Ndzhima 28 — Nyangwa Leyi Munhu A Nga Ka A Nga Yi Pfali
GSAM 462.1“Ndzi pfurile nyangwa emahlweni ka wena, leyi ku nga riki na munhu la yi pfalaka; hikuva u na matimba matsongo, u hlayisile rito ra mina, naswona a wu landzuranga vito ra mina.”1
GSAM 462.2Leri i ririmi leri vulavuriweke na lava a va ri eka xiyimo xa Philadelphia xa kereke ya evhangeli. Kereke leyi a yi ri leyi a yi kurisiwile hi ku chumayeriwa ka ku ta ka Kreste loku nga kusuhi, kumbe lava a va khomelele eka leswi a va swi twile hi mhaka leyi; hikuva u vula hi kereke ya le Sardis (leyi a yi ri emahlweni ka Philadelphia hi ku kongoma), “Tsundzuka-ke leswi u swi amukeleke ni ku swi twa, kutani khomelela, u hundzuka. Hikokwalaho, loko u nga tihlayisi, ndzi ta ta eka wena ku fana ni muyivi, naswona a wu nge tivi eka awara yihi ndzi nga ta ta ha wena.”2
GSAM 462.3Kereke ya le Sardis, xisweswo, yi twile dyondzo ya ku ta ka Hosi ku nga ri khale. Lava va khomeleleke eka leswi a va swi twile, va ye emahlweni hi ntiyiso loko “xibane” xi susiwa, naswona va vumba kereke ya le Philadelphia, leyi a yi byeleke a ku, “Hikuva u hlayisile rito ra ku leha ka mina mbilu, na mina ndzi ta ku hlayisa eka nkarhi wa ndzingo, lowu wu nga ta ta emisaveni hinkwayo, ku ringa lava va tshamaka emisaveni. Vona, ndzi ta hi ku hatlisa: khomelela leswi u nga na swona, leswaku munhu un'wana a nga teki harhi ya wena.”3 Hi kereke leyi ya Philadelphia, xisweswo, laha a nge, “Ndzi veke emahlweni ka wena nyangwa lowu pfulekeke, naswona a ku na munhu la nga wu pfalaka.”
GSAM 462.4Hikokwalaho, hi leyi xiviko lexi tiyeke xa Matsalwa leswaku lava, hi ku pfuniwa hi Xikwembu, va humelelaka ku lemukisa misava hi ku ta ka Hosi, ni ku kombela vanhu leswaku va tilulamisela ku hlangana na Xikwembu, va na tintswalo to hlawuleka ta Xikwembu entirhweni wa vona. Vanhu va nga ringeta ku sivela, ku hlula mafambiselo ya vona, ku pfala “nyangwa ya ku vulavula,” kambe rito ra Xikwembu ri ya emahlweni ri twakala ehenhla ka pongo hinkwaro, “Ndzi veke emahlweni ka wena nyangwa leyi pfulekeke.”
GSAM 463Nhluvuko wa Malembe ya 74
GSAM 463.1Eka matluka lama hundzeke ya buku leyi hi hundzile hi ku komisa eka nkarhi wa malembe ya makume nkombo mune, ku sukela hi 1831 ku ya eka 1905, hi landzelerisa ku tlakuka ni nhluvuko wa marungula ya vuya, ngopfungopfu rungula ra ntsumi ya vunharhu. Hi kombisile leswaku, ku suka eku nga tiveki ni le vusweti, rungula leri ri yise emahlweni hi matimba ni ntamu lowu kulaka lembe na lembe, ku fikela laha ri nga na mintirho ya vurhumiwa leyi rhendzeleke misava. Hakunene a hi hileswi rungula leri ri tsakisaka timbilu ta nyama leswi ri humeleleke hi ndlela leyi; hikuva ri rhangela hi Sabata ya Hosi, ku yi landzelela swi vanga xihambano lexikulu, leswi lavaka ku tihambanisa na mabindzu ya misava hi siku ra vhiki leri khomekeke swinene. A yi yelanga emahlweni hikwalaho ka ku pfumaleka ka nkaneto; hikuva yi hlangane na wona ku sukela eku sunguleni, naswona ku ri wa muxaka lowu nga ni tihanyi swinene lowu humaka handle, swin'we ni swikarhato leswi vangiweke hi vanhu lava nga tinyiketelangiki lava hi nkarhinyana va ngheneke exikarhi ka vanhu va hina. Loko ku ta eka xiyimo lexi vangiweke hi makungu ni matshalatshala ya valala va le handle, hi nga vula kahle hi marito ya Davhida Mutlhokovetseri, “Loko a ku nga ri Hosi leyi a yi ri etlhelweni ra hina, sweswi a ku ta vula Israyele: loko a ku nga ri Hosi leyi a yi ri etlhelweni ra hina, loko vanhu va pfukela hina: a va ta hi mita hi hanya, loko vukari bya vona byi pfurhukela hina: kutani mati a ma hi khomile, nambu wu hundzile emoyeni wa hina: kutani mati lama kukumukaka a ma hundzile emoyeni wa hina. Ku katekisiwe Hosi, leyi nga hi nyikangiki ku va swakudya swa meno ya vona. Moya-xiviri wa hina wu balekile ku fana ni xinyenyana lexi humaka eka xirimbana xa vaphasi va swinyenyana; xirimbana wu tshovekile, naswona hi balekile. Mpfuno wa hina wu le ka vito ra Hosi, leyi endleke tilo ni misava.”4
GSAM 464Mpfuneto eka Hosi
GSAM 464.1Hosi yi vula leswaku yi vekele vanhu va yona “nyangwa leyi pfulekeke, naswona ku hava munhu la nga yi pfalaka.” A swi hlamarisi, xisweswo, leswaku rungula ri yise emahlweni handle ko kavanyeteka. I rungula ra Xikwembu eka vanhu, naswona ri fanele ri humelela. Eka Nhlavutelo 7:2 ntirho wo lulamisela vanhu leswaku va yima loko siku lerikulu ra vukari bya Xikwembu ri ta wu kombisiwa hi xifaniso hi ntsumi leyi “tlhandlukaka ku suka evuxeni,” kumbe, hilaha van'wana va hundzuluxaka hakona, “ku fana ni ku xa ka dyambu.” Vonani ku pfuka ka siku—ku sungula ku humelela miseve ya rivoningo evuxeni; leyi yi hlangana ku va ku vonakala lokukulu ku fikela loko xirhendzevutana xa dyambu lexi anameke, lexi vonakaka kahle xi vonaka. Loko “Hosi ya Siku” yi tlakuka ku ya fika exikarhi ka tilo, ku vonakala ka yona, ku hisa ka yona, na matimba ya yona swi ya swi vonaka swinene swinene.
GSAM 464.2Hakunene, hi wona nhluvuko wa rungula ra ntsumi ya vunharhu ku sukela hi 1848, loko ntiyiso wa rona lowu vumbaka wu vekiwile erivaleni, naswona ku sukela kwalaho hi kombisile ku kula loku vonakaka ni loku tiyeke loku hlamarisaka. Leswi hi nga swi hlamuselaka ntsena eka mhaka ya leswaku Hosi yi tiyisisa rito ra yona eka lava enkarhini lowu, loko ku ponisiwa ka yona ku ri kusuhi no ta, “va hlayisaka Sabata leswaku yi nga nyamisiwi,”5 naswona va papalata ku endla ku rhandza ka vona hi nenge wa vona esikwini ro kwetsima ra Xikwembu, hi mukhuva wolowo, hi ku tirhisa “ku pfumela ka Yesu,” hilaha swi boxiweke hakona eka rungula ra ntsumi ya vunharhu ra Nhlavutelo 14, va hlayisa “swileriso hinkwaswo swa Xikwembu.” Hi mayelana ni vanhu vo tano Hosi yi vule hi nomo wa muprofeta Esaya, “Kutani ku vonakala ka wena ku ta humelela ku fana ni mixo, naswona rihanyo ra wena ri ta mila hi xihatla; naswona vululami bya wena [‘Hosi i vululami bya hina.’ Yeremiya 23:6] byi ta famba emahlweni ka wena; naswona ku vangama ka Hosi ku ta va mukhomi wa wena wa le ndzhaku.”6 Hi tiyisekiso to tano, xana a hi ta langutela yini xin'wana handle ka leswaku ntirho wu humelela? “Loko Xikwembu xi ri na hina, i mani la nga lwisanaka na hina?”
GSAM 464Xana Leswi Swi Nga Humelela Njhani?
GSAM 464.3Loko hi languta xiyimo lexi, hi 1846, loko Mufundhisi Joseph Bates a sungula ku tsala buku yoleyo yo sungula, leyi nga yo sungula leyi humesiweke hi Va-Adventista va Siku ra Vunkombo mayelana ni mhaka ya Sabata, a ri na tisente ta khume na timbirhi na hafu ntsena tanihi mali leyi a a ri na yona emisaveni, naswona a boheka ku tirhisa yoleyo mali ku nga si hela siku ra yena ro sungula ro tsala; naswona loko hi languta nakambe eka Mufundhisi James White a kandziyisa phepha-hungu leritsongo ra yena ro sungula, Present Truth, hi mali leyi a yi kumeke hi ku tsema byanyi ensin'wini ya byanyi, a rhumela phepha-hungu leri mahala eka hinkwavo lava a va ta hlaya, a vulavula hi swona tanihi rungula leri a ri fanele ri ya fika emakumu ka misava,—loko munhu a languta masungulo lawa lamatsongo, a nga ha vutisa, hi ririmi ra vanhu va masiku ya Amos, “Xana Yakobe u ta pfuxiwa hi mani? Hikuva i ntsongo.”7 Loko hi pimanisa sweswo ni xiyimo xa 1905, loko ku kandziyisiwa ka ntiyiso wa rungula swi endliwa eka tiyindlu ta makandziyiso ta makume-mbirhi, leti kumekaka eka tindhawu to hambanahambana ta misava, leti hakanyingi ti tirhisiwaka hi matimba hinkwawo ku humelerisa leswi lavekaka swa swilo swo hlaya, hi nga vula hakunene, Vona, “nyangwa lowu pfulekeke” lowu ku nga riki na munhu loyi a wu pfaleke.
GSAM 465.1Hi lava va nkarhi wa khale lava a va ehleketa leswaku ntirho a wu nge pfuki wu humelerile, hi nga vula, hi marito lawa muprofeta Zekariya a tshinyeke ha wona lava a va lava ku sivela ntirho wa Xikwembu eku pfuxeni ka Yerusalema, “I mani la nyenyeke siku ra swilo leswitsongo?”8 Hi swilo leswi a swi languteka ku fana ni tintshava ta swirhalanganyi endleleni ya vona, Hosi yi vule hi ku tirhisa muprofeta,—
GSAM 465Ntshava leyi Endliweke Ribala
GSAM 465.2“U mani wena, ntshava leyikulu? Emahlweni ka Serubabele u ta hundzuka rivala; kutani a humesa ribye ra yona ra nhloko hi ku huwelela, a ku, Tintswalo, tintswalo eka rona.”9 Swi ve tano eka ntirho wa rungula ra ntsumi ya vunharhu, naswona swi ta tano ku fikela loko “ribye ra nhloko” ri tisiwa, kumbe hi marito man'wana, ku fikela loko ntirho wu hetisekile.
GSAM 465.3Languta lavatsongo va 1846, a va pfumala switirhisiwa, va pfumala hi tindlela hinkwato handle ka ripfumelo eka Xikwembu ni le ka nkwama wa ntiyiso, kutani u vona leswaku ntirho wa vona wu kurile ku fikela kwihi. Anakanya hi switirhisiwa leswi sweswi swi nga kona, tibuku hinkwato ti lunghisisiwile, ti hundzuluxeriwile, no kandziyisiwa hi tindzimi to hambanahambana ta misava, na madzana ya vaxavisi va tibuku lava vekaka tibuku leti emindyangwini ya vanhu hi xiringaniso xa nkoka wa $400,000 lembe na lembe. Loko ku ya emahlweni ku katekisiwa ka Xikwembu eka ntirho lowu, hi nga langutela ku humelela. Hi switirhisiwa na ti-ejensi leti leti engetelekaka n'hweti hi n'hweti, hi ku tshemba Kreste, a hi fanelanga ku langutela nchumu wun'wana handle ka leswi Solomoni a swi yimbeleleke hi kereke ya Xikwembu loko yi huma eka xiyimo xa yona xa le mananga, “yi tiseketele hi voko ra Murhandziwa wa yona,” loko a yi kombisa yi langute emahlweni, “yo saseka ku fana na n'weti, yo basa ku fana na dyambu, naswona yo chavisa ku fana na vuthu leri nga na mijeko.”10
GSAM 466Hi ku pfuniwa hi Nyiko ya Vuprofeta
GSAM 466.1A hi vonanga ntsena leswaku vufambisi bya Hosi byi pfurile ndlela yo hangalasa ntiyiso, naswona nkateko wa yona lowukulu wu fambisane ni matshalatshala lama endliweke yo famba eka tindlela ta vufambisi bya yona, kambe eku tlakukeni ni le ka nhluvuko wa rungula ra ntsumi ya vunharhu yi vulavurisane ni vanhu va yona hi nyiko ya vuprofeta. Leswi a swi vanga hi xivumbeko xa nhlavutelo lowuntshwa wo siva Bibele, hambi ku ri hi ndlela yo hombololisa tidyondzo ta Matsalwa, kambe ku kombisa laha, eka nkarhi lowu, ku nga na khombo ro hambuka eka ku olova ka evhangeli ya Kreste, laha vanhu va nga ekhombyeni ro wela ehansi ka mukhuva wa nkarhi lowu, va eneriseka hi xivumbeko xa ku tinyiketela eka Xikwembu handle ka matimba.
GSAM 466.2Loko hi languta mhaka leyi hi ku tirhisa xikombiso11 xa vaprofeta va khale, lexi Hosi yi hi nyikeke xona tanihi yin'wana ya milawu leyi swikombiso swo tano swi faneleke ku kambisisiwa ha yona, ku kumeka swivangelo leswi fanaka leswi endlaka leswaku swikombiso swo tano swi laveka sweswi ku fana na khale; ku nga, khombo eka nkarhi wun'wana na wun'wana ro hambukisiwa endleleni ya ntiyiso hi tidyondzo na mikhuva leyi tolovelekeke na leyi hlawulekeke ya nkarhi wolowo. Muapostola Pawulo, loko a vulavula hi ku humelela ka tinyiko leti Hosi yi ti vekeke ekerekeni, u ri ti “ku hetisekisa vakwetsimi, ku tirha ntirho wa vutirheli, ku aka miri wa Kreste; ku fikela loko hinkwerhu hi fika eka vun'we bya ripfumelo, ni le ka vutivi bya N'wana wa Xikwembu, eka munhu la hetisekeke, eka mpimo wa vukulu bya ku hetiseka ka Kreste; leswaku ku sukela sweswi hi nga ha vi vana, lava hoxiwaka-hoxiwaka, ni ku fambisiwa hi mheho yin'wana ni yin'wana ya dyondzo, hi vuxisi bya vanhu, ni vutlhari byo kanganyisa, lebyi va rindzelaka ha byona ku xenga; kambe hi vulavula ntiyiso hi rirhandzu, leswaku hi kula eka yena eka swilo hinkwaswo, loyi a nga nhloko, ku nga Kreste: loyi miri hinkwawo wu hlanganisiweke kahle naswona wu tiyisiwile hi leswi xihlanganisi xin'wana na xin'wana xi swi nyikelaka, hi ku ya hi ntirho lowu tirhaka kahle hi mpimo wa xiphemu xin'wana na xin'wana, swi endla leswaku miri wu kula ku tiaka hi rirhandzu.”12
GSAM 467.1Mikaneto leyi fanaka leyi vuriwaka ehenhla ka swikombiso swa nyiko ya vuprofeta enkarhini wa sweswi, a yi ta va yi vuriwe hi matimba lama fanaka enkarhini wa khale; hi marito man'wana, hi na Matsalwa, hikokwalaho a hi na xilaveko xa tinyiko to tano. Kambe, Matsalwa lawa hi wona ma hi byela leswaku Kreste u veke tinyiko leti eka kereke ku endla ntirho wa tona ku fikela loko “lexi hetisekeke [xiyimo lexi hetisekeke] xi ta,” naswona kereke a yi fanelanga “ku sala endzhaku eka nyiko ni yin'we, yi rindzele ku ta ka Hosi ya hina Yesu Kreste.”13
GSAM 467Hi Lava Vaprofeta Hi Yini?
GSAM 467.2Vanhu va khale a va ta va va ehleketa leswaku a va ri na nawu wa mahanyelo wa Xikwembu lowu tsariweke hi rintiho ra xona eka swiphepherhele swa ribye; leswaku a va ri na milawu, vuavanyisi, ni swiletelo leswi a swi vuriwile eka Muxe ku suka enon'weni wa Xikwembu, naswona swi tsariwile hi vukheta; kutani a ku laveka yini swin'wana? Kambe hambileswi a va ri na ntiyiso wolowo hinkwawo lowunene, Xikwembu xi tsakile ku vulavula na vona “eka minkarhi yo hambana-hambana ni hi tindlela to hambana-hambana hi vaprofeta va xona vo kwetsima.”
GSAM 467.3Hi kuma leswaku vumbhoni lebyi nyikeriweke hi vaprofeta vo hambanahambana, ku fana na Esaya, Yeremiya, Ezekiyele, Daniyele, Hosiya, na van'wana, eka xiyimo xin'wana na xin'wana a byi dyondzisa nawu lowukulu lowu fanaka mayelana na ku yingisa Xikwembu; kambe muprofeta un'wana na un'wana a a ri na switshinyo swa yena swo hlawuleka eka vanhu va nkarhi wa yena, hikwalaho ka mukhuva wa vona wo kokiwa ku suka eka misinya ya milawu leyi hlawulekeke na yo kwetsima ya leswinene hi mikhuva leyi a yi tolovelekile eka nguva leyi vuprofeta byi nyikeriweke eka yona.
GSAM 468Xilaveko xa Tinyiko
GSAM 468.1Hambi leswi ku nga ha vuriwaka leswaku a hi na ntsena dyondzo leyinene swinene ya Matsalwa ya Testamente ya Khale, kambe ku engetela, hi na marito ya Muponisi wa hina hi yexe, na ya vaapostola, hi lava ku vonakala kun'wana ku yini? Ntiyiso wu tshama wu ri leswaku vaapostola volavo vo kwetsima va kombisile masiku ya makumu, loko “ku ta va ni minkarhi ya khombo,” naswona loko vanhu va ta “va va ni xivumbeko xa vukwetsimi, kambe va landzula matimba ya xona,” va tlhela va hi byela leswaku “van'wana va ta hambana ni ripfumelo, va yingisa mimoya leyi hoxisaka ni tidyondzo ta madimona.”
GSAM 468.2Hikwalaho ka leswi hinkwaswo, vanhu lava Pawulo a vulavulaka ha vona loko a tsalela Vathesalonika, lava nga ta ka va nga vi emunyameni leswaku siku ra Kreste ri va khoma ku fana ni muyivi, kambe lava nga ta va vana va ku vonakala, va khutaziwa ku “kambela hinkwaswo” hi ndlela ya “vuprofeta,” ni ku “khoma hi matimba leswinene.”14 Leswi swi fana ni ku va byela leswaku vanhu lava nga ta va va langutele ku ta ka Hosi Yesu Kreste, naswona eku heteleleni va kumeka va lunghekile eka siku rero, va ta va ni swikombiso “leswinene,” swa ntiyiso swa nyiko ya vuprofeta exikarhi ka vona.
GSAM 468Swikombiso Swa Makumu
GSAM 468.3Hi le ka nkarhi lowu swikombiso swi teleke hi matlhelo hinkwawo leswaku siku ra Hosi ri le kusuhi. Hi le ka nkarhi hi woxe lowu vanhu a va fanele ku pfuka lava a va ta hlayisa milawu hinkwayo, naswona a va ta va na “vumbhoni bya Yesu”15 —“moya wa vuprofeta.”16 Hi kuma yini? Leswaku eka malembe ya makume-ntsevu lawa ya hundzeke ku pfukile vanhu vo tano, va rhwele rungula ro fana na leri, exikarhi ka vona nyiko ya vuprofeta yi kombisiwile. Loko hi kambisisa nyiko leyi yi kombisiweke hi Manana E. G. White hi ku tirhisa milawu ya Bibele, hi vone leswaku yi pasa ndzingo eka xiyenge xin'wana na xin'wana. A ku kumekanga, ku sukela eku sunguleni ku ya fika emakumu, eka matsalwa hinkwawo ya Manana White, ni xivulwa xin'we lexi nyikaka mpfumelelo wutsongo wo dyoha, kumbe lexi pfumelelaka hi ndlela yitsongo ku hambuka eka rito ra Xikwembu. Matsalwa lawa a ma si tshama ma tivekisa ku tlula Bibele, kambe ma khutaza nkarhi na nkarhi ku dyondza rito ra Xikwembu hi vukheta lebyikulu, ma ri kombisa tanihi mpimo lowukulu lowu swiyimo swa hina swi nga ta kambisisiwa ha wona eka vuavanyisi bya makumu. Eka matsalwa ya yena Kreste u tlakusiwile emahlweni ka hina tanihi xikombiso lexi nga xoxe lexi hi faneleke ku xi landzela. Hi ndlela leyi vonakaka swinene ku vuriwa leswaku hi yena ntshembo wa hina lowu nga woxe wa ku hlula laha, vutumbelo bya hina lebyi nga byoxe eka vukari lebyi taka, vito leri nga rona ntsena ni ndlela leyi hi nga ponisiwaka ha yona.
GSAM 469Ku Dzunisa ka Munhu hi Xiyexe
GSAM 469.1Malunghana na Manana White na muxaka wa ntirho wa yena, leswi landzelaka swi nyikeriwile, swi tsariwile hi 1877 hi un'wana loyi a a n'wi tiva naswona a a dyondzile ntirho wa yena ku ringana malembe yo tala; naswona endzhaku ka malembe ya kwalomu ka makumentlhanu na nharhu ya ndzingo, malembe ya ku langutisisa hi vukheta, ndzi nyikela nseketelo wa mina lowu heleleke eka mavonelo hinkwawo lama vuriweke eka swona:—
GSAM 469.2“Loko swi ta eka vumunhu bya Vukreste bya Makwavo White, ndzi kombela ku vula leswaku ndzi ehleketa leswaku ndzi tiva swo karhi hi byona. Ndzi na vuxaka na yena ku ringana malembe ya khume-nhungu,—ku tlula hafu ya matimu ya vanhu va hina. Ndzi ve endyangwini wa vona minkarhi yo tala, minkarhi yin'wana ku ringana mavhiki. Na vona va ve endyangwini wa hina na le kaya ka hina minkarhi yo tala. Ndzi fambe na vona etindhawini leti lavaka ku va hinkwato; ndzi ve na vona exihundleni ni le rivaleni, eminhlanganweni ni le handle ka yona, naswona ndzi ve na nkarhi lowunene swinene wo tiva swo karhi hi vutomi, vumunhu, ni moya wa Makwerhu na Makwavo White. Tanihi mutirheli, ndzi boheke ku tirhisana ni vanhu va mixaka hinkwayo, ni vumunhu bya mixaka hinkwayo, ku fikela laha ndzi ehleketaka leswaku ndzi nga kota ku avanyisa swo karhi hi leswi munhu a nga swona, hambi swi ri endzhaku ka malembe yo va tiva swinene.
GSAM 470.1“Ndzi tiva Makwavo White tanihi wansati la titsongahataka, la nga tikukumuxiki, wa mbilu leyinene, na wa xichavo. Timfanelo leti eka vumunhu bya yena a hi swa ku tiendla kumbe ku dyondzisiwa ntsena, kambe swi huma hi ku olova na hi ndlela ya xiswona eka vumunhu bya yena bya ntumbuluko. A hi munhu la tidzunisaka, la tivonaka a lulamile, na la titwaka a ri wa nkoka, ku fana na vanhu lava hisekelaka ngopfu nkarhi hinkwawo. Ndzi tolovele ku hlangana ni vanhu va vukhongeri byo hundzeleta, naswona nkarhi hinkwawo ndzi va kume va tele hi vukanganyisi, va tele hi ku tinyungubyisa, va lunghekele ku nyikela mavonelo ya vona, va tinyungubyisa hi vukwetsimi bya vona, na swin'wana, kambe nkarhi hinkwawo ndzi kume Makwavo White a hambanile na sweswo hinkwaswo.
GSAM 470Munghana wa Swisiwana
GSAM 470.2“Mani na mani, hambi i la pfumalaka swinene na la titsongahataka, a nga ya eka yena hi ntshunxeko ku ta kuma xitsundzuxo na nchavelelo handle ko hlongoriwa. Nkarhi hinkwawo u khathalela lava pfumalaka, lava nga na xilaveko, na lava xanisekaka, a va nyika swilaveko swa vona, naswona a yimelela timhaka ta vona.
GSAM 470.3“A ndzi si tshama ndzi tivana na munhu loyi nkarhi hinkwawo a chavaka Xikwembu emahlweni ka yena. A ku na nchumu lowu endliwaka handle ka xikhongelo xa xiviri eka Xikwembu. U dyondza rito ra Xikwembu hi vukheta ni nkarhi hinkwawo. Ndzi twile Makwavo White a vulavula madzana ya minkarhi, ndzi hlaye vumbhoni byakwe hinkwabyo ku suka eku sunguleni ku ya fika emakumu, byo tala bya byona minkarhi yo tala, naswona a ndzi si tshama ndzi kuma xivulwa xin'we xa manyala eka byona hinkwabyo, kumbe nchumu wun'wana lowu nga riki lowo tenga ni wa Vukreste hi ku hetiseka; a ku na nchumu lowu yisaka kule na Bibele ni le ka Kreste; kambe kwalaho ndzi kuma swikombelo swo tiya swinene swo yingisa Xikwembu, ku rhandza Yesu, ku pfumela Matsalwa, ni ku ma kambisisa nkarhi na nkarhi. Ndzi kume vuyelo lebyikulu bya moya, minkarhi leyi nga hlayekiki, eka vumbhoni lebyi. Hakunene, a ndzi si tshama ndzi byi hlaya ndzi nga titwi ndzi lulamisiwa hikwalaho ka ku pfumala ka mina ripfumelo eka Xikwembu, ku pfumala ku tinyiketela, na ku pfumala ku hisekela ku ponisa mimoya-xiviri. Loko ndzi ri na vuavanyisi byihi na byihi, kumbe ku twisisa ka moya, ndzi vula leswaku vumbhoni byi na moya lowu fanaka na marito ya matsalwa, naswona byi fambisana na wona hi ku hetiseka.
GSAM 470.4“Ku ringana malembe ya makume nharhu [sweswi hi nga vula malembe ya makume tsevu] vumbhoni lebyi byi pfumeriwile no hlayiwa exikarhi ka vanhu va hina. Xana swi va khumbe njhani? Xana swi va susile eka nawu wa Xikwembu? Xana swi endle leswaku va tshika ripfumelo eka Kreste? Xana swi endle leswaku va cukumeta Bibele? Xana swi endle leswaku va va vanhu lava onhakeke, lava nga na mahanyelo yo biha? Ndza swi tiva leswaku va ta pimanisiwa kahle na vukhongeri byin'wana byihi na byihi bya Vukreste.
GSAM 471.1“Nchumu wun'we lowu ndzi wu xiyeke, hileswaku, valwisani lavakulu va swivono swa Makwavo White va pfumela leswaku i Mukreste. Leswaku va swi kotisa ku yini ku pfumela leswi a ndzi swi tivi. Va ringeta ku lulamisa mhaka leyi hi ku vula leswaku u xisiwile. A va swi koti ku komba xisolo ni xin'we evuton'wini byakwe hinkwabyo, hambi ku ri xivulwa lexi nga riki xa mahanyelo lamanene eka matsalwa yakwe hinkwawo. Va fanele ku pfumela leswaku matsalwa ya yena yo tala ma sasekile swinene, ni leswaku un'wana ni un'wana la hanyaka hinkwaswo leswi a swi vulaka a ta va Mukreste lonene, la tiyisekaka hi tilo. Leswi swi hlamarisa swinene, loko a ri xitirhisiwa xa Sathana, a huhuteriwe hi Sathana, kumbe loko matsalwa ya yena ma ri ya vubihi kumbe miehleketo ya yena n'wini leyi nga twisisekiki.”
GSAM 471Vanhu va le Handle va Nyikela Vumbhoni hi ta Matsalwa
GSAM 471.2Loko minkandziyiso ya hina leyi nga ni matsalwa ya Manana White yi rhumeriwa, yi laviwa hi lava titsongahataka swinene, lava chavaka Xikwembu, ni lava tinyiketeleke. Loko va vika hi leswi va swi hlayaka, va vula leswaku, “Hi tsakela ngopfu matsalwa ya Manana White. Ma tirha swinene, ma tele hi tidyondzo leti endleriweke ku tshineta munhu eka Hosi, ni ku n'wi endla a titsongahata swinene, a chava Xikwembu, ni ku tinyiketela. Matsalwa lawa ma fambisana swinene ni Matsalwa lerova swi vonaka loko hi hlaya onge hiloko Manana White a huhuteriwe ku tsala hi mukhuva lowu a tsalaka ha wona.” Vumbhoni byi tano eka swiendlakalo swo tala swa lava va tsalelanaka ni vatirhi va hina va vurhumiwa, hambi ku ri lava va nga riki na vutivi byitsongo bya leswaku miehleketo ya Manana White yi amukeriwa hi xivono xo kwetsima.
GSAM 471Xihlovo xa Nkaneto
GSAM 471.3Loko hi languta nkucetelo lowu endliweke hi nyiko leyi, ku humelela xivutiso lexi nge, Xana nkaneto wu hume kwihi naswona ha yini wu pfukile eka ku kombisiwa ka nyiko leyi? naswona vuyelo byi ve byihi eka lava kanetaka? Endzhaku ko langutisisa mhaka leyi ku sukela hi 1852, ndzi kume leswaku nkarhi lowo tala nkaneto eka ku kombisiwa loku wu hume eka lava gxekisiweke hikwalaho ka swihoxo swa vumunhu, mikhuva yo biha, kumbe ndlela yo karhi yo hoxeka evuton'wini bya vona. Vo tala va lava va tshinyiweke a va kaneta leswaku a va nga bihanga ku fana na leswi vumbhoni a byi va kombisa ha swona, naswona a va kombisa leswaku a va ta kota ku khomelela eka ntiyiso hambi loko a va ta famba ku hambana na tshinyo leri a va nyikiwile. Nkarhi wu kombisile leswaku vunyingi bya vona byi tshikile ripfumelo ra vona naswona va suka hi ku helela eka ntlawa. Van'wana va vone xihoxo xa vona, naswona va khomelele ntiyiso hi matimba swinene. Ku vutisiwa xivutiso lexi nge, Loko lava kanetaka nyiko leyi va rhangariwa hi Hosi, ha yini va fanele ku lahlekeriwa hi vumoya bya vona, ni ku hambuka eka Xikwembu? Nawu wa Muponisi wa hina hi leswaku nsinya wu fanele ku tiviwa hi mihandzu ya wona. U tiyisisa swinene leswaku “nsinya lowu boleke a wu nge tswali mihandzu leyinene.”
GSAM 472Ku Tsandzeka ka Vakaneti
GSAM 472.1Hi tsundzuka swiendlakalo laha ku pfukeke nkaneto lowu hlelekeke ku lwisana ni vumbhoni bya Manana White, hi xiviko xa leswaku ku humelela lokukulu a ku ta landzela ntirho wa vona hi ku hatlisa loko va ta susa vumbhoni lebyi. Kambe, ku ve na ku tsandzeka loku hetisekeke eku hetisiseni ka ntshembo wa vona. Endzhaku ka malembe yo tala ya nyimpi, a va nyikanga vumbhoni byo tala byo hangalasa ntiyiso wa Sabata emahlweni ka misava ku tlula lava a va fana na vona va endleke makume mune na kaye wa malembe lama hundzeke. Loko ntirho wa vona a ku ri ntirho wo hlawuleka wa Hosi, ha yini ku nga ri na ku humelela loku engetelekeke loku fambisaneke na rungula ra vona?
GSAM 472Ku humelela ku kwihi?
GSAM 472.2Hi tlhelo rin'wana, loko hi languta rungula leri hi rona ku twarisiwaka milawu ya Xikwembu ni ripfumelo ra Yesu emisaveni,—rungula leri ri fambisanaka ni ku kombisiwa ka nyiko ya vuprofeta, hi switsundzuxo, swiletelo, ni switshinyo swa yona,—hi vona leswaku ri endle nhluvuko lowu tiyeke ni lowu nga yimiki ku sukela eku sunguleni ka rona ku fikela enkarhini wa sweswi. Hi ku yingisa switsundzuxo swa Hosi hi ku tirhisa nyiko yoleyo, hi ku famba emahlweni hi matimba ya Hosi, rungula leri, hilaha hi kombiseke hakona, ri rhendzelele misava, naswona ri le ku endleni ka ndlela hi xihatla eka “tiko rin'wana ni rin'wana, ni rixaka, ni ririmi, ni vanhu.”
GSAM 473.1Hi ku ya hi nhluvuko wa yona enkarhini lowu hundzeke, hi nga vula leswaku rito ra Xikwembu ri tiyisisiwile eka leswi ri vuleke, “Ku hava tlhari lexi vumbiwaka ku lwa na wena lexi nga ta humelela.” Hakunene, voko ra Xikwembu ri kombisiwile eka ku humelela loku fambisanaka na ku sungula na nhluvuko wa nhlangano lowu lowukulu wa ku ta ka yena ku fikela sweswi, naswona eka vumundzuku hi tshembela eka ku hetiseka loku nga kanakaniki ka rito ra yena, “Ndzi veke emahlweni ka wena nyangwa lowu pfulekeke, naswona ku hava munhu la nga wu pfalaka.” Hi ku tshemba loku hi nga yimbelela hi ku tiyiseka hinkwako:—