7-нче бүлек — Хәбәрнең тиз үсеше

GSAM 126.1"Һәм мин тагын бер көчле фәрештәнең күктән төшеп килгәнен күрдем; ул болытка төрелгән иде, башында салават күпере бар иде, йөзе кояш кебек балкый, аяклары ут баганалары кебек иде; кулында ачык кечкенә китап бар иде; ул уң аягын диңгезгә, сул аягын җиргә куйды да, арыслан үкергәндәй көчле тавыш белән кычкырды: һәм ул кычкыргач, җиде күк күкрәве үз тавышларын ишеттерде.... Һәм мин диңгез өстендә дә, җир өстендә дә басып торганын күргән фәрештә күккә кулын күтәрде дә мәңге-мәңге яшәүче, күкне һәм анда булган бар нәрсәне, җирне һәм анда булган бар нәрсәне, диңгезне һәм анда булган бар нәрсәне яратучы Аллаһының исеме белән ант итте: хәзер инде вакыт калмаячак: Ләкин җиденче фәрештәнең тавышы яңгырап, ул трубасын чала башлаган көннәрдә Аллаһының сере тәмамланыр, ул аны үз хезмәтчеләре булган пәйгамбәрләренә белдергәнчә."¹

GSAM 126Фәрештә — кеше хәбәрчеләренең символы

GSAM 126.2Элек үк күрсәтелгәнчә, Инҗилне вәгазьләү эше кешегә тапшырылган, һәм Раббы бу хезмәткә «дөнья ахырына» кадәр үз бәрәкәтен вәгъдә иткән.² Шуңа күрә бу хәбәрне китергән фәрештә – Җир йөзендәге кешеләргә вәгазь ителәчәк вакыт турында хәбәрнең символы булырга тиеш. Хәбәр «ачык» китаптан игълан ителә, бу аның элек ябылган булуын ачык күрсәтә. Бу илчеләр Аллаһы тарафыннан хөрмәт ителә; чөнки алар өстендә Аллаһының килешү билгесе булган «салават күпере» тора, һәм алар Аллаһының даны нуры белән киенгән килеш бөтен нәрсәне Яратучының вәкаләте белән хәбәрне игълан итәләр. Биредә игълан ителгән нәрсә — вакыт хәбәре, элек «мөһерләнгән», ә хәзер «ачык» китаптан игълан ителә.

GSAM 127.1Алдагы бүлекләрдә Раббының тикшерү хөкеменә китерүче зур пәйгамбәрлек чоры — 2300 көн — тәмамлануга карата яктылык биреләчәк вакытны билгеләве исбатланды; белем артуы турында фараз күпләргә ул яктылыкны ачып күрсәтеп, аларны күтәрү аша төгәл үтәлде; һәм ул шулай ук «инжир агачы мисалын» өйрәнү вакытын билгеләде, шул вакытта һәм шунда үзенең укытучыларын күтәреп, дөньяга шул мисалны игълан итәргә җибәрде. Шул ук төгәллек белән ул вакыт хәбәренең көчле кычкыруга күчү ноктасын билгеләде, һәм ул да шундый ук төгәллек белән үтәлде.

GSAM 127Беренче хәбәрнең Көчле Кычкыруы

GSAM 127.2Бу игъланның көчле кычкыруы кайчан яңгырарга тиешлеге кызыклы сорау. Ул монда алтынчы һәм җиденче трубалар яңгыравы арасында урнаштырылган, моны Изге Язмалардагы урыныннан гына түгел, хәбәрнең үзеннән дә күрергә була, анда болай диелә: «Җиденче фәрештәнең тавышы яңгырый башлаган көннәрдә Ходай сере тәмамланырга тиеш, ул аны үзенең хезмәтчеләре булган пәйгамбәрләргә белдергәнчә». Бу хәбәрнең ачык дәлиле: бу хәбәрдә игълан ителгән вакыт җиденче труба яңгыраганчы дәвам итә.

GSAM 127Көчле Кычкыру Вакыты

GSAM 127.3Җиденче фәрештә тавыш чыгара башлагач, без укыйбыз: "Күкләрдә Ходайның гыйбадәтханәсе ачылды, һәм аның гыйбадәтханәсендә аның килешү тартмасы күренде".³ Җир өстендәге изге урын хезмәтендә тартма урнашкан бүлмә — иң изге урын — елга бер генә тапкыр ачыла иде; ул гөнаһларны каплау көнендә гөнаһларны юк итү — изге урынны чистарту максатыннан ачыла иде. Пәйгамбәрләр сөйләгәнчә, Мәсих башкарган бу чистарту эше ике мең өч йөз көн тәмамлангач булачак.⁴ Шулай ук әйтелә: җиденче фәрештә тавыш чыгаргач, күктә үлеләрне хөкем итү вакыты җитте дип әйтәләр.⁵

GSAM 128.1Бу Ачылыш китабының 10-нчы бүлегендәге пәйгамбәрлек символы бу хәбәрнең «зур тавыш белән» таралачак вакытын һәм, ниһаять, «арыслан үкергән кебек» яңгыраячак вакытын күрсәтә. Бу пәйгамбәрлек буенча хәбәрнең «зур кычкыру»га үсү вакыты алтынчы труба тәмамланганнан башлап изге урынны чистартуга илтүче пәйгамбәрлек чоры ахырына кадәр, башка сүз белән әйткәндә, 2300 көннең ахырына кадәр дәвам итә. Беренче дүрт труба готлар, вандаллар, хуннар һ.б. сугышларында үтәлде, алар Көнбатыш Римны ун өлешкә яки патшалыкка бүлде.

GSAM 128Бишенче труба

GSAM 128.2Бишенче труба Мөхәммәдчелекнең хаталар болыты белән күтәрелешен, ләкин бигрәк тә алар "өстенә патша итеп куйганнан" башлап "биш ай", ягъни йөз илле чын ел дәвамындагы чорны күрсәтә. 1299 елның 27 июлендә Османлы империясенең нигез салучысы Осман Никомедия җирләренә һөҗүм итте. Шул вакыттан башлап Османлылар Көнчыгыш Рим империясен 1449 елның 27 июленә, бишенче сурның яңгыравының йөз илле елына кадәр кыерсытып һәм «газаплап» тордылар. Шул вакытта төрекләр үз гаскәрләре белән Константинополь шәһәренә һөҗүм иттеләр, сугышта дарыны кулландылар; һәм тарихчы Гиббон әйтүенчә, аны тарту өчен алтмыш бык кирәк булган авыр пушкадан Константинополь диварларына зур ташлар аттылар.

GSAM 128Алтынчы трубаның тәмамлануы

GSAM 128.3Шул вакытта тарихчылар соңгы грек императоры дип санаган Иоанн Палеолог вафат булды. Константин Декозе тәхетнең законлы мирасчысы иде, ләкин аңа каршы сугыш алып барган төрек султаны Амураттан куркуы аны тәхеткә менү өчен Амураттан рөхсәт сорарга мәҗбүр итте, диләр. Мондый гамәл тәхетне төрекләргә тапшыруга диярлек тиң тоела иде. Чынлыкта, бик тиздән Османлылар Константинополь шәһәрен һәм Көнчыгыш Рим империясен үз кулына алдылар. Шулай итеп, алар (сәйяси яктан) элек үк «газаплаган» бу империяне «үтерделәр». Алар аны «бер сәгатькә, бер көнгә, бер айга һәм бер елга» «үтерергә» тиеш иделәр.

GSAM 129.1Моны пәйгамбәрлек вакыты дип кабул итеп, бер көнне бер елга тиңләсәк, ул ничә ел булыр иде? Мәсәлә гади: бер ел — 360 көн яки ел; бер ай — 30 көн яки ел; бер көн — бер ел; барлыгы — 391 көн, яки, сүзбе-сүз, 391 ел. Бер сәгать — көннең 24-нче өлеше буларак, символик мәгънәдә ярты ай, ягъни 15 көнне тәшкил итә. Шулай итеп, Көнчыгыш Рим җирлегендә мөселманнарның бәйсез хакимияте чоры барлыгы 391 ел 15 көн тәшкил итә. Бу вакытны 1449 елның 27 июленә өстәсәк, алтынчы труба астында күрсәтелгәнчә, Төркия бәйсезлеге чорының тәмамлануы 1840 елның 11 августына туры килә.

GSAM 129Доктор Джосайя Литч Осман империясенең егылуын фаразлый

GSAM 129.21838 елда Филадельфия (Пенсильвания) шәһәреннән доктор Джосайя Литч Уильям Миллер күрсәткән хакыйкатьне кабул итеп, бу хәбәрне киңрәк тарату эшенә кушылды. Ул Ачылыш китабындагы җиде сурнай темасына халыкка бастырыла торган мәкаләләр әзерләде. Ул шиксез рәвештә алтынчы сурнайның 1840 елның 11 августында тавышын туктатачагын һәм Осман империясенең шул көнне егылачагын белдерде, һәм бу дөньяга символик пәйгамбәрлектә бер көннең чын вакытта бер елга туры килүен күрсәтәчәк дип ассызыклады.

GSAM 129.3Кайбер кардәшләр, хәтта бу мәсьәләдә аның белән килешкәннәре дә, «әгәр бу хәл аның әйткәнчә булмаса» дип нәтиҗәдән куркып калтырап тордылар. Ләкин бу аны куркытмады, ул Төркия мәсьәләсе буенча үз карашларын халыкка җиткерү өчен бар көчен куеп эшләвен дәвам итте. Гомуми газеталар бу тема буенча ул ясаган дәгъваны киң җәмәгатьчелеккә таратты. Имансызлар клублары үз җыелышларында бу мәсьәләне тикшерделәр һәм: «Менә бер кеше батырчылык күрсәтә, һәм әгәр бу хәл аның әйткәнчә килеп чыкса, ул бер көннең пәйгамбәрлектә бер елга тиң булуын, ә 2300 көннең шулкадәр ел булуын һәм аларның 1844 елда тәмамлануын шиксез раслар», – диделәр.

GSAM 130.1Доктор Литчның лекциясе басылып чыгуы зур шау-шу куптырды, һәм шуның нәтиҗәсендә меңләгән кеше Мисыр пашасы Мехмет Али белән Төркия солтаны арасындагы низагларның тәмамлануын көтеп торды. Йөзләгән кеше әйтте: "Әгәр бу вакыйга доктор әйткәнчә тәмамланса, ул символик вакытны 'бер көн — бер ел' принцибы буенча аңлауны раслар, һәм без Адвентистлар булырбыз".

GSAM 130Төркия султанының Мисыр пашасы белән сугышы

GSAM 130.21840 елга кадәр берничә ел дәвамында султан Мисыр пашасы Мехмет Али белән сугышта катнашты. 1838 елда султан белән аның Мисыр вассалы арасындагы низаг чит ил илчеләре йогынтысы белән вакытлыча тындырылды. Ләкин 1839 елда дошманлык яңадан башланды һәм султан белән Мехмет гаскәрләре арасындагы гомуми бәрелешкә кадәр дәвам итте; бу бәрелештә султан гаскәре тулысынча юк ителде, ә флоты Мехмет тарафыннан әсир итеп алынды да Мисырга озатылды. Султан шулкадәр зур зыян күргән иде ки, августта сугыш яңадан башланганда, элек көчле булган Төркия флотилиясенең аяныч калдыклары буларак аның кулында бары тик ике беренче дәрәҗәле корабль һәм өч фрегат кына калды. Мехмет бу флотны султанга тапшырырга һәм кире кайтарырга һич тә риза булмады һәм, әгәр дә державалар аны аның кулыннан тартып алырга тырышса, ул аны яндырачагын игълан итте. Менә шундый хәлдә эшләр торганда, 1840 елда Англия, Россия, Австрия һәм Пруссия аралашты һәм бу низагны чишәргә карар кылды; чөнки, әгәр Мехметне үз хәленә калдырсалар, ул тиздән султан тәхете хуҗасына әйләнер иде.

GSAM 131Берләшкән көчләрнең тыкшынуы

GSAM 131.1"Султан бу союзлы көчләрнең тыкшынуын кабул итте һәм шулай итеп мәсьәләне үз ихтыяры белән алар кулына тапшырды. Лондонда бу көчләрнең конференциясе узды, анда Осман вәкаләтчесе итеп шәех әфәнде бей Ликгис катнашты. Мисыр пашасына тәкъдим ителәчәк ультиматум төзелде, анда султан аңа Мисыр белән мирас хокукы нигезендә идарә итүне, ә Суэц култыгыннан Тиверия күленә кадәрге бөтен Сүрия өлеше һәм Акрэ вилаяте белән гомерлеккә идарә итүне тәкъдим итәчәк; ә ул үз чиратында султанның ул вакытта үзе биләп торган башка барлык биләмәләрен бушатырга һәм Осман флотын кире кайтарырга тиеш булачак. Әгәр ул бу тәкъдимне кире какса, дүрт держава мәсьәләне үз кулына алырга һәм аны буйсындыру өчен кирәк дип тапкан башка чараларны кулланырга ниятләде.

GSAM 131.2"Бу ультиматумны Мехмет Али кулына тапшыруга ук, мәсьәлә элек телгә алынган [солтан] контроленнән мәңгегә чыгачагы һәм аның эшләрен хәл итү шул мизгелдән башлап чит ил көчләре кулына күчәчәге ачык иде.

GSAM 131Пәйгамбәрлек чынга ашты — Төркия бәйсезлегенең ахыры

GSAM 131.3"Султан Рифат бейне хөкүмәт пароходына утыртты да Александриягә җибәрде, пашага ультиматумны тапшыру өчен. Ул 1840 елның 11 августында аның кулына тапшырылды һәм ул аны кабул итте! Шул ук көнне султан дүрт держава илчеләренә мөрәҗәгать итеп, паша ультиматум шартларын үтәмәсә нинди чара күрергә кирәклеген сорады; алар исә бу очрак өчен барлык чаралар күрелгән, дип җавап бирделәр һәм аңа килеп чыгарга мөмкин булган теләсә нинди хәл турында борчылырга кирәкми, диделәр. Шул көнне Османлы хакимиятенең дәвам итүе өчен билгеләнгән 391 ел 15 көнлек чор тәмамланды; ә султанның бәйсезлеге кайда иде? — юкка чыкты!"⁶

GSAM 132.1Шул көннән башлап бүгенгә кадәр султан көчләрнең диктаты астында хәрәкәт итәргә һәм үз патшалыгының кисәк-кисәк итеп алар файдасына бүленүен күзәтергә мәҗбүр булды.

GSAM 132Пәйгамбәрлеккә халык кызыксынуы уянды

GSAM 132.2Бу пәйгамбәрлекнең гаҗәеп дәрәҗәдә үтәлүе халык аңына зур тәэсир ясады. Бу үтәлгән һәм үтәлә торган пәйгамбәрлек темасына халыкның кызыксынуын тагын да арттырды. Доктор Литч әйткәнчә, 1840 елның 11 августыннан соң берничә ай эчендә ул меңнән артык абруйлы имансыздан хатлар алган; кайберләре имансызлар клублары җитәкчеләре булган. Хатларда алар Библиягә каршы көрәшне ташлауларын һәм аны кешегә Аллаһының вәхие итеп кабул итүләрен белдергәннәр. Шуларның кайберләре тулысынча Аллаһыга кайткан, ә бер өлеше Бөек Икенче килү хәрәкәтендә сәләтле вәгазьчеләргә әверелгән. Кайберәүләр доктор Литчка болай дигәннәр: «Без пәйгамбәрлекне аңлатучыларның пәйгамбәрлекләрнең үтәлүе турындагы үз дәгъвәләрен раслау өчен тарихның искергән битләреннән мисаллар китерүен әйтә идек; әмма бу очракта бездә тере фактлар күз алдыбызда тора».

GSAM 132.3Алтынчы трубаның нәкъ ахырында икенче килү хәбәре ничек «зур тавыш белән» тарала башлавын күрсәтү өчен, мин бу хәбәрнең бер катнашучысы сөйләгән бер очракны китерәм.

GSAM 132.41840 елда Нью-Йорк штаты Рочестер шәһәреннән палаткалар һәм җилкәннәр җитештерү белән зур күләмдә шөгыльләнгән Э. С. Уильямс бу хәбәрне кабул итеп, пасторлар Миллер белән Хаймсны Рочестерга чакырды һәм шунда меңләгән кешегә вәгазь сөйләргә тәкъдим итте. Алар: Кешеләрне сыйдырырлык зур залны арендага алу өчен акчабыз җитми, – дип җавап бирделәр. Ул исә: "Миндә диаметры 120 фут булган түгәрәк палатка бар. Мин аны корып, утыргычлар урнаштырып һәм карап торачакмын, бушлай. Килегез дә хәбәрне игълан итегез." "Алар килде," диде ул миңа, "һәм палатка тыңларга килгәннәрнең яртысын да сыйдырмады, шуңа күрә мин 40 футлы өстәмә өлеш керттем, палатканы 160×120 фут зурлыгына китердем. Бу палатка һәр көн кешеләр белән тулды, тышта йөзләгән кеше сүзне тыңларга ашыгып җыелды."

GSAM 133Йөзләгән кеше Хәбәрне игълан итә

GSAM 133.1Арта барган кызыксынуны канәгатьләндерү өчен җәйге чорда зур чатырлар кулланылды һәм агачлыкларда җыелышлар үткәрелде. Кышын иң зур чиркәү биналары һәм җәмәгать заллары файдаланылды, һәм алар барысы да кызыксынган тыңлаучылар белән тулысынча тутырылды. Пастор Миллер 1840 елга кадәр хәбәрне «диярлек ялгыз» игълан иткән булса, хәзер якынча өч йөз кеше аның белән бергә җәмәгать алдында 2300 көнлек чорның тәмамлануын игълан итте һәм «Вакыт инде булмаячак», «Аның хөкеме сәгате җитте» дип кычкырдылар. Шулай итеп, без күрәбез: Раббының хәбәрне бөтендөньяга тарату вакыты җиткәч, Аның сүзе үтәлде, һәм миллионнар чакыруны ишетергә теләп хәрәкәткә килде.

GSAM 133.2Америка хәрәкәтендә дөрес булганнар башка илләрдә дә дөрес иде. 1840 елдан башлап, берничә кешенең үз басмаларын тарату урынына, дистәләгән кеше алга чыгып, бу кычкырышны игълан итте. Англиядә хәбәрне игълан иткән Англия чиркәвенең генә дә җиде йөз дин әһеле бар иде, ә шул ук эш белән шөгыльләнгән дистәләгән башка кешеләрне әйтеп тә торырга кирәкми. Җир йөзенең егермедән артык төрле төп илләрендә бу хәбәр шундый дәрт белән таралды ки, аны күзәтүчеләр: «Бу халык бик җитди», — дип әйттеләр.