Ndzhima 15 — Ku Vonakala Loku Engetelekaka na Swihlamariso Leswikulu
GSAM 235.1“Tsundzukani masiku ya khale, laha, endzhaku ko voningiseriwa, mi tiyiseleke nyimpi leyikulu ya maxangu; xiphemu, loko a mi endliwe xikombiso hi ku rhukaniwa ni maxangu; naswona xiphemu, loko mi ve vanghana va lava a va khomiwe tano.”1
GSAM 235.2Nkarhi ku sukela eku tshovekeni ka timbilu ka 1844 ku fikela loko ku humelerisiwa ku vonakala loku twisisekaka mayelana ni ndhawu yo kwetsima ni rungula ra ntsumi ya vunharhu, a ku ri nkarhi wa ndzingo wo hlawuleka. Va-Adventista lava a va ha tiyisela leswaku a va ri eku lulameni eka mafambiselo ya nkarhi lowu hundzeke, hakunene a va ri “xikombiso” eka lava a va ehleketa leswaku rungula a ri tsandzekile hi ku helela; naswona hikwalaho ka xivangelo lexi a va ri vaxanisiwa swinene. Leswi a va swi tiyisela hi ku tsaka loko va ha khomelele eHosini hi ripfumelo, naswona va ri na vukona bya Moya wa yena lowo Kwetsima.
GSAM 235Tinhla Timbirhi to Hlawuleka to Lwa
GSAM 235.3Sathana a a ri na tinhla timbirhi to hlawuleka to ringa vanhu va Va-Adventista. Leyo sungula a ku ri ku endla leswaku lava a va tiyisile eka ripfumelo ra leswaku nkarhi wa vuprofeta wu herile, va pfumela leswaku ku ta ka Kreste ka vumbirhi a ku ri ku ta ka moya, ni leswaku hi ndlela yo karhi u endle ku ta loku eku heleni ka masiku ya magidi mambirhi na madzana manharhu. Lexa vumbirhi a ku ri ku kucetela lava a va nga tiyanganga mayelana na ntokoto wa vona wa khale, leswaku va tshika hinkwaswo. Hikokwalaho, loko ntiyiso mayelana na ndhawu yo kwetsima na rungula ra ntsumi ya vunharhu a wu ri karhi wu paluxiwa hakatsongotsongo eka Matsalwa, marungula ya Moya wa Xikwembu, hi ku tirhisa nyiko ya vuprofeta, ma tiyisisile ntirho lowu hundzeke, ma wu vula “ku vonakala lokukulu” loku Xikwembu xi ku vekeke emahlweni ka ndlela, leswaku ku voninga ndlela hinkwayo ku ya fika edorobeni, naswona ma kombetele eka vumbhoni bya matsalwa bya leswaku ku ta ka Kreste ka vumbirhi i ka xiviri naswona i ka munhu hi xiyexe, naswona hikokwalaho a swi nge vi xiendlakalo xa le makumu ka “masiku.”
GSAM 236Swikombiso Swo Hlamarisa
GSAM 236.1Loko Hosi yi vulavula ni vanhu va yona hi ku vona swivono emasikwini lawa ya makumu, xana a hi nga ta langutela leswaku eku humeleleni ka xivono hi xoxe ku ta va ni swikombiso leswi vonakaka swa vukwembu? Swikombiso leswi swa vonaka eka swivono swa Manana E. G. White. Xiendlakalo xa swivono hi swoxe, hilaha swi kombisiweke hakona eka Ndzhima 13, i xihlamariso ntsena; kambe ku na swilo swo tala swo hlamarisa leswi fambisanaka na swivono swa yena swa le ku sunguleni, leswi mi nga ta swi xiya loko mi ya emahlweni mi hlaya ntirho lowu; naswona xana a hi ta langutela leswaku swi va hi ndlela yin'wana eka nyiko ya muxaka lowu leyi endliweke hi Xikwembu ku koka rinoko ra vanhu, ni ku va endla va vula, ku fana na Muxe, “Ndzi ta tshika ndlela, ndzi ya vona xivono lexi lexikulu”? Xiviko xo olova xa nhwanyana la nga pfumala, la vabyaka, na la tsaneke, loyi a vonakaka a ri kusuhi ni rifu, xa leswaku Hosi yi n'wi nyikile xivono, a xi nga ta va xi enelerile ku endla leswi. Swikombiso swo hlamarisa leswi fambisanaka ni swivono swi pfuxe ku tsakela eka swona, naswona ku endliwe xikombelo xa leswaku nhwanyana a famba-famba ku suka endhawini yin'wana ku ya eka yin'wana a ya hlamusela leswi Hosi a yi n'wi lerisile ku swi tivisa van'wana.
GSAM 236Swikombiso Swo Hlamarisa eka Xivono xa Vunharhu
GSAM 236.2Laha ndzi ta vula swin'wana swa ntiyiso mayelana ni xivono xa yena xa vunharhu, lexi nyikiweke ekaya ra tata wa yena, lexi boxiweke eka Ndzhima 13, hilaha ndzi byeriweke hakona hi tata na mana wa Manana White, hi makwavo wa yena wa xisati, Manana Sarah Belden, na van'wana.
GSAM 236.3Ekamareni laha xivono xi nyikiweke kona, a ku ri na Bibele leyikulu swinene ya ndyangu ehenhla ka burawu. A yi ri yin'wana ya nkandziyiso lowu kandziyisiweke eBoston hi Joseph Teale, hi lembe ra 1822. Buku leyi yi lehe ti-inchi ta 18 hi ku anama ti-inchi ta 11, yi tiya ti-inchi ta 4, naswona yi tika ku tlula tiphawundi ta 18. Loko a ri eka xivono, u pfukile, a teka Bibele leyi yo tika evokweni ra yena ra ximatsi, buku yi pfuriwile, a yi khoma yi ololokile hi angle ya 90° ni miri wa yena; kutani ku tlula hafu ya awara, hi voko ra yena ra xinene, a hundzuluxa matluka a kongomisa eka tindzimana to hambana-hambana ta Matsalwa, leti a a ti vuyelela loko mahlo ya yena ya langute ehenhla, naswona hi tlhelo leri hambaneke ni laha buku a yi ri kona. Makwavo wa yena wa xisati Sarah (loyi endzhaku a veke nsati wa Stephen Belden), kumbe, minkarhi yin'wana, munhu un'wana la a ri kona, a languta eka ndzimana yin'wana na yin'wana leyi ritiho ra yena a ri kombaka eka yona, naswona a vona hi ku kongoma leswaku eka xikombiso xin'wana na xin'wana a a vuyelela tsalwa leri ritiho ra yena a ri tshamisekile ehenhla ka rona. Manana Harmon u vule leswaku n'wana wakwe wa nhwanyana Ellen, loko a ri exiyin'weni xa yena xa ntumbuluko, “a a tsandzeka, hikwalaho ka ku pfumala matimba, ku tlakula Bibele rero ro tika eka burawu; kambe exivonweni u ri khomile hi ku olova, swi vonaka onge a ku ri Testamente ra le khwama ntsena.”
GSAM 237.1Hakunene, laha a ku ri xihlamariso!—nhwana la tsaneke, la tikaka tiphawundi ta makume nkombo ntsena, a khome Bibele yo tika ku tlula hafu ya awara eka xiyimo lexi wanuna la tiyeke a nga ta kota ku xi khoma timinete timbirhi; nakambe, a hundzuluka ku suka eka ndhawu yin'wana ku ya eka yin'wana eka tindzimana ta Matsalwa leti a ti kombisa eka xikombiso xin'wana na xin'wana ku va ndzimana leyi a yi vuyelelaka, loko mahlo ya yena ya langute ehenhla naswona ya kongomile eku hambaneni na buku; naswona xo hetelela, rito leri humaka eka munhu la nga fambisiki mahahu kumbe ku hefemula emirini, naswona ri vuyelela hi ku lulama tindzimana leti hlawuriweke ta Matsalwa,—leswi hakunene swi le henhla ka ku hehliwa hi ku vangiwa hi matimba ya vanhu, kumbe ku va vuyelo bya vuvabyi. Lava va swi voneke va teke swi ri ku humelela ka Moya wa Yena loyi a vulavuleke ku suka eka xihlahla lexi pfurhaka hi ndzilo hi ndlela leyi nga erivaleni swinene. Ku humelela ko tano eka xivono xa vunharhu xa Nhwanyana Harmon, laha swi tivekaka kona, a ku ri vumbhoni lebyi khorwisaka bya leswaku matimba lama tlulaka lawa ya vanhu a ma ri eka swivono sweswo.
GSAM 237Xivono xa le Topsham
GSAM 237.2Endzhaku ka xiendlakalo lexi hi ku hatlisa, ntlawa wa Va-Adventista eTopsham, lowu nga kwalomu ka timayili ta 30 en'walungu-vuxa bya Portland, eMaine, loko wu twa hi ta matirhelo ya Hosi eka Nhwanyana Ellen G. Harmon, wu n'wi rhambile endhawini yoleyo. Xirhambo xi amukeriwile, kutani hi ndlela leyi a endleke riendzo ra yena ro sungula eTopsham. Tinhlengeletano ta Va-Adventista hi nkarhi wolowo a ti khomeriwa endlwini ya Nkul. Curtiss. Manana Frances Lunt (loyi khale a a ri Nhwanyana Frances Howland), wa le Oakland, Cal., u ndzi nyikile xiviko lexi landzelaka, lexi nga na siku ra Sunguti 19, 1890:—
GSAM 238.1“Mina, swin'we ni ndyangu wa tata, hi yile eka minhlangano ya Makwavo Harmon eTopsham, hi 1845, naswona eka minhlangano leyi u ve ni xivono. A ku ri ro sungula hi n'wi vona a ri exivonweni. Yin'wana ya Tibayibele toleto ta khale [Bibele ya Ndyangu wa ka Teale, leyi tikaka tiphawundi ta khume-nhungu] a yi ri ya Makwerhu Curtiss. Bibele leyi leyikulu yi tekiwile eka burawu hi Makwavo Harmon loko a ri eka xivono, naswona a a komba tindzimana ta Matsalwa loko a ri karhi a hundzisa matluka, kasi mahlo ya yena a ya langute ehenhla, ku suka eka buku. Tindzimana leti a a ti vuyelela a ku ri marito ya nkongomiso, nkhutazo, kumbe ku lulamisa. Xin'wana lexi a xi hlamarisa hi xivono lexi hi nkarhi wolowo a ku ri xiyimo xa buku. A yi khomiwile evokweni ra yena leri pfulekeke hi angle ya tigiradi ta makumemune na ntlhanu, naswona a ku nga ri na munhu un'wana loyi a koteke ku khoma buku hi angle leyi fanaka handle ka leswaku yi rheta hi ku hatlisa emavokweni; kambe Makwavo Harmon u khomile Bibele leyi hi angle yoleyo ku ringana timinete to hlayanyana, yi tiya onge hiloko a yi namarhele evokweni ra yena, a ri karhi a hundza ku suka eka un'wana ku ya eka un'wana ekamareni.”
GSAM 238Vumbhoni bya Manana Truesdail
GSAM 238.2Xiviko xin'wana mayelana ni xivono lexi fanaka xi huma eka Manana M. C. Truesdail, wa le Trenton, Mo., xa ti 27 Sunguti, 1891. U te:—
GSAM 238.3“A ndzi ri na malembe ya khume ntlhanu hi 1845, naswona a ndzi ri kona hi nkarhi wa riendzo ro sungula ra Makwavo Harmon eTopsham, loko a ri na xivono ekaya ra Makwerhu Curtiss, laha a tekeke Bibele leyikulu ya ndyangu a yi tlakusa hi ndlela leyi ku nga riki na un'wana la kotaka ku khoma buku hi mavoko handle ka leswaku yi rheta hi ku hatlisa.
GSAM 238.4“Makwavo Harmon a a ri exivonweni ku tlula tiawara timbirhi. A ku ri xikombiso xo hlamarisa swinene xa matimba ya Xikwembu lexi ndzi tshameke ndzi xi vona, naswona ndzi n'wi vonile a ri exivonweni ku tlula ka khume na mambirhi. Nkarhi lowu hinkwawo a ku ri nkarhi wa xichavo lexikulu ni ku tikambisisa, kambe lowu a wu tlula hinkwayo. O! a hi rhurhumela swinene loko Vukulu bya le tilweni byi hi dyondzisa hi ku tirhisa xitirhisiwa xa yena lexi tsaneke; loko a hi hlayela tindzimana leti chavelelaka swinene ni ku faneleka eka xiyimo xa hina xo tika; to fana na Vaheveru 2:2, 3; Yakobo 5:7, 8; Vaheveru 10:35, 39; 1 Petro 1:7; Luka 12:32-37, handle ka man'wana yo tala, a khomile Bibele leyikulu ya ndyangu ehenhla swinene lerova ndzi boheka ku yima ehenhla ka xitulu leswaku ndzi hlaya laha a kombisaka kona. A ndzi ehleketi leswaku Makwavo Harmon a a ndzi tlule hi ku leha hi ti-inchi to tlula timbirhi.”
GSAM 239.1Swikombiso swo tano swi khorwisisile lava a va ri ni miehleketo leyi pfulekeke leswaku matimba man'wana ku tlula ya vanhu a ma lawula xitirhisiwa lexi titsongahataka, naswona ku ve ni swirhambo swo huma eka tindhawu to hambanahambana ta New England leswaku a ta nyikela vumbhoni bya yena.
GSAM 239Ntirho wa Mavoko i Xidyoho
GSAM 239.2Endzhaku ka nkarhinyana ka leswi, Nhwanyana Harmon u lerisiwile, exivonweni, ku endzela Paris, le Maine, laha a ku ri na vanhu lava a va pfumela leswaku i xidyoho ku tirha hi mavoko. Mufundhisi Stephens, wa le Woodstock, le Maine, a a ri murhangeri eka xihoxo lexi, naswona a a ri na nkucetelo lowukulu eka van'wana. A ri muchumayeri wa Vamethodisti khale, naswona a a tekiwa tanihi Mukreste la titsongahataka, la tshembekaka. A a kumile ku tshembiwa hi vanhu vo tala hikwalaho ka ku hisekela ka yena ntiyiso, na vutomi bya yena lebyi a byi vonaka byi kwetsimile, leswi endleke van'wana va pfumela leswaku a a kongomisiwa hi Xikwembu hi ndlela yo hlawuleka. Hosi yi nyike Nhwanyana Harmon xitsundzuxo xo n'wi tshinya. U vule leswaku a a famba ku hambana na rito ra Xikwembu hi ku papalata ku tirha, hi ku sindzisa van'wana ku pfumela swihoxo swa yena, na ku sola hinkwavo lava a va nga swi amukeli. U arile vumbhoni hinkwabyo lebyi Hosi yi n'wi nyikeke byona ku n'wi khorwisa hi xihoxo xa yena, naswona u arile ku pfumela swihoxo swa yena. A a landzelela miehleketo, a endla maendzo yo karharisa, a famba mimpfhuka yo leha, laha a a ta kuma ntsena ku xanisiwa, naswona a a teka leswaku eka leswi hinkwaswo a a xaniseka hikwalaho ka Kreste. Vutlhari bya yena ni vuavanyisi bya yena a swi vekiwile etlhelo.
GSAM 239.3Malunghana ni vumbhoni bya Nhwanyana Harmon ni vuyelo bya mhaka, ndzi ta tshaha marito ya papila leri ndzi ri kumeke ku suka eka Manana M. C. Truesdail, loyi hi nkarhi wolowo a a tshama eParis, Maine. Endzhaku ko nyikela vuxokoxoko byin'wana lebyi fambisanaka ni leswi nga laha henhla, u te:—
GSAM 240.1“Ku pfumela swihoxo ku humile eka hinkwavo handle ka murhangeri wa vona, Jesse Stephens. Makwavo Harmon u n'wi tsundzuxile leswaku loko a nga titsongahati hi ku pfumela swihoxo swa yena, a ta hatla a heta vutomi bya yena. Hinkwavo va twisisile leswaku lexi a ku ri vhumbhelo ra leswaku a ta tidlaya hi ndlela yo karhi.”
GSAM 240.2Leswi landzelaka i makumu ya mhaka ya yena:—
GSAM 240.3“Endzhaku ka loko ntlawa wakwe lowutsongo wu n'wi siyile, u sungule ku va ni gome, naswona endzhakunyana u lahlekeriwe hi miehleketo, a ala ku dya xin'wana ni xin'wana lexi swekiweke hi vanhu vo homboloka. A a nga si twa hi ta ku vuya ka mina ku suka eMassachusetts loko ndzi n'wi yisela swakudya swa nhlikanhi. U vutisile, loko a ololoxa voko rakwe leri a ri fana ni rhambu hi le ka xivandlana xa fasitere, ‘Xana Xikwembu xi ku rhumile ni leswi, Makwavo Marian?’ Loko a vona ndzi kanakana ku hlamula, u arile ku swi nantswa. Xiyimo xakwe xo vava, a pfaleriwile ekamareni ritsongo eka makwavo wakwe (loyi a a nga pfumeli), xi ndzi tsundzuxile hi xitsundzuxo lexi a xi rhumeriwile eka yena hi tintswalo ku suka etilweni, lexi a xi aleke hi ku tiyisa nhloko. U yisiwile eka ndyangu wakwe endzhaku ka masiku mambirhi ku suka eka riendzo leri ro vava, laha a heteke vutomi byakwe hi ku tidlaya hi ku hatlisa, hi ku endla ntambhu hi malapi ya mubedo wakwe.”2
GSAM 240Vhumbhori lebyi Hetisekeke
GSAM 240.4Hi ximumu xa 1845, hi ku rhambiwa hi Otis Nichols, Nhwanyana Harmon u endzerile le Massachusetts, a heleketiwa hi makwavo wakwe wa xisati Sarah. Va tshame na ndyangu wa Nkulukumba Nichols. Yena na nsati wakwe a va famba hi kalichi ya vona, va va yisa etindhawini to hambanahambana ku ya khoma minhlangano, laha Nhwanyana Harmon a nyikelaka vumbhoni byakwe. Hi mukhuva wolowo u swi kotile ku endzela Boston, Roxbury, na Carver. Hi nkarhi wa riendzo ra vona ra vumbirhi eBoston, Mass., ku humelele xiendlakalo xo tsakisa swinene.
GSAM 240.5A ku ri na ntlawa wa vanhu lava hisekelaka ngopfu eBoston ni le kusuhi, lava na vona a va pfumela leswaku i xidyoho ku tirha, rungula ra vona lerikulu ku ri, “Xavisani leswi mi nga na swona, mi nyika swipfuno.” Va vule leswaku a va ri eka jubile, leswaku misava yi fanele yi wisa, naswona leswaku swisiwana swi fanele swi wundliwa handle ko tirha. Sargent, Robbins, na van'wana a va ri varhangeri. Va sole swivono leswaku i swa dyavulusi, hikuva swihoxo swa vona a swi kombisiwile. A va tika eka hinkwavo lava a va nga pfumeli na vona.
GSAM 241.1Loko Nhwanyana Harmon na makwavo wa xisati a va endzerile ekaya ra Nkul. Nichols, Sargent na Robbins va humile eBoston ku ta kombela nsovo eka yena, va vula leswaku va tile ku ta n'wi endzela, ni ku ta tshama na yena vusiku. Nkul. Nichols u hlamurile a ku u tsakile leswi va fikeke, hikuva Vanhwanyana Sarah na Ellen Harmon a va ri endlwini, naswona a a navela leswaku va tolovelana na vona. Va cince miehleketo ya vona hi nkarhi wolowo, naswona a va nga pfumelanga ku nghena endlwini. Nkul. Nichols u vutisile loko Ellen a nga hlamusela rungula ra yena eBoston, naswona loko va nga ri yingisa, kutani va avanyisa. “Ina,” va hlamurile, “tana eBoston hi Sabata leyi taka [va vula Sonto, hikuva a va nga si amukela Sabata]; hi tsakela ku kuma lunghelo ro n'wi yingisa.”
GSAM 241.2Nkul. Nichols u ndzi byele mhaka leyi ekaya ra yena, eDorchester, hi 1858. U vule leswaku a a endle makungu hinkwawo yo ya eBoston hi mixo wa Sabata hi kalichi ya yena ku yisa Nhwanyana Harmon eka nhlangano lowu a wu kunguhatiwile. Nimadyambu wolawo, hi nkarhi wa xikhongelo xa ndyangu, u tekiwile hi xivono. Endzhaku ko huma eka xivono lexi, u te, “Makwerhu Nichols, a ndzi yi eBoston mundzuku; Hosi yi ndzi kombisile leswaku ndzi fanele ku ya eRandolph. Yi na ntirho lowu yi ndzi vekeleke wona kona.” Nkul. Nichols a a ri na xichavo lexikulu eka rito rakwe. A a tshembisile ku n'wi yisa eBoston hi siku leri landzelaka, kutani a vutisa hi ku vilela, “Xana ndzi ta endla yini hi rito ra mina eka Sargent na Robbins?” “U nga karhateki hi sweswo,” ku vula Nhwanyana Harmon, “Hosi yi ndzi lerisile ku ya hi ndlela yin'wana.” “Ina,” ku vula Nkul. Nichols, “a ndzi swi twisisi.” “Hosi yi ndzi kombisile leswaku hi ta swi twisisa loko hi fika kona,” ku vula Nhwanyana Harmon. “Ina,” ku vula Nkul. Nichols, “a ku na ndlela yo fika kona handle ka loko hi ta hi ku teka, kambe a ndzi tivi leswaku ndzi ta hlamusela timhaka eka vamakwerhu va le Boston njhani.”
GSAM 241.2Nkul. Nichols u ye emahlweni a ndzi byela leswaku “Makwavo Harmon u vone vukanganyisi bya vona eka xivono, leswaku a ku nga ta va na nhlangano eBoston hi Sabata, leswaku Sargent, Robbins, na van'wana lava a va kaneta a va ta hlangana na ntlawa lowukulu eRandolph (timayili ta khume-na-nharhu ku suka eBoston) hi Sabata; naswona leswaku hi fanele ku hlangana ni vakaneti eRandolph, emhlanganweni wa vona hi Sabata, naswona kwalaho a ta nyikiwa rungula ra vona, leri a ri ta khorwisa lava tshembekaka, lava nga riki na xihlawuhlawu, loko swivono swa yena a swi ri swa Hosi kumbe swa Sathana.” Ematshan'weni yo ya eBoston kutani va ya eRandolph, ku endla mpfhuka wa timayili ta makume mbirhi na timbirhi, va ye hi ku kongoma eRandolph, va fika kwalaho nkarhi wa nhlangano wu ri kusuhi. Kona va kume vanhu lava a va pfumerile ku hlangana na vona eBoston. Kutani Nkul. Nichols a ku, “Sweswi ndza swi twisisa.”
GSAM 242.1Matshalatshala lawa ya Sargent na Robbins yo papalata vumbhoni bya Nhwanyana Harmon, na ndlela leyi a kongomisiweke ha yona leswaku a hlangana na vona, swi ve na nkucetelo lowukulu emiehleketweni ya van'wana lava a va ri kona. Malunghana na nhlangano hi woxe, ndzi ta tshaha xiviko hilaha xi nyikeriweke hakona hi Nkul. Nichols:—
GSAM 242Swikombiso Swo Hlamarisa
GSAM 242.2“Makwavo Ellen u tekiwile hi xivono hi swikombiso swo hlamarisa, naswona u ye emahlweni a vulavula exivonweni hi rito ro twala, leri a ri twisiseka kahle hi hinkwavo lava a va ri kona, ku fikela kwalomu ka nkarhi wo pela ka dyambu. Sargent, Robbins, na French va hlundzukile swinene, naswona va pfuxekile, ku twa Makwavo Ellen a vulavula exivonweni, lexi va vuleke leswaku i xa dyavulusi; va tirhisile nkucetelo wa vona hinkwawo ni matimba ya miri ku herisa nkucetelo wa xivono. A va hlanganela ku yimbelela hi rito leri tlakukeke swinene, kutani va cincana ku vulavula ni ku hlaya eBibeleni hi rito leri tlakukeke, leswaku Ellen a nga twiwi, ku fikela matimba ya vona ma hela, ni mavoko ya vona ma sungula ku rhurhumela lerova va tsandzeka ku hlaya eBibeleni, kambe exikarhi ka mpfilumpfilu lowu hinkwawo ni pongo, rito ro twakala ni ro tlakuka ra Ellen, loko a ri karhi a vulavula exivonweni, a ri twiwa kahle hi hinkwavo lava a va ri kona. Ku kaneta ka vavanuna lava ku ye emahlweni nkarhi hinkwawo lowu a va kota ku vulavula ni ku yimbelela, hambi leswi van'wana va vanghana va vona a va va sora, va kombela leswaku va tshika. Kambe Robbins a ku, ‘Mi nkhinsama eka xifaniso: mi gandzela n'wana wa homu wa nsuku.’
GSAM 243.1“Nkul. Thayer, n'wini wa yindlu, a a nga khorwisekanga hi ku hetiseka leswaku xivono xa yena a xi ri xa Sathana, hilaha Robbins a vuleke hakona. A a lava leswaku xi ringiwa hi ndlela yo karhi. A a twile leswaku swivono swa matimba ya Sathana a swi yimisiwa hi ku pfula Bibele ni ku yi veka ehenhla ka munhu la nga exivonweni, kutani a kombela Sargent loko a nga xi ringeta hi ndlela yoleyo, kambe a ala ku endla tano. Kutani Nkul. Thayer u teke Bibele ya ndyangu leyikulu yo tika leyi a yi ri ehenhla ka tafula, leyi a yi nga tirhisiwi ngopfu, a yi pfula, a yi veka yi pfulekile ehenhla ka xifuva xa Ellen loko a ha ri eka xivono, loko a ri karhi a titshege hi le ndzhaku hi khumbi ekhonweni ra kamara. Hi ku hatlisa endzhaku ka loko Bibele yi vekiwile ehenhla ka yena, u yimile hi milenge ya yena, a famba a ya exikarhi ka kamara, a khome Bibele yi pfulekile hi voko rin'we, a yi tlakusile ehenhla hilaha a a kota hakona, naswona a langute ehenhla hi ku tiya, a vula hi ndlela ya xichavo, ‘Vumbhoni lebyi huhuteriweke hi Xikwembu,’ kumbe marito lama fanaka hi nhlamuselo. Kutani, loko a khome Bibele hi voko rin'we leri ololoxiweke, naswona mahlo ya yena ya langute ehenhla, ku nga ri eka Bibele, u ye emahlweni nkarhi wo leha a hundzuluxa matluka hi voko ra yena lerin'wana, a veka rintiho ra yena eka tindzimana to karhi, a vula hi ku lulama marito ya tona hi rito ra xichavo. Vo tala lava a va ri kona va langute tindzimana laha rintiho ra yena a ri komba kona, ku vona loko a ma vula hi ku lulama, hikuva hi nkarhi wolowo mahlo ya yena a ya langute ehenhla. Man'wana ya tindzimana leti a vulavuleke ha tona a ku ri vuavanyisi ehenhla ka lava hombolokeke na lava sandzaka Xikwembu; kasi man'wana a ku ri switsundzuxo na swiletelo leswi fambelanaka na xiyimo xa hina xa sweswi.
GSAM 243Xivono xa yena xo leha swinene, ku tlula Tiawara ta tsevu
GSAM 243.2“Eka xiyimo lexi a ya emahlweni nindzhenga hinkwawo ku fikela loko dyambu ri ri kusuhi no pela, loko a huma eka xivono. Loko Ellen a pfuka exivonweni a yima hi milenge, a khome Bibele yo tika leyi pfulekeke evokweni, a famba-famba ekamareni, a ri karhi a hlaya tindzimana ta Matsalwa, Sargent, Robbins, na French va miyerile. Eka nkarhi lowu saleke a va karhatekile, swin'we ni van'wana vo tala; kambe va pfarile mahlo ya vona, va tiyisela va nga kombisanga nchumu hi matitwelo ya vona.”3
GSAM 244Vukati bya Nhwanyana Harmon
GSAM 244.1Hi ti 30 ta Mhawuri, 1846, Nhwanyana E. G. Harmon na Mufundhisi James White va tekanile, naswona swin'we va tirhele ku yisa emahlweni rungula. Hi lembe ra 1847, ntirho wa vona a wu kongomisiwe ngopfu eMaine na le Massachusetts.
GSAM 244.2Hi Sabata yo sungula ya Dzivamisoko, Manana White u nyikiwe xivono xo tsakisa swinene, ekaya ra Stockbridge Howland, eTopsham, laha tinhlengeletano a ti tolovele ku khomeriwa kona hi nkarhi wolowo. Xivono lexi hi xona lexi boxiweke eka Early Writings, laha a voneke xivono xa ndhawu yo kwetsima ni fanichara ya yona, nkarhi wa maxangu, vakwetsimi va baleka emadorobeni, lavo homboloka va va rhendzerile, ku kutsuriwa ka vona hi rito ra Xikwembu, jubile, ku ta ka Hosi hi kalichi ra mapapa, na swin'wana. Swa pfuna ku xiya swin'wana swa swiendlo swa yena loko a ri eka xivono lexi.
GSAM 244Tibayibele to Tala Leti Tirhisiweke eka Xivono
GSAM 244.3Manana Frances Lunt (n'wana wa S. Howland), hi ti 19 ta Sunguti, 1890, u vule eka mina a ku:
GSAM 244.3“A ku ri na tafula etlhelo ka kamara laha a ku khomeriwa tinhlengeletano, leri a ri ri na tibuku to tala ta mixaka-xaka, exikarhi ka tona a ku ri na Tibayibele to hlayanyana ta sayizi leyi tolovelekeke. Loko a ri eka xivono, Manana White u yimile hi milenge, a ya etafuleni, a teka Bibele handle ko khumba buku yin'wana, a yi khoma yi pfuriwile ehenhla ka nhloko ya yena hi voko ra ximatsi, a kongomisa hi ritiho ra xikombeto ra voko ra xinene eka ndzimana ya Matsalwa leyi a a yi vuyelela loko a yime emahlweni ka munhu loyi a yi kongomise eka yena, kutani a veka buku leyi pfuriweke exifuveni xa munhu loyi a a vuyelela matsalwa emahlweni ka yena. Loko a vuyela etafuleni, u teke Bibele yin'wana, naswona hi mukhuva lowu fanaka u tlhele a vuyelela ndzimana yin'wana ya Matsalwa a veka Bibele leyi pfulekeke exifuveni xa munhu loyi a a vulavula na yena. Xiendlo lexi xi vuyelerile eka vanhu va kwalomu ka tsevu; endzhaku ka sweswo hi ndlela ya xichavo, u ye a tshama exitulwini, kasi mahlo ya yena nkarhi hinkwawo a ya langute ehenhla, ya ri kule na buku.”
GSAM 245.1Hi mhaka leyi Manana Truesdail u vuleke leswi:
GSAM 245.1“A ndzi ri kona [Dzivamisoko, 1847] loko Makwavo White a ya etafuleni a teka Bibele yin'wana endzhaku ka yin'wana exikarhi ka tibuku leti a ti ri etafuleni, a veka Bibele exifuveni xa munhu loyi a a ri na ndzimana ya matsalwa. Leswi a swi endliwa loko mahlo ya yena ya langute etilweni. Eka xiendlakalo lexi a khome Bibele ehenhla ka nhloko ya yena loko a vulavula na mina; kutani a yi veka ehenhla ka xifuva xa mina. Ndzimana leyi ndzi nyikiweke a ku ri 2 Vakorinto 6:17.”4
GSAM 245.2Eka papila leri humaka eka Manana Frances Lunt, u nyika mavito ya vanhu vanharhu lava a va ri kona hi nkarhi wolowo, na lava Tibayibele ti vekiweke ehenhla ka vona loko Manana White a vulavula na vona hi ndzimana ya un'wana na un'wana, naswona exikarhi ka mavito a ku ri na ra Manana Truesdail.
GSAM 245Ntirho wo sungula a wu ri exikarhi ka Vapfumeri va Advente
GSAM 245.3Ntirho wa Nhwanyana Harmon, ehansi ka vurhangeri bya nyiko ya vuprofeta, ku sukela hi Sunguti, 1845, ku fikela enkarhini wa ximun'wana xa 1846, tin'hweti leti lavaka ku va khume-nhungu, a wu ri na “vakholwa” eka ku ta ka Kreste loku nga kusuhi, lava a a tolovele ku tirhisana na vona. Endzhaku ka ku hela ka masiku ya magidi mambirhi na madzana manharhu (Nhlangula 22, 1844), ku fikela loko xivangelo xa ku tshoveka ka timbilu ka vona ni muxaka wa xiendlakalo lexi humeleleke hi nkarhi wolowo swi twisisiwa, a ku ta va ni khombo ra leswaku vapfumeri va hambuka va nghena eka mavonelo yo hoxeka, kumbe ku tshika hi ku helela ntokoto wa vona wa nkarhi lowu hundzeke. Rungula ra yena a ri ri eka lava fanaka na lavo: “Nhlangano lowu hundzeke a yi ri ya Xikwembu. Tiyisani ripfumelo ra n'wina. Hosi ya ha ri na ntirho eka vanhu va yona. Dyondzani Bibele. Lavani rito, kutani mi ta kuma ku vonakala.”
GSAM 245.4Ndzayo leyi yi fambisana na kungu ra Hosi. Xikongomelo xa yena nkarhi hinkwawo a ku ri leswaku marungula ya yena yo hlawuleka eka vanhu va yena ma humesiwa eka rito ra yena hi nkarhi wa wona, kutani nyiko ya vuprofeta yi ta “eka vumbirhi,” ku tiyisisa ni ku aka vapfumeri.
GSAM 246.1Xikombiso lexi hlamarisaka xa mhaka leyi xi kumeka eka mhaka ya Korneliyo hilaha swi tsariweke hakona eka Mintirho ya Vapostola. Ntsumi ya Xikwembu yi humelele eka yena yi n'wi nyika xivono ekaya ra yena. Ntsumi yoleyo a yi swi tiva kahle ntiyiso wa evhangeli, naswona a yi ta kota ku swi dyondzisa Korneliyo, kambe a yi rhumeriwile ku tirhela un'wana loyi a a ri mudyandzhaka wa ku ponisiwa hi ku nyika Korneliyo xivono. Yi n'wi tiyisise leswaku ku tinyiketela ka yena ni vugandzeri bya yena swi amukeriwile hi Hosi. A nga n'wi chumayelanga evhangeli, kambe u n'wi byele ntsena leswaku a vitana Petro, loyi a a tshama na Simoni musuki wa madzovo, eJopa. Petro a ta, kutani a chumayela Korneliyo evhangeli ya Kreste ku suka eka Matsalwa.
GSAM 246Xiyimo xa Nyiko ya Vuprofeta
GSAM 246.2Eka xiyimo lexi swi nga pfuna ku xiya landzelano ra ku kula ka tinyiko, hilaha Hosi yi swi kombiseke hakona eRitweni ra yona. Pawulo u vulavula hi leswi eka papila ra yena leri yaka eka Vakorinto, laha a nge, “Xikwembu xi veke van'wana ekerekeni, xo sungula i vaapostola, xa vumbirhi i vaprofeta.”5
GSAM 246.3Loko hi languta xivulwa xa muapostola malunghana ni vuxaka bya tinyiko leti entirhweni wa evhangeli, hi vona hi ku hatlisa leswaku ha yini ku landzeleriwa nawu lowu. Loko a pimanisa tinyiko leti, Pawulo u ri: “Hikokwalaho, tindzimi i xikombiso, ku nga ri eka lava pfumelaka, kambe eka lava nga pfumeliki; kambe vuprofeta a byi pfuni lava nga pfumeliki, kambe bya pfuna lava pfumelaka.”6 Ndzayo ya Hosi hi leswaku marungula ya yena yo hlawuleka eka misava ma fanele ku huma eka rito ra yena; naswona hi ku landza sweswo u susumeta vanhu ku lavisisa Matsalwa, ni ku huma tanihi vaapostola, va rhwele marungula ya Hosi, va ma twarisa ku suka eBibeleni, leyi tiyiseleke eka miringo ya malembe-lembe. Loko vapfumeri va pfuxiwa, nyiko ya vuprofeta yi ta “hi ndlela ya vumbirhi,” yi hetisisa xiave xa yona “eka ku hetisekisa vakwetsimi, eka ntirho wa vutirheli, eka ku aka miri wa Kreste.”7