Ndzima 8 — Nkhuvo wa Vukati wa Xinyimpfana

GSAM 134.1“Ku ve na wanuna un'wana la endleke nkhuvo lowukulu, a rhamba vanhu vo tala; kutani a rhumela nandza wa yena nkarhi wa swakudya leswaku a ya byela lava a va rhambiwile a ku, Tanani; hikuva hinkwaswo swi lunghile sweswi.”¹

GSAM 134.2“Ku katekile lava vitaniweke eka nkhuvo wa vukati wa Xinyimpfana.”²

GSAM 134.3Swakudya swa nimadyambu i swakudya swo hetelela swa siku. Eka xifaniso lexi ku na swirhambo swinharhu swa nimadyambu. Xifaniso lexi a xi fanelanga ku pfilunganyisiwa na swirhambo swa “swakudya swa ninhlikanhi” leswi vulavuriwaka ha swona eka Matewu 22:1-7. “Swakudya swa ninhlikanhi” i swakudya swa nhlikanhi. Eka xifaniso lexi vulavulaka hi ku vitaniwa ka swakudya swa ninhlikanhi, hi dyondza leswaku lava a va vitanile va “xanisiwe hi vukarhi” kutani va dlayiwa, naswona hambi ku ri n'wana wa hosi u dlayiwile. Hosi leyi a yi rhumele xirhambo “yi herisile vadlayi volavo, yi tlhela yi hisa doroba ra vona.”

GSAM 134.4Xifaniso lexi xa swirhambo swa “swakudya swa ninhlikanhi,” lexi kombisaka makumu ya lava vo sungula ku ala swirhambo swoleswo, xi kombisile hi fanele leswi hakunene swi humeleleke eka lava va aleke evhangeli ra Kreste, va dlaya yena ni vaapostola va yena. Hosi yi rhumele mavuthu eka rixaka rero, lawa “ma loviseke vadlayi volavo, ma hisa doroba ra vona”—Yerusalema.

GSAM 134Ku Vitaniwa eka Swakudya swa Nimadyambu

GSAM 134.5Ku vitaniwa loku ka swakudya swa nimadyambu eka xifaniso handle ko kanakana ku kongomisa eka “swakudya swa nimadyambu swa vukati bya Xinyimpfana.” Ku vuriwa leswaku ku katekisiwa lava vitaniweke eka “swakudya swa nimadyambu swa vukati” sweswo. Swakudya swa nimadyambu swa vukati swi landzela vukati. Vukati bya Xinyimpfana byi humelela xi nga si ta; hikuva, hilaha se hi voneke hakona, loko Kreste a hetelela a ta, u ta “vuya evukati.”³

GSAM 135.1Kutani, vitano leri ra ku ya eka nkhuvo wa vukati ri fanele ku va ri fana na rungula ra ntsumi yo sungula ra Nhlavutelo 14, na xitiviso xa nkarhi xa ndzima ya vukhume, lexi se xi boxiweke. Tanihi leswi swi tsariweke hi Luka, vitano leri ro sungula ra ku ya eka nkhuvo ri ya eka “lava a va rhambiwile.” A ku ri vamani lava a va rhambiwile?—A ku ri lava a va twile no amukela evhangeli ra Kreste. Va vula leswaku va rhandza Kreste, naswona va rhandza ku humelela ka yena ka vumbirhi tanihi ku hetiseka loku hetisekeke ka ntshembo wa vona. Hikwalaho ka yini xirhambo xi nga rhangeli eka vona? Tanihi leswi a swi laveka leswaku evhangeli ri rhanga ri vulavuriwa eka Vayuda lava a va ri na Matsalwa, naswona va vula leswaku va langutele ku ta ka Mesiya,⁴ xivulavulelo xa ku vuya ka Kreste ka vumbirhi xi sungule xi nyikeriwa eka lava a va vula leswaku i valandzeri va yena, naswona va rhandza ku humelela ka yena.

GSAM 135Vitano eka Lava a Va Rhambiwile

GSAM 135.2Loko xirhambo xo sungula xa nkhuvo xi ya eka lava a va rhambiwile, xi fanele xi ya eka tikereke. Sweswi, hi ntiyiso, ku tivisiwa ka ku ta ka Kreste loku nga kusuhi, ku sukela hi lembe ra 1833 ku fikela enkarhini wa ximun'wana wa 1844, a ku endliwa etikerekeni, naswona hi xitalo a ku seketeriwa hi vatirheli va tikereke teto. Nkandziyiso wo sungula wa William Miller wa mavonelo ya yena hi ku ta ka Kreste loku nga kusuhi a wu ri eka phepha-hungu ra Mabaptista ra le Brandon, Vt. Ntirho wa yena ni vatirhisani na yena ku fikela hi Dzivamisoko, 1844, a wu ri ngopfu-ngopfu eswiyindlwanini swa kereke kumbe tiholo leti a ti lunghiseleriwe hi tikereke ta nkarhi wolowo.

GSAM 135.3Mufundhisi Himes u vulavula hi ndlela leyi hi ta matshalatshala ya Mufundhisi Miller ku fikela enkarhini wa ximun'wana xa 1844:

GSAM 135.3“U tirhile exikarhi ka mintlawa hinkwayo ya vukhongeri na mavandla, a nga ngheneleli eka maendlelo kumbe ndzetelo wa vona, a pfumela leswaku swirho swa mavandla lama hambaneke ya vukhongeri a swi ta kota ku hlayisa xiyimo xa swona, naswona hi nkarhi lowu fanaka swi tilulamisela ku ta ka Hosi ya swona.”

GSAM 135.4Mufundhisi Himes, loko a vulavula hi ta ntirho wa vona vambirhi na Mufundhisi Miller, u tlhela a vula leswi: “Votala va vatirheli na tikereke leti pfuleleke hina na vamakwerhu va hina tinyangwa, lava a va chumayela dyondzo ya ku ta ka Hosi, va tirhisane na hina ku fikela eka lembe ro hetelela”—ku nga lembe ra 1844.

GSAM 136Tinyangwa Leti Pfuleriweke Rungula

GSAM 136.1Malunghana ni ntirho wa yena ni muxaka wa wona, Wm. Miller u te:

GSAM 136.1“Tinyangwa ti ndzi pfuleriwile ku chumayela dyondzo leyi ya ku vuya ka vumbirhi ka Kreste exikarhi ka mavandla lama lavaka ku va hinkwawo, lerova ndzi kotile ku hlanganyela ntsena eka xiphemu lexitsongo xa swirhambo.... Eka ndhawu yin'wana na yin'wana laha ndzi yeke kona, swirho swa kereke leswi nga matimba eku kholweni, leswi tinyiketeleke, ni leswi hanyaka swi amukela hi ku olova mavonelo lawa ya tivisiweke; kasi loyi a tivulaka mupfumeri wa misava, Mufarisi, munhu la nga amukeliki mavonelo ya van'wana, la tinyungubyisaka, la tikurisaka, ni la rhandzaka yena n'winyi, va hleka ni ku hlekelela dyondzo ya ku ta ka vumbirhi ka Kreste.”

GSAM 136.2Malunghana ni xivumbeko xa rungula ra ku ta ka Kreste, swi nga vuriwa hi rona leswi D'Aubigné a swi vuleke hi ta Npfuxeto wa Vukhongeri,—Leswaku “wu hetisisiwile hi vito ra nawu wa moya. A wu tivisile marito ya Xikwembu tanihi mudyondzisi wa wona; ku ponisiwa hi ripfumelo; Moya lowo Kwetsima tanihi matimba ya wona: naswona hi tindlela leti fanaka wu arile swilo hinkwaswo swa misava.”

GSAM 136Gagasi ra Matimba ra ku Pfuxiwa ka Vukhongeri

GSAM 136.3Muxaka wa ku pfuxiwa ka moya loku landzeleke ku hangalasiwa ka rungula ra ku ta ka Kreste ku hlamuseriwile hi L. D. Fleming, mufundhisi wa kereke ya Xikreste ya le Casco street, ya le Portland, Maine, hi ndlela leyi landzelaka:—

GSAM 136.4“Ku tsakela loku pfuxiweke hi tidyondzo ta yena [Wm. Miller] i ka muxaka lowu ehleketisisiweke swinene ni lowu nga riki na ku hiseka ka mintlhaveko, naswona hambi leswi ku nga pfuxeko lowukulu swinene lowu ndzi tshameke ndzi wu vona, kambe ku na ku hiseka lokutsongo swinene ka mintlhaveko. Swi vonaka onge swi khumba ngopfu vavanuna va muganga. Lexi vangaka vuyelo lebyi hi leswi: Makwerhu Miller u teka ntsena banga ra Moya, a ri humesa eka xifunengeto xa rona ri nga ri na nchumu, kutani a veka nomo wa rona lowu karihaka ehenhla ka mbilu leyi nga funengetiwangiki, naswona ra tsema! hi swona sweswo ntsena. Emahlweni ka nomo wa xitlhamu lexi xa matimba, ku kanakana ka pfumelo ka wa, naswona vukhongeri bya ku ponisiwa ka vanhu hinkwavo bya oma. Masungulo ya mavunwa ya nyamalala, naswona vaxavisi va le Babel va hlamala. Swi vonaka onge leswi swi fanele ku va swi ri kusuhi swinene ni ku pfuxiwa ka Vapostola ku tlula swin'wana hinkwaswo leswi minkarhi ya manguva lawa yi tshameke yi swi vona.”

GSAM 137Ntokoto eRichmond, Me.

GSAM 137.1Tanihi xikombiso xa ntirho wa ku pfuxiwa lowu fambisaneke na ku chumayeriwa ka dyondzo ya ku ta ka Kreste, hi ta tshaha eka xiviko xa un'wana loyi a a ri karhi a tirha hi matimba eka nhlangano wolowo. Loko a vulavula hi nhlangano wa kotara lowu a wu khomeriwe eRichmond, Me., lowu a wu yimele tikereke ta makume nharhu ta Mabaptista ya ku Tirhandzela, u ri:—

GSAM 137.2“Loko ndzi nghena endhawini yo gandzela, Mufundhisi Rollins, loyi a a tshame ekusuhi ni xiteji xo chumayela emakumu ka yindlu, u pfukile a ku, ‘Makwerhu White, u ta kuma xitulu laha kusuhi na mina.’ Endzhaku ka dyondzo, ku nyikiwe nkarhi wo vula mavonelo, kutani ndzi vulavule hi ntshunxeko hi ta vutomi bya Vukreste, ni ku hlula ka lavo lulama eku vuyeni ka vumbirhi ka Kreste. Marito yo tala ma huwelele, ‘Amen! amen!’ naswona vo tala eka nhlengeletano yoleyo leyikulu a va ri ni mihloti.... Loko nhlangano wu ri kusuhi ni ku hela, endzhaku ko kuma mpfumelelo wa mina, Mufundhisi Rollins u pfukile a vula a ku: ‘Makwerhu White, loyi a tshamaka evokweni ra mina ra xinene, u ta vulavula ekaya ra nhlangano ra le Reed nimadyambu lawa, hi ta ku vuya ka vumbirhi ka Hosi ya hina Yesu Kreste. Tanani, vamakwerhu, mi ta tiendlela vumbhoni. Hi na ndhawu leyi ringaneke ku mi amukela hinkwenu. Tanani, vamakwerhu, a swi nge mi vavisi ku yingisela hi mhaka leyi.... A a swi tiva kahle leswaku vo tala va vamakwavo va ta suka eka nhlangano wa vona wa le mugangeni, va famba timayili tinharhu ku ta ndzi yingisela, naswona leswaku nhlangano wa vona wa ntirho lowu a wu vekiwile a wu ta hangalaka. Naswona swi ve tano. Vanhu vanharhu eka vumune va vatirheli na vayimeri lava lavaka ku va hinkwavo va sukile, naswona yindlu ya nhlangano ya le Reed yi tele ku nga si va nkarhi. Nhlokomhaka ya mina a ku ri Matewu 24. Moya wa Xikwembu wu ndzi nyike ntshunxeko lowukulu. Ku tsakela a ku hlamarisa.

GSAM 137.3“Loko ndzi hetelela hi ku khutaza Vakreste leswaku va tinyiketela hi ku hetiseka ni ku va va lunghekile, ni vadyohi leswaku va lava Kreste ni ku tilulamisela ku ta ka N'wana wa Munhu, matimba ya Xikwembu ma ndzi khomile swinene lerova ndzi boheke ku titshega hi mavoko mambirhi eka xiteji xo chumayela. A ku ri nkarhi wa xichavo. Loko ndzi languta xiyimo xa vadyohi, lava lahlekeke handle ka Kreste, ndzi va vitanile hi ku rila, ndzi vuyelela minkarhi yo tala, ‘Tanani eka Kreste, mudyohi, mi ponisiwa loko a ta humelela hi ku vangama ka yena. Tanani, mudyohi wa xisiwana, swi nga si hela nkarhi. Tanani, mudyohi, mudyohi wa xisiwana, tanani.’

GSAM 138.1“Ndhawu a yi ri ni xiyimo xo chavisa xa xichavo. Vatirheli ni vanhu a va rila, van'wana hi rito leri tlakukeke. Eku heleni ka xirhambo xin'wana ni xin'wana eka mudyohi, ku twakala ku konya loku humaka eka nhlengeletano hinkwayo. A ndzi yimile hi milenge ndzi ri karhi ndzi hlamusela ndzima ni ku chumayela ku tlula tiawara timbirhi, naswona rito ra mina a ri sungula ku hela matimba. Ndzi yimile ku vulavula, ndzi rila hi rito leri tlakukeke ehenhla ka vanhu volavo va rirhandzu hi ku twa ku vava loku enteke loku ku tivekaka ntsena hi loyi Xikwembu xi n'wi vitaneke ku chumayela ntiyiso wa xona eka vadyohi. A ku ri nkarhi wa kaye nivusiku, naswona ku nyika van'wana ntshunxeko wo vulavula a swi ta vula ku yisa nhlangano ku fikela exikarhi ka vusiku. A swi ri swinene ku pfala hi ku twa ku vava ka nkarhi wolowo, kambe ku nga si va tano un'wana ni un'wana a va nyikiwe nkarhi wo hlawula tlhelo ra Hosi. Kutani ndzi vitanele hinkwavo eka vandlha lava a va ta hlanganela na mina eka xikhongelo, na lava a va lava ku tisiwa emahlweni ka xiluvelo xa tintswalo, leswaku va ta va va lunghekele ku hlangana na Muponisi hi ntsako eku vuyeni ka yena ka vumbirhi, leswaku va suka va yima. Moya-xiviri wun'wana na wun'wana eka yindlu yoleyo leyikulu, hilaha ndzi byeriweke hakona endzhaku hi vanhu va le ka swiyenge swo hambana-hambana swa yona, wu yimile. Endzhaku ka nkarhinyana wo koma wa xikhongelo, nhlangano wu pfariwile.

GSAM 138.2“Hi mixo lowu landzeleke ndzi vuyele eximutanini, ndzi heleketiwa hi ku nga ri ehansi ka swiphemu swa nkombo eka swa nhungu swa nhlengeletano yoleyo ya kotara ya Vabhabhatisita va ku Tirhandzela. Un'wana ni un'wana a a vulavula hi nhlengeletano yo saseka leyi va yi ngheneleke vusiku bya tolo.

GSAM 138Ku Kombeleriwa ka Rungula eTindhawini Tin'wana

GSAM 138.3“Loko ku ri nkarhi wa ku wisa, vayimeri na vatirheli va ndzi rhambile leswaku ndzi va hlanganela ku lulamisa nkarhi lowu a ndzi ta nyikela tidyondzo eka tihuvo to hambanahambana ta nhlangano wolowo wa kotara leti a ti ri na tiyindlu to anama to gandzelela. A ku ri exikarhi ka n'hweti ya Nyenyenyani, naswona ku pfumeleriwile leswaku a ku sele mavhiki ya tsevu ntsena ya ku famba hi swileyi eka gamboko ro tiya, leswi a swi nyika vanhu nkarhi lowunene wo ya eminhlanganweni. Ku hlawuriwile tindhawu ta khume na timbirhi ta nkoka swinene leswaku ndzi tirhela eka tona eka mavhiki ya tsevu. A ndzi fanele ku nyikela tidyondzo ta khume, leswi a swi ta lava leswaku ndzi vulavula ka makume mambirhi hi vhiki. Leswi a swi ndzi nyika ntsena hafu ya siku hi vhiki, leri a ndzi tala ku kuma ri ri ra nkoka swinene ku famba timayili ta khume ntlhanu kumbe makume mambirhi ku ya endhawini leyi landzelaka ya nhlangano.”⁵

GSAM 139Madzana ma Hundzukile

GSAM 139.1Ku pfuxiwa ka moya ni ku hundzuka ka madzana ya vanhu hinkwako-nkwako swi landzele ku chumayeriwa ka dyondzo ya ku ta ka Kreste, naswona swi ve tano ngopfu-ngopfu loko va tshinela ku hela ka lembe ra Vayuda ra 1843 (Nyenyankulu 21, 1844). A ku ri hi nkarhi wa vuxika byebyo laha mutsari, eximutanini xa rikwavo—Victor, N.Y.—a tweke ro sungula hi mhaka leyi, naswona hambi leswi a a ri na malembe ya khume na mambirhi ntsena, u amukerile, hilaha a a twisisa hakona, ripfumelo ra ku ta ka vumbirhi ka Kreste. Hakunene a ku ri na nkucetelo lowukulu eka vanhu, ku nga ri ntsena emintlhanganweni, kambe ni le ndhawini hinkwayo. Hi nkarhi wolowo, Victor a ku ri ntsena ximutananyana xa vaaki va kwalomu ka madzana mambirhi, kambe tiko leri a ri rhendzerile a ri tele hi vanhu. Tanihi mbuyelo wa nxaxamelo wa mintlhanganu leyi khomiweke eximutananyana lexiya, ku vikiwe vanhu va madzana ntlhanu lava hundzukeke.

GSAM 139Vumbhoni bya Methodist Year Book

GSAM 139.2Loko swi ta eka gandlati leri kulu ra ku pfuxiwa ka moya leri landzeleke endzhaku ka ku hangalasiwa ka mahungu ya ku ta ka Kreste, hi kuma eka Methodist Year Book leswaku “eka malembe ya mune ku sukela hi 1840 ku ya eka 1844, ku hundzuka ka vanhu va 256,000 ku humelerile eAmerika.” Leswi a swi ri ntiyiso eAmerika a swi ri ntiyiso hi ku fanana ni le ka matiko man'wana laha ku vitaniweke kona. “Matimba lamakulu a ma famba ni vuchumayeri, naswona mimoya-xiviri a yi hundzuka hinkwako.” Loko vitano ro sungula ra nkhuvo wa vukati ri ya eka tikereke,—“lava a va rhambiwile,”—hi ku tirhisa vona ri ndlandlamuxeriwile eka hinkwavo lava a va ta ta va va avelana eku ponisiweni loku a ku rindzerile vanhu va Xikwembu. Hambi mahungu a ma chumayeriwa, ma khongeriwa, kumbe ma yimbeleriwa hi “tinsimu ta ku ta ka Hosi,” ku famba lokukulu ka Moya wa Xikwembu a ku fambisana ni ntirho wolowo.

GSAM 140Vana va Chumayela eSwidi

GSAM 140.1Eka mhaka leyi hi ta xiya ndlela leyi Hosi yi tirheke ha yona ku sungula ku hangalasiwa ka xiviko eka matiko lawa nawu a wu yirisa ku chumayeriwa ka nchumu wun'wana na wun'wana lowu a wu hambanile na “kereke leyi simekiweke.” Swidi a ku ri rin'wana ra matiko wolawo. Kona Hosi yi tirhise vana lavatsongo ku sungula ntirho lowu. Xikombiso xo sungula xa mhaka leyi xi ve hi ximumu xa 1843, eEksjö, edzongeni wa Swidi. Nhwanyana lontsongo, wa malembe ya ntlhanu ntsena hi vukhale, loyi a a nga si tshama a dyondza ku hlaya kumbe ku yimbelela, siku rin'wana, hi ndlela ya xichavo swinene, u yimbelele hi ku lulama risimu ro leha ra kereke ya Lutere, kutani hi matimba lamakulu a huwelela a ku “nkarhi wa vuavanyisi bya yena wu fikile,” naswona a khutaza ndyangu ku tilunghiselela ku hlangana na Hosi; hikuva a a ri kusuhi no ta. Lava a va nga hundzulukanga endyangwini va kombele tintswalo eka Xikwembu, kutani va kuma ku rivaleriwa. Nhlangano lowu wu hangalakile ku suka edorobeni ku ya edorobeni, vana van'wana va ri karhi va huwelela rungula leri. Nhlangano lowu fanaka exikarhi ka vana wu vonakile hi xitalo xo karhi eNorway na le Jarimani.

GSAM 140“Ina! A ndzi fanele ku chumayela”

GSAM 140.2Hi 1896, loko ndzi ri karhi ndzi khoma tinhlengeletano etindhawini to hambana-hambana ta khume-nkombo ta le Swidi, ndzi hundzile etindhawini to hlayanyana laha vana a va chumayele kona hi 1843, naswona ndzi ve na nkarhi wo vulavula na lava a va yingiserile vuchumayeri, ni vavanuna lava a va chumayele loko va ha ri vana. Ndzi vutisile un'wana wa vona, “A wu chumayela rungula ra ku ta ka Hosi loko u ha ri mufana?” U hlamurile, “A ndzi chumayela! Ina, a ndzi boheka ku chumayela. A ndzi nga ehleketanga nchumu eka mhaka leyi. Matimba ma ndzi khomile, kutani ndzi vula leswi a ndzi sindzisiwile ku swi vula hi matimba wolawo.”

GSAM 140Boquist na Walbom eÖrebro, le Swidi

GSAM 140.3Eka Örebro Län (xifundza) ntirho lowu wu hangalakile ku fikela loko vanhu lavakulu va khutazekile ku chumayela rungula. Kutani valawuri va mfumo, va susumetiwile hi vaprista va “kereke leyi simekiweke,” va khomile vafana vambirhi lavatsongo, Walbom, wa malembe ya khume-nhungu, na Ole Boquist, wa malembe ya khume-ntlhanu, va vula leswaku va ta va endla xikombiso eka vanhu hinkwavo. Va va chachachile minhlana ya vona leyi nga ambalangiki hi marhonga ya birch, kutani va va veka, na timbanga ta vona leti humaka ngati, ekhotsweni ra Örebro. Loko timbanga leti ti horile, va humesile eka khotso, va va vutisa, “Xana mi ta tshika ku chumayela dyondzo leyi?” Hambi leswi va va biweke hi marhonga ra vumbirhi, va pfuleka timbanga nakambe, nhlamulo hinkwayo leyi va yi kumeke a ku ri, “Hi ta chumayela dyondzo leyi Hosi yi hi lerisaka yona.” Hi ku khongoterisa ka wansati un'wana wa vandlha la dumeke wa le Örebro, Hosi Oscar I. u byele valawuri leswaku va ntshunxa vafana volavo ekhotsweni, ni ku tshika vanhu volavo va rhula. Hikokwalaho ku hlula ka ntiyiso ku kumekile eSwidi.

GSAM 141Vumbhoni bya Boquist

GSAM 141.1Eka Review and Herald, ya ti 7 Nhlangula, 1890, ku na xitori lexi tsakisaka swinene mayelana ni ku chumayela ka vana, lexi tsariweke hi O. Boquist hi yexe. U te:—

GSAM 141.2“Hi lembe ra 1843 ku ve ni nhlangano wa vukhongeri exikarhi ka vanhu va le ka Parichi ya Karlskoga, eka Län ya Örebro. Varhangeri va nhlangano lowu a ku ri vana ni majaha, lava a va vuriwa ‘rapare.’ Lava a va chumayela hi matimba ya Xikwembu, naswona va tivisa vanhu, hi ku tiyiseka lokukulu, leswaku nkarhi wa vuavanyisi bya Xikwembu wu fikile.

GSAM 141.3“Hi xixikana xa lembe rero, mina, O. Boquist, ndzi ri na malembe ya khume ntlhanu hi nkarhi wolowo, swin'we ni jaha rin'wana, Erik Walbom, wa malembe ya khume na nhungu, hi khumbekile swinene hi matimba lawa ya nga vonakiki lerova a hi nga ha swi koti ku ma lwisana na wona nikatsongo. Hi ku hatlisa loko hi khomiwa hi matimba lawa ya tilo, hi sungule ku vulavula ni vanhu, ni ku huwelela hi rito leri tlakukeke leswaku nkarhi wa vuavanyisi wu fikile, hi va kongomisa eka Yoele 2:28-32 na Nhlavutelo 14:6, 7.”

GSAM 141Vana eka Xivono

GSAM 141.4Vanhu va ndzi byerile leswaku lava a va khumbekile hi matimba lawa ya le tilweni a va nga ha swi xiyi swilo hinkwaswo leswi a swi va rhendzerile. Entiyisweni a va ri eka xivono lexi humaka eka Xikwembu, naswona a va vulavula hi matimba lawa a ma ri na nkucetelo lowukulu wo khorwisa. Va vule leswaku vana lavatsongo lava, loko va ri ehansi ka nkucetelo wolowo, a va vulavula hi matimba ni xindzhuti xa vavanuna ni vavasati lava kuleke. Hikokwalaho, lava a va vona sweswo va fikelele eka xiboho xa leswaku a ku ri Hosi leyi a yi va tirhisa hi ndlela ya vuprofeta ku vula ntiyiso lowu wa nkoka. Mutsari u ya emahlweni a vula leswi:—

GSAM 142.1“Vanhu va hlengeletanile hi vunyingi ku ta hi yingisela, naswona minhlangano ya hina yi ye emahlweni ninhlikanhi ni vusiku, leswi swi vangeke ku pfuxiwa lokukulu ka vukhongeri. Vantshwa ni lavakulu va khumbekile hi Moya wa Xikwembu, va rila eka Hosi va kombela tintswalo, va vula swidyoho swa vona emahlweni ka Xikwembu ni vanhu.

GSAM 142.2“Kambe loko muprista wa le kerekeni a tivisiwile hi mhaka leyi, ku endliwe matshalatshala yo tala yo hi miyeta, leswaku ku yimisiwa ku pfuxiwa loku ka vukhongeri loku a ku hangalakile; kambe matshalatshala hinkwawo a ma pfuni nchumu. Kutani ku kombeleriwa xirifi leswaku a hi khoma, naswona ku ringana mavhiki ya tsevu ku endliwe vulavisisi lebyi nga vuyeriki byo hi kuma enhoveni, laha a hi balekele kona ku ya lava vutumbelo.

GSAM 142.3“Kambe, eku heteleleni, hi vitaniwile ku ya emahlweni ka mufundhisi wa kereke. Nhlayo ya hina a yi andzile lerova majaha ni tinhwana ta makume mune va tile emuakweni wa mufundhisi, laha hi yeke hi langutana ni nandzu wo leha. Hinkwavo handle ka mina na Walbom va pfumeleriwile ku tlhelela emakaya ya vona; kambe hina hi khomiwile, naswona hi siku leri landzelaka hi pfaleriwile ekhotsweni ra Örebro, laha hi hlangene ni makhamba ekamareni ra 14, onge hiloko a hi endle vugevenga lebyikulu.”

GSAM 142Vumbhoni bya Makwavo wa Xisati wa Boquist

GSAM 142.4Hi ti 22 Ndzhati 1896, makwavo wa xisati wa Boquist, wa malembe ya 72 hi vukhale, u tile enhlanganweni wa hina eÖrebro, kutani a hi byela hi ta ntokoto wa makwavo wakwe; hikuva u vone hi mahlo ku biwa ka yena hi marhonga, ku pfaleriwa ka yena, ni ku ntshunxiwa ka yena. U hi yimbelelerile risimu leri Boquist na Walbom va ri yimbeleleke loko va huma ekhotsweni va ya eka buloho leri nga ehenhla ka mugodi lowu rhendzeleke xigodlo xa lembe xidzana ra vu-16, lexi a xi tirhisiwa tanihi khotso hi 1843. Matimba ya nhlangano wa 1843 ma ve na vumbhoni na ku yimbeleriwa ka risimu. Loko ri hundzuluxeriwile hi Xinghezi, risimu ri vula hi ndlela leyi:—

GSAM 143Risimu leri Yimbeleleriweke hi Boquist na Walbom

GSAM 144Mufana Muchumayeri eKarlskoga

GSAM 144.4Wanuna un'wana wa le Örebro u ndzi byele hi xiendlakalo lexi humeleleke eKarlskoga, laha a a tshama kona hi 1843. U te:—

GSAM 144.5“Mufana lontsongo wa malembe ya nhungu hi vukhale, loyi a a nga si tshama a dyondza ku hlaya maletere ya yena, u sungule ku chumayela rungula, a tshaha tindzimana to tala ta matsalwa. Vanhu va te, ‘Mufana loyi u tele hi Bibele ntsena.’ Xiendlakalo lexi xi humelerile endzhaku ka loko Hosi Oscar a vulavurile a seketela lava hlongorisiwaka, kutani muprista wa ndhawu yoleyo a nga kotanga ku yisa mufana ehubyeni leswaku a yimisa ntirho wolowo; kambe u byele vanhu leswaku va tisa mufana eka yena, kutani a ta n'wi paluxa, a va komba ku pfumala ka yena vutivi bya Bibele.

GSAM 144.6“Emahlweni ka ntshungu wa vanhu muprista u pfulile buku ya yena ya tinsimu, a kombela mufana leswaku a n'wi hlayela. Mufana a hlamula, ‘A ndzi swi koti ku hlaya;’ kambe a fularhela muprista, a yimbelela risimu hinkwaro hi ku lulama ku sukela eku sunguleni ku ya fika emakumu, kasi muprista a langute buku hi ku hlamala. Muprista a vula eka jaha, ‘Swi vonaka onge wa swi tiva hinkwaswo.’ Jaha ri hlamula, ‘E-e. A hi pfumeleriwi nkarhi hinkwawo ku vula hinkwaswo leswi hi swi tivaka.’

GSAM 145.1“Muprista u pfulile Testamente Leyintshwa kutani a ku eka mufana, ‘Hlayela mina eka leyi.’ Mufana a hlamula, ‘A ndzi swi koti ku hlaya.’ Muprista a vutisa, ‘Xana u tiva yini hi Bibele?’ Nhlamulo ya yena a ku ri, ‘Ndzi tiva laha ku nga ni ndzimana leyi nga ni rito na ka khume na mune.’ Muprista a ku, ‘E-e! a ku na tsalwa ro tano eBibeleni.’ Mufana a ku, ‘Xana u nga ndzi hlayela Nhlavutelo 18:13?’ ‘Ina,’ ku vula muprista. Loko a ri karhi a hlaya vanhu va hlayile, naswona hi ntiyiso rito na a ri ri kona ka khume na mune ntsena, naswona exikarhi ka minkarhi yoleyo ya khume na mune a ku ri na ‘ku bohiwa ka mimoya ya vanhu.’ Vanhu va huwelela, ‘Waswivo! Waswivo! Mufana wa tiva swo tala hi Bibele ku tlula muprista!’ Hi ku khunguvanyeka lokukulu, muprista u tshike mhaka yoleyo, kutani a siya vanhu va nga ha kavanyetiwanga endzhaku ka sweswo.”

GSAM 145.2Hikokwalaho, hi nomo wa vana Hosi yi tiyisisa rito ra yona, naswona hi ndlela leyi yo hlamarisa yi yise ntiyiso wa yona etindleveni ta vanhu lava milawu ya vona a yi yirisa ku chumayeriwa ka dyondzo yin'wana na yin'wana handle ka ya “vukhongeri lebyi simekiweke.”

GSAM 145Tinyiko ta Moya Leti Fambisanaka na Rungula

GSAM 145.3A swi nga ri eSwidi ntsena laha Hosi, hi ku tirhisa nhlangano wa ku ta ka yena, yi vulavuleke ni vanhu va yona hi ku tirhisa tinyiko ta Moya wa yona. Le Scotland, le Nghilandi, na le Amerika Hosi yi dyondzise vanhu va yona hi minhlavutelo yo hlawuleka.

GSAM 145Swivono swa William Foy

GSAM 145.4Hi lembe ra 1842 a ku hanya eBoston, Mass., wanuna la dyondzeke swinene hi vito ra William Foy, loyi a a ri muvulavuri la nga na vutshila. A a ri xirho xa kereke ya Baptist, kambe a a tilunghiselela ku va mutirheli wa Kereke ya Episcopal. Hosi hi tintswalo yi n'wi nyike swivono swimbirhi hi lembe ra 1842, xin'we hi ti 18 ta Sunguti, lexin'wana hi ti 4 ta Nyenyenyani. Swivono leswi a swi ri vumbhoni lebyi nga erivaleni bya ku va swikombiso swa ntiyiso swa Moya wa Xikwembu. A a rhambiwa ku suka endhawini yin'wana ku ya eka yin'wana ku ya vulavula eswitejini swo chumayela, ku nga ri hi Va-Episcopal ntsena, kambe na hi Va-Baptist na mavandla man'wana ya vukhongeri. Loko a vulavula, a a tshama a ambarile robu ra vatirheli, ku fana ni leyi vatirheli va kereke yoleyo va yi ambalaka eka vukorhokeri bya vona.

GSAM 146.1Swivono swa Nkul. Foy a swi ri mayelana ni ku ta ka Kreste loku nga kusuhi, maendzo ya vanhu va Xikwembu ku ya edorobeni ra le tilweni, misava leyintshwa, ni ku vangama ka xiyimo xa ku kutsuriwa. Tanihi leswi a a ri na vutshila byo tirhisa ririmi na vuswikoti byo hlamusela hi vuxokoxoko, a a vanga ku hlamala laha a a ya kona hinkwako. Hi ku rhambiwa a a suka edorobeni ku ya edorobeni ku ya byela vanhu hi swilo swo hlamarisa leswi a a swi vonile; naswona leswaku ku ta amukeriwa mintshungu leyikulu leyi a yi hlengeletanile ku ta n'wi yingisa, a ku lunghiseleriwa tiholo letikulu, laha a a byela magidi-gidi leswi a a kombisiwile swona hi misava ya le tilweni, vuxongi bya Yerusalema Leyintshwa, na ta masocha ya tintsumi. Loko a vulavula hi rirhandzu ro twela vusiwana ni ntwela-vusiwana ra Kreste eka vadyohi lava pfumalaka, u khutaze lava a va nga hundzukanga ku lava Xikwembu, naswona vanhu vo tala va hlamule ekombeleleni rakwe ro twela vusiwana.

GSAM 146Xivono xa Switepisi Swinharhu

GSAM 146.2Ntirho wa yena wu ye emahlweni ku fikela hi lembe ra 1844, kusuhi ni ku hela ka masiku ya magidi mambirhi na madzana manharhu. Kutani u katekisiwile hi xikombiso xin'wana xa Moya lowo Kwetsima,—xivono xa vunharhu, lexi a nga xi twisisangiki. Eka xona u kombisiwile ndlela ya vanhu va Xikwembu ku ya fika edorobeni ra le tilweni. U vone xiteji lexikulu, kumbe xitepisi, laha mintshungu ya vanhu a yi hlengeletanile. Minkarhi yin'wana un'wana a a wela ehansi ka xiteji lexi a nga ha vonaki, kutani hi un'wana wo tano a byeriwa, “U hambukile.” Kutani a vona vanhu va tlakuka va ya eka xitepisi xa vumbirhi, kumbe xiteji, kutani na van'wana kwalaho va wela ehansi ka xiteji va nga ha vonaki. Eku heteleleni ku humelele xiteji xa vunharhu, lexi a xi fika emagon'weni ya doroba leri kwetsimaka. Ntshungu lowukulu wu hlengeletanile na lava a va fikelele eka xiteji lexi. Tanihi leswi a a languterile leswaku Hosi Yesu u ta ta hi nkarhi wutsongo swinene, u tsandzekile ku lemuka mhaka ya leswaku rungula ra vunharhu a ri fanele ri landzela marungula yo sungula na ya vumbirhi ya Nhlavutelo 14. Hikokwalaho, xivono lexi a xi nga hlamuselekangi eka yena, kutani a tshika ku vulavula erivaleni. Endzhaku ka ku hela ka nkarhi wa vuprofeta, hi lembe ra 1845, u twe un'wana a hlamusela xivono lexi fanaka, hi nhlamuselo ya leswaku “marungula yo sungula ni ya vumbirhi a ma nyikeriwile, naswona ra vunharhu a ri ta landzela.” Endzhakunyana ka leswi, Nkul. Foy u vabyile a fa.

GSAM 147.1Hi swikombiso swo tano swa matimba ya Xikwembu leswi fambisanaka ni ku chumayeriwa ka ku ta ka xona “emunyangweni,” ni hi ku tsaka ka magidi ya vanhu lava a va hundzuka eka swidyoho ku ya tirhela Hosi, ni ku rindzela ku ta ka yona, vanhu va tiyisekisiwile kambirhi leswaku hi xiviri lexi a ku ri rungula ra Hosi eka misava.

GSAM 147.2Kambe ti 21 Nyenyankulu 1844 ti fikile, ti hundza, naswona Hosi a yi nga fikanga. Hambiswiritano, ku kholwa ka lava tinyiketeleke ni lava anakanyaka a ku ri leswaku a va fambisane ni miehleketo ya Hosi, naswona leswaku hi nkarhi lowu faneleke hinkwaswo a swi ta va erivaleni.