4-нче бүлек — Ахыр вакыты

GSAM 77.1"Шуннан мин әйттем: И, Раббым, бу хәлләрнең ахыры ничек булачак? Ул әйтте: Бар, Даниил, чөнки сүзләр ябылган һәм ахыр вакытка кадәр мөһерләнгән. ... Явызлар явызлык кылачаклар, һәм явызларның берсе дә аңламаячак; ә зирәкләр аңлаячак."¹

GSAM 77.1Ул миңа әйтте: «Аңла, кеше баласы, чөнки бу күренеш ахыр вакытта булачак».²

GSAM 77.1"Әмма син, Даниил, сүзләрне ябып куй һәм китапны мөһерлә, хәтта ахыр вакытка кадәр; күпләр йөгереп йөрер, һәм белем артачак."³

GSAM 77.1Биредә «соңгы вакыт» дип нәрсә аңлатыла? Бу чын ахыр үзе була алмый, чөнки шул очракта Даниил пәйгамбәрлегенең «ябылган» өлеше кешелеккә бернинди файда китермәс иде. «Ачылган нәрсәләр безнеке» дигән кебек,⁴ бу өлеш кайчандыр файдалы булырга тиеш. Шуңа күрә «ахыр вакыты» сүзтезмәсе ахырдан турыдан-туры алдагы чорга карый, шул чорда Даниилга әйтелгән нәрсәләр аңлашылачак.

GSAM 77Аның әзерлек көне

GSAM 77.2Бу, шиксез, пәйгамбәр Наһум әйткән «аның әзерлек көне» дип аталган вакытка карый. Биредә пәйгамбәр Ниневиянең җимерелүе турында сөйли, «камчы тавышы, тәгәрмәчләрнең шыгырлавы, атларның сикерүе һәм арбаларның сикерүе» тавышлары белән.⁵ Пәйгамбәрнең игътибары иң элек бөтен дөньяга киләчәк зуррак бәлагә юнәлтелә: «таулар аның каршында калтырый, калкулыклар эри, җир аның алдында яна, хәтта дөнья һәм анда яшәүчеләр дә». Кем аның ачуы алдында тора ала? Һәм кем аның кызу ачуы эчендә кала ала? Аның ярсуы ут кебек сибелә, һәм ул ташларны аудара... Ул тулысынча юк итәчәк; газап икенче тапкыр күтәрелмәячәк.⁶

GSAM 78Утлы факеллы арбалар

GSAM 78.1Пәйгамбәр бу әзерлек көне турында тагын да алгарак сөйли: "Аның әзерлек көнендә арбалар ялкынлы факеллар белән булачак, һәм шыршалар куркыныч дәрәҗәдә селкенәчәк. Арбалар урамнарда ярсыячак, киң юлларда бер-берсенә бәреләчәк; алар факеллар кебек күренәчәк, яшеннәр кебек чабачак. Ул үзенең лаеклыларын санап чыгачак; алар йөргәндә абыначак; алар диварга ашыгачак, һәм саклану әзерләнгән булачак."⁷

GSAM 78.2Заманча Яшен поезы турында нинди төгәл тасвирлама: кондуктор станциядән станциягә пассажирларны өзлексез санап бара, поезд хәрәкәтләнгәндә алар атлаганда абыналар. Аннары тимер юл шпалалары, күпер эшләре, кар каплаулар һ.б. өчен шыршы агачларының зур күләмдә кулланылуы бар. Әйтүләрчә, Сьерра-Невада таулары аша үтүче бер юлда шыршы агачыннан ясалган 47 миль озынлыктагы кардан саклау корылмалары бар. Пәйгамбәр моны "аның әзерлек көнендә" булачак дип әйткән.

GSAM 78.3Бу ахыр заман турында Йоэль пәйгамбәр дә сөйли: Раббы хезмәткәрләренә боерык бирелә: «Сионда труба сугыгыз, изге тауымда кисәтү авазы чыгарыгыз; илегездәге барча халык калтырасын; чөнки Раббы көне килә, ул бик якында».⁸

GSAM 78.4Һәм тагын пәйгамбәр Сефния әйтә: «Җыелыгыз, җыелыгыз, теләнмәгән халык; карар гамәлгә ашканчы, көн кибәк кебек үтеп киткәнче, Раббының каты ачуы сезгә төшкәнче, Раббының ачу көне сезгә килеп җиткәнче». Җирдәге барлык тыйнак кешеләр, Раббыны эзләгез, аның хөкемен үтәүчеләр; гаделлек эзләгез, тыйнаклык эзләгез: бәлки сез Раббының ачу көнендә яшерелерсез.⁹

GSAM 79.1«Ахыр вакыты» дигән сүзтезмә нәрсәне аңлатуын һәм ул кайчан башлануын тулырак ачыклау өчен без шул ук термин кулланылган тагын бер мисалга игътибар итәбез. Даниил китабының унберенче бүлегендә үз хакимлыгын ахыр вакытка кадәр алып барырга тиешле эзәрлекләүче көч сурәтләнә. Раббы шул эзәрлекләүче көч турында болай диде: «Аңлаучыларның кайберләре егылачак, аларны сынау, чистарту һәм акландыру өчен, хәтта ахыр вакытка кадәр; чөнки ул [ахыр вакыт] әле билгеләнгән вакытта гына җитәчәк».¹⁰

GSAM 79Кечкенә мөгез эше

GSAM 79.2Протестант аңлатмачылары гадәттә бу көчне һәм Даниил китабының җиденче бүлегендәге "кечкенә мөгез"не "билгеләнгән" вакыт дәвамында гражданлык хакимиятен кулында тоткан Рим чиркәвенә карата кулланалар. Бу билгеләнгән вакыт — "бер вакыт, ике вакыт һәм ярты вакыт".¹¹ Бу — кечкенә мөгезнең гражданлык хакимиятенең 1260 пәйгамбәрлек көне, ягъни 1260 елы — 538 елдан 1798 елга кадәр сузылган. Әлеге вакытта, "билгеләнгән вакытта," кечкенә мөгезнең гражданлык хакимияте алынды. Шулай итеп, шул вакытта халык элеккечә бу көч кулыннан "егылу"дан туктады. Ә бу ел — 1798 — бу пәйгамбәрлектә "ахыр заман" дип аталган чорның башлангычын билгели.

GSAM 79.31798 ел «мең ике йөз алтмыш көнне» — 1260 елны — тәмамлады, шул вакыт эчендә Раббының «Ике шаһите» (Иске һәм Яңа Килешүләр) «капчык кием кигән килеш пәйгамбәрлек итәргә» тиеш иде.¹² Җәфа чоры булган Кара гасырларда Изге Язмалар грек һәм латин телләрендә сакланды, ә гади халык бу телләрне аңламый иде. Изге Язмаларны бу телләрдә генә калдыру аларны «капчык тукымасына төреп кую» белән чагыштырыла.

GSAM 80Ике шаһит үтерелә

GSAM 80.1""Алар шаһитлекләрен тәмамлагач [капчык тукымасыннан кием кигән хәлдә], төбсез чокырдан чыккан хайван аларга каршы сугыш ачачак [Шайтан дөнья кешеләрен котырта һәм алар аша эш итә], һәм аларны җиңеп үтерер. Һәм аларның үле гәүдәләре рухи яктан Содом һәм Мисыр дип аталган зур шәһәр урамында ятачак, шунда безнең Раббыбыз да хачка кадакланган ['хачка кадаклана', Даниячә һәм Яңартылган тәрҗемәдә]. Халык, кабиләләр, телләр һәм илләр вәкилләре аларның үле гәүдәләрен өч ярым көн буена күреп торачаклар һәм аларның үле гәүдәләрен кабергә куярга рөхсәт итмәячәкләр.""¹³

GSAM 80Куркыныч хакимлыгы

GSAM 80.2Бу шаһитләрне үтерү Франциядә 1792 елдан 1795 елга кадәр — өч ярым ел дәвамында — «террор хакимлеге» вакытында башкарылды. Француз революциясе якынча алты-җиде ел дәвам итсә дә, Библияне, динне һәм алар яклы сүз әйтергә батырчылык иткән һәркемне юк итүгә зур көчләр нәкъ тә шушы беренче өч ярым ел эчендә салынды. Француз революциясе монархиягә һәм дин әһелләренең хәйлә-мәкерләренә каршы көрәшүче булуын белдерсә дә, ул чынлыкта Ходайны һәм Библияне юк итү өчен сугышка әверелде. Революциягә турыдан-туры кадәрге чор турында без болай укыйбыз,

GSAM 80.2«1792 елгы инкыйлабтан алда Франциядә дингә каршылык таратучылар үзләре арасында бер ел эчендә генә түгел, кат-кат 900 000 фунт стерлинг [4 500 000 доллар] җыйганнар һәм аны халык аңын бозу һәм аларны кискен гамәлләргә этәрү өчен китаплар сатып алуга, бастыруга һәм таратуга тотканнар, дип онытмаска кирәк».¹⁴

GSAM 80Имансыз язучылар

GSAM 80.3"Мондый инкыйлаб юлы Вольтер, Мирабо, Дидро, Гельвеций, Д'Аламбер, Кондорсе, Руссо һәм шундый ук башка авторларның язмалары белән әзерләнде, алар табигый дә, вәхи ителгән дә диннәрне җимерүче принципларны таратырга тырыштылар. Вәхи кире кагылып кына калмады, ә бөтенләй юкка чыгарылды; Аллаһы Тәгалә галәмнән куылды, һәм аның урынына Акыл илаһәсе исемле уйдырма фантом куелды."¹⁵

GSAM 81.11793 елда халык фикерләре шундый иде ки, театр артистлары Аллаһыга һәм Библиягә каршы бозык көлкеләре өчен көчле алкышларга лаек булдылар. Мисал итеп без түбәндәгеләрне китерәбез:

GSAM 81.1"Комедиант Монер Сен-Рош чиркәвендә [Париж] изгелексезлекне иң югары дәрәҗәгә җиткерде. 'Ходаем, әгәр син бар булсаң, үзеңнең тапталган исемең өчен үч ал! Мин сине сынауга чакырам. Син тын каласың. Син үзеңнең яшеннәреңне җибәрергә батырчылык итмисең. Бу хәлдән соң кем синең барлыгыңа ышаныр?'"¹⁶

GSAM 81Франциянең Лион шәһәрендә көферлек эше

GSAM 81.2Шаһитләрне үтергәннәрнең ничек итеп «Ходай Улын яңадан хачка кадаклаганнары һәм аны ачыктан-ачык хур иткәннәре» (Еврейләргә 6:6) үтерелгән Лион губернаторы Шалье хөрмәтенә Фуше Лионда үткәргән бәйрәм чараларыннан күренәчәк. Лионга килүеннән алда Фуше боерык биргән иде

GSAM 81.2"барлык дини символлар юк ителергә тиеш; һәм зират капкалары өстенә Үлем — мәңгелек йокы… дип язылырга тиеш.... Шалье бюсты урамнар буйлап йөртелде, артыннан үтерүчеләр һәм проституткалардан торган зур күп кешелек халык ияреп барды. Алар артыннан Инҗил, хач һәм причастие савытлары йөкләнгән ослик килде, бу әйберләр тиздән ялкынга ташланды, ә осликны изге шәраб тутырылган причастие касәсеннән эчәргә мәҗбүр иттеләр."¹⁷

GSAM 81.3Парижда уздырылган Акыл бәйрәме болай тасвирлана:

GSAM 81.3"Алар Конвентка поход белән бардылар, һәм халык ... дин йолаларын иң көлкеле рәвештә карикатураладылар.... Суплица һәм копе кигән ир-атлар аллилуйя җырлап, Карманьола биеп, Конвентның киртәсе янына килделәр. Анда алар изгеләндерелгән икмәкне, аны саклаучы тартмаларны һәм алтын-көмеш статуяларны тапшырдылар. Алар пародияле чыгышлар ясадылар.... 'Әй сез,' — дип кычкырды Сен-Дени вәкилләре, — 'әй сез, фанатизм кораллары, төрлечә изге саналган изге затлар, ниһаять патриот булыгыз, массакүләм күтәрелегез һәм эретелү өчен акча сугу йортына барып, илгә хезмәт итегез!'"¹⁸

GSAM 82Аллаһының Сүзе Караңгылыктан Чыга

GSAM 82.1«Өч ярым көннән соң Аллаһыдан килгән тереклек рухы аларга (Шаһитләргә) керде» һәм алар «болытта күккә күтәрелделәр».¹⁹ Аллаһының вакыты җитте: Аның сүзе караңгылыктан чыгып, бөтен дөнья алдында күренсен өчен. Бөтен дөньяда миссионерлык эше алып барырга вакыт (1798) җиткән иде. 1804 елда Бөекбритания Библия җәмгыяте оешты. Аның артыннан дистәләгән башка Библия җәмгыятьләре барлыкка килде, һәм хәзер Библия дөньяның барлык төп телләренә тәрҗемә ителгән. Шулай итеп, Язмалар, Ике шаһит, һәркем күрә һәм укый алырлык итеп ачыклангач, болытта күккә күтәрелүләре белән чагыштырыла.

GSAM 82.2Француз революциясе чорында Вольтер: Йөз елдан Библия кулланыштан чыгачак, – дип белдергән. Әмма шул вакыйгадан йөз ел узгач, фәкать Франциядә генә Вольтер бу юкка мактануын әйткән вакытта бар дип билгеле булган барлык Библияләр саныннан да күбрәк Библия таратылган. Һәм хәтта ул бу сүзләрне әйткән йорт хәзер Библия йорты буларак файдаланыла, диләр.

GSAM 82Розетта ташы табылды

GSAM 82.31798 ел белән француз халкына бәйле ике мәсьәләне билгеләп үтәргә кирәк: Беренчедән, шул елда генерал Бертье җитәкчелегендәге француз гаскәре Римда папа хакимиятен җимерде, һәм шуның белән (үзләре дә белмичә) үзләре каршы сугышкан китапта язылган пәйгамбәрлекне тормышка ашырды; икенчедән, шул ук елда Ниль елгасының Розетта тармагындагы Форт Сен-Жулиенда француз гаскәре казу эшләре вакытында мәшһүр Розетта ташын таба, ул хәзер Британ музеенда саклана. Бу таш өч формада язуларны үз эченә ала: иероглифика — дин әһелләре кулланган язу; демотик — гади халык кулланган язу формасы; һәм грекчә. Бу — элек серле булып саналган демотик һәм иероглифика язуларын ачкан ачкыч. Хәзер, башка берәү әйткәнчә, «демотик хәрефләр белән язылган бу язмаларны казу өчен кулланган кирка һәм көрәк Изге Язмаларның үзеннән башка бернинди чыганактан да күбрәк борынгы Библия язмаларының дөреслегенә дәлилләр бирә». Шулай итеп, Библияне юк итәргә теләгән шул ук кешеләр, үзләре дә сизмичә, 1260 ел тәмамлангач папа хакимлеген бетерү юлы белән пәйгамбәрлекне үтәүгә ярдәм иттеләр һәм шул ук вакытта юк итәргә тырышкан Изге Язмаларның дөреслеген раслый торган язмаларның ачкычын да таптылар.

GSAM 83«Үз урыныңда торырсың»

GSAM 83.1Фәрештә Даниилга ахыр заман вакытында нәрсә булачагын әйтте? Изге кешенең «ике мең өч йөз көннән соң изге урын чистартылачак» дигән сүзләрен ишеткәннән соң²⁰ аның күңелендә «бу хәлләрнең ахыры нәрсә булачак?» һәм «ул күпме дәвам итәчәк?» дигән борчу туды.²¹ Ниһаять, аңа вакытны белү аның чорына карамавы аңлатыла. Аңа болай диелә: «Үз юлыңнан ахырга кадәр бар; чөнки син ял итәчәксең һәм көннәр ахырында үз өлешеңдә басып торачаксың».²²

GSAM 83.2Кайберәүләр бу телнең дөньяның соңгы ахырына кагылуын, һәм шул вакытта Даниил Раббы халкының калганнары белән бергә үзенең бүләген алып, мирас өлешендә торачак дип уйлаганнар. Мирас өлеше, җир өлеше һ.б. өчен еврейчә сүз, диләр, gheh-vel. Бу язмада өлеш дип тәрҗемә ителгән сүз ул түгел; монда гох рал сүзе кулланыла. Еврей галимнәре әйтүенчә, бу сүз, гох рал, Иске Килешүдә 76 тапкыр очрый һәм ул изге урынны типик чистарту вакытында, ике тәкәдән кайсысын үтерергә икәнен билгеләү өчен шобага ташлаганда кулланылган шул ук сүз. Баш каһин Раббының тәкәсенең канын алып, чистарту эшен башкару өчен изге урынга кергәндә, бөтен Израил тышта торып, җаннарын газаплап, гөнаһларын таныдылар, чиста булып калу һәм баш каһин изге урыннан чыккач аның бәрәкәтен алу өчен. Шулай итеп, шул көнне Израил үз урынында торды.

GSAM 84.1Изге урынның соңгы чистартуы ике мең өч йөз көн тәмамлангач килгәндә, Даниилнең эше, барлык гадел үлгәннәрнең эшләре белән бергә, Ходай каршында каралырга тиеш иде. Шулай итеп, Даниил үз өлешендә басып тора.

GSAM 841798 елга кадәр мөһерләнгән сүзләр

GSAM 84.2Даниилнең «Эй, Раббым, бу хәлләрнең ахыры ничек булачак?» дигән соравына²³ аңа болай дип әйтелә: «Сүзләр ахыр вакытка кадәр ябылган һәм мөһерләнгән».²⁴ Даниилнең акылын иң нык кызыксындырганы – «кайчан?» «күпме вакыт?» һәм «ахыр ничек булачак?» дигән сораулар иде. Бу сораулар пәйгамбәрне буталчыкка салды һәм борчытты, һәм нәкъ менә алар гына «ахыр вакытка» кадәр ябылып, мөһерләнергә тиеш иде, ә кайберәүләр уйлаганча бөтен Даниил китабы түгел. 1798 елга кадәр пәйгамбәрлекне өйрәнүчеләр җитмеш атна турында аңлауга ия иде һәм аларның б. э. к. 457 елда башланганын, Мәсихнең җәмәгать хезмәте, үлеме һ. б. шул датадан исәпләнгән алтмыш тугыз һәм җитмеш атна исәпләүләре белән төгәл туры килүен аңладылар. Коткаручының бу исәпләүгә туры килгән миссиясенең төгәл үтәлүе аларга ул чыннан да хакыйкый Мәсих булуының көчле дәлиле булды, һәм шулай итеп җитмеш атнаның башлану вакыты үзгәртелмәс итеп билгеләнде. Аларның җитмеш атнаның 2300 көннең беренче өлеше икәнен ачыклый алмаулары, фараз ителгәнчә, бу мәсьәләне 1798 елдан соңга кадәр ябык һәм мөһерләнгән хәлдә калдырды.

GSAM 842300 көннең ачкычы

GSAM 84.3Хәзер бу очрактагы фактларга күз салыйк. 1798 елга кадәр пәйгамбәрлекне аңлатучыларның 2300 көннең кайчан тәмамланачагы турында бернинди яктылыгы булмады. Алар Даниил китабындагы символларны, образны һәм хайваннарны аңлый алдылар, әмма 2300 көннең кайчан тәмамланачагын әйтә алмадылар, чөнки әлегә алар көннәрнең кайчан башланганын белми иделәр. Бу хакта дәлил итеп, Нью-Йоркта нәшер ителгән адвентист газетасы Midnight Cryның 1842 елның 15 июнь даталы санында болай дип укыйбыз: "1798 елдан бирле төрле бәйсез язучылар элек бөтенләй сизелмәгәнне — җитмеш атнаның 2300 көнгә ачкыч булуын — күрүләре чыннан да кызыклы".

GSAM 85Күпләр яктылыкны таба

GSAM 85.1Бу белем Раббының билгеләгән вакыты җиткәнче аның халкына аңлашыла башлавы өчен "мөһерләнгән" булган кебек, шулай ук "ахыр заман" җиткәч, күпләр Изге Язмалар буйлап "йөгереп-йөгереп йөреп," шушы әйберләрне эзләячәкләр. Текстның берничә тәрҗемәсен чагыштырганда, бу фикер бик ачык күренәчәк.

GSAM 85.2Доктор Адам Кларк болай ди: «Күпләр мәгънәсен эзләргә тырышачак; һәм белем шушы юл белән артачак».

GSAM 85.3Лютерның яңартылган немец Библиясендә болай дип укыла: "Шулай итеп күпләр аның аша үтеп, зур аңлау табачаклар."

GSAM 85.4Германиянең параллель Библиясендә болай язылган: "Күпләр аны тиз генә узып чыгачак, һәм шулай итеп белем артачак."

GSAM 85.5Л. Ван Эссның немец Библиясе, ул да папа тарафыннан католик укучыларга рөхсәт ителгән, моны болай тәрҗемә итә: "Күпләр аны җентекләп тикшерәчәк, һәм белем зур булачак."

GSAM 85.6Швед Библиясе болай ди: «Күпләр анда эзләячәк, һәм белем зур булачак».

GSAM 85.7Дания-Норвегиянең яңартылган тәрҗемәсе болай ди: "Күпләр кызыксынып эзләячәк, һәм белем күп булачак."

GSAM 85.81842 елның 15 июнендә чыккан Midnight Cry басмасында 1798 елга кадәр мөһерләнгән булган нәрсәләрне эзләү һәм алар турында белем алу турында болай диелә: "Бер-берсе турында берни белмичә шулкадәр күп язучыларның якынча бер үк вакытта бер үк нәтиҗәгә килүе гаҗәеп очраклылык түгелме?"

GSAM 86.1Без монда бер-берсе белән аралашмыйча, ә Аллаһының Рухы тәэсирендә Изге Язмаларны җентекләп өйрәнү нәтиҗәсендә 2300 көннең тәмамлануы хакындагы хакыйкатьне ачыклаган егерме төрле төркемнең исемлеген тәкъдим итәбез. Бу исемлекне Нью-Йорк штатыннан Уильям Миллер башлап тора; аннан соң Филадельфия (Пенсильвания) шәһәреннән А. Дж. Крупп; Мэйн штатының Фалмаут шәһәреннән Дэвид Макгрегор; Англиядән Эдвард Ирвинг; Шотландиядән Арчибальд Мэйсон; Көньяк Каролинадан В. Э. Дэвис; Азиянең төрле төбәкләрендә хезмәт иткән Йосыф Вольф; 1829 елда Роберт Оуэн белән бәхәсләшкәндә Александр Кэмпбелл; Англиянең Ливерпуль шәһәреннән капитан А. Ландерс; Германиянең Штутгарт шәһәреннән Леонард Генрих Келбер; Испаниядән Лакунца; Һага, Голландиядән Хенцепетер; Амстердам, Голландиядән доктор Кападозе; Бавариядән Рау; 1821 елда Тартария руханилары; Йәмәндәге Библия өйрәнүчеләре, үзләренең «Seera» дип аталган китабында; Германиянең башка бер өлешендә Хенгстенберг; Каспий диңгезе буендагы руслар; Балтика ярларындагы молоканерлар һ.б.

GSAM 86.2Бу тема пәйгамбәрлекне өйрәнүчеләргә вакыт-вакыт ничек ачылып торганын, һәм алар бер-берсен белмичә дә моңа ирешкәнен түбәндәгеләр күрсәтәчәк:—

GSAM 86.31842 елның 15 июнендә чыккан Midnight Cry басмасында түбәндәге сүзләр бар: "Яңа гына килеп төште китап, түбәндәге исем белән: 'Two Essays on Daniel’s Prophetic Numbers of 2300 Days, and a Christian’s Duty to Inquire into the Church’s Deliverance, автор – Инҗил дин әһеле Арчибальд Мэйсон, Уишаутаун, Шотландия, Ньюберг. 1820 елда Глазгодагы басмадан Ворд М. Гейзли тарафыннан бастырылган.' Бу китапта Мэйсон болай ди: 'Мин соңгы вакытта Америкада беренче тапкыр басылып чыккан, Көньяк Каролинадан хөрмәтле Вм. Э. Дэвис язган кечкенә брошюраны күрдем, ул 1818 елда Англиянең көньягындагы Уоркингтонда яңадан бастырылган. Бу автор 2300 көннең 70 атнадан (9:24 бүлек) башлануын дәгъва итә. Мин бу фикер белән килешмичә кала алмыйм.'"

GSAM 87Көньяк Каролинадан Дэвис

GSAM 87.1Midnight Cry журналының шул ук санында мөхәррир болай дигән: «Дэвисның китабы, мөгаен, 1810 ел тирәсендә язылгандыр». Китаптагы аргументлар турында ул болай ди: «Укучыга чынлап та Миллер, Литч, Сторрс яки Хейл язмаларын укыган кебек тоелырга мөмкин, әмма без ышанабыз ки, хәзерге икенче килү турында язучыларның берсе дә узган атнага кадәр бу китапның барлыгын белмәгән. Бу газетаның [Cry] мөхәррире моңа кадәр беркайчан да ишетмәгән иде. Дэвисның вакыт турындагы карашы, Мэйсон тарафыннан хупланганча, 2300 көннең яһүди елы 1843—безнең 1844 елда тәмамланачагын белдерә».

GSAM 87Йосыф Вольф һәм тагын егерме кеше

GSAM 87.21843 елның 31 августында чыккан Midnight Cry газетасында без болай укыйбыз: "1822 елда Англиядән Йосыф Вольф 'He Will Come Again, the Son of Man in the Clouds of Heaven' исемле китап бастырган". Һәм тагын: "1826 елда барлык ортодокс ышану вәкилләреннән егерме кеше Лондонда Вольф әфәнде белән Библияне өйрәнү өчен җыелган. Алар бертавыштан шул ук нәтиҗәгә килделәр. Алар 1260 елга 45 ел өстәделәр." 1798 елда тәмамланган 1260 елга 45 ел өстәгәндә, без яһүди ел исәбе буенча 1843 ел ахырына, чынлыкта безнең 1844 елга килеп җитәбез.

GSAM 87Александр Кэмпбеллнең позициясе

GSAM 87.3Шул ук газета санында Александр Кэмпбелл турында болай дип язылган: «1829 елда ул имансыз Роберт Оуэн белән мәшһүр бәхәс уздырды, анда ул Даниилнең күренешләре вакыт ахырына кадәр сузыла, 2300 көн еллар булып санала һәм Мәсихнең тууыннан якынча 1847 ел үткәч тәмамланачак дип дәлилләде, ә Мәсихнең тууын ул гомуми исәпләүдән дүрт елга алдарак дип күрсәтте». Шулай итеп, аның исәпләүләре буенча, 2300 көн чынлыкта А.Д. чорыннан санап, 1843 тулы яһүди елы тәмамлангач — ягъни 1844 елда — тәмамлана.

GSAM 88.11843 елның 21 сентябрендә чыккан Midnight Cry басмасында "A Voice to Britain and America, in a Scriptural statement of the second advent of our Lord and Saviour, which we daily pray for, saying, 'Thy kingdom come, thy will be done in earth as it is in heaven,'²⁵ исемле килеп төшкән китап турында хәбәр бар; авторы — Ливерпульдән капитан А. Ландерс, китап 1839 елда S. Kent and Co. нәшриятында басылган."

GSAM 88.2"Ул да башкалар кебек вакытны исәпләп, Мәсихнең чын туган көненнән башлап 2300 көннең ахырын 1847 елга туры килә дип күрсәтә." Бу безнең 1844 елга туры килә, чөнки ул гомуми исәпләүдән дүрт ел элек туган.²⁶

GSAM 88Леонард Генрих Келбер

GSAM 88.31892 елның 17 маенда чыккан Review and Herald газетасында Германиянең Гамбург шәһәреннән пастор Л. Р. Конрадиның мәкаләсе басылган, анда ул болай ди:—

GSAM 88.4"Укучыларыбызның күбесе, мөгаен, мәшһүр лютеран прелатасы Бенгель турында ишеткәндер, ул узган гасырда [Шефф әйтүенчә, Бенгель 1751 елда вафат булган] безнең Раббыбызның пәйда булу вакытын 1836 елга билгеләгән, исәпләүләрен Ачылыш китабындагы 666 санына нигезләп. Ләкин бу вакыт үткәнче күпкә алдарак, Леонард Генрих Келбер исемле баш мәктәп мөгаллиме яза башлады. Аның беренче буклеты 1824 елда чыккан һәм 'Ахыр якын' дип аталган, анда Маттай 24 һәм 25 бүлекләренә аңлатма бирелгән. Ул Бавариядә басылган. Ләкин 1835 елда шул ук исемле, 126 битлек зуррак брошюра Штутгартта чыкты. Бу аеруча кызыклы булачак, һәм укучыларга яхшырак аңлашылсын өчен мин титул битенең тәрҗемәсен өстим: 'Ахыр килә, Аллаһының сүзеннән һәм соңгы вакыйгалардан җентекле һәм ышандырырлык итеп исбатланган; Раббыбызның килүен көтүгә яки вакытны исәпләүгә карата барлык алдан ук формалашкан фикерләрне тулысынча кире кага; прелат Бенгельнең зур хәлиткеч елга карата җиде елга ялгышканын ачык күрсәтә; чөнки 1836 түгел, ә 1843 ел — ул чик, шул вакытта яктылык белән караңгылык арасындагы зур көрәш тәмамланыр, һәм безнең Раббыбыз Гайсә Мәсихнең озак көтелгән тынычлык патшалыгы җирдә башланачак.'

GSAM 89.1"1841 елда, шулай ук Штутгартта, икенче басма чыкты, һәм, белүемчә, тагын берсе Саксониядә. Титул бите күрсәткәнчә, бу брошюра, гомуми алдан фикерләүләргә җавап итеп, Даниил китабының 8-нче бүлегендәге 2300 көн белән 9-нчы бүлегендәге 70 атна арасындагы хәзерге бәйләнешне ачык һәм төгәл итеп күрсәтә һәм аларны 1843 елга (яһүдиләрчә 1843—безнекечә 1844) китерә. Аннары китапның калган өлешендә ул заман билгеләре аша бу вакыйганың якын булырга тиешлеген күрсәтә.

GSAM 89.2"Берничә басма чыгуы гына да аның тудырган кызыксынуын раслый. Хәзер Австралиядә яшәүче Шакэ абый хәтта ерак Силезия провинциясендә дә аның рекламасын күргән һәм заказ биргәннән соң аны бикле ишекләр артында зур кызыксыну белән укыган. Китапта авторның дөньядагы шундый ук хәрәкәтләр турында хәбәрдар булуына бернинди дә ишарә юк, әмма ул Аллаһының Рухы аша шул ук нәтиҗәләргә килгән.

GSAM 89.3"1842 елда ул Штутгартта тагын да зуррак, 286 битлек брошюра язды: 'Дөньяның барлыкка килүе һәм дәвам итүе турында кардиналь һәм изге язма фикерләр; яки сорауга тулы җавап: Ни өчен Аллаһ дөньяны алты чиратлы көндә яраткан — безнең Раббыбызның антихристны хөкем итүгә якынлашуы — 1843 елның бөек һәм шатлыклы вакыйгалары'."

GSAM 89«Бен Эзра» (Лакунца)

GSAM 89.41812 ел тирәсендә Испаниядә Лакунца The Coming of Messiah in Majesty and Glory исемле китап бастырган. Автор үзен "Бен Эзра" дип имзалаган һәм, фараз ителгәнчә, ул яһүд диненнән кире кайтып, христиан булган. Англиядән Эдвард Ирвинг, икенче килү турында эшен башлап җибәргәч, әлеге китапны инглиз теленә тәрҗемә иткән. Шулай итеп, ул ким дигәндә ике телдә таралган.

GSAM 89.5Чыннан да кызык: еллар үтү белән узган гасыр башыннан 1840 елга кадәрге төрле галимнәрнең 2300 көн дәвамын исәпләп, шул дәвернең беренче өлеше итеп 70 атнаны билгеләгән нәтиҗәләрен бергә җыю һәм аларның барысының да бу дәвернең 1844 елда тәмамлануына килешүен күрү.

GSAM 901844 – 2300 көннең чын тәмамлану вакыты

GSAM 90.1Мондый сорау туа ала: 1844 ел чыннан да 2300 көннең тәмамлану вакыты булуына ышана алабызмы? Әйе! Чөнки пәйгамбәрлекнең ялган үтәлеше чын үтәлеш өчен билгеләнгән вакытта була алмаган кебек үк, без дә 1844 елның 2300 көннең төгәл тәмамлану вакыты булуы турында нәтиҗәгә килергә тиешбез. 1798 елга кадәр бу белемне яшереп тоткан һәм шул вакытта нур балкып чыгачагына вәгъдә биргән Аллаһы Тәгалә ялгышмас Рухы аша вакытны дөрес аңлау өчен аны чын күңелдән эзләгән кешеләрне юнәлтте. Бу тема буенча "белемнең" "артуы" өчен аның вакыты җиткән иде, һәм ул чын нурны бирде.

GSAM 90.2"Ахыр заман" чорында халыкка аңлатылган вакытның ахырын тапканнан соң, бу ачышның мәгънәсен ачыклау урынлы. Без шул чорда, Инҗил эше тәмамлану вакытында, хөкем утырышының вакыты төгәл игълан ителергә тиешлеген күрәбез. "Мин тагын бер фәрештәнең күк уртасында очып йөргәнен күрдем," — ди Яхъя, — "аның җирдә яшәүчеләргә, һәр халыкка, нәселгә, телгә һәм милләткә игълан итү өчен мәңгелек Инҗиле бар иде, һәм ул зур тавыш белән болай диде: Аллаһыдан куркыгыз һәм аңа дан бирегез, чөнки аның хөкем сәгате җитте; һәм күкне, җирне, диңгезне һәм су чишмәләрен яратучыга гыйбадәт кылыгыз".²⁷ Чын фәрештәләр кешеләргә Инҗилне вәгазьләмиләр. Кеше — Раббының үзе сайлаган вәкиле, ул аның Инҗилен дөнья ахырына кадәр вәгазьләргә тиеш.²⁸ Бу фәрештә — "Ходай йортыннан башлап" хөкем башлану вакыты җитүен игълан итүче Инҗил хәбәренең символы.²⁹ Мондый хәбәр Изге Язмалардан хөкемгә кадәрге вакыт ачыкланмаганчы бирелә алмады. 2300 көнлек чор, инде әйтелгәнчә, Аллаһының халкын тикшерү хөкеменә кадәр сузыла.

GSAM 91Гафу итү көне — хөкем вакыты

GSAM 91.1Гафу итү көне — җирдәге изге урынны чистарту — яһүдиләр тарафыннан һәрвакыт хөкем көне буларак аңлатылган һәм хәзер дә шулай кабул ителә. Һәм хәзерге вакытта да, сибелгән хәлдә булуларына карамастан, ул бөек көн белән бәйле борынгы йолаларның барысын да үти алмасалар да, аны хөкем көне буларак билгеләп үтәләр. Буны раслый торган дәлил буларак без беренче чиратта Калифорниянең Сан-Франциско шәһәрендә нәшер ителгән, Рокки тауларының көнбатышында яшәүче ортодокс яһүдиләрнең органы булган The Jewish Exponent исемле яһүди газетасыннан цитата китерәбез. 1892 елның сентябрь санында киләсе номер чыгуга кадәр җиденче ай һәм гафу итү көне җитәчәк дигән игълан урнаштырылган иде. Алар җиденче айны Тишри, ә алтынчыны Элул дип атыйлар; газета шулай дип язган, «Элул ае керде, һәм шофар [җиденче айның беренчесеннән унынчысына кадәр өрелә торган труба, Псалом 81:3, 4] кисәтүче авазлары ортодокс синагогаларда һәр иртә ишетеләчәк, хәтер көненә һәм Йом Кипурның соңгы хөкеменә әзерләнергә өнди». Алтынчы ай — Элул ахырында һәм җиденче ай — Тишри ачылырга җыенганда, алар ун көн буе һәр иртә шул типик система буенча елның соңгы хөкемен игълан итүче труба тавышын ишетәләр иде.

GSAM 91Яһүди раббисенең шаһадәте

GSAM 91.2Тагын да, 1902 елда, Сан-Франциско (Калифорния) шәһәрендәге зур яһүди җәмгыятенең раббисе Исидор Майерс гафу итү көнен игълан иткәндә болай диде: "Бер елдан икенче елга вакыт порогы аша үткәндә, израилле кешегә Яратучының барлыкка китерүе һәм бөтен дөнья өстендәге хакимлыгы көчле итеп искә төшерелә, һәм аны, диярсең, вакытның туган көне һәм бөек Патша тәхеткә утыру бәйрәме уңаеннан труба тавышы белән бәйрәм итәргә чакыралар. Ул шулай ук шул ук труба, йә булмаса шофар тавышы белән үткән ел дәвамында кылган гамәлләрен артка карап тикшерергә чакырыла, ул хөкем тәхетендә утыручы Мәңгелек Гаделлекнең бөтен күрүче күзе каршында калтырана-калтырана басып тора."

GSAM 92.1Яһүди гыйбадәтханәсендә изге урын ел саен бер тапкыр чистартылган кебек, 2300 көн тәмамлангач изге урынны чистарту еллык символик хезмәттән башка берәр нәрсәгә кагылачагы Даниилга ачык күренгәндер. Раббы пәйгамбәрлектә символлар кулланганда бирелгән вакытны «һәр көнне бер елга» исәпләргә кирәклеген үз халкына инде әмер иткән иде.³⁰ Шулай итеп, без күргәнчә, бу 2300 көн чоры күктәге изге урында Мәсихнең югары каһин буларак эше тәмамланган вакытка – гөнаһларын тану аша эшләре күктәге изге урынга китерелгән кешеләрнең тикшерү хөкеменә туры килә.

GSAM 921844 елда бирелергә тиешле Хөкем Хәбәре

GSAM 92.2Изгеләр хөкеменең кайчан башланачагын ачыклаганнан соң, пәйгамбәрлектә билгеләнгән Раббының вакыйгалар тәртибе буенча «Аның хөкем сәгате җитте» дигән хәбәрне тапшыру юлы ачылды. Игътибар итегез: ул вакытны ачыклаганнан соң хәбәр шунда ук игълан ителер дип әйтелми, ә элек «ябылган» нурны ачык итү кирәклеге әйтелә. Без моның чынга ашканын ачык күрәбез. Киләсе бүлекләрдә Раббының килү хәбәре кайчан игълан ителәчәген дә төгәл билгеләве, һәм бу игълан дөньяга чыннан да шул рәвешле тапшырылуы ачыкланачак.