Ndzhima 18 — Vuhlayisi bya Xikwembu eka Ntirho wo Kandziyisa

GSAM 281.1“KUTANI hi ta tiva, loko hi landzelela ku tiva Hosi; ku huma ka yona ku lunghiseleriwile ku fana ni mixo.”¹

GSAM 281.2Ku fikela hi n'hweti ya Khotavuxika, 1849, ntirho wa Mufundhisi White na nsati wakwe na Mufundhisi Bates a wu endliwa ntsena eka Swifundzha swa New England. Hi nkarhi lowu, Nhwanyana Clarissa Bonfoey, wa le Middletown, Conn., u nghenele ndyangu wa Mufundhisi White. Nkarhinyana emahlweni ka leswi, mana wakwe u lovile, a n'wi siyela hinkwaswo leswi a swi laveka ku hlayisa kaya hi xiyimo xa le hansi. Hi ndlela leyi, Mufundhisi White u kotile ku sungula vutomi bya yena bya le kaya nakambe; naswona u endle leswi eka xiphemu xa yindlu ya Nkul. Belden le Rocky Hill, Conn.

GSAM 281Masungulo ya Vumoya bya Manguva Lawa

GSAM 281.3Hi ti 24 ta Nyenyankulu, 1849, ku ve ni nhlengeletano ya mani na mani le Topsham, eMaine. Hi Sabata yoleyo, Manana White u nyikiwile xivono; mhaka ya xona a yi ri ya nkoka swinene. Kumbexana ku twisisa kahle xivono lexi swi nga koteka hi ku rhanga hi va ni mavonelo ya xiyimo xa nkarhi wolowo.

GSAM 281.4Eka makumu ya Nyenyankulu, 1848, eHydesville, Wayne Co., N.Y., ku sungule “mipfumawulo yo hlamarisa,” kumbe leswi endzhaku swi hundzukeke “ku gongondza ka mimoya.” Leswi swi sungule eka yindlu ya ndyangu wa ka Fox. Eku heleni ka ximumu, ndyangu wu rhurhele eRochester, N.Y., laha, eCorinthian Hall, ku endliweke swikombiso swa mani na mani, naswona vanhwanyana va kambisisiwe swinene hi tikomiti leti a ti vumbiwe hi vavasati ni vavanuna lava hlawuriweke eka vaaki lavanene ku endla ntirho wolowo. Hambi leswi vunyingi bya vanhu a byi teka ku ba loku ku ri vukanganyisi, kumbe vutlhari byo kanganyisa hi mavoko, lava a va pfumela hinkwaswo a va nga ehleketi leswaku swi ta kula swi fika eka xiyimo lexikulu.

GSAM 282Vhumbhori Mayelana na Vumoya

GSAM 282.1Eka xivono lexi boxiweke laha henhla, Manana White u vone leswaku ku gongondza ka xihundla eRochester ni le tindhawini tin'wana, a ku ri matimba ya Sathana, ni leswaku swilo swo tano a swi ta ya swi tala; ni leswaku a swi ta ambala swiambalo swa vukhongeri, ku etlerisa lava xisiweke eka vuhlayiseki lebyikulu, ni ku koka mianakanyo ya vanhu va Xikwembu, loko swi koteka, eka swilo sweswo, ni ku va endla va kanakana tidyondzo ta Moya lowo Kwetsima.

GSAM 282.2Kambe a va nga talanga, kumbexana a ku nga ri na un'we, hi nkarhi wolowo lava a va ri na vonelo ro koma ra leswaku Vumoya byi ta hangalaka emisaveni hinkwayo hilaha a byi vhumbhuriwile hakona hi nkarhi wolowo, kumbe leswaku byi ta tiendla vukhongeri, hi tikereke ta byona leti hlelekeke kahle na vafundhisi va byona.

GSAM 282Vhumbhori byi Hetisekile

GSAM 282.3Kambe, ku hetiseka ka vuprofeta byi vonaka loko hi languta nhlayo ya swirho swa vona, leyi vikiwaka yi ri 10,000,000 eUnited States ntsena. Malunghana ni swiambalo swa vona swa vukhongeri swa sweswi, hi nyika leswi landzelaka ku suka eka Review and Herald, Washington, D.C., Hukuri 12, 1903:—

GSAM 282.4“Eka nhlengeletano ya sweswinyana ya National Association of Spiritualists, leyi khomeriweke edorobeni leri, ku amukeriwile ntolovelo wuntshwa wa vugandzeri. Ku endliwe malunghiselelo ya ‘ku hlawuriwa’ ka vapastori kumbe vatirheli, naswona ntlawa wa vapfumeri va Vumoya wu amukeriwile tanihi ‘kereke.’ Leswi swi ta vonaka hi ku hlaya xiyenge lexi landzelaka lexi humaka eka ntolovelo lowuntshwa wa vugandzeri:—

GSAM 282.5“‘Ku hava mufundhisi kumbe mutirheli la nga ta vekiwa ehenhla ka kereke kumbe nhlangano handle ka loko a rhangile a nghenisiwa ximfumo eofisini hi leswi swi tivekaka ku sukela eka masungulo ya matimu ya vukhongeri tanihi vukorhokeri bya ku veka. A ku na munhu la nga vaka mukandhideti wa ku hlawuriwa ku kondza a amukela vitano ra vufundhisi bya kereke kumbe nhlangano wo karhi, kumbe a hlawuriwile ku va murhumiwa hi State Spiritualist Association wo karhi, lowu simekiweke tanihi nhlangano wa vukhongeri eka Xifundzha lexi wu kumekaka eka xona, kumbe hi National Spiritualist Association of the United States of America. Vanhu hinkwavo lava nga vakandhideti va vupastori kumbe ntirho wa vurhumiwa va fanele ku va va hete malembe manharhu kumbe ku tlurisa va ri eka vunakulobye lebyi hetisekeke na kereke kumbe nhlangano wo karhi wa Vumoya, naswona va hete malembe mambirhi kumbe ku tlurisa va ri na layisense, va thoriwile hi Nhlangano wa Xifundzha kumbe wa Rixaka tanihi vavulavuri lava ringetiwaka. Vapastori lava simekiweke ku nga si hela lembe rin'we ro helela a va nge pfumeleriwi ku hlawuriwa.’”

GSAM 283Mufundhisi White eOswego, N.Y.

GSAM 283.1Tanihi leswi ntirho wo kandziyisa a wu ri eOswego, N.Y., Mufundhisi White u rhurhisile vutshamo bya yena kusuka eConnecticut ku ta laha hi xixikana xa 1849, naswona laha ku khomiwile, hi lembe rero, hi ti 3 ta Hukuri, nhlengeletano ya vapfumeri. Hi ta mintirho ya vona leyi landzeleke, Manana White u ri:—

GSAM 283.2“Kutani hi tekile xiboho xa leswaku a ku ri ntirho wa hina ku tirha eXifundzheni xa New York. Nuna wa mina u titwe a rhwariwe ndzhwalo wo tsala ni ku kandziyisa. Hi hirile yindlu eOswego, hi lomba fanichara eka vamakwerhu, kutani hi sungula vutomi bya le kaya. Kona nuna wa mina u tsalile, a kandziyisa, a tlhela a chumayela. A swi laveka leswaku a tshama a ambarile swisirhelelo swa nyimpi nkarhi hinkwawo, hikuva minkarhi yo tala a a fanele ku lwa ni Va-Adventista lava a va tiveka va ri tano kambe a va yimela swihoxo, va chumayela nkarhi lowu vekiweke, naswona a va lava ku nyenyetsa vanhu hinkwavo lava a va nga ta kota hi vukhongeri bya hina.”²

GSAM 283Second Advent Review yi Kandziyisiwile

GSAM 283.3Hi xixikana xa 1850 swi vonake swi ri swa vutlhari ku endla cinci yin'wana; hikokwalaho Mufundhisi White u rhurhele eParis, eMaine, laha vholumo yo sungula ya Second Advent Review and Sabbath Herald yi kandziyisiweke yi huma kambirhi hi n'hweti, yi ri na tinomboro ta khume-na-nharhu, yin'wana na yin'wana yi ri na matluka ya nhungu ya tikholomu timbirhi, vukulu bya tluka leri kandziyisiweke byi ri nkombo na xin'we xa nhungu hi khume na xin'we xa mune xa ti-inchi. Nomboro yo sungula a yi ri ya Hukuri lowu landzelaka, naswona nomboro yo hetelela a yi ri ya 9 Khotavuxika, 1851.

GSAM 284.1Ku kurisiwa ka sayizi ya phepha-hungu ku tlula leyi ya Present Truth a ku ri xikombiso lexinene swinene xa ku hangalaka loku ringanaka ka ntiyiso, ku andza ka vatirhi eka ntirho lowu, na vaseketeri va ntirho. Tanihi leswi phepha-hungu leri a ri humesiwa mahala, a ku languteriwile leswaku vanghana va ntirho lowu va ta pfuna eku kandziyiseni ka rona, naswona va endle tano. Hambi leswi vapfumeri a va vumbiwa ngopfu hi vanhu lava a va ri eka xiyimo xa le xikarhi xa vutomi, va pfunile hilaha Hosi yi va humeleriseke hakona, naswona va endle hi ku ya hi vuswikoti bya vona ku yisa emahlweni kalichi ya ntiyiso.

GSAM 284J. N. Andrews U Sungula Ku Chumayela

GSAM 284.2Hi nkarhi wolowo J. N. Andrews, loyi a a tshama eParis, Maine, u sungurile ntirho wakwe wa le rivaleni tanihi mutirheli wa evhangeli na mutsari wa timhaka ta vukhongeri. Eka Review ya Mudyaxihi, 1851, a a ri na xitsalwana lexi tekaka matluka yo tlula ntlhanu hi mhaka ya marungula manharhu. Eka xona u tirhisile vuprofeta bya xivandzana xa timhondzo timbirhi xa Nhlavutelo 13 eka United States, a teka xiyimo, hi ku ya hi matimba ya vuprofeta ntsena, leswaku ku sindzisiwa ka Sonto tanihi Sabata a ku ta va xikongomelo lexi unyoni ya kereke na mfumo a yi ta hetelela yi simekiwa eka xona eka tiko leri. Nhlamuselo ya yena yo seketela mhaka leyi a yi sekeriwe hi ku helela eka vuprofeta, hikuva a ku nga ri na nhlangano hi nkarhi wolowo lowu a wu kongomile swinene hi tlhelo rero, marito yo tiya swinene lawa a ya kumeka ma seketela mhaka leyi a ku ri xiviko lexi humaka eka Dokodela Durbin, lexi tekiweke eka Christian Advocate and Journal, lexi a xi vula leswaku:—

GSAM 284.3Loko Vukreste byi va vutomi bya mahanyelo lamanene ni bya moya bya mfumo, mfumo wu boheka, hi ku tirhisa valawuri va wona, ku sivela ku tluriwa loku nga riki na xihundla ka Sabata yo kwetsima, tanihi ndlela yo tisirhelela.

GSAM 285Ku Xavisa Mapurasi ku Pfuna Ntirho

GSAM 285.1A ku ri hi nkarhi wolowo vavanuna vo fana na Hiram Edson, wa le New York, na Cyrenius Smith, wa le Jackson, Mich., va kongomisiwile ku xavisa mapurasi ya vona, rin'wana na rin'wana ri ri ra nkoka wa $3,500, va hirha mapurasi yo ti tirhisa, leswaku va va na switirhisiwa swo pfuna eka mintirho yo hambana-hambana leyi a yi ta humelela eku yiseni emahlweni ka ntirho wa rungula.

GSAM 285Ku Yisiwa ka Ntirho wo Kandziyisa eSaratoga

GSAM 285.2Hi 1851, Mufundhisi White u rhurhile ku suka eParis, Maine, a ya eSaratoga Springs, N.Y., naswona laha nakambe, hi fanichara leyi a yi lomba, u sungule vutomi bya le kaya, a kandziyisa vholumu ya vumbirhi ya Advent Review, nomboro yo sungula yi ri na siku ra ti 5 ta Mhawuri ra lembe rero. Vholumu leyi a yi ri na tinomboro ta khume na mune, naswona a yi humesiwa kambirhi hi n'hweti. Nomboro yo hetelela yi kandziyisiwile hi ti 23 ta Nyenyankulu, 1852. Vito ra phepha-hungu ri cinciwile switsongo ku suka eka ra Second Advent Review, hilaha a swi ri hakona eka Volumu 1, ri ya eka Advent Review and Sabbath Herald, vito leri eka volumu ya rona ya makume-nhungu-mbirhi (82) ri ha ri ri rona. Vukulu bya phepha-hungu byi engeteriwile ku va tikholomu tinharhu, matluka ya nhungu, tluka leri gandlisiweke ri ri na vukulu bya ti-inchi ta nhungu na kotara hi khume na rin'we na tikotara tinharhu.

GSAM 285.3Ku ta vonaka eka ku andza ka sayizi ya phepha-hungu leri a ri ri, naswona ra ha ri, ra vandla, leswaku ku cinca kun'wana na kun'wana a ku ri ko antswisa, swi kombisa ku humelela loku twisisekaka, naswona swi nyika vumbhoni lebyi nga erivaleni bya leswaku ntirho wa ntsumi ya vunharhu “a wu tile ku tshama.”

GSAM 285Ku kandziyisa eRochester—Ku va na Muchini wo Kandziyisa wa Voko

GSAM 285.4Hi ti 6 ta Mudyaxihi 1852, nomboro yo sungula ya Vholumu 3 ya Advent Review and Sabbath Herald yi kandziyisiwile eRochester, N.Y., naswona yi kandziyisiwile hi muchini wo kandziyisa na maletere ya nsimbi yo kandziyisa leswi a swi ri swa Va-Adventista va Siku ra Vunkombo. Hiram Edson a a nyikete mali yo xava muchini wo kandziyisa wa mavoko wa Washington, swin'we ni maletere ya nsimbi yo kandziyisa ni switirhisiwa swo lulamisa hofisi. A a ta hakeriwa loko minyikelo yi sungula ku nghena ku suka eka vanghana va ntiyiso. Muchini wolowo wo kandziyisa a wu yime ehofisini ya Review and Herald le Battle Creek, Mich., ku fikela wu hisiwa hi ndzilo, hi ti 30 N'wendzamhala 1902. Hi nkarhi wolowo a wu tekiwa wu ri muchini wo kandziyisa tikopi to kambela lowunene swinene ehofisini. Eka Nomboro 12, Vholumu 3, Nhlangula 14, 1852, ku endliwe xitiviso xa leswaku ntsengo wo lunghiselela hofisi hi muchini lowu wo gandlisa na switirhisiwa a wu ri $652.93, naswona mali leyi ngheneke hi xikongomelo lexi ku fikela hi siku rero a yi ri $655.84. Eka tinomboro leti ta khume na timbirhi ta phepha-hungu, tikopi ta 2,000 ta nomboro yin'wana na yin'wana a ti humesiwile no hangalasiwa mahala.

GSAM 286Ku Sunguriwe Youth's Instructor

GSAM 286.1Hi n'hweti ya Mhawuri ku sunguriwile ehofisini ya Review ku kandziyisiwa ka Youth's Instructor, xikandziyiso xa n'hweti na n'hweti. Sweswi i xikandziyiso xa vhiki na vhiki, lexi nga na swilo swo hlaya swo tala ka mune eka nomboro yin'wana na yin'wana ku tlula leswi a swi ri kona hi nkarhi wolowo.

GSAM 286Uriah Smith U Tirhisana na Hofisi

GSAM 286.2Hi 1853 Mufundhisi Uriah Smith u sungurile ntirho wakwe ehofisini ya Review and Herald, laha a veke na xiyimo xa vutihlamuleri ku ringana hafu ya lembe-xidzana. Hi lembe rero (1853) swi vuriwe ro sungula eka Review and Herald leswaku lava a va navela a va ta kota ku xava minkandziyiso ya hina hi ku hakela ntsengo wa nxavo. Eka van'wana hinkwavo swilo leswi kandziyisiweke a swi nyikeriwa mahala, tanihi leswi ku pfumaleka a ku pfariwa hi minyikelo ya vanhu va mbilu yo hanana ni leyi tiyimiseleke. Hi 1854 ku tivisiwile leswaku ntsengo wa Review ya hafu ya n'hweti a wu ri $1.00 hi lembe. Hi lembe rero, eka nhlengeletano ya tende leyi a yi khomeriwe eMacomb County, Michigan, hi n'hweti ya Mawuwani, ku endliwe matshalatshala yo xavisa minkandziyiso ya hina. Eka nhlengeletano leyi ku xavisiwe tibuku ta nkoka wa $50. Mufundhisi White, loko a vulavula hi matshalatshala lawa, u te, hi ku tirhisa Review, “Leswi swi kombisa leswaku tibuku ta hina ti nga xavisiwa.”

GSAM 286Xirhambo xa Nkwama wa Switsalwana wa $500

GSAM 286.3Eka Review ya ti 12 Nhlangula na 24 N'wendzamhala, 1854, ku endliwe xikombelo xa nkwama wa switsalwana wa $500 leswaku hofisi yi kota ku nyika vatirheli switsalwana swo hangalasa mahala hi ku fambisana na ntirho wa vona, naswona na “nkwama wa mpfuno wa $500 wa hofisi, leswaku Review yi ta kandziyisiwa vhiki na vhiki, ematshan'weni yo tshama yi nga humi, minkarhi yin'wana, vhiki hikwalaho ka ku pfumaleka ka mali.”

GSAM 287J. P. Kellogg na Henry Lyon Va Xavisa Mapurasi Ya Vona

GSAM 287.1A ku ri hi nkarhi lowu J. P. Kellogg, wa le Tyrone, na Henry Lyon, loyi a a tshama ekusuhi na Plymouth, Mich., va xaviseke mapurasi ya vona, rin'wana na rin'wana ri ri na nkoka wa kwalomu ka $3,500, hi xikongomelo xin'we ntsena xo va na mali yo yi tirhisa ku yisa ntirho emahlweni; naswona hi ndlela leyi vamakwerhu vambirhi van'wana va le Michigan va humeleleke hi nkarhi lowu faneleke, va ri na mali leyi lunghekeleke na timbilu leti tiyimiseleke ku pfuna laha mpfuno a wu laveka ngopfu. Wo sungula u sungule ku endla minkukulu eJackson, Mich., kasi wa vumbirhi u rhurhele eBattle Creek, a tirha ntirho wa vuvatli ku hlayisa ndyangu wakwe.

GSAM 287Maphepha-hungu na Tibuku ta Hina Hinkwato hi $3.00

GSAM 287.2Eku heleni ka Vholumu 6, hi Khotavuxika, 1855, munhu a a kota ku kuma Review na Instructor hi lembe rin'we, ku katsa na sete leyi heleleke ya mapamfulete hinkwawo, switsalwana, na buku ya tinsimu leyi a yi tirhisiwa hi nkarhi wolowo,—mapamfulete na switsalwana swa makume mbirhi na tsevu, hinkwaswo swi hlayiwe,—hi mali ya $3.00. Ntsengo lowu vekiweke wa Instructor a wu ri tisente ta makume mbirhi na ntlhanu eka tinomboro ta khume na timbirhi.

GSAM 287Hofisi ya Review yi rhambiwe eMichigan

GSAM 287.3Hi n'hweti ya Dzivamisoko, 1855, Mufundhisi White na nsati wakwe va tlhele va endzela Michigan, naswona va khome minhlangano etindhawini to hlayanyana. Hi ti 28 na 29 ta n'hweti yoleyo, ku ve na nhlangano wa vukhongeri eBattle Creek, laha vamakwavo va le Battle Creek va vhoteke ku rhamba Mufundhisi White leswaku a rhurhisa hofisi ya Review ku suka eRochester yi ya eBattle Creek. Dan Palmer, Cyrenius Smith, J. P. Kellogg, na Henry Lyon va pfumerile ku humesa $300 un'wana na un'wana, handle ka ntswalo, leswi endleke ntsengo wa $1200, ku xava xitandi ni ku aka hofisi yo kandziyisa. Hikokwalaho va kume xitandi ekhonweni ya le dzonga-vuxa ya Switarata swa West Main na Washington, kutani va aka ehenhla ka xona muako wa mapulanga wa swithezi swimbirhi wa vukulu bya 20 x 30 wa tinenge, lowu nga na tipalu ta 20 wa tinenge.

GSAM 288Yindlu yo Sungula ya Tinhlengeletano eBattle Creek

GSAM 288.1Hi nkarhi wolowo, yindlu yo sungula ya nhlengeletano ya Va-Adventista va Siku ra Vunkombo eBattle Creek yi akiwile, yi ri ya vukulu bya 18 x 24 wa tinenge. Muako lowu wo olova, lowu a wu pfariwe hi mapulanga ku suka ehenhla ku ya ehansi, naswona wu bohiwe hi mapulanga, a wu yime ekusuhi ni khonara ya n'walungu-vupela-dyambu ya Switarata swa Van Buren na Cass.

GSAM 288Eka Hofisi ya hina yo Sungula yo Kandziyisa

GSAM 288.2Nomboro yo sungula ya Review leyi kandziyisiweke eBattle Creek ehofisini leyi a yi ri ya Va-Adventista va Siku ra Vunkombo a yi ri na siku ra ti 4 N'wendzamhala, 1855. Ntsengo wa phepha-hungu leri hi nkarhi wolowo wu vekiwile eka $1.00 hi volumo yin'we ya tinomboro ta makume mbirhi na tsevu; kambe a ku kombeleriwa minyikelo leswaku phepha-hungu ri rhumeriwa mahala eka swisiwana leswi fanelekaka. Ku sukela nkarhi wolowo, ku tsala ka Vafundhisi Waggoner na Cottrell eka tikholomu ta Advent Review a ku lava ku va ka nkarhi hinkwawo.

GSAM 288.3Eka Review ya N'wendzamhala 18, 1855, komiti yo kandziyisa yi endle xiviko lexi eka vatirhi va sweswi va le hofisini xi nga twalaka xi hlamarisa. A xi vula leswi: “A hi voni xivangelo lexi endlaka leswaku lava tirhaka ehofisini va nga amukeli hakelo leyi faneleke ya vutirheli bya vona. Muhleri u amukela ntsena hafu ya leswi a nga swi kumaka kun'wana.” Swa fanela ku vuriwa leswaku miholo ya ntolovelo hi nkarhi wolowo a yi nga ri hafu ya leswi yi nga swona sweswi, naswona hafu ya muholo wa nkarhi wolowo a yi nga tluli xin'we xa vunharhu kumbe xin'we xa vumune xa leswi hofisi yi swi hakelaka ntirho lowu fanaka sweswi. Vatirhi va le hofisini hi nkarhi wolowo va nyikete hi hafu ya nkoka wa vutirheli bya vona leswaku evhangeli ya ntiyiso wa sweswi yi nga hangalasiwa.

GSAM 288Xirhambo xa Muchini wo Gandlisa wa Matimba na Njhini

GSAM 288.4Eka Review ya ti 19 ta Nyenyankulu, 1857, ku vuriwe ro sungula leswaku ku laveka muchini wo gandlisa wa matimba na njhini naswona swi fanele ku kumeka leswaku ku gandlisiwa maphepha-hungu, switsalwana, na tibuku. Tanihi leswi swi vikiweke hi ti 2 Dzivamisoko, ku endliwe xiboho xo xava muchini wo gandlisa wa matimba wa Adams, naswona vavanuna va nkombo va tshembisile $100 un'wana na un'wana ku pfuna eku wu xaveni. Eka nkandziyiso lowu landzeleke ku vuriwe leswaku muchini wo gandlisa na njhini swi ta durha kwalomu ka $2,500, naswona mali leyi se a yi tshembisiwile a yi fike eka $1,700.

GSAM 289.1Eka xitsalwana xa muhleri lexi humaka eka Mufundhisi White eka Review ya ti 13 Mhawuri, 1857, ku na xivulwa lexi khutazaka lexi nge: “Hofisi ya hina yi ntshunxekile. Ku na nkwama wa tibuku wa mani na mani wa $1,426, lowu sweswi wu tirhisiwaka ku xava tibuku. Muchini lowuntshwa wo gandlisa wa matimba wu le ku tirheni naswona wu tirha kahle swinene, naswona ku na langutelo lerinene ra leswaku ku nga ri khale wu ta va wu tirha hi matimba ya musi wa mati, naswona hinkwaswo swi ta va swi hakeleriwile. Mintirho ya hina ya matende yi seketeriwa swinene ku tlula khale.”

GSAM 289Xiviko xo Sungula xa ku Xavisiwa ka Tibuku

GSAM 289.2Hi ti 29 Nhlangula 1857, ku vikiwile eka Review leswaku nxavo wa tibuku wa malembe mambirhi lama hundzeke a wu ri $1,287.91, leyi a ku ri xiviko xo sungula xa muxaka lowu ku fikela esikwini leri. A ku ri xikombiso xa nhluvuko eka ntirho wa vukhongeri, hikokwalaho a ku ri xihlovo xa nkhutazo, tanihi leswi a swi kombisa leswaku ntiyiso a wu ya wu tiyisa, naswona “ku fana ni milambu ya ku vonakala leyi endlaka ndlela ya yona emisaveni hinkwayo.”

GSAM 289Ofisi ya Review i Ndhawu leyi Hlayisekeke yo Veka Mali

GSAM 289.3Eka Review ya Mhawuri 13, 1858, miehleketo yi sungule ku nyiketiwa eka vanhu va hina ya ku endla hofisi yi va ndhawu yo hlayisela mali leyi saleke. Vanhu lava a va ri na mali leyi a va nga yi tirhisi hi nkarhi wolowo a va kota ku yi hlayisa ehofisini, va yi teka nkarhi wun'wana na wun'wana loko va yi lava, naswona hi ndlela leyi va nyika hofisi vuyelo bya ku yi tirhisa. Loko xiringanyeto lexi xi tekiwa enhlokweni, swi nyike ntirho matimba lamakulu swinene ya timali.

GSAM 289.4Ku sukela nkarhi wolowo ku fikela sweswi (1905), a ku si va na munhu la tshameke a lahlekeriwa hi dolara leyi a yi lombiseke tindlu ta hina to kandziyisa, kumbe a tsandzeka ku kuma mali ya yena loko yi vitaniwile. Lava va tshembekaka ni ku ehleketa swinene va sungurile ku teka tiofisi ta hina to kandziyisa tanihi ndhawu leyi hlayisekeke ku tlula tibangi ku veka mali ya vona leyi saleke, hikuva tibangi ti tala ku wa. Tibangi ti na ku tshembiwa ka misava, kasi tindlu ta hina to kandziyisa ti na matimba ya vandla hinkwaro tanihi nseketelo wa tona.

GSAM 290Seventh-day Adventist Publishing Association Wu Sunguriwile

GSAM 290.1Seventh-day Adventist Publishing Association wu simekiwile hi ti 3 Mudyaxihi, 1861, naswona ku rhumeriwe maphephana yo rhamba vanhu ku xava swiavelo swa mali ya masungulo hi $10 xiave xin'we. Endzhaku ka mavhiki mambirhi ku tivisiwile leswaku se a ku xavisiwile swiavelo swa mali ya masungulo swa $4,080.

GSAM 290.2Ku sukela hi ti 11 ta Khotavuxika ta lembe rero, Review yi kandziyisiwile hi Seventh-day Adventist Publishing Association. Muako wo sungula wa hofisi lowu akiweke hi vandla a wu kumeka ekhonweni ya le dzonga-vuxa ya Switarata swa Main na Washington, endhawini leyi muako wa khale wa mapulanga wu susiweke eka yona ku yisiwa eXitarateni xa Kalamazoo. Muako lowu a wu ri na swithezi swimbirhi, naswona a wu ri na makhumbi ya switina leswi tiyeke. A wu ri na xivumbeko xa xihambano xa Magriki, naswona a wu langutane na n'walungu eXitarateni xa Main. Vukulu bya le vuxeni na le vupela-dyambu a byi ri 44 wa tinenge, kasi bya le n'walungwini na le dzongeni a byi ri 72 wa tinyawo.

GSAM 290Switsariwa Swo Rhanga hi Tindzimi Tin'wana

GSAM 290.3Goza hi goza rungula ri yile emahlweni, naswona ku famba-famba kun'wana ni kun'wana loku nga ni matimba ku tiyisile no hlanganisa ntirho. Hi nkarhi wolowo yindlu ya hina yo kandziyisa yi humesile mapamfulete ya ntlhanu hi tindzimi ta le handle, manharhu hi Xidanish-Xinorwe na mambirhi hi Xifurhwa; hi mukhuva wolowo ku sunguriwile ku kandziyisela matiko ya le handle.

GSAM 290.4Hi ku andza loku yaka emahlweni ka swirho, ku ve na ku kula loku tiyeke ni loku yaka emahlweni ka timali. Leswi swi kombisiwa hi xiviko lexi nga eka Review ya ti 16 Mudyaxihi, 1863, laha matsalani wa nhlangano a nyikeleke xiviko xa mali hinkwayo leyi ngheneke hi ndlela leyi landzelaka:—

GSAM 291.1Matsalani u tlhela a vula leswi landzelaka:

GSAM 291.1“Hi ku ringanyeta loku sirhelelekeke ka nhundzu ya nhlangano, nkoka wa yona wu voniwa wu nga ri ehansi ka $20,000, leswi nga mali leyi lavaka ku va $5,000 ku tlula leswi swi durheke vanghana va mhaka leyi. Leswi swi vula swo tala hi vutshembeki na ku tshembeka ka Makwerhu White na lava a va tirha na yena ehofisini ya Review. “E. S. Walker, Matsalani.”

GSAM 291Ku hundziseriwa ka Review eka Nhlangano

GSAM 291.2Leswi ntirho wo kandziyisa wu fikeke eka mbuyelo lowu hikwalaho ka mitirho yo tika ni ku tinyiketela ka Mufundhisi White, mbuyelo lowu humeke eka swona a wu fanele ku va wa yena; hikuva ku vuyeriwa loku a ku ri hakunene ku tinyiketela ka yena, vutlhari bya yena bya mabindzu, ni vufambisi bya yena byo hlayiseka. Kambe ematshan'weni yo yi teka, kumbe xiphemu xa yona, u yi hundzisele hinkwayo eka kereke hi ku tsaka; naswona ku tlula kwalaho, loko nhlangano, endzhaku ko simekiwa, wu vhotele leswaku a kuma $6 hi vhiki hikwalaho ka vutirheli bya yena, u amukele ntsena $4 hi vhiki.

GSAM 291Phepha-hungu ra le Ribuweni ra Pacific

GSAM 291.3Eka Review ya ti 21 Dzivamisoko 1874, a ku ri na xitsalwana lexi humaka eka Mufundhisi White, laha a vulavulaka hi ntirho wa le Ribuweni ra Pacific, a vuleke leswaku ku nga ri khale ku ta laveka ku simekiwa ka phepha-hungu ra vhiki na vhiki leri tinyiketeleke eka swilaveko swa ntirho wa vukhongeri eka ribuwa rero. Endzhaku ka nkarhinyana, ndlela yi pfuliwile yo xava tinhlaka ti nga ri tingani ta matsalelo na switirhisiwa eOakland, leswi hi swona, hi n'hweti ya Khotavuxika, ku sunguriweke nkandziyiso wa hafu ya n'hweti lowu vuriwaka Signs of the Times.

GSAM 291Ku Hlengeleta Mali

GSAM 291.4Endzhaku ko gandlisa tinomboro ta tsevu ta Signs, Mufundhisi White u tlhelele Vuxeni, a kombela Khonferense ya le California leswaku yi endla malunghiselelo ya ku kandziyisa phepha-hungu. Eka Huvo-nkulu, Mhawuri 15, 1874, ku endliwe xiringanyeto eka vamakwavo va le Vuxeni ku hlengeleta $6,000 leswaku ku xaviwa muchini wo gandlisa, njhini, na maletere ya nsimbi yo kandziyisa ya Signs, loko vamakwavo va le Ribuweni ra Pacific va ta hlengeleta $4,000 ku kuma ndhawu na ku aka muako lowu faneleke wo va hofisi.

GSAM 292.1Mufundhisi Geo. I. Butler, hi nkarhi wolowo a ri xirho xa Komiti ya Huvo-nkulu, u yile eka nhlengeletano ya le nkampeni le Yountville, Cal., kutani a andlala xiringanyeto eka vamakwavo. Hi ti 11 Nhlangula 1874, va hlamurile eka vitano hi ku tshembisa ntsengo wa $19,414 hi mali ya nsimbi.

GSAM 292Ku Simekiwa ka Pacific Press

GSAM 292.2Hi ti 2 ta Nyenyenyani 1875, Mufundhisi James White ni nsati wakwe, va fambisana na Mufundhisi J. H. Waggoner ni vatirhi van'wana lava tirhaka hi vutlhari, va fikile eOakland. Hi ti 12 ta n'hweti yoleyo ku vitaniwe nhlengeletano yo hlawuleka ya Khonferense ya le California, ku kambisisa ndhawu leyi a yi ta akiwa swiakiwo swa hofisi ya Signs of the Times. Endzhaku ka ku anakanyisisa loku faneleke, ku endliwe xiboho xo kuma switandi eka tlhelo ra vupela-dyambu bya Xitarata xa Castro, exikarhi ka Switarata swa vu-11 na vu-12. Hi siku rero, Mufundhisi White na John Morrison va xavile switandi leswi, va teka matsalwa ya vun'wini hi mavito ya vona, hi ku twisisana leswaku loko Nhlangano wu simekiwa, a va ta hundzisela eka wona misava leyi a yi ta vonaka yi laveka eka ntirho wa khampani.

GSAM 292.3Hi ti 1 Dzivamisoko 1875, Pacific Seventh-day Adventist Publishing Association wu simekiwile eOakland, mali ya masungulo ya wona yi vekiwile eka $28,000. Xiphemu xa le xikarhi xa switandi eka Xitarata xa Castro, hi ku ya hi ntwanano, xi hundziseriwe eka nhlangano hi papila ra vinyi, naswona hi nkarhi wolowo ku akiwe muako hi O. B. Jones wa le Battle Creek, Mich., lowu xivumbeko na vukulu bya wona a swi fana na ta hofisi leyi akiweke eBattle Creek, handle ka leswaku lowu wa le Oakland wu akiwe hi timhandzi ematshan'weni ya switina. Loko muako lowu wu lunghekela ku tirhisiwa, Signs of the Times yi rhurherile eka swihofisi swa yona leswintshwa hi Ravuntlhanu, Mhawuri 27, 1875.

GSAM 293Ku rhurhela eMountain View

GSAM 293.1Eka muako lowu, ku kandziyisa minkandziyiso na tibuku swi yisiwile emahlweni hi ku humelela ku fikela hi 1904, loko ku endliwe malunghiselelo yo rhurhisa xitichi xo kandziyisa ematiko-xikaya. Xivangelo xo endla ku cinca loku xi nyikeriwile hi mulawuri wa Pacific Press hi marito lawa:

GSAM 293.1“Ku ringana malembe, vulawuri bya Pacific Press Publishing Company byi twile onge misava leyi sweswi yi tirhisiwaka hi yindlu ya vona yo kandziyisa yi na nkoka ngopfu, naswona ndhawu ya yona a yi enelanga, yi ri exikarhi ka doroba lerikulu endhawini ya vutshamo, ku nga ri ya swikongomelo swa fekitiri, naswona i vutlhari hi tindlela to tala ku lava ndhawu yin'wana ya le makaya laha misava yi nga riki na nkoka ngopfu, laha vatirhi a va ta kota ku kuma tiyindlu eka ndhawu leyi hanyisaka, leti nga na ndhawu leyi eneleke ya swirhapa, mirhi ya mihandzu, na ndhawu yo hefemula; naswona laha swi nga ta olova ku rhumela nhundzu. Ndhawu yo tano yi kumekile no tiyisisiwa eximutanini xa Mountain View, eXifundzheni xa Santa Clara, timayili ta makume-nharhu-kaye edzongeni wa San Francisco, ndhawu leyi hlanganisaka vuyelo byo tala bya doroba na vuyelo bya vutomi bya le makaya lebyi hanyisaka.”

GSAM 293Ku Kandziyisa ku Sungurile eMatikweni ya le Handle

GSAM 293.2Ku kombisa ku hangalaka ka ntiyiso, hi xiya leswaku ku sukela hi 1875 ku ya eka 1878 ntirho wo gandlisa wu sunguriwile eBasel, le Switzerland, na le Christiana, le Norway.

GSAM 293.3Hi xixikana xa 1875 ku humesiwe xiviko eka Review lexi kombisaka leswaku ku xavisiwa ka tibuku ehofisini ya Review and Herald ntsena, eka nkarhi wa malembe ya nkombo, ku sukela hi 1868 ku ya eka 1875, a ku fikelele $85,644.54, ku engeteleka hi nhlayo leyi lavaka ku va minkarhi ya tsevu ku tlula malembe ya nkombo lama hundzeke, naswona ku xavisiwa ka tiofisi hinkwato ta mune (Michigan, California, Switzerland, na Norway), ku ringana malembe manharhu, ku sukela hi 1875 ku ya eka 1878, a ku ri $98,163.73.

GSAM 293.4Ku vuriwe eka Review ya ti 17 Nhlangula 1878, leswaku tibuku hinkwato, mapamfulete, na switsalwana leswi gandlisiweke hi hofisi ya Review emahlweni ka 1864 a swi ringana na 50,058,000 wa matluka. Ku sukela hi 1864 ku fikela hi 1878 nhlayo ya matluka a yi ri 158,130,951, kumbe nhlayo hinkwayo ya 208,188,951 wa matluka.

GSAM 294Youth's Instructor yi Hundzuriwe ya Vhiki na Vhiki

GSAM 294.1Ku fikela hi Sunguti 1, 1879, Youth's Instructor a yi humesiwa kan'we hi n'hweti, kambe hi siku leri, loko yi nghena eka lembe ra yona ra vu-27, a yi humesiwa vhiki na vhiki; naswona hi mukhuva wolowo nkoka wa yona wu engetelekile ka mune.

GSAM 294Leswi Mufundhisi White a Swi Nyikeke eka Nhlangano

GSAM 294.2Eka Review ya Sunguti 23, 1879, ku na swivulwa swin'wana leswi endliweke hi Mufundhisi White mayelana ni vuxaka bya yena ni mhaka leyi, leswi swi faneleke ku tshahiwa laha, hikuva swi voningela swinene hi ta ku tinyiketela loku endliweke eka ntirho wo kandziyisa. Xitshaho xi hlaya hi ndlela leyi:—

GSAM 294.3“Loko, hi 1861, Publishing Association ri simekiwa eBattle Creek, Mich., hi nyikete nxaxamelo wa hina wa vaxavi lava tsariseke ku amukela phepha-hungu na mfanelo yo kandziyisa nakambe mintirho ya hina hinkwayo (leswi sweswi swi voneke swi ri swa nkoka wa $10,000) eka vandla, leswi swi hi siyeke na nkoka wa $1,000 ntsena; naswona hi ye emahlweni na ntirho wa hina tanihi muhleri, mulawuri, na muchumayeri hi $6 hi vhiki.

GSAM 294.4“Hi 1866, loko hi vuya ehofisini ya Review, endzhaku ka vuvabyi lebyikulu, hi kume valawuri va hakela khume hi xidzana eka magidi, naswona mali ya masungulo ya khampani yi hungutekile wu ya eka $32,000;³ kambe endzeni ka malembe ya mune, hi nkateko wa Xikwembu, swikweleti swi hakeriwile, mali ya masungulo yi tlakusiwile wu ya eka $75,000, naswona hina [nhlangano] a hi ri na $5,000 etibangini.”

GSAM 294Xiyimo xa Yindlu yo Kandziyisa hi 1880

GSAM 294.5Eka Review ya Sunguti 15, 1880, Mufundhisi Butler u te:—

GSAM 294.6“Yindlu ya hina yo kandziyisa (ya le Battle Creek) yi andzisiwile sweswinyana hi ku akiwa ka xiphemu xa le xikarhi exikarhi ka miako yimbirhi ya le vuxeni, hi mukhuva wolowo swi engetela swinene vuswikoti na ku olova ka hinkwaswo. Ku na switirhisiwa swo endla electrotyping na stereotyping, na ku endla vubohi bya le henhla swinene. Entiyisweni, ku vuriwa hi lava faneleke ku tiva, leswaku hi yona yindlu yo kandziyisa leyi hetisekeke no hetiseka ku tlula hinkwato eka Xifundzha xa Michigan.”

GSAM 295.1Hambi leswi ku ndlandlamuxiweke loku ku endliweke, swi ve swa nkoka, ku nga si hela ximumu, ku aka muako wun'wana lowuntshwa edzongeni wa muako lowukulu, ku va kamara ra muchini wo gandlisa. Eka kamara leri ku rhurhiseriwe michini ya ntlhanu ya matimba ya nhlangano. Wun'we wa michini leyi a wu ri wukulu ku tlula wihi na wihi lowu a wu tirhisiwa ehofisini ku fikela sweswi. Wun'we wa sayizi na xitayili lexi fanaka na wona a wu ha ku vekiwa ehofisini ya Signs of the Times, le Oakland, Cal.

GSAM 295.2Eka Review ya ti 17 Mudyaxihi, 1881, loko a vulavula hi ku humelela ka ntirho wo kandziyisa eka yindlu leyikulu yo kandziyisa leyi nga eBattle Creek, Mufundhisi White u te:—

GSAM 295.3“Loko u susa ntsengo wa swikweleti swa Seventh-day Adventist Publishing Association eka nxaxamelo lowu endliweke hi vukheta wa nhundzu, ku sala nhundzu leyi nga fambiki ni leyi fambaka leyi nga riki ehansi ka $105,000. Eka mali leyi, vanhu va hina hinkwavo va nyikile hi swiphemu, minyikelo, na ndzhaka, ntsengo wa $34,432.17, naswona vavanuna na vavasati va nga ri vangani vo tshembeka lava tinyiketeleke vutomi bya vona eka ntirho lowu, va engeterile [ku nga ri hi minyikelo, kambe hi ku tinyiketela na vulawuri byo hlayiseka] $70,567.83.”

GSAM 295Ntirho wo Xavisa wu Sunguriwile

GSAM 295.4Ku sukela hi lembe ra 1881 vanhu va hina va sungule bindzu lerintshwa, naswona va nghenele ntirho wo famba va xavisa minkandziyiso ya hina. Tanihi leswi ku nga endliwangi swiviko leswi kongomeke hi vaxavisi va tibuku mayelana ni ku xavisa ka vona, ku fikela hi lembe ra 1884, xiviko xa hina xa nkarhi wolowo xi endliwe ku suka eka swiviko swa ku xavisa swa tiyindlu ta mune to kandziyisa. Hi ku ya hi tinhlayo ta vona, ku xavisa ka malembe ya ntlhanu a ku ri $221,248.69. Tanihi leswi nkucetelo wa ntirho wu andzeke ku suka eka swivandla swa vurhumiwa swa hina eYuropa ya le Xikarhi ni le matikweni ya Scandinavia, xilaveko xa minkandziyiso hi tindzimi ta le handle xi engetelekile.

GSAM 296Ku Xavisiwa ka Tibuku hi Malembe ya Khume

GSAM 296.1Ku sukela hi 1884 ku ya eka 1894, nkarhi wa malembe ya khume, ku xavisiwa ka tibuku ta hina letikulu leti bohiweke a swi endliwa ngopfu hi vaxavisi va tibuku va le handle. Ntsengo wa nxavo wa vona eka nkarhi lowu a wu ri $4,031,391.26. Hi nkarhi lowu ntirho wa hina wu ndlandlamuxiwile ku ya emahlweni hi ku simeka tindlu to kandziyisa eAustralia; Tahiti, Swihlala swa Pacific; Helsingfors, Finland; Hamburg, Jarimani; na le tindhawini tin'wana. Nxavo wa vaxavisi va tibuku wa lembe ra 1895, hambi leswi a swi tika swinene hi nkarhi wolowo, a wu ri, hilaha swi vikiweke hakona, ntsengo wa $357,467.23, leswi endleke ntsengo hinkwawo, ku katsa na nxavo lowu hi wu vuleke khale, wu va $4,816,773.73.

GSAM 296Swixavisiwa swa Malembe ya 50 $11,000,000

GSAM 296.2Ku kuma ntsengo hinkwawo wa nxavo ku sukela hi 1854 ku fikela hi Sunguti 1, 1896, hi fanele ku engetela tinhlayo ta nxavo wa tibuku leti xavisiwaka emabindzwini, mapamfulete, switsalwana, na swichati, hilaha swi vikiweke hakona hi tiyindlu hinkwato to kandziyisa eka malembe ya khume lawa ya boxiweke lawa ntsengo wa swona wu nga $3,458,278.23; leswi endlaka ntsengo hinkwawo wa ku xavisiwa ka tibuku ta vukhongeri bya malembe ya makume-mbirhi na mambirhi wu va $8,275,051.96. Ku vula hi ndlela yin'wana: Ku xavisiwa ka malembe ya makume-nharhu (1854 ku ya eka 1884) a ku ri $424,915.24, naswona eka malembe ya khume-mbirhi lama landzeleke, ku fikela hi Sunguti 1, 1896, a ku ri $7,850,136.72. Hambi leswi matimba ya ntirho wo hangalasa ma hungutekeke eka malembe ya nhungu lawa ya hundzeke, i xiringaniso lexi hlayisekeke ku vula leswaku ku sukela hi 1854 ku fikela sweswi (1905) ku xavisiwe minkandziyiso ya Va-Adventista va Siku ra Vunkombo ya nkoka lowu tlulaka $11,000,000.

GSAM 296Ku gandlisa hi tindzimi leti ringanaka na makumune

GSAM 296.3Nhluvuko wa rungula leri kandziyisiweke wu le rivaleni loko hi ehleketa leswaku ku sunguriwile eka tindzimi ta kwalomu ka makumune leti rhangelaka, to fana na Xiarabu, Xiarmeniya, Xibasuto, Xibohimiya, Xibulgariya, Xibengali-Indiya, Xichayina, Xidanemaka, Xinghezi, Xiestoniya, Xifinilandi, Xifurhwa, Xifiji, Xigriki, Xijarimani, Xidachi, Xihungari, Xihawayi, Xitaliyana, Xiayisilendi, Xijapani, Xikaffir, Xiletishi, Xilavoniya, Ximaori, Xipolandi, Xiputukezi, Xirumaniya, Xirhaxiya, Xiserbiya, Xipaniya, Xiswidi, Xitahiti, Xitonga, Xiwelsi, na swin'wana. Eka matiko lawa yo hambana-hambana ni le ka tinxaka leti ku na vatirhi lava hisekaka lava yisaka emahlweni ntiyiso wa rungula ra vunharhu.

GSAM 297.1Nhlayo ya tibuku, mapamfulete, na switsalwana leswi kandziyisiweke hi tindzimi to hambanahambana yi tlula 1,187. Ku kuma khopi ya xin'wana na xin'wana, na 87 wa minkandziyiso ya nkarhi hinkwawo ya vukhongeri⁴ hi tindzimi to hambanahambana ku ringana lembe rin'we, swi nga lava kwalomu ka $340.

GSAM 297Ndhawu ya Tindlu ta Vukandziyisi ta Makume-mbirhi

GSAM 297.2Tindlu ta makume mbirhi to kandziyisa ta Va-Adventista va Siku ra Vunkombo ti kumeka hi ndlela leyi landzelaka: Avondale, Australia; Battle Creek, Mich. (2); Basel, Switzerland; Christiana, Norway; Copenhagen, Denmark; Cape Town, Afrika Dzonga; Calcutta, Indiya; College View, Nebraska; Hamburg, Jarimani; Helsingfors, Finland; London, Nghilandi; Melbourne, Australia; Montreal, Canada; Nashville, Tennessee; Oakland, California; South Lancaster, Massachusetts; Stockholm, Swidi; Tocubaya, Mexico; Washington, D.C. Handle ka tiyindlu leti to kandziyisa, vanhu va hina va kandziyisa maphepha-hungu na switsalwana eHong Kong, Chayina; Tokio, Japani; Cairo, Egipta; Amerika Dzonga; na le Swihlaleni swa Fiji.

GSAM 297Ku Humesa Pamfulete yo Sungula

GSAM 297.3Hi nkarhinyana hi ta languta endzhaku eka switirhisiwa leswi varhangeri a va tirha ha swona. Hi xixikana xa 1853, loko ku lunghiseleriwa buku yo sungula leyi kandziyisiweke hi muchini wa Washington—“The Sanctuary,”—endzhaku ka loko “nhlengeletano” ya vamakwavo va xisati yi phetile ku peta ni ku hlengeleta swiphemu swa buku leswaku swi lunghiseleriwa ku rhungiwa, mutsari u swi tlhavile hi xitlhavi xo endla timbhovo; naswona endzhaku ka loko swifunengeto swi vekiwile, Uriah Smith u swi tsemelele hi rhula ro lulamisa matlhelo ni ximukwana lexi karihaka. Leswi a swi endliwe hikwalaho ka ku pfumaleka ka michini leyi faneleke ku endla xiphemu xexo xa ntirho.

GSAM 298.1Ku fikela hi lembe ra 1861, matsalwa hinkwawo ya vandla a ya kandziyisiwa hi muchini wun'we wa Adams wa matimba, lowu a wu fambisiwa hi njhini ya matimba ya tihanci timbirhi. Sweswi, eka tiofisi to hambanahambana ta vukandziyisi, ku na michini yo kandziyisa yo tlula makumune leyi fambaka hi matimba ya musi wa mati, leyi kandziyisaka ntiyiso wa sweswi nkarhi hinkwawo. Tiofisi leti ti thola vanhu vo tlula ntlhanu wa madzana ku endla ntirho lowu, kasi madzana ya vaxavisi va tibuku va le handle va le ntirhweni va xavisa tibuku exikarhi ka vanhu.

GSAM 298.2Hi lembe ra 1862, sete leyi heleleke ya minkandziyiso hinkwayo leyi humesiweke hi Va-Adventista va Siku ra Vunkombo a yi nga xaviwa hi mali ya $7.50; hi 1904, hilaha swi kombisiweke hakona, a swi ta lava $340 ku kuma sete leyi heleleke. Hakunene ku na swo karhi swo tlula makungu ya vanhu leswi tirheke eku humeseni ka mbuyelo lowu.

GSAM 298.3Ku kula ka ntirho wo kandziyisa exikarhi ka Va-Adventista va Siku ra Vunkombo, hilaha a swi vhumbhuriwile hakona hi 1848, hakunene swi ve ku fana ni ku humelela ka dyambu, “Swi ya swi hisa—swi rhumela miseve ya wona ya ku vonakala”—“Swi ya emahlweni ni ndlela ya rona ku fana ni dyambu, kambe a wu peli.”

GSAM 298Famba hi Ripfumelo—Vumbhoni bya Mufundhisi Stone

GSAM 298.4Ku hisekela ni ku tiyimisela ka lava va yiseke emahlweni ntirho wa rungula ra ntsumi ya vunharhu swi hlamuseriwile kahle eka Review ya Nyenyenyani 5, 1884, hi Mufundhisi Albert Stone, un'wana wa varhangeri eka mhaka leyi, loyi a hanyeke ku fikela eka malembe ya makume-kaye:—

GSAM 298.5“Matimu yo sungula ya mhaka leyi a ku ri siku ra swilo leswitsongo, naswona tindlela leti tirhisiweke a ti vonaka ti nga enelanga ku endla ntirho. Kambe vavanuna ni vavasati va ripfumelo va swi tivile ku sukela eku sunguleni leswaku voko leri tiyeke ra Hosi a ri nghenelerile eka ntirho lowu. Va swi tivile leswaku nkarhi lowu vekiweke ku pfuna Siyoni a wu fikile, ni leswaku Hosi a yi veke voko ra yona ku hlengeleta vanhu va yona. Va vone leswaku Hosi a yi ri eku fambiseni, naswona leswaku Xikepe xa Evhangeli, lexi a xi rhwele kereke ya masalela ni ndzhwalo wa yona wa ntiyiso lowu vuyiseriweke, ripfumelo leri ringiweke, ni rirhandzu leri hetisekeke, a xi ta nghena hi vuhlayiseki eribuweni.”