17-нче бүлек — Кыенлыклар астында алга сөрелгән хакыйкать

GSAM 265.1"Көтүче таралган сарыклары арасында булган көндә аларны эзләгән кебек, мин дә үз сарыкларымны эзләп табармын һәм болытлы, караңгы көндә алар таралган барлык урыннардан коткарачакмын."¹

GSAM 265.2Бу вакытка (1847) кадәр өченче фәрештәнең хәбәрен кабул иткәннәр дөнья малына мохтаҗ иде, шуңа күрә хәбәрне тарату өчен финанс ягыннан бик аз ярдәм итә алдылар. Пастор Уайт, аның хатыны һәм пастор Бейтс сибелгән кардәшләр арасында шәхси хезмәтнең әһәмиятен һәм кешеләргә хакыйкатьне белүгә юнәлтү өчен уку материалларын әзерләп, аларның кулына бирү кирәклеген аңладылар. Пастор Бейтс төрле җирләргә барганда һәм аны почта аша таратканда, шул темага язган буклет ярдәмендә Шимбә соравын аңлатуда зур уңышка иреште. Ул иң зур сабырлык һәм тырышлык белән эшләде.

GSAM 265Чынлык өчен яшь сеңелнең корбанлыгы

GSAM 265.3Бервакыт сәяхәт хакын түләргә акчасы булмау сәбәпле, ул Массачусетстан Нью-Гэмпширга җәяү барырга җыенды. Шулчак ул атнасына 1 долларга өй эшләре башкарырга ризалашкан бер яшь сеңледән хат алды, ул шушы рәвешле эш белән дингә ярдәм итәргә теләгән. Бер атна эшләгәннән соң, пастор Бейтска акча кирәк дигән уй аны шулкадәр тирән тәэсирләндерде ки, ул эш бирүчесе янына барып, алдан түләү алды һәм шунда ук аңа 5 доллар җибәрде. Бу акчага ул җәмәгать транспорты белән Нью-Гэмпширга билет алды. Һәр җирдә аның җыелышлары уңышлы үтте, һәм күп кеше хаклыкны кабул итте.

GSAM 266Алып торылган мебель белән йортны тәртиптә тоту

GSAM 266.1Бу хәбәрнең беренче пионерларын хәрәкәткә китергән корбанлык рухын күрсәтү өчен без 1847–48 еллар кышында Топшам, Мэйн штатындагы С. Хаулендның киң йортында бүлмәләр биләп, алып торылган мебель белән өй коргандагы хәлләре турында Уайт ханымның түбәндәге белдерүенә игътибар итәбез:—

GSAM 266.2"Без ярлы идек һәм кыен вакытлар кичердек. Ирем тимер юлда таш ташып эшләде, шуның нәтиҗәсендә бармакларының тиресе тишелде һәм күп урыннардан кан ага башлады. Без бәйсез булырга, үз-үзебезне тәэмин итәргә һәм башкаларга ярдәм итәрлек чараларга ия булырга карар кылдык. Ләкин безгә уңыш юлдаш булмады. Ирем бик нык тырышып эшләде, ләкин хезмәте өчен тиешле түләүне ала алмады.

GSAM 266Пастор Уайт утын кисә

GSAM 266.3"Ирем тимер юлдан китте дә, балтасы белән урманга утын кисәргә китте. Ягында өзлексез авырту белән ул иртәннән кичкә кадәр эшләде, көненә якынча илле цент эшләргә тырышып. Аңа төннәрен көчле авыртулар йокларга ирек бирмәде. Тиздән без төрле штатлардагы кардәшләребездән безне килеп күрергә чакырган хатлар алдык; ләкин бездә штаттан чыгу өчен акча булмау сәбәпле, без аларга юл безнең өчен ачык түгел дип җавап бирдек.

GSAM 266.4"Безгә Коннектикуттан Чемберлен абыйдан хат килде, ул безне шул штаттагы конференциягә килергә өндәде. Әгәр мөмкинлек булса, барырга булдык. Ирем эш бирүчесе белән исәп-хисапны тәмамлагач, аңа ун доллар бурычлы булуларын белде. Шуның яртысы белән мин бик кирәкле кием-салым алдым, аннары иремнең пальтосын ямадым, ямаларны кисәкләп тоташтырып, җиңнәрендәге төп тукыманы аерып тануны авырлаштырдым. Бездә Дорчестер, Массачусетска барыр өчен биш доллар гына калды. Безнең багаж тартмасында җирдәге барлык милекләребез диярлек бар иде. Ләкин без күңел тынычлыгы һәм саф вөҗдан белән идек, һәм моны җирдәге уңайлыклардан өстенрәк санадык.

GSAM 267.1"Без Николс абыйның йортына кердек, һәм китәргә җыенганда Николс сеңел иремә биш доллар тоттырды, ул безнең Коннектикуттагы Миддлтаунга барачак билет бәясен түләде. Без бу шәһәрдә чит кеше идек һәм штаттагы берәр кардәшебезне дә күргән юк идек. Бездә бары илле цент кына калды. Ирем моны арба яллау өчен кулланырга батырчылык итмәде, шуңа күрә ул чемоданны такталар өеменә ташлады да, без бер үк иманда булган кешене эзләп атладык. Без тиздән Чемберлен абыйны таптык, ул безне үз өенә алып кайтты."

GSAM 267Коннектикут штатының Роки-Хилл шәһәрендә узган конференция.

GSAM 267.2Бу конференция Роки-Хиллда узды, җыелыш урыны — Белден абыйның йортындагы зур, тәмамланмаган бүлмә иде. Пастор Уайтның С. Хаулендка язган хатыннан алынган түбәндәге өзек җыелыш турында кайбер кызыклы мәгълүматлар бирә:—

GSAM 267.3"20 апрельдә Белден абый безне һәм шул шәһәрдә таралып яшәүче кардәшләрне алырга Миддлтаунга арбасын җибәрде. Без аның йортына [Роки-Хилл] көндезге дүртләрдә килеп җиттек, һәм берничә минуттан соң Бейтс һәм Герни кардәшләр дә килеп керделәр. Шул кич без якынча унбиш кеше катнашында җыелыш уздырдык. Җомга иртәсендә кардәшләр килеп, безнең саныбыз якынча иллегә җитте. Алар барысы да тулысынча хакыйкатьтә түгел иде. Шул көнге җыелышыбыз бик кызыклы булды. Бейтс абый боерыкларны ачык яктыртты, ә аларның әһәмияте көчле шаһитлекләр аша тирәнтен аңлатылды. Сүз инде хакыйкатьтә булганнарны ныгытты, ә тулысынча карар кылмаганнарны уятты."²

GSAM 267Нью-Йорк штатының Освего округына чакырылды.

GSAM 267.4Пастор Бейтсның буклеты Адвентистлар арасында таралу нәтиҗәсендә башка штатлардагы кешеләр дә Шимбә көнне тотарга керештеләр. Нью-Йорк штатының Порт-Гибсон шәһәреннән Һирам Эдсон 1848 елның августында Освего округының Вольней шәһәрендә узачак Шимбә көнне тотучылар конференциясенә пастор һәм Уайт ханымны һәм башка кешеләрне чакырып хат язды. Ул әйтте, кардәшләр гадәттә ярлы, һәм чыгымнарны каплауда күп ярдәм итәчәкләрен вәгъдә итә алмады. Пастор Уайт печән кырларында башкарган хезмәте өчен 40 доллар алган иде. Шуның бер өлеше бик кирәк булган кием сатып алуга тотылды, ә калган акча Вольнейга бару һәм кайту чыгымнарын каплауга тотылды.

GSAM 268.1Бу конференция Көнбатыш Нью-Йоркта Арнольд әфәнденең арба йортында узды. Анда штатның шул өлешеннән җыеп була торган якынча утыз биш кеше катнашты, ләкин алар арасында бер фикердә булган ике кешене дә табу кыен иде. Һәркем үз карашын яклап, аларның Библиягә туры килүен белдерде. Барысы да үз фикерләрен алга сөрү һәм аларны вәгазьләү белән кызыксынды. Аларга әйтелде: пастор Уайт һәм аның хатыны шундый ерак арадан аларны тыңлау өчен түгел, ә хакыйкатьне өйрәтү өчен килгәннәр. Арнольд әфәнде Ачылыш китабының 20-нче бүлегендәге мең елның үткән булуына ышанды, ә Ачылыш китабында телгә алынган йөз кырык дүрт мең кешенең Мәсихнең терелешендә терелгәннәр булуына ышанды.

GSAM 268Арнольд әфәнде изге йолаларга каршы

GSAM 268.2Безнең үлүче Раббыбызның символлары бу җыелыш алдында торганда һәм алар аның газапларын искә алырга җыенганда, Арнольд әфәнде торып, аларның эшләргә җыенганнарына ышанмавын әйтте — Раббының ашы Пасха бәйрәменең дәвамы булып, ул елга бер генә тапкыр үткәрелергә тиеш, диде.

GSAM 268.3Бу сәер караш аермалары Уайт ханым өстенә авыр йөк булып төште. Ул Арнольд әфәнденең ялгышуын яхшы аңлый иде, һәм зур кайгы рухын басты, чөнки Ходай хөрмәтсезләнде кебек тоелды. Кайберәүләр аның үлеп баруыннан курка иде; ләкин пасторлар Бейтс, Уайт, Чемберлен, Герни һәм Эдсон аның өчен дога кылдылар, һәм Раббы мәрхәмәтле итеп үз хезмәтчеләренең догаларын ишетте, һәм ул яңадан терелде. Күк нуры аның өстенә төште, һәм ул тиздән дөньялы әйберләрдән аерылды. Бу хәлдә аңа җыелганнарның кайбер хаталары һәм шул хаталарга каршы чынлык күрсәтелде, бу аларның Библиягә туры килә дип санаган килешмәгән карашларының чынлыкта бары тик үз фикерләренә генә нигезләнүен күрсәтте, һәм аларның хаталарын ташлап, өченче фәрештәнең хәбәре нигезендә берләшергә тиеш булуларын күрсәтте. Җыелыш данлы тәмамланды; хаклык җиңде. Бу сәер карашларны тотучылар хаталарын таныдылар, өченче фәрештәнең хәзерге хакыйкатына берләштеләр, һәм Аллаһы аларны бик зурлап бәрәкәтләде.

GSAM 269Изге Язмалар гаҗәеп осталык белән кулланылган күренеш

GSAM 269.1Бу җыелыш турында хисапны кечкенә җыелышта катнашкан 35 кешенең берсе – Александр Росс әфәнде 1884 елның 4 гыйнварында биргән. Ул болай диде:—

GSAM 269.2"Сеңел Уайт, күренеш хәлендә, аякларына басты да сул кулына гаилә Библиясен алды; китап гадәти зурлыкта иде. Аны ачык килеш югары тотып, аңа карамыйча, уң кулы белән ул тексттан текстка борылып, изге язмага бармагын куеп, шуны кабатлый иде. Мин күп кенә текстларга карадым, ул күрсәткәнне кабатлыймы икәнен тикшерергә. Аларның һәрберсен мин үзем яисә җыелганнарның берәрсе карады. Һәр очракта ул күрсәткән текстны гына кабатлап калмыйча, күзләре өскә карап, Библиядән кире якка юнәлеп тора иде. Менә шушы кабатлаган изге сүзләр 1848 елның августында Вольнейда җыелган шимбә саклаучыларның ялган теорияләрен җимереп, безне хакыйкатькә берләшергә этәрде."

GSAM 269.3Чыннан да, Библиядән турыдан-туры китерелгән ачык өзекләр ярдәмендә һәм мондый гаҗәеп рәвештә төзәтелгән доктрина хаталарын кире какмаган кешене ышандыру бик авыр булыр иде. Освего округындагы Шимбә тотучылар төркеме, хаталары шушындый төзәтелгәч һәм хаклыкка берләшкәч, шул җыелыштан соң башкаларга да бу яктылыкны тарату өчен чыгып китте. Нәтиҗәләр, һичшиксез, Аллаһының эше булуын раслады. Шайтан һәрвакыт бүлү, игътибарны читкә юнәлтү һәм тарату өчен бар көчен куя. «Алла буталчыклык тудыручы түгел, ә изгеләрнең барлык җыелышларында булганча, тынычлык тудыручы».³

GSAM 270Могҗизалы савыгу очраклары

GSAM 270.1Югарыда телгә алынган конференциядән соң Мэдисон округында, Порт-Гибсон, Порт-Байрон һәм Нью-Йорк шәһәрендә җыелышлар узды. Аннан соң Коннектикутта гомуми җыелыш булды. Бу урыннарның кайберләрендә Раббы үз хезмәткәрләренә бик якын килде, һәм Бөек Табибның дәвалау көче аның халкы Яков хатында күрсәтелгән кагыйдәләрне үтәгәндә ихлас догаларына җавап итеп авырулар өстенә килде.⁴ Хәтта табиблар өметсез дип тапкан кешеләр дә авыруларыннан савыкты. 1845 елдан бирле төрле вакытларда мондый характердагы хәлләр еш очраган.

GSAM 270Пионерлар авырлыкларга түзә

GSAM 270.21880 елның 5 февралендә Review and Herald газетасында пастор Уайт шул пионер чорлары турында болай диде:—

GSAM 270.3"Башлангыч хезмәтләребездә без тиешле ризык булмау сәбәпле ачлыктан, тиешле кием булмау сәбәпле салкыннан интектек. Без Аллаһының эше өчен акча саклау максатыннан хәтта тормыш өчен кирәк-яраклардан да баш тарттык. Шул ук вакытта без штаттан штатка язып, мөхәррирләп, сәяхәт итеп һәм вәгазь итеп башкарырга кирәк булган зур күләмле эшне башкару өчен үзебезне бик нык йончыта идек."

GSAM 270.41848 ел хәтердә калырлык булды, ул фәкать килү тарихында гына түгел, сәяси яктан да әһәмиятле булды. Өченче фәрештәнең хәбәрендәге хакыйкатьләр бик ачык билгеләнде, һәм эшне алга җибәрү өчен төрле юнәлешләрдә юл ачылды. Бу вакытта әхлакый һәм сәяси дөньядагы вакыйгалар пәйгамбәрлекне өйрәнүчеләрнең игътибарын яңадан җәлеп итәрлек форма ала башлады. Иске дөнья илләре арасында зур буталчыклык хөкем сөрүдән тыш, Нью-Йорк штаты Уэйн округындагы Хайдсвиллда заманча спиритуализм күренешләре башланды, ә Библияне өйрәнүчеләр моны «шайтан рухлары, алар Җир йөзе халыкларын Раббы көне сугышына җыячак» дип атады.

GSAM 2711848 елда халыклар буталчыгы

GSAM 271.11848 елның 21 февралендә, Франция короле Людовик Филиппның сарай әһелләре аның тирәсенә җыелганда, ул болай диде: «Мин бүген кич империя тәхетендә утыргандагыдан да ныграк утырган булмадым». Киләсе кичнең караңгылыгында ул «бушлат» киеп, ялланган арбачы булып киенеп, шәхси иминлеген саклау өчен Париж шәһәре стеналарыннан читкә качты. Бу зур һәм кинәт үзгәрешнең сәбәбе, диләр, аның папаның хакимиятне законсыз үзләштерүен яклаучы кайбер гамәлләре булып, ул үз подданикларын һәм солдатларын рәнҗеткән. Шул көнне ул Париж шәһәрендә Франция гаскәренең зур хәрби смотрын тәмамлаган иде; кораллар куелгач, ул сарайга китте, һәм кинәт кенә бер кечкенә малай пушка өстенә сикереп менде, өч төсле байрак чайкап, «Папаны төшерегез! ПАПАНЫ ТӨШЕРЕГЕЗ!!» дип кычкырды. Солдатлар бу кычкырышны күтәреп алды, ул тиз арада сафлар буйлап таралып, көчәя барды, һәм аңа «ҺӘМ ПАТШАНЫ ТӨШЕРЕГЕЗ!» дигән кычкырыш та кушылды. Берничә сәгать эчендә бөтен Париж зур буталчыклык мәйданына әйләнде. Кораллары кулындагы солдатлар, халык күпләп аларга кушылып, патша сарае ягына чабып киттеләр. Бу буталчыклык турында хәбәр ителгәч, ул яшеренеп качарга ашыкты.

GSAM 271Көрәштә катнашкан илләр

GSAM 271.2Франциядәге буталчыклык һәм тынычсызлык тиз арада башка илләргә дә таралды. Пруссия, Ганновер, Сардиния, Сицилия, Неаполь, Венеция, Ломбардия, Тоскана һәм Рим шул ук халык күтәрелеше рухын үзләренә алды. Өч ай эчендә бөтен Европа кузгалды, һәм утыздан артык империя һәм патшалык зур буталчыклык эчендә калды. Патша тәхетләре урамнарда яндырылды, патшалар һәм императорлар гомерләрен саклап калу өчен качарга һәм яшеренергә мәҗбүр булды. Сәясәтчеләр бөтен дөнья хөкүмәтләрендә гомуми инкыйлаб булачак дип фаразладылар.

GSAM 272.1Өченче фәрештәнең хәбәрен әле ишетмәгән күп кенә адвентист дин әһелләре бу буталчыклыкны күреп, аны «Чиксез кодрәтле Аллаһының бөек көнендәге сугыш» өчен халыкларның җыелуы дип уйладылар.⁵

GSAM 272Мөһерләү хәбәре табылды

GSAM 272.2Шул вакытта җиденче көн адвентистлары Изге Язмалардан дүртенче боерыктагы Шимбә – тере Ходай тамгасы яки мөһере икәнен өйрәнделәр, һәм Ачылыш 7:1-4тәге мөһерләү хәбәрен игълан итү вакыты җитүен аңладылар, һәм бу хәбәрне халыкка җиткерү юлларын эзләделәр. Җиденче көн адвентистлары бу эшкә әзерләнгән вакытта беренче көн адвентистлары: «Сез мөһерләү хәбәрегезне китерүдә бик соңга калдыңыз, чөнки бөек көн сугышы һәм Раббының чын килүе безнең өстебездә инде», – дип әйтәләр иде.

GSAM 272Шау-шу кинәт тынды

GSAM 272.3Якынча өч айдан соң, халыклар арасындагы бу шау-шу басылды; әмма аларның зарлануларын хәл итү юлы белән түгел, ә журналистлар үзләре дә аңлата алмаган рәвештә. Бу буталчыклык турында New York Tribune газетасында Хорас Грили болай диде: «Халыклар арасындагы бу буталчыклыкны кинәт кенә нәрсә башлап җибәрүе безнең барыбызга да зур гаҗәп булды; әмма аны нәрсә туктаткан — тагын да зуррак гаҗәп».

GSAM 272Сенатор Чоат Иске дөнья вазгыяте турында

GSAM 272.41851 елга килгәндә, без АКШ Конгрессы каршында чыгыш ясаган сенатор Чоатның Иске дөньядагы хәлләр турында болай дигәнен ишетәбез:

GSAM 272.4"Нинди хәл һәм күренеш өстендә күләгәләр, болытлар һәм караңгылык ятканлыгын сез тулысынча аңлыйсыз; ул ничек бөтенләй тотрыксыз булуын. Миңа шулай тоелды: таҗларның өстенлекләре, кешеләрнең хокуклары һәм мең ел буе җыелган рәнҗешләр канлы бәрелеш өчен кылычны кыныннан чыгарырга җыена, анда, апокалиптик күренеш кебек, 'атларның йөгәннәренә кадәр' кан агып, бөтен бер кеше нәселе юкка чыгачак; вакытның бөек кыңгыравы тагын бер сәгатьне сугачак; җәмгыять үзе дә ут һәм корыч сынавыннан үтәчәк, табигатьтән һәм табигать Аллаһысыннан булу-булмавы ачыкланачак."

GSAM 2731848 елның 18 ноябрендәге «Шаһитлык»

GSAM 273.11848 елда халыклар арасында бу күтәрелеш Раббының килүен игълан итәчәк дип өметләнгәннәр зур үкенечкә дучар булганда, «тере Ходай тамгасы» кешеләргә хәзер тәкъдим ителәчәк вакыт җитте дип санаган җиденче көн адвентистларының хәле ничек булды? Җавап итеп без 1849 елның гыйнвар аенда пастор Йосыф Бейтс бастырган бер буклеттан цитата китерәбез. 1848 елның 18 ноябрендә булган бер вакыйга турында сөйләгәндә ул болай ди:—

GSAM 273.2"Массачусетс штатының Бостон янындагы Дорчестер шәһәрендә бер җыелышта кардәшләр һәм апаларның кечкенә төркеме җыелган иде. Җыелыш башланганчы безнең кайберләребез мөһерләү хәбәрендәге кайбер пунктларны тикшерә иде; 'күтәрелүче' сүзен аңлауның дөреслеге һәм башка мәсьәләләр буенча фикер аермалыклары бар иде, һәм без бераз элек Топшам [Мэйн] конференциясендә бу хәбәрне бастырып чыгару турында дога кылган идек, ләкин аны ничек бастырырга икәнлеге җитәрлек ачык күренмәде, шуңа күрә без барысын да бердәм рәвештә Ходайга тапшырырга карар кылдык. Яктылык һәм киңәш сорап чын күңелдән дога кылганнан соң, Аллаһы Тәгалә сеңел Уайтка түбәндәгеләрне күренеш аша күрсәтте."

GSAM 273.2Без аның күренеш вакытында әйткән сүзләрен шул рәвешле китерәбез:—

GSAM 274Күрү вакытында әйтелгән сүзләр

GSAM 274.1«Нур кайда ярылып чыкты? Фәрештәң безгә нур кайда ярылып чыкканын күрсәтсен. Ул аз гына нәрсәдән башланды, син бер яктылыкны икенчесе артыннан биргәндә. Шаһитлык һәм боерыклар бергә бәйләнгән, аларны аерып булмый; беренче чиратта — Ходай тарафыннан бирелгән ун боерык. Ул бик канәгать булды, аның кануны көч алып үсә башлагач, һәм ташландык урыннар төзекләндерелә башлады. Зәгыйфьлектән ул Аның сүзен эзләү аша көчле булды. Аның өстендәге сынау гына кыска вакыт дәвам итте. Бу — тамга! Ул күтәрелә! Кояш чыгуыннан башлап ул күтәрелә. Кояш кебек, башта салкын, аннары җылынып, нурларын сибә. Ул хаклык күтәрелгәндә, анда нур аз иде, ләкин ул арта бара. О, бу нурларның көче! Ул көч ала бара. Иң зур авырлык һәм яктылык шул хакыйкатьтә, чөнки ул мәңгегә дәвам итә, Библия кирәкми торган вакытта да. Ул көнчыгышта күтәрелде; ул кечкенә яктылык белән башланды, ләкин аның нурлары дәвалый. О, нинди көчле ул хакыйкать! Изге җиргә кергәннән соң ул иң югары дәрәҗәгә күтәрелә, ләкин алар үлемсезлеккә ирешкәнче ул үсәчәк. Ул кояш чыгудан башланды, кояш кебек үз юлы белән бара, ләкин ул беркайчан да батмый.

GSAM 274.2"Фәрештәләр дүрт җилне тотып торалар. Көчләрне чикләүче — Аллаһ. Фәрештәләр җибәрмиләр, чөнки изгеләрнең барысы да тамгаланмаган. Михаил торып баскач, бу газап бөтен җирдә булачак. Алар инде исәргә генә торалар. Изгеләр тамгаланмаганга күрә, бу эшкә тыю куелган. Әйе, син күргән һәм ишеткәннәрне игълан ит, һәм Аллаһның бәрәкәте синең белән булыр. Карагыз! Ул күтәрелеш көч ала бара һәм көннән-көн яктыра бара."⁶

GSAM 274.3Бу күренештән соң Уайт ханым иренә әйтте,

GSAM 274.3"Сиңа хәбәр бар. Син кечкенә генә бер газета бастыра башларга һәм кешеләргә җибәрергә тиешсең. Башта ул кечкенә булсын; ләкин кешеләр укыган саен сиңа бастыру өчен акча җибәрерләр, һәм ул беренче көннән үк уңышлы булачак. Бу кечкенә башлангычтан миңа бөтен дөньяны әйләнеп чыккан яктылык елгалары кебек итеп күрсәтелде."

GSAM 275Кеше күзлегеннән шикле

GSAM 275.1Бу фаразлар 1848 елда Шимбә хакының күтәрелеше һәм таралышы турында әйтелгән иде. Ул вакытта кеше күзлегеннән караганда, акыл: "Бу фараз беркайчан да тормышка ашмас", — дип әйтер иде. Фараз әйтелгәннән соң бераз вакыт узгач, безнең бер хезмәткәр кешегә берәү: "Сез планлаштырганны эшләү өчен сезгә 144 000 ел кирәк булачак", — диде. "Нәрсә!" — диярләр иде, — "өч вәгазьче — пастор Уайт һәм аның хатыны, пастор Бейтс — барысы да акчасыз, йөздән дә аз тарафдары белән, барысы да акчасыз, Шимбә мәсьәләсе турында сиксән битлек трактатның берничә йөз данәсе белән бөтен дөньяга кисәтү хәбәре җиткерергә чыгалар! Акылга сыймаслык фараз!" – дип әйттеләр шундый фикердә торучылар. "Мөмкин түгел!" – диделәр алар. Әмма хәбәргә һәм уңышка һичшиксез ирешеләчәге турындагы шаһитлыкка ышаныч болай диде: "Израил Аллаһының исеме белән бу эш башкарылыр! Аның көченә таянып, ул башкарылырга тиеш!"

GSAM 275Беренче җиденче көн адвентист газетасы ничек басылып чыкты

GSAM 275.2Нәшрият эше турында шаһитлык бирелгәннән соң, җиденче көнне саклаучылар күп догалар кылдылар, Раббыбыз "кечкенә гәзит"не бастыру юлларын ачсын өчен. Иң зур кимчелек — беренче санны бастыру өчен акча булмау иде. 1849 елның июнь аенда пастор Уайт кул чалгысы белән кырык акр тимоти үләнен чабарга мөмкинлек алды, акрына 75 цент алып; һәм шулай итеп ул кечкенә журналның беренче санын чыгара алды. Монда кечкенә кәгазьнең беренче битенең факсимилесен урнаштыру урынлы булыр. Укучы беренче баганада пастор Уайтның «Эшне хәзергәчә башлау өчен юл ачылмаган иде» дигән сүзләрен күрәчәк. Һәм сез шулай ук аның үз-үзен корбан итүе «юлны ачкан» булуын да күрә аласыз.

GSAM 276Уайт ханымның беренче саннар турында хисабы

GSAM 276.1Уайт ханым нәшрият эшенең башлануы турында болай ди:—

GSAM 276.2"Ирем Коннектикут штатының Роки-Хиллдан сигез миль ераклыктагы Миддлтаунда кечкенә бер кәгазь бастыруны башлап җибәрде, һәм ул вакытта аксак булса да, еш кына шушы араны җәяү үтеп кире кайта иде. Ул беренче номерны бастыруханәдән алып кайткан вакытта без барыбыз да аның тирәли тезләндек, түбән күңел һәм күп яшьләр белән Раббыбыздан үз хезмәтчесенең зәгыйфь тырышлыкларына бәрәкәт бирүен үтендек. Аннары ул газетаны укыр дип уйлаган һәркемгә юнәлтте һәм аны келәм сумкасында почта бүлекчәсенә илтеп тапшырды. Һәр сан Миддлтауннан Роки-Хиллга кадәр йөртелә иде, һәм аларны почтага тапшырганчы һәрвакыт Раббыбыз каршында җәеп, күз яшьләре белән кушылган ихлас догалар белән тын гына йөрүче хәбәрчеләргә Аллаһының бәрәкәтен сорап ялвара идек. Тиздән газетаны бастыру өчен кирәкле акча китергән хатлар килде, һәм күп кешеләрнең хакыйкатьне кабул итүләре турында сөенечле хәбәрләр килеп иреште."⁷

GSAM 276Газетаны яклау фаразы тормышка ашты

GSAM 276.3Без бу битне гади кызыксынудан да тирәнрәк хисләр белән тәкъдим итәбез — бу Җиденче көн адвентистлары чыгарган беренче газетаның беренче бите. The Present Truthның бөтен томы унбер саннан торды, һәрберсе сигез битлек һәм ике баганалы. Биттәге уку материалы 4 5/8 × 8 дюйм үлчәмдә иде. 1-нче һәм 4-нче саннар июль, август һәм сентябрь айларында Коннектикут штатының Миддлтаун шәһәрендә басылып чыкты. 5–9-нчы саннар Нью-Йорк штатының Освего шәһәрендә басылып чыкты һәм алар 1849 елның декабре, 1850 елның марты, апреле һәм мае даталары белән билгеләнгән. 11-нче сан 1850 елның ноябрендә басылып чыкты һәм Мэйн штатының Париж шәһәрендә бастырылды. 6-нчы санында пастор Уайт болай диде: "Беренче дүрт санны бастырганда газеталар өчен түләргә кирәкле акчадан артыгы килеп төште. Ул без катнашкан җыелышларга бару чыгымнарын каплауга тотылды". 1849 елда бу газеталар тәэсирендә һәм пастор Бейтсның пионер хезмәте нәтиҗәсендә Вермонт, Мичиган һәм башка штатларда күпләр бу хәбәрне кабул итте.

GSAM 278.11848 елдагы өметсез хәл белән чагыштырганда, без 1905 елдагы кайбер фактларны карап чыгарбыз һәм шуның белән бу эшнең ахыргы нәтиҗәсен яхшырак бәяли алырбыз: хәбәрнең гади башлангычына каршы торганнар хаклы идеме, әллә үз хезмәтчесе аша «тамга салу» эшенең «артучы» көче турында сөйләгән күктәге Ходаймы.

GSAM 278Нәшрият эшенең үсеше

GSAM 278.2Бу хакыйкать хәзер дөньяның якынча кырык төп телендә игълан ителә һәм бастырыла. Өч дин әһеле урынына, рухи билгеләнгәннәрне һәм лицензиялеләрне исәпкә алганда, 600-дән артык дин әһеле бар, өстәвенә табиб, Библия хезмәткәрләре, укытучы һәм медицина миссионерлары булып эшләүче йөзләгән башка кеше дә бар. Конфессиянең әдәбияты 50-дән артык төрле периодик басмада чагылыш таба, алар Европа, Азия, Африка, Төньяк һәм Көньяк Америка, Тын океан утраулары һәм Австралиядә урнашкан якынча 20 нәшрият йортында басылып чыга. Бу нәшрият йортларында мең йөздән артык төрле китаплар, буклетлар һәм трактатлар басылып чыга. Һәрберсеннән бер данә һәм бер ел дәвамында чыга торган басмаларны алу өчен якынча 340 доллар кирәк булыр иде. Гади генә йөз кеше түгел, ә бу хакыйкатькә шатланган якынча 100 000 кеше бар. Чыннан да бу хәбәр, кояш кебек, «күтәрелә», һәм без 1848 елгы шаһитлык телендә әйтә алабыз: «Әй, бу нурларның көче нинди!»

GSAM 278Милләтләрнең хәле

GSAM 278.3Хәбәр шундый рәвешле алга барганда, илләрнең хәле ничек булды? Шул вакыттан бирле матбугатта без еш кына Европада тиздән башланачак гомуми сугыш турында белдерүләр укыдык. Биредә низаглар, анда бәрелешләр булса да, гомуми «давыл» тоткарлана — «дүрт җил»гә берьюлы исәргә рөхсәт ителми, «Аллаһның хезмәткәрләре тамгаландырылганчы». Каршылык һәм сугыш элементлары бар, ләкин алар тоткарлана, шуңа күрә чыкмый — бу һәркемгә ачык.

GSAM 279.1Генри Уорд Бичер үлеменә күп тә калмаганда Европада шундый зур гаскәрләрне тотуны "кан коелыр дип куркып, алдан ук гомер канын агызу" дип атаган. Милләтләр арасындагы хәлне, аларның үпкә-рәнҗешләре, дошманлыклары һәм бер-берсенә янап торулары белән ул "чыгышсыз хәл"гә тиңләде: бер төркем ир-атлар бер-берсенең күкрәгенә пычак төбәп торалар, ләкин берсе дә сугырга батырчылык итми, чөнки үзе дә яраланудан курка. "Ләкин," — диде ул, — "тиздән шуларның берсе сугу өчен уңай вакытны күрер, һәм шуннан соң бөтенләй катнаш сугыш башланыр".

GSAM 279Сугыш коралларын чагыштыру

GSAM 279.21848 елдан бирле шундый сугыш кораллары ясалган ки, шулар белән чагыштырганда шул чорның иң яхшылары хәзер гади уенчык кына булып күренә. Американың «Peace Association» Тынычлык якшәмбесендә — 1895 елның 15 декабрендә — тынычлык гыйбадәтләре үткәрергә чакырганда болай диде: «Бүген цивилизациядә ачык алга китеш булса да, икенче яктан, илләр арасында элеккегә караганда күбрәк сугышка әзерлек бара».

GSAM 279Генерал Майлс сугышка әзерлек турында

GSAM 279.3Генерал Нельсон А. Майлс 1904 елның 12 гыйнварында Вашингтон, D.C.-дагы массалык җыелышта чыгыш ясап болай диде:—

GSAM 279.4"Бу мәгърифәтле, алгарышлы һәм акыллы, зәвыклы цивилизация чорында без сугыш авырлыклары һәм куркынычлары кимегән дип ышанырга теләр идек; әмма, гаҗәп тоелса да, дөнья тарихында сугышка әзерләнү өчен шундый күп байлык әрәм ителгән, шулай ук иң юк итүчән кораллар белән коралланган күпме миллионнарча күнектерелгән, оста һәм тәртипле ир-атлар тыныч хезмәттән алынган чор беркайчан да булмаган, хәзерге кебек."

GSAM 280.1Ләкин сугыш давылы һаман тоткарлана, ә мөһерләү эше бара.