rito leri nge ‘loko’ ri ta ku onha. Sweswi i nkambelo wo hetelela ni ndzingo. Endla hilaha Hosi ya hina yi endleke hakona eka ndzingo wo hetelela wa Sathana—‘Suka laha, Sathana,’ yi vurile. Kutani Sathana a n'wi siya, kutani ‘waswivo, ku fika tintsumi ti n'wi tirhela.’ Swi ta va tano na le ka wena loko u kumile ku hlula loku.”

GSAM 165Ntirho wo Hatlisa wa Xirilo xa le Xikarhi ka Vusiku

GSAM 165.1Loko swi ta eka rivilo, matimba, na vuyelo bya rungula ra “Xirilo xa le Xikarhi ka Vusiku,” hi kuma xifaniso lexi lulameke eka marito ya N. Southard, muhleri wa phepha-hungu leri hi tshameke hi tshaha eka rona—Midnight Cry. Eka khopi ya ti 31 Nhlangula, 1844, u te:—

GSAM 165.2“Eku sunguleni nkarhi lowu vekiweke a wu kanetiwa hi vanhu vo tala; kambe a ku vonaka ku ri na matimba lama nga sivekiwiki lama a ma fambisana ni ku chumayeriwa ka wona, lawa a ma wisa hinkwavo ehansi ka wona. Wu hangalakile etikweni hi rivilo ra xidzedze, naswona wu fikelele timbilu etindhawini to hambana-hambana ni le kule hi nkarhi lowu lavaka ku va wun'we, naswona hi ndlela leyi yi nga hlamuseriwaka ntsena hi ku ehleketa leswaku Xikwembu a xi ri eka yona. Wu vange hinkwako ku kambisisa ka mbilu loku enteke ni ku titsongahata ka moya emahlweni ka Xikwembu xa le Henhla-henhla. Yi vange ku tshikisiwa ka rirhandzu eka swilo swa misava leyi, ku horisiwa ka njhekanjhekisano ni rivengo, ku vula swihoxo, ku tiwisa emahlweni ka Xikwembu, ni swikombelo swo tisola ni swa mbilu leyi tshovekeke eka xona swa ku kombela ku rivaleriwa ni ku amukeriwa. Yi vange ku titsongahata ni ku tiwisa ka moya, loku hi nga si tshamaka hi ku vona. Tanihi leswi Xikwembu, hi ku tirhisa Yoele, xi leriseke, loko siku lerikulu ra Xikwembu ri ri kusuhi, swi vange ku handzuka ka timbilu ku nga ri ka swiambalo, ni ku hundzulukela eka Hosi hi ku titsona swakudya, ku rila ni ku rila hi ku vava. Tanihi leswi Xikwembu xi vuleke hi Zekariya, moya wa tintswalo ni wa xikombelo wu halatiwile ehenhla ka vana va xona; va langute eka loyi va n'wi tlhaviseke, kutani ku va ni ku rila lokukulu etikweni, ndyangu wun'wana ni wun'wana wu ri woxe, ni vasati va vona va ri voxe; naswona lava a va langutele Hosi va tshikilele mimoya-xiviri ya vona emahlweni ka xona.”

GSAM 166Vanhu Va Fambisiwile Hi Matimba Lama Tlulaka Ntumbuluko

GSAM 166.1Nakambe, hi ta xitiviso lexi xo pfuxa u ri:—

GSAM 166.2“A swi vonaka eka hina onge a swi nga titsheganga hi matimba ya vanhu lerova a hi kota ku swi teka ntsena tanihi ku hetiseka ka ‘xirilo xa le xikarhi ka vusiku,’ endzhaku ka ku hlwela ka Muteki, ni ku etlela ni ku khudzehela ka vanhwanyana, loko hinkwavo a va fanele ku pfuka va lulamisa mavoni ya vona. Naswona ntirho wo hetelela wu vonaka wu endliwile; hikuva a ku si tshama ku va na nkarhi lowu mintlawa leyi yimeleke ku ta ka Hosi a yi ri eka xiyimo lexinene xa malunghiselelo ku fana na sweswi.”

GSAM 166Ku Xavisiwa ka Rifuwo ra Misava

GSAM 166.3Ehansi ka xitiviso lexi pfuxaka xa dyondzo ya ku ta ka Hosi, vo tala va xavise kumbe va nyiketele nhundzu ya vona ya misava, va tirhisa rifuwo ra vona ku seketela swivulavuri swa mani na mani entirhweni wa swona, kumbe ku hangalasa maphepha-hungu lama kandziyisiweke na switsalwana, kumbe ku pfuna lava pfumalaka, hi mukhuva wolowo va nyika misava vumbhoni lebyinene bya ku tshembeka na ku tiyimisela ka vona; kasi lava a va namarhele nhundzu ya vona ya misava, naswona va nga endlanga gandzelo ro hlawuleka eka ntirho, a va tekiwa hi vanhu va misava tanihi lava nga pfumeliki hakunene leswi a va swi vula. Ku kombisa xikombiso, ndzi ta nyika swikombiso swimbirhi, xin'we eka tlhelo rin'wana na rin'wana ra mhaka leyi.

GSAM 166Nsimu ya Mazambhana

GSAM 166.4Xo sungula i xa mukholwa un'wana loyi a a tshama eNew Ipswich, N.H., hi vito ra Hastings, loyi a a ri na nsimu leyikulu ya mazambhana yo saseka leyi a yi siyeke yi nga ceriwi. Vaakelani va yena a va vilela hi wona, kutani va ta eka yena va n'wi byela leswaku va ta ma cela va ma veka exiseleni xa yena mahala, loko a nga va pfumelela, “hikuva,” va vula, “u nga ha ma lava.” “E-e!” ku vula Nkul. Hastings, “Ndzi ta pfumelela nsimu yoleyo ya mazambhana yi chumayela ripfumelo ra mina eka ku humelela ka Hosi loku nga kusuhi.”

GSAM 167.1Hi xixikana xexo, hilaha swi vuriwaka hakona eka Claremont (N.H.) Eagle, New York True Sun, na minkandziyiso yin'wana yo tala ya mani na mani, ntshovelo wa mazambhana wu lahlekile hi mpimo lowu lavaka ku va lowu heleleke hikwalaho ka “ku bola ka mazambhana.” Tanihi leswi swi vuriweke eka The Sun, “Swa vava swinene ku twa leswaku masimu hinkwawo ya ximila lexi dyiwaka xa nkoka ma lovisiwile hi ku bola. Mutsari un'wana wa phepha-hungu ra le Philadelphia u vula leswaku xibyariwa xa mazambhana eka Xifundzha xexo xi onhakile. Xifundzha xin'we ntsena laha ku nga twakiki swivilelo swo tala, i Maine, kambe hambi kwalaho xibyariwa a xi ponanga eka vuvabyi lebyi.”

GSAM 167.2Tanihi leswi xixikana a xi ri xo olova, naswona mazambhana ya Nkul. Hastings ma siyiwile emisaveni ku fikela hi Hukuri, a ku na ni rin'we leri boleke. Hikokwalaho u ve na mpimo lowukulu wo ringana yena n'wini ni vaakelani va yena lava a va ri eku xanisekeni, lava a va kombisile ku khathala swinene hi vutomi bya yena hi Nhlangula lowu hundzeke, naswona, hi ximun'wana, va boheke ku xava mazambhana yo byala eka yena, naswona va tsakile ku hakela ntsengo lowunene ha wona. Leswi a va ehleketa leswaku swi ta va khombo lerikulu eka Nkul. Hastings, Xikwembu xi swi hundzule xi va nkateko wa nkarhi wa laha misaveni, naswona ku nga ri yena ntsena, kambe ni le ka vaakelani va yena.

GSAM 167Ku Landzuriwa ka Ripfumelo ra Yena

GSAM 167.3Xikombiso xa vumbirhi xi humelerile laha ndhawini leyi ndzi tshamaka eka yona. A ku ri xa xirho xa kereke lexi a xi ri na swo tala swo vula enhlanganweni mayelana ni ku ta ka Hosi hi xixikana xa 1844. A a ri wanuna la fuweke swinene, naswona exikarhi ka swin'wana, a a ri ni tinguluve to tala leti a ti ri eka malembe lamanene leswaku ti hlayiseriwa makete wa ximun'wana. Malume wa mina, loyi a a nga tiendisisi hi swa vukhongeri, naswona ntirho wa yena a ku ri ku xava ni ku xavisa swifuwo, u yile eka Mu-Adventista loyi a a tivulavulela ku ya xava nguluve ta yena, kambe a dyondza eka yena leswaku a a nga lavi ku ti xavisa, hikuva a a lava ku ti hlayisa ku fikela ximun'wana lexi taka leswaku ti va “tinguluve to kurisiwa.” Malume u tile eka kokwa wa mina, loyi a a ri mu-Adventista la pfumelaka, a ku, “Wanuna yoloye a pfumeli leswi a swi vulavulelaka.” “Ha yini?” ku vutisa kokwa. “Hikuva,” ku vula malume, “u vula leswaku Hosi ya ta, naswona misava yi ta hela hi xixikana lexi, kambe u lava ku hlayisa nguluve ta yena ku fikela hi ximun'wana lexi taka. A nga vulavuli na mina; a nga pfumeli rito ni rin'we ra swona.”

GSAM 168Rifuwo Leri Nyikeriweke ku Hundza Nkarhi

GSAM 168.1A ku ri na vavanuna lava a va khomelele eka rifuwo ra vona, va karhatekile nkarhi hinkwawo ehansi ka ku kholwa leswaku a va fanele ku ri tirhisa ku yisa ntirho emahlweni, ku fikela loko se swi hundzeriwile hi nkarhi ku ri vekisa. Lava a va ri tano va tile eka lava a va ri eku gandliseni ka rungula, va va khongotela hi mihloti leswaku va amukela mali ya vona, kambe nhlamulo yi ve, “Mi hlwele ngopfu! Hi hakelele swilo hinkwaswo swo gandlisiwa leswi hi nga kotaka ku swi hangalasa emahlweni ka makumu. Hi hirile michini yo kandziyisa ya matimba yo tala leswaku yi tirha vusiku ni nhlikanhi; a ha lavi mali yin'wana.” Mbhoni leyi voneke hi mahlo yi ndzi tiyiselerile leswaku yi vone vavanuna va veka magidi ya tidolara ehenhla ka desika emahlweni ka mukandziyisi wa Voice of Truth, va kombela hi ku vaviseka ka mbilu leswaku a yi teka a yi tirhisa. Nhlamulo a ku ri, “Mi fike endzhaku ka nkarhi! A ha lavi mali ya n'wina sweswi! A hi nge swi koti ku yi tirhisa!” Kutani va vutisa, “Xana a yi nge nyikiwi swisiwana?” Nhlamulo a yi ri yoleyo, “Hi lunghiselerile swilaveko swa xihatla swa hinkwavo lava hi nga va fikelelaka.” Hi ku karhateka emiehleketweni vavanuna volavo va teka mali ya vona, va vula leswaku ku hlundzuka ka Xikwembu a ku ri ehenhla ka vona hikwalaho ka ku pfumala ka vona ripfumelo, na hikwalaho ka makwanga lawa ma va endleke va hlayisa mali eka ntirho wa Xikwembu loko a yi laveka naswona a yi ta tirhisiwa hi ku tsaka.

GSAM 168Vahlayisi Va Hlawuriwile

GSAM 168.2Mahanyelo na misinya ya milawu ya lava va siyeke masimu ya vona ma nga tshovuriwanga ni mavhengele ya vona ma nga ri na munhu, leswaku va hangalasa matsalwa kumbe ku vulavula ni ku khongela ni vanhu va ri karhi va famba-famba ku suka endlwini ku ya endlwini, a swi nga koti ku soriwa. Vanhu a va nga kanakani leswaku vavanuna ni vavasati vo tano a va pfumela rito rin'wana ni rin'wana leri a va ri vula, naswona, a ku ri na matimba yo tano eka vona lerova vanhu va timbilu to tenga a va nga koti ku kaneta kumbe ku lwisana ni marito ya vona. Hi ndlela leyi, magidi ma kongomisiwile ku pfumela ntiyiso, naswona ma lavile ma kuma tintswalo ta Xikwembu.

GSAM 169.1Kambe, mudyohi la hlekulaka na loyi a tivulaka mupfumeri kambe a rhandzaka misava va tekile xiboho xa leswaku ntirho lowu wo hangalasa matsalwa ya Adventi wu fanele ku yimisiwa. Vavanuna lava a va teka dorobankulu kumbe xifundza hinkwaxo va famba va ya ku suka endlwini ku ya endlwini hi tidyondzo leti ta Adventi, va honisa mabindzu ya vona ni mindyangu ya vona, a va fanele ku va va hlanyile, va vula tano, hikokwalaho a swi fanele leswaku va vekiwa valanguteri. Vumbhoni lebyi vuriwaka bya mianakanyo leyi nga hetisekangiki lebyi kombisiweke hi vapfumeri (leri a ku ri ntsena ku tirhela ku ponisiwa ka vanhu-kulobye, handle ka vumbhoni bya leswaku mindyangu a yi xaniseka hikwalaho ko tshika mitirho ya vona), a byi nga ri vumbhoni lebyi eneleke bya vupenga; hikokwalaho, i vanhu va nga ri vangani ntsena lava vekiweke ehansi ka vuhlayisi. Loko munhu a vona ndlela leyi vakaneti va nkarhi wa sweswi va vulavulaka ha yona hi ku olova hi mhaka leyi, a nga ehleketa leswaku a ku ri na swikombiso swo tala; kambe eka ntirho wa mina hinkwawo tanihi mutirheli wa Va-Adventista, lowu tekeke nkarhi wa ku tlula malembe ya 56, ndzi hlangane ntsena na swiendlakalo swimbirhi swa “Va-Miller” lava vekiweke ehansi ka vuhlayisi. Xiviko xo koma hi swona a xi nge vi handle ka ndhawu.

GSAM 169Muhlayisi wa Yena N'wini

GSAM 169.2Xo sungula xi humelerile eXifundzheni xa New York, ekule ku nga ehansi ka timayili ta makume-nharhu ku suka laha a ndzi tshama kona. Wanuna un'wana u amukerile dyondzo ya ku ta ka Kreste loyi a a ri na rifuwo ra kwalomu ka $100,000. U nyikete kwalomu ka hafu ya ntsengo lowu eka nsati na vana va yena, lava a va nga ri na yena eka ripfumelo. Masalela a ehleketa leswaku i ya yena ku ma tirhisa hi ndlela leyi a yi vonaka yi fanerile; naswona tanihi leswi xiphemu xa wona a xi yisiwile eka mhaka ya ku ta ka Kreste, vana va yena va pfukele, va vulavurisana na mujaji, va kombela leswaku ku hlawuriwa muhlayisi ehenhla ka tata wa vona. Endzhaku ka loko mujaji a va hlamuselele vutihlamuleri na matimba ya muhlayisi eku lawuleni ka nhundzu, u va kombele ku vula vito ra munhu loyi a va lavaka leswaku a n'wi hlawula. Endzhaku ko bula swin'we nkarhinyana, va pfumelelene leswaku a va tivi wanuna un'wana loyi a va nga ta tshemba hi nhundzu leyi, kutani va byela mujaji leswaku va hlawurile tata wa vona ku va muhlayisi wa nhundzu ya yena. Mujaji a hundzulukela eka wanuna loyi a ku, “Nkul. _____, vana va wena va ku hlawurile ku va munhu la faneleke ku lawula nhundzu ya wena. Timhaka ta wena ti fana na leti a ti ri tona loko u nga si tisiwa ehubyeni.”³

GSAM 170Xiyimo xo Hlekisa

GSAM 170.1Mhaka yin'wana a ku ri ya Stockbridge Howland, wa le Topsham, Me. A a ri un'wana wa vativi va vutshila lavanene swinene eka xiphemu xexo hinkwaxo xa tiko, mutivi lonkulu wa ntirho wo aka swigayo na mabuloho. Eka nhlangano lowu wa “Xirilo xa le Xikarhi ka Vusiku”, Nkul. Howland u fambe hi hanci a tsemakanya swifundzha swo hlayanyana, a hangalasa maphepha-hungu ya ku ta ka Kreste na matsalwa ku suka ekaya rin'wana ku ya eka rin'wana, leswi swi hlundzukiseke ngopfu valala na vatsheki, lava va vileleke leswaku eka ku hangalasiwa loku ka matsalwa u honisile bindzu ra yena. Hikokwalaho va hatle va kuma muhlayisi, loyi a kumeke ntirho wo tala ku tlula leswi a swi languterile, hikuva Nkul. Howland u n'wi rhumele vahlengeleti hinkwavo va swibalo, naswona hi ntiyiso un'wana na un'wana loyi a a ta na swikweleti leswi faneleke ku hakeriwa; “hikuva,” a vula, “a ndzi tekiwi ndzi ri na vuswikoti byo endla bindzu.” Endzhaku ka nkarhinyana, xifundza xi navele ku aka buloho ehenhla ka Nambu wa Kennebec,—buloho leri a ri ta kota ku tiyisela ndhambi ya mati lama kariheke ni ayisi leri papamalaka hi nkarhi wa ndhambi ya ximun'wana. Vakomixinara va xifundza ni vakulu va doroba va endle xiboho xa leswaku Stockbridge Howland a ku ri yena wanuna la faneleke ku endla ntirho lowu. Loko va ta na swileriso ni ntwanano leswaku a aka buloho, u vule hi ku hlekula a ku, “Vavanuna, mi fanele ku ya eka muhlayisi wa mina. Ma swi tiva leswaku a ndzi tekiwi ndzi ri na vuswikoti byo khathalela timhaka ta mina, kutani ma ta eka mina ku ta aka buloho!” Xiyimo a xi hlekisa ngopfu eka vavanuna vo tlhariha, naswona vuhlayisi byi helela hi xitshuketa. Swa enela ku vula leswaku lava a va n'wi xanisa endzhaku va endle xikombelo xa ku rivaleriwa hi ku titsongahata swinene hikwalaho ka mahanyelo ya vona yo ka ya nga lulamanga ni lama a ya nga laveki.